• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dunaj



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Jesiotrowate (Acipenseridae) – rodzina słodkowodnych lub anadromicznych ryb jesiotrokształtnych (Acipenseriformes). Poławiane gospodarczo dla mięsa i kawioru.
    Dunaj w Ratyzbonie (Kamienny most)
    Główny prąd Dunaju w Wiedniu
    Widok na Dunaj z wyspy Małgorzaty w Budapeszcie

    Dunaj (łac. Danubius, niem. Donau, słow. Dunaj, węg. Duna, chorw. Dunav, serb. i bułg. Дунав, rum. Dunărea, ukr. Дунай) – druga co do długości (po Wołdze) rzeka w Europie.

    Lech (łac. Licus, Licca) – rzeka w Austrii i Niemczech, prawy dopływ Dunaju. Długość - 264 km, powierzchnia zlewni - 4.126 km².Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix) – gatunek niejadowitego węża z rodziny połozowatych (Colubridae). Zaskrońce występują w całej Europie (oprócz Szkocji, Irlandii i północnej części Skandynawii). Samica jest większa od samca i osiąga średnio długość od 85 cm do 1,2 m (wyjątkowo 2 m), a samiec od 70 cm do 1 m. Żywią się żabami, rybami albo małymi gryzoniami, które połykają bez uprzedniego uśmiercania. Atakują tylko poruszające się zwierzęta. W niewoli zaskrońce żyją do 15 lat.

    Rzeka przepływa z zachodu na wschód przez wiele krain europejskich, z których największe to: Wyżyna Bawarska w Niemczech, Kotlina Panońska na Węgrzech i Wołoszczyzna w Rumunii. Jej dorzecze pokrywa duże rejony Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej.

    Źródło znajduje się w górach Schwarzwald, 6 km na północny zachód od centrum miejscowości Furtwangen im Schwarzwald w południowo-zachodnich Niemczech, gdzie swój początek ma rzeka Breg. Na kamieniu znajduje się metalowa tablica, informująca, że jest to źródło Dunaju.

    Za początek biegu Dunaju uważana jest też czasami miejscowość Donaueschingen, gdzie łączą się trzy rzeki: Breg, Brigach i Dunaj. W parku pałacowym zbudowano kamienną fontannę, która symbolizuje początek Dunaju.

    Osijek (węg. Eszék, niem. Esseg, Essegg) – miasto we wschodniej Chorwacji, w historycznej krainie Slawonii, nad rzeką Drawą. Zamieszkuje je 130 tys. mieszkańców i jest czwartą co do wielkości aglomeracją kraju. Jest stolicą administracyjną żupanii osijecko-barańskiej.Stefan I Święty, zw. Węgierskim (ur. ok. 969, zm. 15 sierpnia 1038) - książę Węgier od 997 roku, król od 1001 roku z dynastii Arpadów. Pierwszy węgierski władca koronowany na króla. W ciągu swojego panowania zjednoczył węgierskie plemiona w jedno feudalne państwo. Znacznie powiększył terytorium Węgier oraz doprowadził do końca proces ich chrystianizacji. Założyciel dwóch arcybiskupstw w Ostrzyhomiu i Kalocsy oraz ośmiu biskupstw, święty Kościoła katolickiego.

    Długość mierzona od styku Brigach i Breg wynosi 2845 km, a od źródeł Breg w Furtwangen im Schwarzwald 2888 km.

    Dunaj przepływa przez 10 krajów europejskich: Niemcy, Austrię, Słowację, Węgry, Chorwację, Serbię, Bułgarię, Rumunię, Mołdawię i Ukrainę (Chorwacja, Bułgaria, Mołdawia i Ukraina mają dostęp tylko do jednego brzegu), aby w Rumunii rozbudowaną deltą ujść do Morza Czarnego. W delcie, która jest dawną zatoką wypełnioną osadami rzecznymi, Dunaj dzieli się na 3 główne ramiona: Kilia, Sulina i Sfântu Gheorghe (Święty Jerzy).

    Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. starożytna Viadua, Suevus, łac. średniowiecza Oddera (w Dagome iudex), Odera; łac. renesansowa Viadrus (od 1543)) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).Eichstätt – miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, w rejencji Górna Bawaria, w regionie Ingolstadt, siedziba Eichstätt oraz wspólnoty administracyjnej Eichstätt, do której jednak miasto nie należy. Leży na terenie Parku Natury Altmühltal, w Jurze Frankońskiej, około 22 km na północny zachód od Ingolstadt, nad rzeką Altmuhl, przy drodze B13. Siedziba Katolickiego Uniwersytetu Eichstätt-Ingolstadt (Katholische Universität Eichstätt-Ingolstadt), jedynego katolickiego uniwersytetu w Niemczech.

    W czasach starożytnych Dunaj (łac. Danubius) stanowił północną granicę Cesarstwa Rzymskiego.

