Dunajec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bieg Dunajca od połączenia się Białego i Czarnego Dunajca w Nowym Targu do ujścia do Wisły

Dunajec (słow. Dunajec) – rzeka w południowej Polsce, prawy dopływ Wisły (rzeka II rzędu). Powstaje z połączenia wód Czarnego Dunajca i Białego Dunajca w Nowym Targu; za początkowy odcinek uważa się Czarny Dunajec (w najwyższym biegu Wyżni Chochołowski Potok). Długość 247 km (łącznie z Czarnym Dunajcem), z czego 17 km liczy odcinek graniczny między Sromowcami Wyżnymi a Szczawnicą. Powierzchnia dorzecza wynosi 6804 km², z tego w Polsce 4854,1 km², na Słowacji 1949,9 km² (z czego 1594,1 km² przypada na dorzecze Popradu, a 355,8 km² – na zlewnię samego Dunajca na wspomnianym odcinku granicznym).

Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Przykopa – potok, prawy dopływ Dunajca. Powstaje w Krempachach na Kotlinie Orawsko-Nowotarskiej z połączenia Młynówki i Dursztyńskiego Potoku. Płynie w północno-wschodnim kierunku przez płaski teren pół uprawnych o bardzo niewielkim spadku. Koryto Przykopy tworzy niezliczone meandry, z tego też względu czasami Przykopa nazywana była Krętym Potokiem. Ma tylko jeden dopływ – prawobrzeżny Przeczny Potok. W Frydmanie Przykopa rozgałęzia się na dwie odnogi: Opusta Wyżna i Opusta Nizna, które uchodzą do Zbiornika Czorsztyńskiego.

Nazwa Dunajec jest zdrobnieniem nazwy Dunaj i znana była już w początkach XIII wieku. Słowo dunaj oznaczało wody, rzeki, stawy.

Przebieg rzeki[ | edytuj kod]

Po połączeniu potoków źródłowych, Dunajec płynie szeroką doliną przez Kotlinę Nowotarską. Na 65–73 km swojego biegu opływa Pieniny Spiskie. Na 73–75 km dokonuje Przełomu Czorsztyńskiego (obecnie jest to Jezioro Czorsztyńskie spiętrzone zaporą w Niedzicy). Tuż poniżej niego jest drugi sztuczny zbiornik – Sromowce w Sromowcach Wyżnych. Przepływając przez Pieniny Dunajec tworzy malowniczy Pieniński Przełom Dunajca na odcinku między Sromowcami Niżnymi a Szczawnicą, jednocześnie będąc rzeką graniczną między Polską a Słowacją. Różnica wysokości między ujściem Białki a poziomem wody w Krościenku nad Dunajcem wynosi 530 m, średni spadek 3,2m/km. Dalej płynie na północ przez Beskidy Zachodnie (Przełom Tylmanowski między Pasmem Lubania a Pasmem Radziejowej), Kotlinę Sądecką. Po połączeniu z największym dopływem, Popradem, płynie szeroką doliną wielodzielnym korytem. Przełamuje się przez wzniesienia Pogórza Rożnowskiego, gdzie przegradzają go zapory wodne: w RożnowieJezioro Rożnowskie i CzchowieJezioro Czchowskie. Wpływa do Kotliny Sandomierskiej, płynąc w końcowym odcinku przez Nizinę Nadwiślańską obwałowanym korytem w szerokiej dolinie. Uchodzi do Wisły w okolicach Opatowca i Ujścia Jezuickiego.

Przydonianka lub Przydonicki Potok – potok, obecnie uchodzący do Jeziora Rożnowskiego. Przed wybudowaniem zapory wodnej w Rożnowie był prawym dopływem Dunajca. Powstaje w miejscowości Przydonica z połączenia dwóch potoków; jeden z nich spływa ze wschodu na zachód, zbierając wody z grzbietu Żebraczki, drugi w kierunku północnym z miejscowości Janczowa. Po połączeniu się tych dwóch cieków w Przydonicy Przydonicki Potok spływa w zachodnim kierunku przez miejscowość Podole-Górowa i w Bartkowej uchodzi do Jeziora Rożnowskiego. Następuje to na wysokości 272 m, w miejscu o współrzędnych 49°45′18,5″N 20°44′46,0″E/49,755139 20,746111. W miejscu ujścia tworzy dość sporą zatokę.Niedomice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Żabno. W latach 1975−1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego. Przez wieś przebiega Droga wojewódzka nr 973.

