• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Drohobycz



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Józef Szalay (także: Józef Szalaj, József Szalay; ur. 1802 w Drohobyczu, zm. 11 maja 1876 w Szczawnicy) – polski wydawca pochodzenia węgierskiego, urzędnik galicyjski, uznawany za twórcę uzdrowiska w Szczawnicy, które odziedziczył po ojcu Stefanie Szalayu w 1839 r.Juliusz Leo, właśc. Juliusz Franciszek Leo (ur. 15 listopada 1861 w Stebniku koło Drohobycza, zm. 21 lutego 1918 w Krakowie) – polityk galicyjski, ekonomista, prawnik, prezydent Krakowa.

    Drohobycz (ukr. Дрогобич, jid. דראָהאָביטש) – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, siedziba rejonu drohobyckiego.

    Drohobycz leży nad Tyśmienicą w Beskidach Brzeżnych.

    Historia[ | edytuj kod]

    Powstanie miasta jest związane z jego położeniem na tzw. szlaku solnym i wydobyciem soli w okolicach. Pierwsze wzmianki o grodzie pochodzą z czasów Rusi Kijowskiej. Po przyłączeniu przez Kazimierza Wielkiego Rusi Czerwonej do Królestwa Polskiego, miasto przeżyło pierwszy okres dynamicznego rozwoju. Żupy solne przeszły na własność królewską i były dzierżawione przybyszom z całej Europy, m.in. z Włoch.

    Umowa pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich na temat przebiegu granicy polsko-sowieckiej zawarta w Moskwie 16 sierpnia 1945 roku.Jerzy Drohobycz, Jerzy Kotermak Drusianus, Georgius Drohobicz, Юрій Дрогобич, ur. ok 1450 w Drohobyczu, zm. 1494 w Krakowie, doktor medycyny, rektor Uniwersytetu Bolońskiego, profesor Akademii Krakowskiej. W 1483 wydał książkę Judicium prenosticon Magistri Georgii Drohobicz de Russia. Przyjaciel Mikołaja Wódki z Kwidzyna i Łukasza Waczenrode. Jego biografię opublikował Władysław Isajewicz w Kijowie w r. 1972.

    Kazimierz Wielki przyczynił się do powstania w Drohobyczu parafii rzymskokatolickiej, a w 1340 nadał miastu herb przedstawiający 9 topek solnych (tradycyjna miara soli) na granatowej tarczy, nad którą widniała korona królewska. W 1392 król Władysław II Jagiełło ufundował istniejący nadal kościół farny, a w 1422 nadał miastu prawa magdeburskie. Przywileje miejskie były później wielokrotnie potwierdzane, m.in. przez Kazimierza IV Jagiellończyka w 1460 i Aleksandra I Jagiellończyka w 1506.

    Suwerenność – zdolność do samodzielnego, niezależnego od innych podmiotów, sprawowania władzy politycznej nad określonym terytorium, grupą osób lub samym sobą. Suwerenność państwa obejmuje niezależność w sprawach wewnętrznych i zewnętrznych.Marcin Laterna, inna forma nazwiska: Latarnia, (ur. w 1552 w Drohobyczu – zm. 30 sierpnia lub 30 września 1598 na Morzu Bałtyckim) – polski pisarz, kaznodzieja królewski, teolog, działacz kontrreformacji, jezuita.

    1404 rok, to pierwsza znana data pojawienia się Żydów w Drohobyczu.

    Obwarowania miejskie składały się z wałów i bram: Zamkowej, Lwowskiej, Węgierskiej i Żydowskiej. Fortyfikacje z wałami i fosami otaczały od czasów króla Zygmunta I również kościół, a dzwonnica pełniła funkcję bramy. Ufortyfikowany był także cmentarz kościelny.

    W 1498 roku, w wyniku najazdu turecko-tatarskiego, znaczna część miasta została zniszczona. Miasto położone na przełomie XVI i XVII wieku w powiecie drohobyckim ziemi przemyskiej województwa ruskiego, w drugiej połowie XVII wieku należało do starostwa drohobyckiego. W 1578 roku Drohobycz uzyskał przywilej de non tolerandis Judaeis. W 1616 starosta królewski zezwolił Żydom na osiedlenie się na przedmieściach miasta. Podczas wojen kozackich w XVII wieku miasto było niszczone. W 1648 roku Kozacy dokonali rzezi mieszkańców w kościele farnym, po którym to wydarzeniu zamurowano wejście do świątyni, przez które wdarli się najeźdźcy. Miasto posiadało zamek starostów królewskich składający się z co najmniej dwóch budynków.

    Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) (SSS) – Siły Zbrojne w Kraju podczas II wojny światowej, w okresie od 13 listopada 1939 do 14 lutego 1942, a następnie przemianowane na Armię Krajową.Władysław II Jagiełło (ur. ok. 1362 lub ok. 1352, zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377–1381 i 1382–1401, król Polski 1386-1434 i najwyższy książę litewski 1401–1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.

    Po pierwszym rozbiorze Polski (1772) wcielone do monarchii Habsburgów, pozostawało w jej składzie na terytorium kraju koronnego Galicji do upadku Austro-Węgier (1918). Drohobycz, pozostający ważnym centrum handlowym, pomimo nadania praw miejskich i licznych przywilejów królewskich (m.in. zwolnienie od czynszów miejskich i zezwolenie na pobór myta mostowego) nie rozwinął się jednak w większy ośrodek, aż do końca XIX wieku, gdy odkryto w pobliżu złoża ropy naftowej.

    Kajetan Stefanowicz, ur. 12 lipca 1886 w Drohobyczu, poległ 20 września 1920 w Rochaczewie nad Słuczą (Wołyń) – polski artysta malarz, legionista, rotmistrz 1 Pułku Szwoleżerów. Przedstawiciel lwowskiej secesji.Okupacja wojenna (łac. occupatio bellica) – czasowe zajęcie przez siły zbrojne państwa prowadzącego wojnę całości lub części terytorium państwa nieprzyjacielskiego i wprowadzenie tam swojej władzy.
     Zapoznaj się również z: Borysławsko-Drohobyckie Zagłębie Naftowe.

    Od 1 listopada 1918 do maja 1919 pod administracją Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej, następnie do 14 marca 1923 pod tymczasową polską administracją, zatwierdzoną przez paryską konferencję pokojową 25 czerwca 1919. Suwerenność Polski na terytorium Galicji Wschodniej Rada Ambasadorów uznała 15 marca 1923.

    Królestwo Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim i Księstwami Oświęcimia i Zatoru (niem. Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator; ukr. Королівство Галичини та Володимирії з великим князівством Краківським і князівствами Освенціма і Затору) – państwo (w praktyce prowincja i kraj koronny) na terytorium Galicji, w latach 1772-1918 wchodzące w skład Monarchii Habsburgów, Cesarstwa Austriackiego i Austro-Węgier. Kraina historyczna na wschodzie Europy Środkowej, obecnie w granicach Polski i Ukrainy.Dora Kacnelson (jidysz דורה קאַצנעלסאָן; ur. 19 kwietnia 1921 w Białymstoku, zm. 1 lipca 2003 w Berlinie) – polska historyk, literaturoznawca i slawistka, badaczka dziejów Kresów Wschodnich i polskich zesłańców. Jej stryjem był pisarz Berl Kacnelson, działacz syjonistyczny, jeden z twórców powstałego po jego śmierci państwa żydowskiego.

    W maju 1919 oddziały Wojska Polskiego pod dowództwem gen. Wacława Iwaszkiewicza i Stanisława Maczka toczyły długotrwałe walki o miasto z oddziałami Ukraińskiej Armii Halickiej dowodzonymi przez gen. Mychajła Omelianowicza-Pawlenkę.

    Od 15 marca 1923 do 16 sierpnia 1945 w granicach Polski, był siedzibą powiatu w woj. lwowskim. Przed wybuchem II wojny światowej w 1939 roku, liczył 39 tys. mieszkańców. Działało 5 rafinerii ropy naftowej. Na terenie miasta funkcjonował klub piłkarski Junak. W mieście były gimnazja im. Króla Władysława Jagiełły i im. Królowej Jadwigi. Obecnie w gmachach gimnazjalnych mieszczą się wydziały Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Iwana Franki. Centralną ulicą miasta w okresie II Rzeczypospolitej była ul. Mickiewicza.

