Dydnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stara plebania w Dydni
Dydnia 1851 r.

Dydniawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Dydnia. Leży na Pogórzu Dynowskim, na wschód od Brzozowa, 8 km na południe od Niewistki.

Ignacy Łobos (ur. 16 sierpnia 1827 w Drohobyczu, zm. 15 kwietnia 1900 w Tarnowie) – biskup rzymskokatolicki, biskup pomocniczy przemyski w latach 1882–1885, biskup diecezjalny tarnowski w latach 1885–1900.Jurowce – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Sanok, nad Potokiem Różowym. Przez wieś przebiega droga wojewódzka 886 do Rzeszowa i Sanoka.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Dydnia.

Środowisko naturalne[ | edytuj kod]

  • Geologia
  • Ukształtowanie powierzchni Dydni posiada ciekawą charakterystykę, ponieważ cechuje się rusztowym układem grzbietów. Od północnego zachodu ku południowo-wschodniej stronie ciągnie się pasmo wzgórz przedzielone doliną, przez którą przebiega trakt komunikacyjny. Wysokość tego pasma waha się w granicach około 260 m n.p, m. i łagodnie obniża się w kierunku południowo-wschodnim. Budowa geologiczna to tzw. flisz karpacki. Są to na przemian leżące warstwy skalne, tj.: łupki ilaste i margliste, mułowce, piaskowce i zlepieńce, powstałe na skutek długowiecznych oddziaływań mas górotwórczych powiązanych ze zmianami klimatycznymi występującymi na przełomie milionów lat.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Feliks Wiktor Riedl (Szczęsny) (ur. 6 sierpnia 1850 w Dydyni, zm. ?) – powstaniec styczniowy, zesłaniec, pamiętnikarz, jezuita.
  • Wody
  • Przez wieś przepływa potok zwany Świnka (niektóre źródła podają jego nazwę Dydnianka), w którym to jeszcze występują pstrągi (w niewielkiej ilości wstępujące z Sanu na tarło), klenie, jelce, znajdujące się pod ochroną strzeble potokowe oraz sporadycznie występujące ślize i kozy.

  • Flora
  • Od strony południowo-wschodniej trasy komunikacyjnej wzgórza porośnięte są lasem ciągnącym się w kierunku Witryłowa i dalej Sanoka. Lasy są większymi kompleksami i wychodzą poza granice wsi Dydnia, a nawet powiatu. Fragment lasu od wsi Krzemienna w kierunku Witryłowa nosi nazwę „Maćkowego lasu” lub też „Maćkowa”. Nazwa ta pochodzi od byłego właściciela Macieja Pohoreckiego, który to ten las zasadził. Legenda głosi, że niegdyś Dydnię nawiedzały ciągłe susze, był nieurodzaj, a opady deszczu były sporadyczne i bardzo niewielkie. Wówczas Maciej Pohorecki zasadził las na zboczu góry tzw. Temeszowskiego Folwarku, aby zatrzymać więcej wody w glebie, zwiększyć parowanie gleby, a tym samym doprowadzić do ustabilizowania pogody i wilgotności ziemi. Od czasu kiedy las urósł, opady powróciły do normy i nie było więcej problemów z wodą. Inna strona Dydni od Krzywego w kierunku południowo-zachodnim tzw. Woli Dydyńskiej porośnięta jest lasem zwanym „Dąbki” (nazwa pochodzi od gatunków drzew tam rosnących). Ogólnie podstawowym typem lasu jest drzewostan mieszany górski. Niegdyś, bardzo dawno, tereny te porośnięte były puszczą, która na skutek wykarczowania została z czasem zamieniona na pola uprawne. Wśród gatunków drzew dominują: buki, graby, dęby, brzozy, jawory, olchy, modrzewie, jodły, świerki, sosny. Coraz rzadziej, nad potokami widoczne są już wierzby.

