• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dyplomacja dolarowa

    Przeczytaj także...
    Prezydent Stanów Zjednoczonych – głowa państwa, szef administracji federalnej, naczelny dowódca sił zbrojnych, szef rządu, a także lider swojej partii. Konstytucja nadała mu wiele prerogatyw, co sprawia iż zajmuje on kluczowe miejsce w systemie politycznym Stanów Zjednoczonych.Nikaragua (Nicaragua, Republika Nikaragui – República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Środkowej, położone między Hondurasem na północy, a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.
    Republika bananowa – pejoratywne określenie słabego, politycznie niestabilnego państwa zaliczanego do krajów Trzeciego Świata, rzadziej innych, gospodarczo zależnego od eksportu jednego surowca i rządzonego w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy.

    Dyplomacja dolarowa – określenie specyficznej techniki prowadzenia działań dyplomatycznych. Pojęcie to jest niejednorodne, jako że tym terminem określa się politykę zagraniczną prowadzoną przez Stany Zjednoczone w pierwszej połowie XX wieku (szczególnie w stosunku do krajów Ameryki Łacińskiej), a także działania dyplomatyczne Republiki Chińskiej (Tajwanu) w drugiej połowie XX wieku.

    William Howard Taft (ur. 15 września 1857 w Cincinnati, zm. 8 marca 1930 w Waszyngtonie) – amerykański polityk, dwudziesty siódmy prezydent Stanów Zjednoczonych (1909–1913), prezes Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych (1921–1930), jedyna osoba w amerykańskiej historii, która pełniła oba te urzędy. Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    USA[ | edytuj kod]

    Określana jako jeden z elementów polityki imperializmu amerykańskiego, dyplomacja dolarowa USA wiąże się z pojęciem republik bananowych. Chodzi tu przede wszystkim o państwa Ameryki Środkowej, które uległy dominacji gospodarczej USA i amerykańskich koncernów (początkowo przede wszystkim United Fruit Company). Za prekursora tej polityki uważa się prezydenta Theodore’a Roosevelta, i jego Rooseveltowskie uzupełnienie do Doktryny Monroe, wydane w 1904 r.

    Sekretarz Stanu Stanów Zjednoczonych (ang. United States Secretary of State) – członek rządu federalnego Stanów Zjednoczonych, zarządzający Departamentem Stanu USA. Zajmuje się głównie sprawami zagranicznymi. Jego stanowisko jest powszechnie uważane za amerykański odpowiednik ministra spraw zagranicznych. Urząd sekretarza stanu został utworzony 27 lipca 1789 roku. 15 września 1789 zlikwidowano urząd Sekretarza Spraw Zagranicznych, ponieważ jego obowiązki przejął sekretarz stanu.Doktryna Monroe’a lub Doktryna Monroe (występują również wersje Doktryna Monroe’go / Doktryna Monroego) – doktryna w polityce Stanów Zjednoczonych, autorstwa sekretarza stanu Johna Quincy’ego Adamsa, którą 02.12.1823 r. przedstawił prezydent James Monroe.

    Przez pojęcie to rozumiano przede wszystkim uzależnianie lokalnych rządów i polityków od pieniędzy przekazywanych przez amerykańskie banki i koncerny za zgodą i zgodnie z sugestiami kolejnych amerykańskich rządów. Próby wyzwalania się spod takiej gospodarczej zależności bywały nawet przyczyną interwencji zbrojnej – przykładem jest tu m.in. interwencja w Nikaragui z roku 1912 za rządów prezydenta Williama Howarda Tafta – któremu przypisuje się autorstwo tego określenia. Okres sprawowania przez niego urzędu uważa się za szczyt tej polityki, wspieranej zarówno przez niego, jak i sekretarza stanu Philandera C. Knoxa.

    Papua-Nowa Gwinea (Papua New Guinea, Niezależne Państwo Papui-Nowej Gwinei – Independent State of Papua New Guinea) – państwo w Oceanii, w Melanezji, położone w większości na wyspie Nowa Gwinea oraz dodatkowo na około 2800 wyspach. Lądowo graniczy jedynie z Indonezją, ale w najbliższym otoczeniu leżą również Australia i Wyspy Salomona. Papuę-Nową Gwineę oblewają wody Oceanu Spokojnego, Morza Nowogwinejskiego oraz Morza Koralowego.Theodore Roosevelt (ur. 27 października 1858 w Nowym Jorku, zm. 6 stycznia 1919 w Oyster Bay) – dwudziesty szósty prezydent USA (1901-1909), laureat Pokojowej Nagrody Nobla za rok 1906.

    Dyplomacja dolarowa w polityce zagranicznej USA została zarzucona przez prezydenta Woodrowa Wilsona kilka tygodni po jego zaprzysiężeniu.

    Republika Chińska[ | edytuj kod]

    Dyplomacja dolarowa w przypadku Republiki Chińskiej wynika ze specyficznej sytuacji, w jakiej znajdował (w okresie jej stosowania) i nadal znajduje się ten kraj. Ponieważ pozostaje on w stanie ciągłego konfliktu terytorialnego z Chińską Republiką Ludową, która kontroluje całe Chiny kontynentalne, jego uznanie na świecie jest niewielkie (pozostaje uznawany przez 22 państwa).

