• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dynastia Jin - 265-420

    Przeczytaj także...
    Epoka Trzech Królestw (chiń. trad. 三國時代, chiń. upr. 三国时代, pinyin: Sānguó shídài; 220 - 265) - za datę jej początku uznaje się najczęściej upadek dynastii Han w 220 r. Dla wielu chińskich historyków Epokę otwiera jednak już powstanie Żółtych Turbanów w 184 r. W 220 r. Cesarstwo rozpadło się na trzy oddzielne państwa: Shu Han (蜀漢, zwane także Shu, 蜀), Wei (魏) oraz Wu (吳).Xiongnu (chiń.: 匈奴) – azjatycki lud koczowniczy i założona przez niego konfederacja koczowniczych plemion, u szczytu potęgi w II i I w. p.n.e. sprawująca zwierzchnictwo nad terenami dzisiejszej Mongolii, południowo-zachodniej Syberii, Azji Środkowej, Mandżurii oraz Mongolii Wewnętrznej, Sinciangu i Gansu.
    Wschodnie królestwo Wu (chiń. upr.: 东吴; chiń. trad.: 東吳; pinyin: Dōng Wú) albo Sun Wu (chiń. upr.: 孙吴; chiń. trad.: 孫吳; pinyin: Sūn Wú) – chińskie państwo w Okresie Trzech Królestw. Zostało założone przez Sun Quana.

    Dynastia Jin (chiń. upr.: 晋朝; chiń. trad.: 晉朝; pinyin: Jìn Cháo; Wade-Giles: Chin Ch’ao; 265-420) – rządziła Chinami po zakończeniu walk w Okresie Trzech Królestw. Po stosunkowo stabilnym okresie nazywanym Zachodnią Dynastią Jin północ Chin została zaatakowana przez barbarzyńskie plemiona i Chiny podzieliły się od 317 na Szesnaście Królestw i Wschodnią Dynastię Jin. Po upadku tej drugiej, nastał okres określany jako Dynastie Południowe i Północne.

    Luoyang (chin. upr.: 洛阳; chin. trad.: 洛陽; pinyin: Luòyáng) – miasto o statusie prefektury miejskiej we wschodnich Chinach, w prowincji Henan, nad rzeką Luo He (dopływ Huang He). W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 1 391 054. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 6 156 510 mieszkańców. Ośrodek regionu sadowniczego i rzemiosła artystycznego; rowinięty przemysł środków transportu, maszynowy, bawełniany, spożywczy i gumowy; w mieście funkcjonują szkoły wyższe.Hanyu pinyin – oficjalna transkrypcja standardowego języka mandaryńskiego (putonghua) – urzędowego języka Chin – na alfabet łaciński.

    W 263 państwo Wei, wykorzystując swoją przewagę, podbiło leżące w Syczuanie państwo Shu Han. W 249 rodzina Sima przejęła władzę drogą zamachu stanu rozpoczęła eliminację sojuszników cesarskiegor rodu Cao. W 265 syn dowódcy armii Wei zmusił cesarza do abdykacji i sam zajął tron, przemianowując państwo na Jin. Po kilkunastoletnich wojnach, w których znaczącą rolę odgrywała marynarka wojenna, południowe państwo Wu także zostało podbite i dynastia Jin powtórnie zjednoczyła Chiny.

    Uproszczone pismo chińskie (chin. upr. 简体字; chin. trad. 簡體字; pinyin jiǎntǐzì) to odmiana pisma chińskiego. Uproszczenia dokonano w Chińskiej Republice Ludowej w latach 50. XX wieku. Celem reformy było ułatwienie nauki pisma i walka z analfabetyzmem. Modyfikując ok. 50 proc. najbardziej skomplikowanych z używanych dotąd znaków cel ten osiągnięto. Pismo uproszczone używane jest także w Singapurze.Dynastia Han (206 p.n.e.–220 n.e.) (chiń. upr.: 汉朝; chiń. trad.: 漢朝; pinyin: Hàn Cháo; Wade-Giles: Han Ch’ao; IPA: [xân tʂʰɑ̌ʊ̯]) była drugą dynastią cesarską Chin, po dynastii Qin (221–206 p.n.e.) i przed Epoką Trzech Królestw (220-280 n.e.).

    Władza cesarzy Jin okazała się jednak dość słaba: nie zdołali oni w pełni podporządkować sobie scentralizowanej biurokracji, a ustanowiony przez Wei system "dziewięciu rang urzędniczych", w którym zdolności i umiejętności kandydatów były oceniane przez lokalnych urzędników podupadł, i w efekcie o stanowisku decydował status rodziny kandydata. Słabość władzy centralnej pogłębiały konflikty na dworze, gdzie silne klany cesarzowych atakowały się nawzajem i zagrażały rodowi cesarskiemu, czasem nawet urządzając zamachy na następców tronu. W 290 wybuchła krótka, lecz krwawa wojna domowa między rodziną matki cesarza, a rodziną jego żony, którą wygrała w 291 ta ostatnia. Z kolei książęta, którym nadawano wielkie posiadłości ziemskie, wykorzystywali je do budowania własnych sił i do prób uzurpacji tronu, co ostatecznie doprowadziło do tzw. Powstania Ośmiu Książąt w roku 300 i wojny domowej, w której aktywny udział, jako sojusznicy i najemnicy, brały niechińskie ludy zamieszkujące północne Chiny.

