• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Duris

    Przeczytaj także...
    Skyfos (gr. lp σκύφος skýphos, lm skyphoi) – forma głębokiego pucharu lub kielicha do wina, charakteryzująca się wąską i słabo zaznaczoną podstawą lub jej brakiem i dwoma uchwytami po bokach. Naczynia tego typu były szczególnie popularne w starożytnej Grecji, gdzie powstały, a także w starożytnym Rzymie.Muzeum Brytyjskie (ang. British Museum) – jedno z największych na świecie muzeów historii starożytnej, mieszczące się w Londynie.
    Eos (także Świt, Jutrzenka; gr. Ἠώς Ēṓs ‘jutrzenka’, łac. Aurora ‘jutrzenka’, ‘zorza’) – w mitologii greckiej bogini i uosobienie zorzy porannej, brzasku i świtu; jedna z tytanid; utożsamiana z Hemerą i rzymską Aurorą.
    Eos z ciałem Memnona (wnętrze kyliksu, ok. 490-480 p.n.e.)

    Duris (stgr. Δούρις) – grecki ceramik czynny w Atenach u schyłku VI w. i w pierwszej połowie V wieku p.n.e.

    Tworzył w Atenach, głównie w okresie wojen perskich, będąc zarazem garncarzem i malarzem wazowym, podpisującym się „egrapsen” (malował) i „epoiesen” (wykonał). Rozwijał się w kręgu Eufroniosa, pracując głównie dla garncarza Pythona, także dla Kleofradesa. Zdobił przede wszystkim kyliksy i lekyty, rytony, także kubki-skyfosy, kantarosy, czary-fiale, rzadziej inne formy (aryballosy, pyksidy, dzbany-ojnochoe, amfory szyjowe). Twórczość jego datowana jest na ok. 510 p.n.e. – 470 p.n.e.

    Malarstwo wazowe – wykonywane na naczyniach ceramicznych malunki, szczególnie obecne w kulturze helleńskiej. Stanowią one źródło wiedzy o rozwoju cywilizacyjnym i historii miejsca, z którego pochodzą. Pozwalają badaczom określić technikę, czas i miejsce wyrobu naczynia, a także kierunek artystyczny, w jakim rozwijał się dany styl. Dostarczają informacji o zwyczajach panujących na terenie, z którego pochodzą; mitologii, wojnach i uzbrojeniu, sposobach walki i polowań.Fryz – środkowy, poziomy człon belkowania z reguły leżący między architrawem i gzymsem. Bardzo często zdobiony płaskorzeźbami, był jednym z najbardziej ozdobnych elementów antycznych świątyń.

    Uważany za autora 50 sygnowanych oraz ok. 300 przypisywanych mu prac wykonanych w technice czerwonofigurowej, należał do ostatnich malarzy tzw. stylu surowego w attyckim malarstwie wazowym. Choć nie wyróżniał się nadmierną oryginalnością stylistyczną, wykazywał mistrzostwo rysunku, posługując się śmiałą kreską, dzięki czemu jego kompozycje cechował wyraźny i przejrzysty układ. Będąc we wczesnym okresie pod silnym wpływem Onesimosa (malarza Panajtiosa), później wykształcił własną manierę dekoracyjną, wprawdzie niezbyt wyrazistą, ale klarowną i wyróżniającą. Naczynia dekorował kompozycjami o różnorodnej i popularnej wówczas tematyce (scenami rodzajowymi z palestry, sympozjonu, komosu, z cyklu trojańskiego, z cyklu dionizyjskiego), rzadziej z życia kobiet, sceny walk, mitologiczne (czyny Tezeusza). W zakresie twórczym wykazywał znaczne możliwości kontrastowe w odmiennych nastrojowo scenach dionizyjskich przeciwstawnym umiarkowanym i poprawnym figuralnie scenom rodzajowym (np. nauczania efebów). Jednakże i w nich dostrzegalne są znamiona twórczej fantazji i humoru.

    Luwr (fr. Louvre, Musée du Louvre) – dawny pałac królewski w Paryżu, obecnie muzeum sztuki. Jedno z największych muzeów na świecie, najczęściej odwiedzana placówka tego typu na świecie. Stanowi jedno z ważniejszych punktów orientacyjnych stolicy Francji. Luwr położony jest między Rue de Rivoli i prawym brzegiem Sekwany oraz ogrodami Tuileries i Rue du Louvre w obrębie Pierwszej Dzielnicy. W kompleksie budynków o całkowitej powierzchni wynoszącej 60,600 metrów kwadratowych znajdują się zbiory liczące około 35,000 dzieł sztuki od czasów najdawniejszych po połowę wieku XIX, dzieła światowego dziedzictwa o największej sławie takie jak np. stela z kodeksem Hammurabiego, Nike z Samotraki, Mona Lisa pędzla Leonarda.Ojnochoe (Oinochoe, Oenochoe, stgr. ἡ οἰνοχόη) – naczynie używane w starożytnej Grecji, służące do nalewania wina. Naczynie jest podobne do amfory, ale z trzema "dzióbkami", i jednym wysokim uchem.
    Scena nauki pisania (fryz kyliksu berlińskiego, ok. 485 p.n.e.)