Dunajec charakteryzuje się bardzo dużymi, gwałtownymi wahaniami poziomu wody (do 11 m w dolnym biegu) i wielkości przepływu. W Nowym Targu – min. przepływ 1,60 m³/s, średni 14,3 m³/s, maks. 604 m³/s; przy ujściu – średni 84,3 m³/s zaś maksymalny 3500 m³/s. Skutkowało to nieraz katastrofalnymi powodziami (1934, 1970). Zbiorniki wodne służą celom retencyjnym, energetycznym i rekreacyjnym.

Retencja wodna - zdolność do gromadzenia zasobów wodnych i przetrzymywania ich przez dłuższy czas w środowisku biotycznym i abiotycznym. W lesie mamy do czynienia m.in. z retencją szaty roślinnej, retencją glebową i gruntową, śnieżną, depresyjną, zbiorników i cieków wodnych.Żabno – miasto w woj. małopolskim, w powiecie tarnowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Żabno, nad rzeką Dunajec.

Dopływy[ | edytuj kod]

Główne dopływy
  • prawe: Białka, Grajcarek, Poprad, Kamienica Nawojowska, Biała,
  • lewe: Ochotnica, Kamienica (Gorczańska), Łososina.
  • Alfabetyczna lista dopływów Dunajca
  • Bar
  • Barcynka
  • Biała
  • Białka
  • Biały Dunajec
  • Biczyczanka
  • Bliszcza
  • Brzeźnianka
  • Brzozowianka
  • Brzynka
  • Chwastów Potok
  • Ciemny Potok
  • Czarna Woda
  • Czarny Dunajec
  • Czarny Potok
  • Czerwonka
  • Czerwonka
  • Czerwonka
  • Dąbrówka Polska
  • Galasek
  • Galiszowianka
  • Gąszczacki Potok
  • Głęboki Potok
  • Głęboki Potok
  • Głęboki Potok
  • Gminny Potok
  • Gostwiczanka
  • Górski Potok
  • Grajcarek
  • Granicznik
  • Havka
  • Hoborgowy Potok
  • Hordyński Potok
  • Hrdínsky potok
  • Hubny Potok
  • Jastrząbka
  • Jaworowiec
  • Jaworzynka
  • Jelnianka
  • Jędrzejczyk
  • Jordanec
  • Kabatki
  • Kadecki Potok
  • Kamienica (Gorczańska)
  • Kamienica (Nawojowska)
  • Kláštorský potok
  • Klępowski, Potok
  • Kluszkowianka
  • Knurowski, Potok
  • Kokoszków
  • Kornalski Potok
  • Kozłecki Potok
  • Kretówka
  • Krośnica
  • Lasowa Rzeka
  • Lemierzysko
  • Leszcz
  • Leśnica
  • Leśnicki Potok
  • Lewa Ręka
  • Lęborgowy Potok
  • Lichnia
  • Lipník
  • Lisiowiec
  • Lubinka
  • Łąkta
  • Łopuszanka
  • Łososina
  • Łubinka
  • Macelowy Potok
  • Malinowy, Potok
  • Migrąd
  • Mizerzanka
  • Moszczenica
  • Niedziczanka
  • Niskówka
  • Obidzki Potok
  • Ociemny Potok
  • Opusta
  • Paleśnianka
  • Piekiełko
  • Pieniński Potok
  • Pierwszy Potok
  • Podlipowiec
  • Poprad
  • Przydonianka
  • Przykopa
  • Rieka
  • Rów Klikowski
  • Rudzanka
  • Siedlecki, Rów
  • Słomka
  • Smolnik
  • Stara Kisielina
  • Stare Dunajczysko
  • Starowiński Potok
  • Stary Dunajec
  • Straszny Potok
  • Stróżanka
  • Struga
  • Szczawa
  • Szczecinówka
  • Szlembarski, Potok
  • Ściekły Potok
  • Ścigocki Potok
  • Świdnik
  • Tymówka
  • Ubiadek
  • Wieleń
  • Wielopolanka
  • Więckówka
  • Wilkonoszanka
  • Wolanka
  • Wzorowy, Potok
  • Zagórski, Potok
  • Zelina Biskupska
  • Ziemiankowy Potok
  • Złocki Potok
  • Żeglarka