    Alojzy Bełza, ps. „Alik”, „Burzyński” (ur. 14 lutego 1900 w Schodnicy, powiat Drohobycz, zm. 6 grudnia 1976 w Wielopolu) – legionista, żołnierz błękitnej Armii, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, w okresie 1943 - I 1944 d-ca Placówki AK Zagórz w Obwodzie OP-23 (oddział partyzancki AK) Sanok V Okręg Kraków AK.Truskawiec (ukr. Трускавець, Truskaweć) – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim. Liczy ok. 29 tys. mieszkańców.

    Po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 okupowany przez Armię Czerwoną (do czerwca 1941) i anektowany przez ZSRR.

    Po rozpoczęciu niemieckiej inwazji na ZSRR funkcjonariusze NKWD zamordowali w więzieniu przy ul. Stryjskiej co najmniej kilkaset osób (od 200 do 500–600). Pod zwałami trupów odnaleziono później jedynie kilku żywych więźniów. Po rozpoczęciu niemieckiej okupacji w Drohobyczu i pod miastem odnajdywano jeszcze masowe groby ofiar NKWD. Nie sposób jednak ustalić, czy spoczywały w nich ofiary masakry więziennej, czy też osoby zamordowane w latach 1939–1941. Odkrycie ofiar NKWD wywołało trwający 4 dni pogrom Żydów, których oskarżono o sympatyzowanie z komunizmem. W trakcie pogromu zabito 47 osób. W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli w Drohobyczu getto i wymordowali większość żydowskich mieszkańców miasta. Jedną z ofiar był Bruno Schulz.

    Pogrom – tradycyjnie, w znaczeniu słownikowym tyle co „zadanie komuś klęski”, „rozgromienie” (np. wrogich wojsk), „unicestwienie”, „wybicie”. Współcześnie, za rosyjskim погром, słowo to jest używane najczęściej w odniesieniu do zbiorowych, brutalnych ataków na przedstawicieli mniejszości narodowych, a potocznie, zwłaszcza w języku publicystyki, bywa uogólniane jako wszelki grupowy akt przemocy skierowany przeciw jakiejś grupie narodowościowej lub religijnej, często połączony z niszczeniem własności jej członków (domów, miejsc pracy, miejsc kultu).Obwód drohobycki - jednostka podziału administracyjnego ZSRR, utworzona 4 grudnia 1939 r. dekretem Prezydium Rady Najwyższej ZSRR z części terytorium II Rzeczypospolitej zajętych przez Armię Czerwoną po kampanii wrześniowej (powołano wtedy 6 nowych obwodów w składzie USRR, znajdujących się na terenach południowo-wschodniej Polski zajętych przez ZSRR).

    Od czerwca 1941 do 1944 Drohobycz był pod okupacją III Rzeszy (od 1 sierpnia 1941 w Generalnym Gubernatorstwie).

    6 sierpnia 1944 miasto zostało ponownie zajęte przez Armię Czerwoną. Po konferencji jałtańskiej (4–11 lutego 1945) Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej, wyłoniony w konsekwencji jej ustaleń, podpisał 16 sierpnia 1945 umowę z ZSRR, uznając nieco zmodyfikowaną linię Curzona za wschodnią granicę Polski, na podstawie porozumienia o granicy, zawartego pomiędzy PKWN i rządem ZSRR 27 lipca 1944. W konsekwencji umowy Drohobycz znalazł się w granicach ZSRR, na terytorium Ukraińskiej SRR, a jego polską ludność wysiedlono, głównie na Ziemie Zachodnie. Według spisu powszechnego z 1959 w mieście mieszkało 48 145 ludzi, w tym 70,1% Ukraińców, 22,6% Rosjan, 2,9% Polaków i 2,4% Żydów.

    Kazimierz IV Andrzej Jagiellończyk, lit. Kazimieras I Andrius Jogailaitis, biał. Казімір I Ягелончык (ur. 30 listopada 1427 w Krakowie, zm. 7 czerwca 1492 w Grodnie) – wielki książę litewski w latach 1440–1492, król Polski w latach 1447–1492. Jeden z najaktywniejszych polskich władców, za panowania którego Korona, pokonując zakon krzyżacki w wojnie trzynastoletniej, odzyskała – po 158 latach – Pomorze Gdańskie, a dynastia Jagiellonów stała się jednym z czołowych domów panujących w Europie. Zdecydowany przeciwnik magnaterii, przyczynił się do wzmocnienia znaczenia Sejmu i sejmików, co jednak stało się z krzywdą dla mieszczaństwa.Władysław Stefkowski (ur. 20 czerwca 1923 r. w Drohobyczu, zm. 23 czerwca 1946 r. w Tarnawie Dolnej) – żołnierz partyzantki antykomunistycznej.

