• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dramat liturgiczny

    Przeczytaj także...
    Kazimierz Dejmek (ur. 17 maja 1924 w Kowlu, zm. 31 grudnia 2002 w Warszawie) – polski reżyser i aktor teatralny, minister kultury i sztuki, poseł na Sejm II kadencji.Troparium winchesterskie (Winchester Troper) – jeden z najstarszych i najważniejszych zachowanych zbiorów muzyki dwugłosowej w Europie. Składa się z dwóch angielskich manuskryptów pochodzących z ok. 1000 roku. Jeden znajduje się w Oksfordzie (MS Bodley 775), drugi w kolgium Corpus Christi w Cambridge (MS473). Nazwa odnosi się do typowej w średniowiecznej muzyce praktyki tropowania odcinków chorału gregoriańskiego.
    Misterium (łac.: mysterium - tajemnica, kult religijny) - jeden z podstawowych rodzajów średniowiecznego dramatu religijnego oraz opartego na jego podstawie widowiska. Początki misterium w kulturze chrześcijańskiej sięgają X wieku. Wywodzi się ono z tradycji kultury ludowej oraz klasztornej (zwłaszcza benedyktyńskiej). Łączyło treści religijno-dydaktyczne ze świeckimi elementami realistyczno-obyczajowymi, niekiedy przybierało ton farsowy. Początkowo miało ono jedynie charakter intermedium, usamodzielniło się jako odrębny gatunek w XIV wieku.

    Dramat liturgiczny – odmiana dramatu, popularna w średniowieczu i renesansie, poruszająca tematykę ewangeliczną i ściśle związana z liturgią katolicką.

    Charakterystyka[ | edytuj kod]

    Dramat liturgiczny pojawił się w X stuleciu, szczyt popularności osiągnął w XII-XIII wieku, ostatnie formy tego gatunku pochodzą z wieku XVI, kiedy to został oficjalnie zakazany na soborze trydenckim w 1563 roku. Stanowił element powiązany z liturgią: odgrywany był w kościele lub na cmentarzu, jako rekwizyty służyły szaty liturgiczne, teksty wyśpiewywano, kompilując na kształt centonu łacińskie modlitwy. Dramat liturgiczny pokazywał wydarzenia z życia Chrystusa, zależnie od aktualnych świąt liturgicznych: narodziny lub śmierć i zmartwychwstanie, zdarzały się także elementy niekanoniczne, stanowiące uzupełnienie głównych treści przedstawienia. Stopniowe uniezależnienie dramatu liturgicznego od obrzędów liturgicznych doprowadziło do pojawienia się ogromnych widowisk scenicznych, zwanych misteriami.

    Wielki Tydzień – w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa, przygotowujący do największego święta chrześcijan, Zmartwychwstania Pańskiego. Szczególnym czasem w Wielkim Tygodniu jest Triduum Paschalne.Płock – miasto na prawach powiatu na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, siedziba ziemskiego powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza oraz stolica Polski w latach 1079-1138; siedziba rzymskokatolickiej kurii diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.

    Zachowane dramaty liturgiczne[ | edytuj kod]

    Pierwszy zachowany w całości dramat Quem quaeritis znajduje się w Troparium winchesterskim.

    Polska[ | edytuj kod]

    W Polsce zachowały się jedynie teksty dramatu liturgicznego związane z obchodami Wielkiego Tygodnia:

  • Processio in Ramis Palmarum (Procesja na Niedzielę Palmową) – najstarszy polski rękopis dramatu liturgicznego, pochodzący z przełomu XII i XIII wieku;
  • Mandatum (Ostatnia Wieczerza);
  • Depositio Crucis (Złożenie Krzyża);
  • Visitatio Sepulchri (Nawiedzenie Grobu) – najpopularniejszy na terenach polskich dramat liturgiczny, zachował się w ponad dwudziestu kopiach, najstarszy egzemplarz datowany na połowę XIII wieku pochodzi z Krakowa, pozostałe m.in. Gniezna, Kielc, Płocka, Poznania; pokazywał trzy Marie spotykające anioła u wejścia do pustego grobu Pańskiego, a następnie sprowadzające do grobu apostołów: Piotra i Jana; włączony później do Historyi o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim;
  • Elevatio Crucis (Podniesienie Krzyża lub Zmartwychwstanie).
  • Współczesna recepcja[ | edytuj kod]

    Próbą ożywienia dramatu liturgicznego w XX wieku była wystawiona w 1981 roku w katedrze w Warszawie Gra o Męce Kazimierza Dejmka w opracowaniu Juliana Lewańskiego.

