• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Drewno - botanika

    Przeczytaj także...
    Miękisz drzewny – tkanka roślinna występująca w postaci pasm komórek miękiszowych pomiędzy innymi elementami drewna (ksylemu), pełniąca funkcję tkanki spichrzowej oraz zapewniająca łączność drewna z innymi tkankami organu, co jest niezbędnym warunkiem funkcjonowania drewna jako tkanki przewodzącej. Miękisz drzewny to jedyne żywe komórki wchodzące w skład drewna.Cewka (drewno) (tracheid) – są to martwe komórki, wchodzące w skład tkanki przewodzącej – ksylemu. Dominują w drewnie nagonasiennych i w najstarszych rodzinach okrytonasiennych (u magnoliowców).
    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.
    Budowa drewna wtórnego na przykładzie pnia drzewa:
    1 – granica słoja rocznego,
    2 – drewno późne z przewodami żywicznymi,
    3 – promień rdzeniowy pierwotny,
    4 – promień rdzeniowy wtórny,
    Na przekroju widać też inne tkanki:
    0 – rdzeń pnia,
    5 – kambium (waskularne),
    6 – rurki sitowe (komórki przewodzące łyka),
    7 – fellogen (tkanka korkotwórcza),
    8 – promienie łykowe,
    9 – kora.

    Drewno, ksylem (z gr. ksylos – drewno) – złożona tkanka roślinna roślin naczyniowych, zajmująca przestrzeń między rdzeniem, a kambium. Jej główną funkcją jest rozprowadzanie wody i rozpuszczonych w niej soli mineralnych, pobieranych przez korzenie, po całej roślinie. U roślin strefy klimatów umiarkowanych wiosną, gdy rozpoczyna się okres wegetacji transportuje również substancje odżywcze z elementów spichrzowych (są to głównie korzenie i pnie) do rozwijających się pędów i liści. Większość komórek wchodzących w skład drewna ma zdrewniałe ścianki, przez co drewno pełni również funkcję mechaniczną.

    Tkanka korkotwórcza (fellogen, felogen, miazga korkotwórcza, miazga korkorodna) – tkanka twórcza wtórna rośliny naczyniowej, której komórki dzieląc się peryklinalnie wytwarzają korek po zewnętrznej stronie felogenu i fellodermę po stronie wewnętrznej, przy czym podziały prowadzące do powstania korka są liczniejsze niż podziały związane z produkcją felodermy. W ten sposób powstaje peryderma (korkowica).Drewno wczesne, drewno wiosenne – rodzaj drewna powstający u roślin rosnących w klimacie umiarkowanym, których cykl wegetacyjny jest przerywany na okres zimy.

    Drewno tworzą cztery typy elementów:

  • elementy przewodzące:
  • cewki (tracheidy),
  • naczynia (tracheje),
  • elementy wzmacniające i spichrzowe:
  • włókna drzewne,
  • miękisz drzewny.
  • U niektórych roślin występują ponadto przewody żywiczne (kanały żywiczne) i kanały mleczne oraz promienie drzewne (promienie rdzeniowe).

    Ze względu na pochodzenie możemy wyróżnić:

    Łyko (łac. floem) – żywa tkanka roślinna niejednorodna, wchodząca w skład zespołu tkanek przewodzących, pełniących funkcję przewodzącą w roślinach naczyniowych. Łyko przewodzi produkty fotosyntezy, czyli związki organiczne.Strefa Klimatów umiarkowanych – w klasyfikacji klimatów Wincentego Okołowicza jest to jedna z pięciu głównych stref klimatycznych. Obejmuje rozległą strefę klimatycznaą, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Roczne amplitudy temperatur od około 20 °C w klimatach morskich do 45 °C w skrajnie kontynentalnych. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima, często z opadami śniegu).
  • drewno pierwotne, będące wytworem merystemy wierzchołkowego pędu i korzenia,
  • drewno wtórne, będące wytworem kambium.
  • Ze względu na stopień zróżnicowania, drewno pierwotne dzieli się na:

  • protoksylem,
  • metaksylem.
  • Ze względu na czas wzrostu w okresie wegetacyjnym, drewno wtórne dzieli się na:

  • drewno wczesne (wiosenne),
  • drewno późne (letnie).
  • Ze względu na udział lub brak procesu twardzielowania, drewno wtórne dzieli się na:

    Rurki sitowe – żywe komórki przewodzące, szybko transportujące składniki pokarmowe, stanowiące jeden z elementów łyka okrytonasiennych. Rurka sitowa to pojedynczy ciąg członów - ma postać wydłużonych komórek ułożonych jedna na drugiej, rozdzielonych polami (płytkami) sitowymi znajdującymi się na poprzecznych ścianach. Przechodzą przez nie grube pasma cytoplazmy (grubsze niż plazmodesmy). Pory sit wyścielone są kalozą, której warstwa w rurkach funkcjonujących jest cienka, natomiast w rurkach, które przestają funkcjonować kaloza całkowicie zamyka pory pól sitowych. U okrytonasiennych występują dwa rodzaje pól sitowych - z większymi porami w sitach łączących dwa człony tej samej rurki i z mniejszymi porami w ścianach kontaktujących się z innymi komórkami, np. członami innej rurki sitowej lub z komórkami miękiszowymi.Protoksylem – jeden z rodzajów drewna pierwotnego, powstający jako pierwszy. Tkanka ta zbudowana jest z komórek, które jako pierwsze różnicują się z prokambium. Komórki protoksylemu są rozciągliwe, co umożliwia dalszy wzrost organu. Cienkie ściany komórek od wewnątrz wzmocnione są zgrubieniami w kształcie pierścieni lub spirali. Zdrewniałe zgrubienia chronią komórkę przed zgnieceniem podczas rozciągania, mającego miejsce podczas wzrostu korzenia lub łodygi. W skład protoksylemu mogą wchodzić cewki, naczynia i komórki parenchymatyczne. W tkance brak jest włókien drzewnych. Naczynia protoksylemu są komórkami martwymi, służącymi do przewodzenia wody.
  • drewno bielaste (biel),
  • drewno twardzielowe (twardziel).
  • Ze względu na układ elementów przewodzących słoja rocznego na przekroju poprzecznym pnia, drewno wtórne dzieli się na:

  • drewno iglaste,
  • drewno pierścieniowonaczyniowe liściaste,
  • drewno rozpierzchłonaczyniowe liściaste.
  • Funkcje[]

     Osobny artykuł: Transport ksylemowy.

    Zobacz też[]

  • dendrologia
  • Przypisy

    1. Szweykowska Alicja, Szweykowski Jerzy: Botanika t.1 Morfologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 128-130, 155 -157, 189-190. ISBN 83-01-13953-6.
    2. Malinowski Edmund: Anatomia roślin. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 154-235.
    3. Hejnowicz Z.: Anatomia i histogeneza roślin naczyniowych. Warszawa: PWN, 1980, s. 794-795. ISBN 8301004207.
    Dendrologia (gr. déndron – drzewo, lógos – słowo, nauka), drzewoznawstwo – dział botaniki zajmujący się drzewami i krzewami, w tym m.in. ich morfologią, anatomią, geografią, genetyką. Zajmuje się też introdukcją – wprowadzeniem do uprawy obcych gatunków roślin oraz ich aklimatyzacją.Naczynie (trachej) – element drewna składający się z ułożonych w szereg martwych komórek – tzw. członów naczyń.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Drewno rozpierzchłonaczyniowe – drewno, w którym brak jest wyraźnego podziału słoja na drewno wczesne i drewno późne. Naczynia w rożnych częściach mają podobną średnicę, rozsiane równomiernie na całej powierzchni słoja. Granica między drewnem wczesnym a późnym słabo widoczna lub niewidoczna.
    Promień drzewny – wstęgowate zespoły komórek rozmieszczone promieniście na przekroju poprzecznym łodygi. Składają się głównie z tkanki miękiszowej.
    Kambium (miazga twórcza) – wtórna tkanka twórcza, występująca w postaci pokładu komórek merystematycznych między łykiem a drewnem, u roślin mających przyrost wtórny – nagonasiennych i dwuliściennych. Jest to tzw. merystem boczny, wykształcający się w łodygach, korzeniach, a niekiedy także w liściach. Komórki kambium wiązkowego, występujące między drewnem a łykiem, łączą się we wspólny pokład z komórkami kambium międzywiązkowego. Podziały komórek kambium prowadzą do powstania drewna i łyka wtórnego.
    Drewno pierścieniowonaczyniowe – drewno, w którym słój roczny jest wyraźnie widoczny. Wyróżnia się w nim dość porowate drewno wczesne, z licznymi naczyniami o znacznej średnicy i drewno późne, twarde i zbite, z nielicznymi małymi naczyniami. Naczynia w drewnie wczesnym ułożone są w kształcie pierścienia, a w późnym - zwykle w postaci plamek, punkcików i linii falistych, przebiegających najczęściej zgodnie ze słojem rocznym.
    Słój roczny, słój przyrostu wtórnego – warstwy drewna wtórnego powstające w wyniku działalności kambium. Ze względy na zróżnicowanie działalności kambium w okresie różnych pór roku podczas przyrostu wtórnego drzew powstają na przemiennie warstwy drewna wiosennego i drewna letniego. Średnice komórek drewna wiosennego są większe a ściany cieńsze. Oba rodzaje drewna można odróżnić na przekroju gołym okiem. Drewno wczesne jest jaśniejsze od późnego. W klimacie umiarkowanym kambium zawiesza swoją działalność poza sezonem wegetacyjnym. W klimacie tropikalnym kambium wykazuje aktywność podziałową przez cały rok.
    Promień rdzeniowy, sfera międzywiązkowa – tkanka miękiszowa znajdująca się pomiędzy wiązkami przewodzącymi w budowie pierwotnej łodygi typu eusteli. Promienie rdzeniowe mają znaczną wysokość, ulegają rozszczepieniu przez komórki wrzecionowate wrastające z pasm kambium wiązkowego. U roślin zielnych i pnączy promienie mogą jednak zachować swoją integralność.
    Włókna drzewne – grubościenne, wydłużone komórki wchodzące w skład ksylemu, rozmieszczone pojedynczo lub grupami pomiędzy innymi komórkami lub tkankami, wypełnione są powietrzem lub wodą. Zdrewniałe ściany włókien mogą posiadać nieliczne jamki proste lub jednostronnie lejkowate. Dojrzałe włókna są elementem martwym drewna. Wykazują cechy pośrednie między włóknami sklerenchymatycznymi a cewkami. Prawdopodobnie włókna drzewne powstały w drodze ewolucji z cewek. Są do nich podobne morfologicznie i fizjologizmie. Mają jednak zredukowane jamki lejkowate i mniejszą średnicę wewnętrzną. Włókna drzewne nie są zdolne do przewodzenia wody lub przewodzą ją w niewielkim stopniu. Pełnią rolę wzmacniającą lub (żywe) podwójną: wzmacniającą i jednocześnie spichrzową (np u klonów). Stanowią główną część masy drzewnej, decydują o twardości, ciężarze właściwym i właściwościach technicznych drewna.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.013 sek.