    Brzozów – miasto powiatowe w południowo-wschodniej Polsce, w województwie podkarpackim, położone centralnie na Pogórzu Dynowskim, nad rzeką Stobnicą, w Euroregionie Karpackim. Przez Brzozów przebiega droga wojewódzka nr 886 z Domaradza w kierunku Sanoka.Cerkiew (z gr. kyriaké – należąca do Pana, w uzupełnieniu do eklezja – zgromadzenie, później świątynia, kościół) – budynek przeznaczony do sprawowania nabożeństw w cerkwi prawosławnej lub unickiej (greckokatolickiej). Jest przestrzenią sakralną dla celebracji Boskiej Liturgii. Prawosławni oraz grekokatolicy wierzą, iż jest ona miejscem szczególnego przebywania samego Boga.
  • Fauna
  • Z ptaków na terenie Dydni można spotkać: jastrzębie, wrony, sroki, kawki, bociany, dzikie kaczki, sowy, dzięcioły, gile, jaskółki, słowiki, kukułki, pliszki, sikorki, szpaki, szczygły, wróble, sójki i przepiórki. Ze ssaków spotkamy: zające, lisy, sarny, dziki, jelenie, wiewiórki, gronostaje, kuny, tchórze, łasice i myszy polne. W pobliżu podmokłych miejsc żyją żaby, a na terenach nasłonecznionych, brzegach i ugorach można spotkać zaskrońce, żmije i padalce.

    Gorzelnia – zakład wytwórczy produkujący spirytus surowy (nieoczyszczony alkohol etylowy) metodą fermentacyjną z surowców skrobiowych (np. ziemniaki, zboża) lub innych, np. cukrowych. Surowcami innymi mogą być melasa lub syrop cukrowy, bądź też buraki cukrowe. Obecnie większość gorzelni nie produkuje alkoholu etylowego z ziemniaków ze względu na wysokie koszty produkcji.Barok (z por. barocco – "perła o nieregularnym kształcie" lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Uznany za oficjalny styl Kościoła katolickiego czasów potrydenckich, stąd pojawiające się jeszcze w połowie XX wieku zamienne określenia: "sztuka jezuicka" czy "sztuka kontrreformacyjna". W odróżnieniu od humanizmu antropocentrycznego doby renesansu, barok reprezentował humanizm teocentryczny. W znaczeniu węższym, barok to jeden z nurtów literackich XVII wieku, koegzystujący z klasycyzmem i manieryzmem; od niego XX-wieczni literaturoznawcy wyprowadzili jednak nazwę dla całej epoki.
  • Przyroda
  • Do runa leśnego zaliczyć tu możemy m.in.: maliny, jeżyny, poziomki, czarne jagody, grzyby. Zdrowe i czyste powietrze oraz czysta woda powoduje napływ turystów w te tereny zarówno w okresie letnim, jak też i zimowym.

    Historia[ | edytuj kod]

    Pierwsza wzmianka o miejscowości Dydnia, zapisana jest pod datą 1361, kiedy to wraz z Temeszowem, Jurowcami i Srogowem, król Kazimierz Wielki nadał ją braciom Piotrowi i Pawłowi Balów z Węgier. W tym roku z nadania króla Kazimierza Wielkiego osiadają tu rycerze herbu Gozdawa, od których pochodzą Dydyńscy. Pierwotna nazwa wsi to Dednia i była to nazwa dzierżawcza, określająca przynależność do dziada, czyli przodka.

    Jabłonka – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Dydnia, położona nad potokiem Świnka.Dydyńscy v. Dedyńscy v. Didyńscy v. Dudzińscy herbu Gozdawa - najstarsi znani członkowie rodu to Piotr i Paweł z Węgier. Kazimierz III Wielki w 1361 r. nadał im za oddane mu wielkie zasługi herb szlachecki Gozdawa oraz miejscowości Boiszcza, Wistok i Radoszyce w ziemi sanockiej. Z dwóch braci Piotr był protoplastą Balów, Humnickich i Bireckich, a Paweł Dydyńskich i Jurjowskich. Paweł miał trzech synów z Wichną z rodu Janinów: Pełkę, Zygmunta i Mikołaja.

    Według danych Słownika geograficznego Królestwa Polskiego z 1881 (tom II, s. 243) Dydnia dzieliła się na Górną, Dolną i Wolę Dydyńską; znajdowało się tam 165 domów zamieszkanych przez 1011 mieszkańców. Istniała wówczas niewielka mniejszość żydowska. Ziemie w tej wsi podzielone były wówczas następująco: tzw. „własność większa” – grunty orne 432 morgi, łąki i ogrody 53 morgi, pastwiska 17 morgi, lasu 690 morgi; „własność mniejsza”: orne 1048, łąki i ogrody 81, pastwiska 105, lasy 37 morgi. W tym samym źródle wspomina się o istniejącej we wsi gorzelni oraz o tym, że brak w niej funkcjonującej szkoły. Zapiski o istniejącej tu parafii rzymskokatolickiej pochodzą z 1487. Według tego samego źródła wieś została spustoszona przez Tatarów w 1624; podczas tego najazdu zginąć miał tutejszy proboszcz Zając.

    Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jedna z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół Kościół katolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>,

    Prócz parafii rzymskokatolickiej wiadomo z zapisków, że we wsi w 1491 (potwierdzone w 1497) istniała też cerkiew, a dokumenty z 1511 potwierdzają istnienie parafii prawosławnej.

    W latach 14301447 wieś była własnością Małgorzaty Dydyńskiej, wdowy po Mikołaju. Po niej Dydnię odziedziczyli synowie Paweł i Mikołaj, którzy to posiadali pieczęć z herbem Gozdawa. Oprócz Dydni, byli oni jeszcze w posiadaniu takich wsi jak: Krzemienna, Temeszów i Falejówka. Ze znanych zapisków grodu sanockiego z roku 1477 występuje wdowa po Pawle Dydyńskim o imieniu Elżbieta, oraz jej 5 synów: Jan. Zygmunt, Jakub, Mikołaj i Stanisław. W roku 1489 trzej synowie Elżbiety, tj. Jan, Zygmunt i Stanisław Dydyńscy podzielili majątek pomiędzy siebie w taki sposób, że Janowi przypadły wsie: Falejówka, Jabłonka i połowa wsi Wydrna, zaś Zygmunt i Stanisław stali się właścicielami Dydni, połowy wsi Wydrna, Temeszowa, Krzemiennej oraz Jabłonicy Ruskiej. Stanisław Dydyński uczestniczył w niesławnej wyprawie mołdawskiej króla Jana Olbrachta, z której to nie powrócił. Przysłowie głosi, że za króla Olbrachta wyginęła szlachta.

    Polichromia – wielobarwna ozdoba malarska ścian, sufitów, podniebienia sklepień, rzeźb stosowana do dekoracji wewnętrznych i zewnętrznych. Polichromie wykonywano nie tylko na materiałach kamiennych i tynkach, ale także na drewnie, wewnątrz i na zewnątrz pomieszczeń w budownictwie sakralnym i świeckim.Województwo krośnieńskie – jednostka podziału administracyjnego istniejąca w latach 1975 – 1998. Położone w południowo-wschodniej części Polski, przy granicy ze Słowacją i Ukrainą. Graniczyło od zachodu z województwem nowosądeckim i tarnowskim, a od północy z rzeszowskim i przemyskim. Siedzibą władz województwa było Krosno.

    Ze wspomnianego rodu pochodził Jacek Dydyński – znany szlachcic, rębajło, który wynajmował się szlachcie sanockiej do wykonywania zajazdów i egzekucji sądowych. Opisany w Prawem i Lewem Władysława Łozińskiego, stał się także głównym bohaterem opowiadań i powieści historyczno-fantastycznych Jacka Komudy (Diabeł Łańcucki, Czarna Szabla), a także Józefa Hena. Dydyński zginął bohaterską śmiercią w bitwie pod Zborowem stoczonej z kozakami w 1649 roku. Hipolit Trzecieski, osiadły w Dydni na pocz. XVII w., był pierwszym Trzecieskim na stałe związanym z ziemią krośnieńsko-sanocką. W tym dworze urodził się syn zarządcy majątku Trzecieskich; Kazimierza Riedla;Feliks Wiktor Riedl (Szczęsny) (6 sierpnia 1850-?) powstaniec styczniowy, zesłaniec, pamiętnikarz.

    Niewistka (w latach 1977-1981 Podrzecze) – mała wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim nad lewym brzegiem rzeki San, w powiecie brzozowskim, w gminie Dydnia.Neogotyk – styl w architekturze, a także rzemiośle artystycznym, nawiązujący formalnie do gotyku, powstały około połowy XVIII wieku w Anglii i trwający do początku XX wieku, zaliczany do historyzmu.