    Wielkanoc, Pascha, Niedziela wielkanocna, Zmartwychwstanie Pańskie, mazow. Wielki Dzień – najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie upamiętniające Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, obchodzone przez Kościoły chrześcijańskie wyznające Nicejskie Credo (325 r.).Rekwizyt, ""element przedmiotowy, który niezależnie od związanej z właściwym mu systemem elementarnym funkcji ilustracyjnej, pełni jeszcze instrumentalną, swoistą dlań rolę."

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Nieznanowski S., Dramat liturgiczny, w: Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny. T. 1: A-M, Warszawa 1989, s.206–207. ​ISBN 83-01-01520-9​. ​ISBN 83-01-05368-2​.
  • Raszewski Z., Krótka historia teatru polskiego, Warszawa 1978, s. 11–13.
  • Kielce (łac. Civitas Kielcensis, lit. Kielcai, łot. Kelce, ros. Ке́льце) – miasto wojewódzkie położone w południowej części centralnej Polski, stolica województwa świętokrzyskiego. Położone w Górach Świętokrzyskich nad rzeką Silnicą. Stanowi regionalny ośrodek gospodarczy,naukowy,turystyczny oraz wystawienniczo-targowy. Pod koniec 2011 roku miasto liczyło 201 815 mieszkańców. Na terenie Kielc znajduje się pięć rezerwatów przyrody, w tym cztery geologiczne.Procesja na Niedzielę Palmową (łac. Processio in Dominica Palmarum) – średniowieczny scenariusz dramatu liturgicznego z okazji Niedzieli Palmowej, zachowany w antyfonarzu krakowskim, prawdopodobnie z przełomu XII i XIII w. (spisany przed 1253).




    Warto wiedzieć że... beta

    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.
    Ewangelia (z gr. εὐαγγέλιον, euangelion, dosł. dobra nowina) – w starożytności termin używany jako określenie nagrody dla osoby przynoszącej dobrą nowinę.
    Piotr Apostoł, Szymon Piotr, łac. Petrus, gr. Πέτρος, Petros: "kamień", "fragment skały", odn. do gr. πέτρα, petra: "skała"), aram. כיפא Kefas – Kefa: "skała", cs. Sławny i wsiechwalnyj pierwowierchowny apostoł Pietr – apostoł, uważany przez Kościół katolicki za pierwszego papieża (pontyfikat: ok. 33 r. – ok. 64 r., 13 października, kiedy to miał ponieść męczeńską śmierć lub 29 czerwca 67). Męczennik chrześcijański, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego. Jest wymieniany w Modlitwie Eucharystycznej Kanonu rzymskiego.
    Ostatnia Wieczerza – według Ewangelii wieczerza paschalna Jezusa z apostołami, która odbyła się w przeddzień jego śmierci w sali zwanej Wieczernikiem. W doktrynie Kościoła katolickiego jest to zarazem moment ustanowienia przez Jezusa sakramentów Eucharystii (Wieczerzy Pańskiej) oraz kapłaństwa.
    Boży Grób – w liturgii katolickiej miejsce, gdzie wystawia się Najświętszy Sakrament na zakończenie liturgii w Wielki Piątek. Symbolizuje ona grób Chrystusa.
    Poznań (niem. Posen, łac. Posnania, jidysz פּױזן Pojzn) – miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, położone na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wartą, u ujścia Cybiny. Historyczna stolica Wielkopolski, od 1999 r. siedziba władz województwa wielkopolskiego i powiatu poznańskiego. Miasto jest istotnym węzłem drogowym i kolejowym, funkcjonuje tu również międzynarodowy port lotniczy.
    Liturgia chrześcijańska – liturgia sprawowana we wspólnotach chrześcijańskich, Officium Divinum – całość publicznych czynności świętych, skodyfikowanych rytów i ceremonii, sprawowanie wszelkich działań kultowych. Czynnościami liturgicznymi zajmuje się specjalny dział teologii – liturgika.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.689 sek.