    Od 1991 w granicach niepodległej Ukrainy.

    W mieście stoi wybudowany w 2001 z inicjatywy samorządowych władz ukraińskich pomnik Stepana Bandery.

    W Drohobyczu działa oddział Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej. Są plany powołania Domu Polskiego dla krzewienia polskiej kultury i tradycji. Miejscowi Polacy skupieni są wokół kościoła rzymskokatolickiego pw. św. Bartłomieja, który jest swoistym centrum polskiego życia kulturalnego i religijnego. W kościele parafialnym codziennie odbywają się msze święte w języku polskim. Według ukraińskiego powszechnego spisu ludności z 2001 roku, w Drohobyczu mieszkało 454 Polaków, z czego 156 osób uznało język polski za ojczysty. Liczba osób polskiego pochodzenia w Drohobyczu jest zdecydowanie większa.

    Privilegium de non tolerandis Judaeis (łac. przywilej nieakceptowania Żydów) – przywilej nadawany od XVI do końca XVIII wieku niektórym miastom królewskim, zakazujący Żydom zamieszkania w mieście którego dotyczył dokument i posiadania w nim nieruchomości, a także zabraniający im wstępu do miasta z wyjątkiem określonych dni, najczęściej targów i jarmarków. Od XIV wieku przywilej ten nadawali władcy Rzeczypospolitej i niektórych innych krajów europejskich, m.in. Austrii. Dla niektórych dzielnic żydowskich w Polsce i na Litwie wydawano analogiczny privilegium de non tolerandis Christianis. Oba przywileje ustanawiane były jedynie dla miast królewskich, w miastach prywatnych Żydzi posiadali pełną swobodę gospodarczą.Eugeniusz Kucharski (ur. 12 grudnia 1880 w Drohobyczu, zm. 12 sierpnia 1952 w Toruniu) – polski historyk i teoretyk literatury.

    Zabytki[ | edytuj kod]

    kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii, Krzyża Świętego i św. Bartłomieja
    Synagogi, kościoły, cerkwie
    Wielka Synagoga
    Wielka Synagoga
    Synagoga z XIX w.
    Kościół pw. św. Michała, obecnie cerkiew pw. Trójcy Przenajświętszej
    Kościół pw. św. Apostołów Piotra i Pawła
    Dzwonnica kościelna
    Cerkiew pw. św. Jura
    Cerkiew pw. św. Jura, fragment
    Cerkiew Podwyższenia Krzyża Świętego
    Cerkiew Podwyższenia Krzyża Świętego
    Dom Brunona Schulza
    Dom Brunona Schulza
    Tablica na ścianie domu Brunona Schulza
  • kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii, Krzyża Świętego i św. Bartłomieja z lat 1392–1445:
  • renesansowy nagrobek Katarzyny Ramułtowej z 1572 r.
  • freski z XVIII wieku
  • dzwonnica kościelna z 1551 r. o charakterze obronnym
  • obronny mur cmentarny
  • dawny kościół karmelicki pw. św. Michała, obecnie cerkiew greckokatolicka Trójcy Przenajświętszej z 1690 r.
  • budynki klasztorne, pokarmelickie, obecnie biura
  • kościół pw. śś. Apostołów Piotra i Pawła, z 1828 r.
  • Wielka Synagoga zbudowana w latach 1842–1865
  • Synagoga przy ul. Mazepy 11 z końca XIX w.
  • ratusz z 20-lecia, prawdopodobnie z reliktami z XVIII w.
  • cerkiew pw. św. Jura, ul. Sołonyj Stawok 23a z przełomu XV i XVI wieku, w 2013 wpisana na listę UNESCO
  • cerkiew drewniana Podwyższenia Krzyża, ul. Zwaryćka 7, z XVI wieku, z freskami z XVIII wieku
  • dzielnica willowa przy ul. Franki i Szewczenki
  • dom Brunona Schulza
  • warzelnia soli
  • katolicka kaplica „kolejowa” przy dworcu głównym
  • rezydencja polskiego burmistrza i prezydenta miasta Drohobycz Rajmunda Jarosza
  • „willa Bianki” – willa lekarza Zeemana przy przedwojennej ulicy Mickiewicza. Obecnie mieści się w niej Pałac Sztuki z niezwróconymi Polsce obrazami malarzy europejskich z XVIII – XX wieku, obrazami hrabiów Lanckorońskich oraz zachowanymi freskami Schulza. Budynek w przeszłości był m.in. siedzibą drohobyckiego „Sokoła” oraz towarzystwa strzelców-legionistów
  • pałac Gartenbergów
  • dom adwokata Herszderfera przy dawnej ulicy Sienkiewicza, z ogrodem, w którym zachowały się egzotyczne rośliny, jak magnolia chińska i drzewo octowe
  • willa polskiego burmistrza Jana Niewiadomskiego, będąca przykładem wiedeńskiej secesji
  • pomnik Adama Mickiewicza z 1894 roku ufundowany przez społeczność miasta z okazji 100 rocznicy insurekcji kościuszkowskiej
  • cmentarz katolicki z zabytkowymi nagrobkami, do którego prowadzi brama zwieńczona herbem Galicji. Na cmentarzu spoczywają m.in. znani Polacy związani z Drohobyczem: burmistrzowie miasta Rajmund Jarosz i Jan Niewiadomski, lekarz Bronisław Kozłowski, Eugeniusz Kozłowski (założyciel w latach 90. towarzystwa skupiającego Polaków z Drohobycza i Truskawca). Znajduje tam także grób-pomnik powstańców styczniowych.
  • Biali Kurierzy – grupa ok. 20-30 harcerzy i młodzieży polskiej – członków Wojskowo-Cywilnego Klubu Sportowego „Junak” Drohobycz, działająca od października 1939 do lipca 1940 jako część Szarych Szeregów (SZP – ZWZ) na terenie części Polski okupowanej i anektowanej przez ZSRR po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939.Cerkiew św. Jura w Drohobyczu — drewniana cerkiew w Drohobyczu, jeden z cenniejszych zabytków sakralnej architektury drewnianej ziemi lwowskiej.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie Wschodniej, głównie w granicach Ukrainy (także w państwach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich. Ukraińcy są (obok Rosjan i Białorusinów) potomkami Rusinów, zamieszkujących Ruś Kijowską .
    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
    Aleksander Roman Boroński (ur. 3 marca 1893 w Drohobyczu, zm. 3 lutego 1975 w Warszawie) – major artylerii Wojska Polskiego.
    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.
    Monarchia Habsburgów – nazwa określająca związek państw będących w unii personalnej, którego władca z rodziny Habsburgów był jednocześnie arcyksięciem Austrii, królem Czech, królem Węgier oraz władcą podległych im księstw. Związek istniał w latach 1526–1804. Część państw Monarchii Habsburgów należało do Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a jako król Czech, władca monarchii był elektorem przy elekcji króla Niemiec (który następnie był intronizowany na Cesarza). Zazwyczaj władca Monarchii był wybierany na Cesarza Narodu Niemieckiego. Monarchia Habsburgów została przekształcona w Cesarstwo Austrii 11 sierpnia 1804, a dwa lata później dwucesarz Franciszek II Habsburg rozwiązał Święte Cesarstwo Rzymskie.
    Masakra w więzieniu w Drohobyczu – masowy mord na pensjonariuszach więzienia w Drohobyczu dokonany przez funkcjonariuszy NKWD w ostatnich dniach czerwca 1941 roku. Ofiarą zbrodni padło co najmniej kilkuset więźniów. Była to jedna z wielu tzw. masakr więziennych, dokonanych przez NKWD po rozpoczęciu niemieckiej inwazji na ZSRR.
    Artur Grottger (ur. 11 listopada 1837 w Ottyniowicach, zm. 13 grudnia 1867 w Amélie-les-Bains-Palalda) – polski malarz, jeden z czołowych przedstawicieli romantyzmu w malarstwie polskim, ilustrator, rysownik, autor cyklu „kartonów” o powstaniu styczniowym.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.126 sek.