    Pod koniec XVI wieku z inicjatywy Elżbiety Dydyńskiej powstał drewniany kościół, w którym znajdowały się groby dawnych właścicieli wsi. Spłonął ok. roku 1600 od ognia zaprószonego przez organistę. W 1603 budowę nowej świątyni ufundował Paweł Dydyński, a jej wyposażenia – proboszcz, ksiądz Stanisław Fabrycy. Konsekrował ją pw. św. Michała Archanioła biskup przemyski Stanisław Sieciński w 1610. Kościół został zburzony w 1873, a na jego miejscu wkrótce zbudowano z funduszy Feliksa Pohoreckiego i miejscowych parafian nowy, murowany, w stylu neogotyckim; konsekrował go pod tym samym imieniem biskup Ignacy Łobos w 1882. Kościół ten funkcjonuje do dziś pw. św. Michała Archanioła i św. Anny.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Parafia pw. Świętego Michała Archanioła i Świętej Anny w Dydni – parafia rzymskokatolicka należąca do archidiecezji przemyskiej w dekanacie Grabownica. Erygowana w 1482. Jest prowadzona przez księży archidiecezjalnych. Mieści się pod numerem 145.

    W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej w Dydni Górnej i Dolnej z Wolą był Feliks Pohorecki.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Jan I Olbracht (Albrecht), lit. Janas Olbrachtas (Albrechtas), biał. Ян I Ольбрахт (ur. 27 grudnia 1459 w Krakowie, zm. 17 czerwca 1501 w Toruniu) – król Polski w latach 1492-1501, książę głogowski 1491-1498.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Parkiet — materiał budowlany z drewna stosowany do wykończenia podłóg w budynkach. Wykonywany jest zazwyczaj z prostokątnych klepek tworzących powtarzający się wzór. Poszczególne elementy zwykle łączone są ze sobą na "pióro i wpust" i mocowane do podłoża. Podstawową metodą montażu parkietu jest klejenie do podłoża. W Polsce parkiet najczęściej występuje w dwóch grubościach, 16 i 22 mm. Szerokości klepek oscylują zazwyczaj w zakresie 5–7 cm, a długości, 30–50 cm. Najpopularniejsze europejskie gatunki drzew do produkcji parkietu: dąb, jesion, buk, klon, czereśnia, grab. Najpopularniejsze "egzotyczne" gatunki drzew do produkcji parkietu: merbau, doussie, teak, irocco, jatoba. Parkiet wykonany z drobnych elementów (np. 2 cm × 15 cm) nazywany jest mozaiką parkietową. Materiał powyżej 50 cm długości zwyczajowo nazywany jest deskami parkietowymi.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Parafia (z łac. parochia), probostwo – podstawowa jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego i wielu innych wyznań chrześcijańskich. Według koncepcji teologicznych to przede wszystkim określona wspólnota wiernych. Zwierzchnikiem parafii jest proboszcz, któremu mogą pomagać inni księża wikariusze, oraz kapelani czy rezydenci. Centralnym ośrodkiem życia parafii jest kościół parafialny (farny).
    Władysław Łoziński z Łoziny h. Lubicz, pseudonimy Wojtek ze Smolnicy, Władysław Lubicz (ur. 29 maja 1843 w Oparach pod Samborem, zm. 21 maja 1913 we Lwowie) – polski powieściopisarz i historyk, badacz przeszłości kultury polskiej, sekretarz Ossolineum, kolekcjoner dzieł sztuki.
    Klasycyzm (z łac. classicus – doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony) – styl w muzyce, sztuce, literaturze oraz architekturze odwołujący się do kultury starożytnych Rzymian i Greków. Styl ten nawiązywał głównie do antyku. W Europie tzw. "powrót do źródeł" (klasycznych) pojawił się już w renesansie - jako odrodzenie kultury wielkiego Rzymu. Jako styl dominujący epoki wpływał na kształt innych nurtów kulturowych okresu jak manieryzm, barok, rokoko. Trwał do końca wieku XVIII, w niektórych krajach do lat 30. następnego stulecia, a nawet dłużej. Zmodyfikowany klasycyzm przeradzał się czasem w eklektyzm końca XIX wieku. Klasycyzm jako styl panował w epoce oświecenia. Najpełniejszy rozkwit klasycyzmu nastąpił w I poł. XVIII wieku. W dziedzinie literatury swoisty kres klasycyzmu przyniosła walka klasyków z romantykami.

    Reklama