l
  • Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Temat nie został wyczerpany?
    Zapraszamy na Forum Naukowy.pl
    Jeśli posiadasz konto w serwisie Facebook rejestracja jest praktycznie automatyczna.
    Wystarczy kilka kliknięć.

    Dwór obronny w Wiewiórce

    Przeczytaj także...
    Ostrogscy – ród kniaziowski (książęcy), biorący swe nazwisko od Ostroga na Wołyniu, prawdopodobnie pochodzący od dynastii Rurykowiczów i ich linii panującej nad księstwem pińsko-turowskim tj. od Światopełka II. Ich boczną linią byli książęta Zasławscy, używający także nazwiska Zasławscy-Ostrogscy.Jan Amor Tarnowski herbu Leliwa, łacińska forma nazwiska Joannes Tarnovius, (ur. 1488 w Wiewiórce, zm. 16 maja 1561 tamże) – pamiętnikarz, teoretyk wojskowości, mówca, kasztelan krakowski od 1536, wojewoda krakowski od 1535, wojewoda ruski od 1527, kasztelan wojnicki od 1522, starosta sandomierski, lubaczowski, stryjski, chmielnicki, w latach 1527-1533, 1539-1546, 1547-1551, 1554-1555 i 1557-1559 dzierżył buławę hetmana wielkiego koronnego.
    Dwór obronny to określenie obiektu o cechach mieszkalnych i obronnych, łączącego cechy wieży mieszkalnej, rezydencji typu motte, dworu na kopcu i zamku. Nazywane często zameczkami lub mylnie szlacheckimi fortalicjami.
    Hetman wielki koronny Jan Tarnowski

    Dwór obronny w Wiewiórce – nieistniejący dwór obronny w Wiewiórce w powiecie dębickim w województwie podkarpackim, zaklasyfikowany jako zamek w pracy M. Szope Grodziska i zamczyska województwa tarnowskiego (1981).

    Dwór obronny w Wiewiórce znany jest przede wszystkim z tego, że według tradycji było to ulubione miejsce pobytu hetmana wielkiego koronnego Jana Tarnowskiego, który zmarł w Wiewiórce w 1561 roku. Na terenie miejscowości zachowało się niewielkie wzniesienie w kształcie kwadratu o bokach 30 na 30 metrów, bez śladów dawnej zabudowy, otoczone fosą o szerokości około 7 metrów i głębokości około 2-3 metrów. W miejscu tym odkryto w 1961 roku odłamki ceramiki i kafle piecowe datowane na późne średniowiecze, co pozwoliło wysunąć przypuszczenie, że znajdował się tu dwór hetmana. Układ terenu sugeruje, że w jednym z narożników wzniesienia mogła się znajdować baszta lub wieża.

    Wieża – w architekturze konstrukcja o wymiarach poprzecznych znacznie mniejszych od wysokości, pracująca jako wspornik utwierdzony w fundamencie, obciążony działaniem wiatru w kierunku poziomym oraz obciążeniem grawitacyjnym. Wieże miały różne funkcje, szczególnie popularne były w architekturze średniowiecznej, przede wszystkim jako wieże obronne i kościelne – zarówno wolno stojące (kampanile, dzwonnice), jak i stanowiące część budynku kościoła. W średniowiecznym zamku występowała tzw. wieża ostatniej obrony (donżon).Zawisza Czarny z Garbowa herbu Sulima (łac. Zawissius Niger de Garbow et Rożnów; ur. ok. 1370 w Garbowie, zm. 12 czerwca 1428 w Golubacu) – sławny polski rycerz, niepokonany w licznych turniejach, symbol cnót rycerskich; starosta kruszwicki od 1417, starosta spiski od 1420.

    Data powstania, wygląd i data zniszczenia dworu Jana Tarnowskiego nie są znane. Wiadomo, że Wiewiórka należała w przeszłości do kilku polskich rodów magnackich; przechodziła z rąk do rąk w drodze dziedziczenia lub jako posag. W "Księdze uposażeń diecezji krakowskiej" (Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis, 14701480) Jana Długosza znajduje się wzmianka, że Wiewiórkę otrzymał Stanisław Tęczyński z żoną. W 1508 roku wieś należała do Barbary z Rożnowa, wnuczki Zawiszy Czarnego z Garbowa, matki hetmana wielkiego koronnego Jana Tarnowskiego. Po śmierci hetmana w 1561 przeszła na jego córkę Zofię Tarnowską, dziedziczkę całej fortuny ojca; później znajdowała się w rękach Ostrogskich, Zasławskich i Sanguszków. Z przekazów wynika, że w Wiewiórce często przebywali Ostrogscy i Zasławscy, jednak nie wiadomo, czy rezydowali w dawnym dworze hetmana Tarnowskiego.

