• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Drugi Okres Przejściowy

    Przeczytaj także...
    XV dynastia - dynastia Wielkich Hyksosów - dynastia władców Dolnego i Środkowego Egiptu, pochodzących z rejonów północnej i środkowej Syrii, rezydujących w Memfis, a później w Awaris, rywalizująca z władcami Teb. Panowała w latach 1675-1560 p.n.e.Katarakta – rodzaj progu rzecznego zbudowanego ze skał bardzo odpornych na erozję, sąsiadujących ze skałami mniej odpornymi, wyżłobionymi głębiej przez rzekę. Na styku tych dwóch rodzajów skał powstaje rodzaj zapory pokonywanej przez wodę w gwałtowny sposób. Katarakty są tworzone zazwyczaj ze skał krystalicznych w obrębie zwartych koryt rzecznych (np. na Nilu, Huang He). Są poważnymi barierami w żegludze rzecznej i najczęściej bywają spławne jedynie w porze deszczowej. Termin ten używany jest najczęściej w odniesieniu do rzek Afryki.
    Urząd wezyra pojawił się już w czasach Starego Państwa, a jego znaczenie w państwie egipskim stopniowo wzrastało. Od czasów Średniego Państwa (XII dynastia) cały aparat zarządzania państwem został w większej części oparty na urzędzie wezyra i podległych mu niższych urzędnikach. Od czasów XVIII dynastii faraon mianował dwóch wezyrów – po jednym dla Egiptu Górnego i Dolnego, aby uniknąć kumulacji władzy w jednych rekach): Wezyra Północy – z siedzibą w Memfis zarządzającego Dolnym Egiptem oraz Wezyra Południa – z siedzibą w Tebach zarządzającego Górnym Egiptem.

    Drugi Okres Przejściowy – okres w historii starożytnego Egiptu pomiędzy Średnim Państwem a Nowym Państwem, który charakteryzował się ogólną destabilizacją polityczną państwa i rozbiciem dzielnicowym. Nastąpił zmierzch kulturalny. Egipt utracił Nubię, Synaj i Palestynę.

    XVII dynastia tebańska – dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących w Tebach, panujących w Górnym Egipcie, będąca kontynuacją XIII dynastii, tebańskiej, płacąca trybut władcom hyksoskim, panującym w Dolnym i Środkowym Egipcie. Panowała w latach 1650-1550 p.n.e.Hyksosi (egip. hekau chasut - władcy obcych krajów arab. الملوك الرعاة - królowie pasterze) - termin określający niejednorodną etnicznie grupę ludów zachodnioazjatyckich (semickich i huryckich) przybyłych do delty Nilu ok. 1650–1540 p.n.e. w tak zwanym Drugim Okresie Przejściowym.

    Chronologia[]

    Historycy nie są zgodni co do dokładnych dat początku i końca tego okresu. Marek Marciniak jako ramy chronologiczne tego okresu podaje lata 1786 – 1567 p.n.e., zaś Marek Stępień podaje daty 1760 – 1565 p.n.e.. Okres ten rozpoczyna panowanie dynastii XIII, a kończy się wraz z końcem panowania dynastii XVII. Drugi Okres Przejściowy można podzielić na dwa etapy (pod względem politycznym):

    Syropalestyna (inaczej Syro-Palestyna, Syro-palestyna) - zbiorcza nazwa ziem wchodzących w skład dzisiejszego Izraela, Autonomii Palestyńskiej, Jordanii, Syrii i Libanu stosowana głównie w opracowaniach z zakresu historii starożytnego Bliskiego Wschodu.Nowe Państwo - okres w dziejach starożytnego Egiptu, trwający od XVI do XI wieku p.n.e. Był to okres panowania XVIII, XIX i XX dynastii (lata 1570-1070 p.n.e.). Nowe Państwo poprzedzał Drugi Okres Przejściowy, po 1070 p.n.e. nastąpił Trzeci Okres Przejściowy. Nowe Państwo było okresem największego rozkwitu potęgi starożytnego Egiptu.
  • Czasy XIII i XIV dynastii – 1786 – 1603 p.n.e. lub 1760 – 1630 p.n.e., okres ten charakteryzował się próbami kontynuacji Średniego Państwa, prawdopodobnie pierwsi władcy XIII dynastii byli krewnymi władców XII dynastii. Pierwsi władcy XIII dynastii panowali nad całym Egiptem, a nawet kontrolowali obszar Syro- Palestyny i Nubii między 1. i 2. kataraktą. Aparat państwowy nadal działał bardzo sprawnie. Dopiero pod koniec panowania XIII dynastii wezyrowie przejęli kontrolę nad nomami, co prowadziło do rozpadu państwa. W okresie XIV dynastii doszło do wojny pomiędzy wezyrami.
  • Czasy XV i XVI dynastii – 1674 – 1567 p.n.e. lub 1630 – 1540 p.n.e. – okres panowania Hyksosów. Stworzyli oni własne państwo ze stolica w Awaris ( dzisiejsze Tell el-Daba), obejmujące całą deltę. Zdaniem M. Stępnia wraz z objęciem rządów przez Hyksosów z XV dynastii, w 1630 r. p.n.e. nad Dolnym Egiptem rządy sprawowała lokalna (egipska) XVII dynastia. Odmiennego zdania jest M. Marciniak, który uważa, że XVII dynastia przejęła władzę dopiero w roku 1650 p.n.e., wykorzystując osłabienie Hyksosów. Manethon podaje, że XV dynastię stanowiło tylko 6 władców, łącznie z najbardziej znanym władcą tej dynastii 'A'popi. Papirus z Turynu wymienia 9 władców XVI dynastii (ale nie podaje ich imion), zaś J. von Beckerath uważa, że XVI dynastia faktycznie była nie tyle dynastią, co wasalami Hyksosów. Hyksosi zostali ostatecznie pokonani i wyparci ze Środkowego Egiptu przez Kamesa ostatniego władcę XVII dynastii, który pokonał Hyksosów w bitwie pod Hermopolis. Brat Kamesa, i jego następca Jahmes, ostatecznie usunął Hyksosow z Egiptu został założycielem XVIII dynastii i pierwszym władcą Nowego Państwa.
  • Kontrowersje[]