    Tradycyjne pismo chińskie (chin. trad. 繁體字, chin. upr. 繁体字, pinyin fántǐzì) to odmiana pisma chińskiego, w której znaki mają tradycyjną postać, umożliwiającą czytanie dawniejszych tekstów. Są one dość skomplikowane, dlatego w latach 50. XX wieku w ChRL wprowadzono reformę pisma, w wyniku czego powstały znaki uproszczone. Pismo tradycyjne jest używane w Republice Chińskiej na Tajwanie, oraz w Hongkongu i Makau. Nazywane jest także ortodoksyjnym, złożonym lub właściwym pismem chińskim.Szesnaście Królestw (chiń. upr.: 十六国; chiń. trad.: 十六國; pinyin: Shíliù guó; Wade-Giles: Shih-liu-kuo) – epoka historii Chin trwająca od roku 304 do 439, w trakcie której ich część północna była podzielona na rywalizujące ze sobą krótkotrwałe państwa, rządzone niemal wyłącznie przez dynastie obcego pochodzenia.

    Gdy walki frakcyjne doprowadziły do upadku prestiżu władzy cesarskiej i osłabiły centrum polityczne, wodzowie ludów Xiongnu utworzyli koalicję, skupioną wokół Liu Yuana, który twierdził, że jest potomkiem cesarskiego rodu Han. W II i III w. Xiongnu, nomadzi pochodzenia turkijskiego, byli osadzani w północnych Chinach, jako podporządkowane władzy chińskiej ludy pogranicza, stanowiące strefę buforową, zabezpieczającą przed najazdami nomadów z północy i służąc jako oddziały pomocnicze w armii chińskiej. W 304 Liu Yuan ogłosił się królem Han, i wraz ze swymi mniej lub bardziej zsinizowanymi sojusznikami wystąpił przeciwko znajdującej się w rozsypce dynastii Jin. W 311 spustoszyli oni stolicę Jin, Luoyang, a pięć lat opanowali równiny północnych Chin i zdobyli drugą ze stolic - Chang’an. Jin uszli na południe zakładając tzw. Wschodnią dynastię Jin, a północ stała się areną wojen między licznymi niezbyt dużymi państwami, rządzonymi przez nie-Chińczyków. Te tzw. Szesnaście Królestw panowało nad północnymi Chinami aż do roku 439. Na południu Jin panowali do 420 roku, kiedy to zastąpiły ich cztery kolejne Dynastie Południowe: Song, Qi, Liang i Chen. Na zjednoczenie Chiny musiały poczekać do aż 589.

    Angielska transkrypcja sinologiczna Wade’a i Gilesa – transkrypcja stosowana do zapisu wymowy języka chińskiego za pomocą alfabetu łacińskiego na potrzeby użytkowników języka angielskiego. Jej nazwa pochodzi od nazwisk dwóch brytyjskich sinologów, Thomasa Wade’a i Herberta Gilesa.Wei lub Cao Wei (chiń. upr.: 曹魏; chiń. trad.: 曹魏; pinyin: Cáo Wèi; Wade-Giles: Ts’ao Wei; 220-265) – państwo w okresie Trzech Królestw. Założył je Cao Cao, który dominował na północnymi i środkowymi Chinami. Po 213 r. jego lenna zyskały nazwę Wei, do której czasem dodaje się nazwisko Cao, dla odróżnienia od innych państw w historii Chin, które również nosiły nazwę Wei.

    Przypisy

    1. Ebrey 1999 ↓, s. 87.
    2. Lewis 2009 ↓, s. 36.
    3. Ebrey 1999 ↓, s. 89.
    4. Lewis 2009 ↓, s. 50-51.
    5. Lewis 2009 ↓, s. 51.
    6. Ebrey 1999 ↓, s. 91.

    Bibliografia[]

  • Patricia Buckley Ebrey: The Cambridge Illustrated History of China. Cambridge: Cambridge University Press, 1999. ISBN 0-521-43519-6.
  • Mark Edward Lewis: China Between Empires. The Northern and Southern Dynasties. Cambridge, Massachusetts; London, England: The Belknap Press of Harvard University Press, 2009. ISBN 0-674-02605-5.
  • Dynastie Południowe i Północne (chiń.: 南北朝; pinyin: Nánběicháo; 420-589) – ostatni okres chaosu zamykający rozpad, któremu uległy Chiny po upadku Dynastii Han. W 589 r. kraj został zjednoczony po berłem Dynastii Sui.Shu, Shu Han lub Han (chiń. upr.: 蜀汉; chiń. trad.: 蜀漢; pinyin: Shǔ Hàn; Wade-Giles: Shu Han; 221-263) - państwo istniejące w Epoce Trzech Królestw na zachodzie Chin. Z dwoma innymi królestwami, Cao Wei oraz Sun Wu, królestwo Shu Han toczyło walkę o kontrolę nad Chinami po upadku Dynastii Han w 220 roku. Samo uległo państwu Wei w 263 r. Zostało założone przez Liu Beia.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.041 sek.