    Zasławscy – ród kniaziowski (książęcy), biorący swe nazwisko od Zasławia na Wołyniu, a pochodzący od dynastii Rurykowiczów i ich linii panującej nad księstwem pińsko-turowskim.Sanguszkowie (pierwotnie Sanguszkowicze) – magnacki ród książęcy (kniaziowski) herbu Pogoń Litewska, będący gałęzią litewskiej dynastii Giedyminowiczów, a wywodzący się od przyrodniego brata króla Władysława II Jagiełły - księcia Fiodora, syna wielkiego księcia litewskiego Olgierda, syna wielkiego księcia litewskiego Giedymina. Nazwisko rodu pochodzi od imienia syna wspomnianego Fiodora - księcia Sanguszki.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

    1. M. Szope, Grodziska i zamczyska województwa tarnowskiego, Muzeum Okręgowe w Tarnowie, Tarnów 1981
    2. Wiewiórka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIII (Warmbrun – Worowo) z 1893 r.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Czy wiesz że...? beta

    Jan Długosz herbu Wieniawa (łac. Ioannes Dlugossius, Longinus; ur. 1 grudnia 1415 w Brzeźnicy, zm. 19 maja 1480 w Krakowie) – kronikarz, polski historyk, twórca jednego z najwybitniejszych dzieł średniowiecznej historiografii europejskiej, duchowny, geograf, dyplomata; wychowawca synów Kazimierza Jagiellończyka.
    Województwo podkarpackie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw utworzonych w 1999 roku. Powstało poprzez scalenie ziem dawnego województwa rzeszowskiego sprzed 1975 roku (z wyjątkiem powiatu gorlickiego), tj. województw przemyskiego i rzeszowskiego, oraz części krośnieńskiego, tarnobrzeskiego i tarnowskiego. Województwo zajmuje powierzchnię 17 846 km² i zajmuje 11 miejsce w kraju. Pod względem liczby mieszkańców (2 128 687 osób) znajduje się na 9 miejscu w Polsce. Jest najdalej na południe wysuniętym województwem Polski.
    Zofia Ostrogska z Tarnowskich, księżna, herbu Leliwa, (ur. 1534, zm. 1570), córka hetmana Jana Tarnowskiego i jego trzeciej żony Zofii Szydłowieckiej.
    Baszta – budowla obronna, stanowiąca element starożytnego i średniowiecznego muru obronnego w postaci wysunięcia jego fragmentu przed lico i wzniesienia ponad jego poziom. Baszta zawsze jest otwarta od strony wewnętrznej obwodu obronnego, co odróżnia ją od wieży – budowli ze wszystkich stron zamkniętej.
    Tęczyńscy, średniowieczny polski ród możnowładczy herbu Topór. Być może wywodził się od palatyna Sieciecha, a ich domniemani przodkowie ("poronieni książęta" według Wincentego Kadłubka) mieli być właścicielami Tyńca, który skonfiskował im Kazimierz I Odnowiciel. Za panowania ostatnich Piastów oraz Jagiellonów Tęczyńscy byli najpotężniejszą rodziną w Małopolsce, wielu z nich pełniło ważne funkcje kasztelanów krakowskich i wojewodów krakowskich, posiadali ogromny majątek. Członkowie rodu działali aktywnie najpierw na rzecz zjednoczenia kraju po okresie rozbicia dzielnicowego, potem na rzecz unii z Litwą. Siedzibą rodu był zamek Tenczyn - jego budowę rozpoczął na początku XIV w. Nawój z Morawicy, a kontynuowali jego potomkowie. Od zamku tego członkowie rodu przyjęli nazwisko po przeniesieniu się tam z zamku w Morawicy.
    Powiat dębicki – powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Dębica. Leży w pasie trzech powiatów (mieleckiego, jasielskiego, oraz dębickiego). Graniczy on od zachodu z powiatem ziemskim tarnowskim i powiatem dąbrowskim. Od północy z powiatem mieleckim, od wschodu z powiatem ropczycko-sędziszowskim, od południowego wschodu z powiatem strzyżowskim, oraz od południa z powiatem jasielskim.
    Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.

    Reklama

    tt