    Azjatyckie tygrysy – pierwotnie popularna nazwa czterech wschodnioazjatyckich państw − Korei Południowej, Tajwanu, Singapuru i Hongkongu − których wspólną cechą był szybki wzrost PKB (rzędu od kilku do kilkunastu procent rocznie) w latach 1960−1995. Później termin ten został poszerzony o kolejne wschodnioazjatyckie kraje (Malezja, Tajlandia, Chiny, Filipiny, Wietnam, Indonezja i Makau), które weszły na podobną ścieżkę rozwoju pod koniec lat 80. i na początku lat 90. XX w.Ameryka Środkowa (ang. Middle America) – centralny region geograficzny Ameryki. Jest definiowany jako południowa część Ameryki Północnej, w której skład wchodzą dwie części: kontynentalna (Ameryka Centralna) i wyspiarska (Karaiby). Obszar liczy około 850 000 km² powierzchni i jest zamieszkany przez ponad 90 mln ludzi.

    Dyplomacja dolarowa w przypadku Republiki Chińskiej polegała na przekonywaniu biedniejszych państw świata do uznania jej, w zamian za pomoc gospodarczą – przykładem może być uznanie RCh w latach 1999-2001 przez Macedonię. W okresie kształtowania się tej polityki było to możliwe o tyle, o ile Tajwan należąc do grona azjatyckich tygrysów był bardziej otwarty gospodarczo na świat, niż o wiele większe, ale stosunkowo zacofane i izolowane gospodarczo Chiny Ludowe.

    Miesięcznik Le Monde diplomatique (popularnie zwany „Le Diplo” przez swoich francuskich czytelników) powstał w 1954 r. jako dodatek do dziennika „Le Monde”. Jako niezależne pismo ukazuje się od 1978 r., a od lat osiemdziesiątych jest pismem o zasięgu międzynarodowym. Obecnie miesięcznik ukazuje się w 30 krajach, na czterech kontynentach.Ameryka Łacińska, Iberoameryka – termin obejmujący 20 krajów i 9 autonomii Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej, w których mówi się językami romańskimi, tj. po hiszpańsku, portugalsku lub francusku.

    Efektywność polityki dolarowej Republiki Chińskiej słabła w miarę coraz większego rozwoju potencjału gospodarczego ChRL i jej otwierania się na rynki światowe, gdyż stosunki handlowe z potężnymi Chinami okazywały się bardziej opłacalne od pomocy gospodarczej Tajwanu. Z czasem zdarzały się sytuacje wykorzystywania i defraudowania funduszy przeznaczonych na taką pomoc (m.in. defraudacja 30 mln dolarów przeznaczonych na nieudane pozyskanie uznania Papui-Nowej Gwinei), co powodowało odejście od tej techniki szukanie innych, mniej kontrowersyjnych i bardziej skutecznych rozwiązań. Prezydent Ma Ying-jeou, wybrany w maju 2008 roku ogłosił ostateczne zarzucenie tego typu polityki jako nieskutecznej.

    Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.United Fruit Company (1899-1970) – amerykańska korporacja działająca na rynku handlu owocami tropikalnymi (głównie bananami i ananasami). Wywodzi się z niej działająca do dziś firma Chiquita Brands International.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Objawione przeznaczenie Wuja Sama Maurice Lemoine (tłum. Marcin Starnawski), Le Monde Diplomatique, kwiecień 2007.
    2. Odwet Chin – Krzysztof Darewicz, Rzeczpospolita z dn. 30.09.1994.
    3. „Powrót Kuomintangu do władzy na Tajwanie” – portal Stosunki Międzynarodowe, 20.05.2008.
    4. Ibidem.
    Philander Chase Knox(ur. 6 maja 1853 w Pittsburghu w stanie Pensylwania, zm. 12 października 1921 w Waszyngtonie) – amerykański adwokat i polityk, senator z Pensylwanii, prokurator generalny. W latach od 6 marca 1909 do 5 marca 1913 był sekretarzem stanu.Macedonia Północna (mac. Северна Македонија, Republika Macedonii Północnej, mac. Република Северна Македонија) – państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim, powstałe w wyniku rozpadu Jugosławii, obejmujące swoim terytorium około 38% regionu historyczno-geograficznego Macedonia. Do 12 lutego 2019 Macedonia (Była Jugosłowiańska Republika Macedonii).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Ma Ying-jeou (chiń. upr.: 马英九; chiń. trad.: 馬英九; pinyin: Mǎ Yīngjiǔ; pe̍h-ōe-jī: Má Eng-kiú; ur. 13 lipca 1950 w Hongkongu) – polityk Republiki Chińskiej, minister sprawiedliwości w latach 1993-1996, burmistrz Tajpej w latach 1998-2006, przewodniczący Kuomintangu od 2005 do 2007 i ponownie od 2009, prezydent państwa od 20 maja 2008.
    Thomas Woodrow Wilson (ur. 28 grudnia 1856 w Staunton w stanie Wirginia, zm. 3 lutego 1924 w Waszyngtonie) – dwudziesty ósmy prezydent USA (1913–1921).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.649 sek.