    Długotrwała działalność pozwala wyodrębnić jej wczesną fazę i odróżnić ją od dojrzałej i późnej (łącznie wyróżniono ich cztery). W końcowym okresie kompozycje nawiązują do przedstawień monumentalnych, w których zanika typowa dla niego witalność wraz z precyzyjnością kreślonego pewnie rysunku. Uważany jest za jednego z pierwszych malarzy rytonów.

    Ryton (z gr.) – starożytne naczynie do picia wina, zazwyczaj w kształcie rogu lub głowy zwierzęcej. Wykonywane było z gliny lub metalu i zdobione dekoracją malarską bądź reliefową z wizerunkiem głowy ludzkiej lub zwierzęcej.Pyksis – naczynie używane w starożytnej Grecji, w formie cylindrycznego pojemnika z pokrywką. Służyło do przechowywania artykułów toaletowych i biżuterii.

    Do najwartościowszych prac Durisa należy tondo z Eos nad ciałem Memnona z wnętrza kyliksu (ok. 490 p.n.e.) przechowywanego w paryskim Luwrze. Surowa i tragiczna kompozycja uznawana jest w dziejach sztuki za pierwszą wersję typu matki bolejącej. Do najlepszych zaliczane jest też wyobrażenie Jazona w paszczy węża (Muzea Watykańskie) oraz przedstawienie Europy na byku, a także Hermesa wśród tańczących sylenów (na jedynym przypisanym mu psykterze z londyńskiego British Museum).

    Wojna trojańska – według Homera i antycznych historyków trwające 10 lat oblężenie Troi przez greckich Achajów. Mitycznym powodem konfliktu było porwanie Heleny, żony króla Sparty – Menelaosa, przez Parysa, księcia trojańskiego, syna króla Priama. Menelaos wezwał na pomoc swojego jedynego brata Agamemnona, króla Argos i Myken oraz wszystkie księstwa achajskie. Na leżącą w północnej Anatolii i dotąd niezdobytą Troję, na 1185 okrętach ruszyli wojownicy achajscy.Styl czerwonofigurowy (technika czerwonofigurowa, malarstwo czerwonofigurowe) – sposób malowania naczyń w starożytnej Grecji. Wszedł w życie około 530 roku p.n.e. Polegał na delikatnym wyskrobaniu żądanej sceny lub postaci na wcześniej wymalowanym firnisem i wypalonym naczyniu. Zastosowanie tej techniki wiąże się z twórczością malarza Andokidesa, ucznia Eksekiasa. W odróżnieniu od stylu czarnofigurowego umożliwiał bardziej szczegółowe oddawanie detali. Dzięki odpowiedniemu wypalaniu uzyskiwano czerwone postaci na czarnym tle. Technika ta była łatwiejsza i dawała lepsze efekty artystyczne niż styl czarnofigurowy. Przy jej wykorzystaniu powstały największe dzieła malarstwa wazowego.