  • Bobrowniki Wielkie – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Żabno. Wieś powstała w wyniku podziału osady Bobrowniki, której istnienie potwierdza dokument z 1387 roku, na Bobrowniki Wielkie i Bobrowniki Małe, zapewne przed 1487 rokiem. W 1536 odnotowano, iż poddani z Bobrownik Wielkich odrabiają pańszczyznę na folwarku w Bobrownikach Małych. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.Starowiński Potok (słow. Starovinský potok) – potok, prawy dopływ Dunajca. Ma źródła na wysokości około 800 m n.p.m. na północnych stokach Frankowskiej Góry, w pobliżu granicy polsko-słowackiej, ale już w Polsce. Spływa w północnym kierunku doliną, której zbocza tworzą dwa grzbiety odchodzące od Frankowskiej Góry. Po lewej stronie są to: Serwoniec (737 m), Majowa Góra (741 m) i Jędras (709 m), po prawej Nad Księży Gąszcz (750 m) i Malinowa Góra (633 m). Górna część jego biegu znajduje się na terenie Polski (miejscowości Kacwin i Niedzica), przez środkową biegnie granica polsko-słowacka, a dolna część znajduje się na Słowacji (Łysa nad Dunajcem). Uchodzi do Dunajca przy wschodnim krańcu Polany Sosny na wysokości 473 m, nieco poniżej zapory Zbiornika Sromowskiego.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Podegrodzie – wieś gminna, położona w południowej Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, siedziba gminy Podegrodzie.
    Kluszkowianka – potok, lewy dopływ Dunajca. Wypływa na wysokości około 1020 m pomiędzy szczytami Lubania (1211 m) i Jaworzyny (1096 m) na południowych stokach Pasma Lubania w Gorcach. Spływa w kierunku południowym doliną oddzielającą grzbiety tych szczytów. Niżej, opływając górę Wdżar zmienia kierunek na południowo-zachodni. Przepływa przez zabudowany obszar wsi Kluszkowce, znów zmienia kierunek na południowy i uchodzi do Zbiornika Czorsztyńskiego na Dunajcu. Następuje to na wysokości 510-534 m (w zależności od poziomu wody w zbiorniku).
    Grajcarek – rzeka u podnóża Małych Pienin, powstaje w Jaworkach z połączenia Białej i Czarnej Wody. Płynie przez Jaworki, Szlachtową i uchodzi do Dunajca w Szczawnicy, tuż powyżej charakterystycznej skały Kotuńka, na wysokości 430 m n.p.m. Zaraz za skrzyżowaniem dróg jest most, pod którym płynie Grajcarek, a za mostem zaczyna się Droga Pienińska.
    Potok Knurowski, również Knurów, Knurowski Potok, lokalnie Rzyka – potok w województwie małopolskim, w Gorcach, lewobrzeżny dopływ Dunajca.
    Leśnicki Potok, Leśny Potok (słow. Lesnický potok) – prawy dopływ Dunajca uchodzący do niego w końcowej części pienińskiego przełomu tej rzeki. Jego źródła znajdują się na wysokości ok. 700 m n.p.m. u podnóży Wysokiego Wierchu. Uchodzi do Dunajca na wysokości 429 m n.p.m., tworząc malowniczy Przełom Leśnickiego Potoku pomiędzy skałami o nazwach Sama Jedna oraz Wylizana i Bystrzyk. Potok płynie tutaj ciasnym wąwozem o wysokich i niemal pionowych ścianach.
    Łącko – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Łącko. Leży w dolinie Dunajca. Przez miejscowość przepływa także strumień Czarna Woda. Jest siedzibą gminy Łącko.
    Łopuszna – wieś w gminie Nowy Targ, powiecie nowotarskim w województwie małopolskim przy drodze wojewódzkiej nr 969 z Nowego Targu do Krościenka. W latach 1934-1954 i 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Łopuszna. W latach 1975-1998 Łopuszna położona była w województwie nowosądeckim.

    Reklama