    Spis treści

  • 1 Hydrografia
  • 1.1 Dopływy
  • 2 Geologia
  • 3 Bieg Dunaju
  • 3.1 Niemcy
  • 3.2 Austria
  • 3.3 Słowacja
  • 3.4 Węgry
  • 3.5 Chorwacja
  • 3.6 Serbia
  • 3.7 Rumunia
  • 3.8 Bułgaria
  • 3.9 Mołdawia
  • 3.10 Ukraina
  • 4 Historia eksploatacji rzeki
  • 5 Etymologia
  • 6 Dunaj w kulturze
  • 7 Ochrona przyrody i ekologia
  • 7.1 Fauna Dunaju
  • 7.2 Flora Dunaju
  • 7.3 Parki narodowe i rezerwaty
  • 7.3.1 Park krajobrazowy Górnego Dunaju
  • 7.3.2 Rezerwat Donauleiten
  • 7.3.3 Park Narodowy Donau-Auen
  • 7.3.4 Park Narodowy Dunaj-Ipola na Węgrzech
  • 7.3.5 Park przyrodniczy Kopački rit
  • 7.3.6 Specjalny Rezerwat Przyrody Deliblatska peščara
  • 7.3.7 Park Narodowy Đerdap
  • 7.3.8 Rezerwat Biosfery Delty Dunaju
  • 7.4 Silne zagrożenia ekologiczne
  • 7.4.1 Elektrownia „Żelazna Brama”
  • 7.4.2 Gabčíkovo-Nagymaros
  • 7.4.3 Port Giurgiuleşti
  • 7.4.4 Kanał Bystre
  • 8 Dunaj jako obszar gospodarczy
  • 8.1 Użytkowanie wody
  • 8.1.1 Woda do picia
  • 8.1.2 Energetyka
  • 8.2 Żegluga
  • 8.2.1 Historyczna żegluga na Górnym Dunaju
  • 8.2.2 Żegluga parowa na Dunaju
  • 8.2.3 Żegluga współcześnie
  • 8.2.4 Prawne zagadnienia międzynarodowej żeglugi dunajskiej
  • 8.3 Spław drewna
  • 8.4 Rybactwo
  • 8.5 Uprawa winorośli
  • 8.6 Turystyka
  • 8.7 Strategia Unii Europejskiej dla regionu Dunaju
  • 9 Filmografia
  • 10 Zobacz też
  • 11 Przypisy
  • 12 Bibliografia
  • 13 Linki zewnętrzne
  • Łabędź krzykliwy (Cygnus cygnus) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący Palearktykę od Islandii po Kamczatkę. Zimuje w Europie oraz środkowej i wschodniej Azji. Przeloty w marcu - maju i wrześniu - listopadzie. W Polsce pierwsze gniazdowanie stwierdzono w 1978 roku, obecnie gniazduje w ilości kilkudziesięciu par, szczególnie liczny jest na wybrzeżu Bałtyku zimą i podczas przelotów. Łabędź trąbiący (Cygnus buccinator), który niegdyś uznawany za jego północnoamerykański podgatunek, obecnie jednoznacznie traktowany jest jako osobny gatunek.Tyrol (niem. Tirol, wł. Tirolo) – kraj związkowy w zachodniej Austrii. Graniczy z Włochami, Szwajcarią, Vorarlbergiem, Niemcami, Salzburgiem i Karyntią. Jest częścią regionu geograficznego i historycznego Tyrol. Stolicą landu jest Innsbruck.

    Hydrografia[]

    Wielka powódź w Pasawie w 1954 roku

    Dunaj jest jedyną w Europie większą rzeką, która płynie z zachodu na wschód. Po przepłynięciu 2888 km na pograniczu Rumunii i Ukrainy uchodzi do Morza Czarnego. Inaczej niż dla Renu, Wezery, Łaby czy Odry, w przypadku Dunaju i jego dopływów kilometry liczy się w przeciwną stronę niż prąd rzeki, tzn. w górę cieku. Oficjalnym punktem „0” jest latarnia morska w Sulinie nad Morzem Czarnym. Dorzecze Dunaju ma powierzchnię 795 686 km², co stanowi ponad 7,5% powierzchni Europy. Obszar ten pokrywa nie tylko kraje położone nad Dunajem, ale też część Czech, Bośni i Hercegowiny, Słowenii i innych państw. Mały skrawek dorzecza Dunaju (z Czarną Orawą) znajduje się też w Polsce.

    Widyń (bułg. Видин, rum. Vidin) – miasto w północno-zachodniej Bułgarii, stolica obwodu Widyń i gminy Widyń, nad Dunajem, przy granicy z Rumunią i Serbią.Spermophilus – rodzaj gryzoni z rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae). Systematyka taksonu podlegała wielu zmianom. W Polsce, dla gatunków które według wcześniejszego podziału należały do Spermophilus (sensu lato) używano nazwy „suseł”.