    Należy do najwybitniejszych greckich malarzy wazowych, jego twórczość stanowiła inspirację dla następców (m.in. Malarza Kopenhaskiego), niektórych trudnych do odróżnienia (Malarz Edypa). Do jego kręgu należał również Malarz Euaiona.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Th. Mannack: Griechische Vasenmalerei, dz. cyt., s. 142. Wcześniejsze źródła podawały 39 naczyń sygnowanych i ponad 270 przypisywanych (Der Kleine Pauly, dz. cyt.).
    2. Andreas Rumpf w Der Kleine Pauly, dz. cyt.
    3. Przede wszystkim na znanym kyliksie ze scenami szkolnej nauki z berlińskiego Antikensammlung nr F2285 (M.L. Bernhard: Greckie malarstwo wazowe, dz. cyt., il. 212, 239).
    4. Pierre Lévêque: Świat grecki. Warszawa: PWN, 1973, s. 277.
    5. M.L. Bernhard: Greckie malarstwo wazowe, dz. cyt.
    6. Th. Mannack: Griechische Vasenmalerei, dz. cyt., s. 143.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Thomas Mannack: Griechische Vasenmalerei. Eine Einführung. Darmstadt: Philipp von Zabern, 2012. ISBN 978-3-8053-4462-3.
  • Maria L. Bernhard: Greckie malarstwo wazowe. Wrocław: Ossolineum, 1966, s. 66.
  • Janusz A. Ostrowski: Słownik artystów starożytności. Architektura, rzeźba, malarstwo, rzemiosło artystyczne. Wydawnictwo „Książnica”, 1994, s. 71. ISBN 83-85348-61-1.
  • Słownik kultury antycznej. Ryszard Kulesza (red). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2012, s. 147-148. ISBN 978-83-235-0942-4.
  • Der Kleine Pauly. T. 2. München: Deutscher Taschenbuchverlag, 1979, kol. 182.
  • Maria Ludwika Bernhard (ur. 1908, zm. 1998 w Warszawie) – polska badaczka starożytności klasycznej, zasłużony naukowiec i wykładowca w dziedzinie archeologii śródziemnomorskiej; żołnierz AK.Wojny grecko-perskie – seria konfliktów stoczonych w pierwszej połowie V wieku p.n.e. pomiędzy imperium perskim a greckimi poleis. W 546 r. p.n.e. Cyrus Wielki, twórca potęgi państwa perskiego, podbił leżącą w Azji Mniejszej Lidię, a w następnych latach Persowie zdobyli podległe wcześniej królom lidijskim greckie miasta na wschodnim wybrzeżu Morza Egejskiego. W 499 p.n.e. miasta te zbuntowały się przeciw władzy perskiej i wywołały powstanie, nie doczekały się jednak znaczącej pomocy z poleis pozostających poza zasięgiem władzy perskiego króla (niewielkie kontyngenty przysłały jedynie Ateny i Eretria). Powstanie upadło w 493 p.n.e., a w 490 p.n.e. ruszyła perska wyprawa morska, która miała ukarać greckie miasta wspomagające powstańców, jednak zakończyła się klęską w bitwie pod Maratonem w Attyce, gdzie Ateńczycy pokonali Persów. Przewidując kolejny najazd część greckich poleis zawiązała sojusz obronny tzw. Związek Hellenów, któremu przewodniczyła Sparta - militarna potęga Grecji. W 480 p.n.e. wielka armia perska, dowodzona przez samego króla - Kserksesa - wkroczyła do Grecji, pokonała niewielkie siły Związku pod Termopilami, zajęła i spaliła Ateny, lecz flota perska została rozbita w bitwie morskiej pod Salaminą. W 479 p.n.e. perskie porażki pod Platejami w Beocji i pod Mykale w Azji Mniejszej sprawiły, że to Grecy przejęli inicjatywę w toczącej się wojnie. Kierownictwo w niej przejęły Ateny, tworząc z wyzwolonymi poleis trackimi i z wysp Morza Egejskiego sojusz zwany Związkiem Morskim bądź Delijskim. Sparta wycofała się z dalszych walk. Związek Morski pod dowództwem Ateńczyka - Kimona - wyzwalał kolejne greckie miasta spod panowania perskiego. Ok. 466 p.n.e. Grecy zadali klęskę perskiej armii i flocie w bitwie nad Eurymedontem w Pamfilii zyskując panowanie na morzu. W 460 p.n.e. Ateny wspomogły antyperskie powstanie w Egipcie, jednak poniosły porażkę w delcie Nilu w 454 p.n.e. W 451 p.n.e. starcie Greków i Persów pod Salaminą Cypryjską zakończyło się wielkim zwycięstwem Związku Morskiego na lądzie i na morzu. Wkrótce potem walki ustały i doszło do porozumienia, w którym król perski pogodził się z utratą miast greckich w Azji, lecz zachował Cypr.




    Warto wiedzieć że... beta

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Attyka (starogr. Ἀττική Attikḗ, nowogr. Αττική Attikí łac. Attica) – kraina historyczna we wschodniej starożytnej Grecji, granicząca z Beocją oraz Megarą. Aktualnie Megarę zalicza się do Attyki. Obecnie Attyka to region administracyjny (nowogr. περιφέρεια periféria) w Republice Greckiej, graniczący z regionem Grecja Środkowa i regionem Peloponez.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Eufronios (VI/V wiek p.n.e.) – attycki malarz i garncarz, działający w okresie 520-505 p.n.e., przedstawiciel stylu czerwonofigurowego.
    Stare Muzeum (niem. Altes Museum; do roku 1845 Königliches Museum – Muzeum Królewskie) – berlińskie muzeum, wybudowane w latach 1825–1828 przez Karla Friedricha Schinkela w stylu klasycystycznym, położone na tzw. Wyspie Muzeów.
    Kantaros (gr. κάνθαρος kántharos) – w starożytnej Grecji naczynie (rodzaj greckiej wazy) służące do picia.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.061 sek.