    Historycy nie są zgodni co do ram czasowych tego okresu, co do czasu i okoliczności przejęcia władzy przez XVII dynastię. Poważne wątpliwości dotyczą także samej XIV dynastii. M. Marciniak zauważa, że "Grupa uczonych przypuszcza, że XIV dynastia w ogóle nie istniała i że zaliczanych do niej panujących można identyfikować z władcami XIII dynastii".

    Awaris - egip. Hut-uret - starożytne miasto w północno-wschodniej części delty Nilu, stolica Hyksosów, władców starożytnego Egiptu z XV i XVI dynastii. Obecnie na miejscu tego miasta leży miasto Tell el-Dabaa.Manethon (Maneton) (III wiek p.n.e.) - zhellenizowany kapłan egipski, znający oprócz greki egipskie tradycje i potrafiący czytać hieroglify. Wykształcenie zdobył prawdopodobnie w Heliopolis lub w Mendes, mieszkał zaś w położonym w delcie Nilu Sebennytos.

    Władcy XVII dynastii[]

    1. Nebcheperre' Inef
    2. Sekenenre' T'a' I
    3. Sekenenre' T'a' II
    4. Wa' dżcheperre' Ka'mes (M. Stępień stosuje pisownie Kames)

    Przypisy

    1. Marciniak 1978 ↓, s. 99.
    2. Stępień 1999 ↓, s. 91.
    3. Marciniak 1978 ↓, s. 99–101.
    4. Stępień 1999 ↓, s. 91–92.
    5. Marciniak 1978 ↓, s. 100.
    6. Stępień 1999 ↓, s. 92.
    7. Marciniak 1978 ↓, s. 101.
    8. von Beckerath 1959 ↓, s. 6–11.
    9. Marciniak 1978 ↓, s. 134.

    Bibliografia[]

  • J. von Beckerath: Die Ägyptischen Königslisten des Manetho. W: OLZ 54. 1959, s. 6-11.
  • M. Marciniak: Historia starożytnego Egiptu. W: Starożytny Egipt. A. Szczudłowska (red.). PWN, 1978.
  • M. Stępień: Bliski Wschód. W: Historia Starożytna. M. Jaczynowska (red.). Warszawa: 1999.
  • Nubia – kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie. Zajmuje środkowy bieg Nilu pomiędzy Asuanem a Chartumem (między VI a I kataraktą). W starożytności zwana Kusz, zamieszkana była przez lud spokrewniony z Egipcjanami, który w połowie II tysiąclecia p.n.e. uległ wymieszaniu z napływającymi od południa plemionami.Hermopolis (z gr., egip. -Hemenu – "miasto ośmiu", również Hermopolis Magna) – prastare miasto w starożytnym Egipcie, stolica XV nomu Górnego Egiptu; miasto ośmiu bóstw (Ogdoady):



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kanon turyński, Papirus turyński, Królewska Lista z Turynu – unikatowy papirus, napisany w hieratyce, obecnie znajdujący się w Muzeum Egipskim w Turynie, skąd wywodzi się jego współczesna nazwa.
    Starożytny Egipt (egip. Kemet, Czarna Ziemia) – wysoko rozwinięta cywilizacja starożytnego Bliskiego Wschodu położona w północno-wschodniej Afryce w dolinie i delcie Nilu (z oazami Pustyni Libijskiej włącznie). W okresie największego rozkwitu (Nowe Państwo) obejmująca swoim zasięgiem także Nubię (Kusz) oraz Punt na południu, Syropalestynę (Retenu) na północnych rubieżach azjatyckich, oraz tereny libijskie na północnym zachodzie.
    XVIII dynastia tebańska – dynastia władców starożytnego Egiptu panujących w Dolnym i Górnym Egipcie, w latach 1550-1292 p.n.e., rezydujących w Tebach.
    XIII dynastia – dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących, początkowo w Iczi-taui i władających całym krajem, a następnie rezydujących w Tebach, rywalizujących z władcami Ksois z XIV dynastii i władcami Awaris, stanowiącymi dynastie hyksoskie; XV i XVI, konkurujące później z XVII dynastią tebańską, będącą kontynuacją tejże, XIII dynastii. Panowała w latach 1794-1648 p.n.e. (??). Listy królewskie wymieniają ponad 50 władców tej dynastii, a kolejność i lata ich panowania stanowią, nieprzerwanie, temat dyskusji.
    XII dynastia – dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących, początkowo w Tebach, następnie w Iczi-taui. Dynastia panowała w latach 1976-1794 p.n.e.
    Nom (stgr. νομός nomos; egip. sepat, od okresu amarneńskiego qah) – w starożytności i wczesnym średniowieczu egipska jednostka terytorialno-administracyjna kraju, odpowiednik okręgu, województwa, prowincji lub powiatu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.