    Takie czynniki jak topniejące śniegi czy silne opady w Alpach sprzyjają szybkiemu przybieraniu wody w rzece oraz powstawaniu powodzi.Efekt ten nasila się wskutek coraz większej regulacji rzek i niszczenia terenów zalewowych. Zasięg powodzi w XX wieku jeszcze wzrósł. Wyjątkowo wysokie poziomy Dunaju zanotowano w latach 1954, 1988, 2002 i 2005. Największa jak dotąd powódź wiosną 2006 roku zalała duże obszary Serbii, Rumunii i Bułgarii, a wiele osób straciło swój dach nad głową.

    Góry Wschodnioserbskie (t. Rudawy Wschodnioserbskie, Karpaty Serbskie, Karpaty Bałkańskie; serb. Карпатско-балканске планине - Karpatsko-balkanske planine) - pasmo gór fałdowych na Półwyspie Bałkańskim, w centralnej Serbii.Grein – miasto w Austrii, w kraju związkowym Górna Austria, w powiecie Perg. Leży nad Dunajem. Liczy 2973 mieszkańców (1 stycznia 2015).

    Dopływy[]

    Najdłuższym dopływem Dunaju jest Cisa (1308 km), kolejne pod względem długości są Prut, Sawa, Drawa, Aluta, Seret i Inn, wszystkie mają powyżej 500 km.

    Inna klasyfikacja powstaje, jeśli bierze się pod uwagę nie długość dopływu, lecz ilość wody przez niego niesioną. Pod tym względem pierwsza jest Sawa z 1513 m³/s, kolejne miejsca zajmują Cisa, Inn i Drawa. Dopływy, które w największym stopniu wpływają na ilość wody w rzece, to:

  • Iller, wnosząca 90% zasobu wód Dunaju, a przy powodziach nawet więcej,
  • Lech, wnosząca w swoim ujściu 65% zasobu wód Dunaju,
  • Izara z 35% zasobu wód Dunaju,
  • Inn, który podczas silnej wysokiej wody wczesnym latem wnosi więcej wody niż przypływa jej w Dunaju i który w pozostałych siedmiu miesiącach roku (od października do kwietnia) może znacznie przekraczać zasób wód Dunaju,
  • Drawa z 40% zasobu wód Dunaju,
  • Cisa z 30% zasobu wód Dunaju,
  • Sawa, która wnosi 35% zasobu wód Dunaju i jest zarazem najzasobniejszym w wodę dopływem.
  • Torfowisko (ang. peatland, mire, niem. Moor, Moos, Ried, Filz) – jeden z typów mokradeł, siedlisk na tyle uwodnionych, że występuje tam specyficzna roślinność i zachodzą procesy akumulacji osadów organicznych. Jest to teren stale podmokły, o podłożu trudno przepuszczalnym, pokryty zbiorowiskami roślin bagiennych i bagienno-łąkowych. Torfowiska występują głównie w strefie klimatu umiarkowanego, wilgotnego i chłodnego (północna część Eurazji i Ameryki Północnej, a także obszary górskie). Obszary te są cenne pod względem przyrodniczym, można je także wykorzystać gospodarczo – poprzez wydobywanie torfu. Torfowisko przyrasta średnio o 1 mm w ciągu roku.Mohacz (węg. Mohács, chor., serb. i bunjevac – Mohač lub Мохач, niem. Mohatsch, tur. Mohaç) – węgierskie miasto nad Dunajem, położone 185 km na południe od Budapesztu. Mohacz należy komitatu Baranya i stanowi ośrodek administracyjny wchodzącego w jego skład powiatu Mohacz.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Fridingen an der Donau – miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Fryburg, w regionie Schwarzwald-Baar-Heuberg, w powiecie Tuttlingen, siedziba związku gmin Donau-Heuberg. Leży w Jurze Szwabskiej, w Parku Natury Górnego Dunaju, nad Dunajem, ok. 9 km na północny wschód od Tuttlingen.
    Katedra w Ulm (niem. Ulmer Münster) – zabytkowa gotycka katedra luterańska zlokalizowana w Ulm. Początkowo pełniła funkcję świątyni katolickiej, w okresie reformacji trafiła w ręce protestantów. Ocalała pośród zniszczonego w czasie II wojny światowej Starego Miasta, stanowiąc punkt orientacyjny podczas bombardowań.
    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
    Las galeriowy – las występujący w strefie sawanny wzdłuż rzek, w dolinach zalewowych, czerpiący wodę z płytko położonych wód gruntowych. Gdy rzeka jest wąska, korony drzew stykają się nad nią tworząc zacienioną galerię.
    Krąp (Blicca bjoerkna) – gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych (Cyprinidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Blicca.
    Aalen – miasto powiatowe w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Stuttgart, w regionie Ostwürttemberg, siedziba powiatu Ostalb, oraz wspólnoty administracyjnej Aalen.
    Paź żeglarz, witeź żeglarz, żeglarek (Iphiclides podalirius syn. Papilio podalirius) - motyl zaliczany do rodziny paziowatych.

    Reklama