• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dos

    Przeczytaj także...
    Actiones stricti iuris, iudicia stricti iuris (łac. powództwa ścisłego prawa) w prawie rzymskim powództwa sprawy w których sędzia był bardziej skrępowany wypełnianiem poleceń zawartych w formułce niż w powództwach dobrej wiary (actiones bonae fidei).Małżeństwo – związek dwóch osób, zazwyczaj kobiety i mężczyzny, zatwierdzony prawnie i społecznie, regulowany zasadami, obyczajami, przekonaniami i postawami, określającymi prawa i obowiązki stron małżeństwa (partnerów) oraz status ich możliwego potomstwa. Małżeństwu powszechnie przypisuje się rolę założycielską wobec rodziny, co wiąże się z opieką nad dziećmi, ich wychowaniem i socjalizacją. Małżeństwo jest zazwyczaj potwierdzone przez ślub uznający jego strony za małżonków oraz niesie za sobą skutki prawne określone prawem małżeńskim.
    Nieruchomość gruntowa (grunt) – część powierzchni ziemi, która stanowi odrębny przedmiot własności (art. 46 KC, zob. też art. 4 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Grunt jest rodzajem nieruchomości i zarazem rzeczą w rozumieniu Kodeksu cywilnego.

    Dos (łac. posag) – w prawie rzymskim, majątek otrzymywany przez męża przy zawieraniu małżeństwa, w celu ułatwienia ponoszenia kosztów utrzymywania małżeństwa (onera matrimonii), rodziny oraz zabezpieczenia trwałości małżeństwa. Po śmierci męża żona dziedziczyła posag w kręgu sui heredes.

    Majątek – w prawie cywilnym oznacza aktywa i pasywa majątkowe. Do majątku mogą wchodzić długi (które są pasywami majątkowymi). Majątek stanowi podstawowy składnik działalności gospodarczej, jest to tzw. majątek produkcyjny. Majątek brutto pomniejszony o zobowiązania stanowi majątek netto. Majątek zawsze jest odnoszony do konkretnego podmiotu, do którego należy. Przepisy mogą wskazywać przypadki, w których z ogólnego majątku wyodrębnia się określone składniki, tworząc w ten sposób majątek odrębny. Takie wyodrębnione składniki są regulowane przepisami szczególnymi. Przykładem majątku odrębnego jest majątek wspólny małżonków, spadek do chwili przyjęcia przez spadkobierców i majątek spółki cywilnej.Dłużnik (łac. debitor) – osoba zobowiązana do spełnienia świadczenia na rzecz innej osoby (wierzyciela) na podstawie łączącego je stosunku zobowiązaniowego.

    Przekazanie posagu[ | edytuj kod]

    Zależnie od tego, kto posag przekazywał (dotis datio), stypulacyjnie przyrzekał (dotis promissio) lub zobowiązywał się przekazać (dotis dictio), rozróżniano:

    Rozwód – rozwiązanie ważnego związku małżeńskiego przez sąd na żądanie jednego lub obojga małżonków. Rozwód oprócz owdowienia i unieważnienia małżeństwa jest jedną z okoliczności kończących małżeństwo. Wśród rozwodów możemy wyróżnić dwa typy:Actio rei uxoriae – w prawie rzymskim powództwo o zwrot posagu (dos) przysługujące żonie (uxor) po rozwiązaniu małżeństwa. Powództwo należało do actiones bonae fidei. Mężowi przysługiwało prawo retencji, tj. zatrzymania (retentio) części posagu (nie więcej niż połowę) jeżeli małżeństwo rozpadło się z winy żony, albo jeżeli pod władzą męża pozostają dzieci z tego małżeństwa.
  • dos profecticia – posag ustanowił dotychczasowy pater familias żony – bądź,
  • dos adventicia – posag ustanawiała inna osoba niż pater familias kobiety (np. jej matka, jej dłużnik, czy też ona sama).
  • Przyrzeczenie posagu[ | edytuj kod]

    Przekazanie posagu mogło być poprzedzone jego przyrzeczeniem (dotis dictio). Przyrzeczenie takie było kontraktem werbalnym, którego stronami był mąż oraz osoba przyrzekająca posag (uprawnionymi do tego mogli być wyłącznie: żona, jej ascendenci albo – na jej polecenie – jej dłużnicy).

    Italia – kraina historyczna i geograficzna położona na Półwyspie Apenińskim, której obszar zmieniał się na przestrzeni dziejów.Własność – najszersze, podstawowe prawo rzeczowe, pozwalające właścicielowi korzystać z rzeczy i rozporządzać nią z wyłączeniem innych osób (w jego ramach właściciel korzysta z maksimum uprawnień względem rzeczy). Oznaką korzystania z rzeczy są uprawnienia do posiadania, używania, pobierania pożytków i innych dochodów z rzeczy (pożytki rzeczy – naturalne, np. płody, jabłka z sadu i cywilne, np. czynsz z tytułu dzierżawy lub najmu, odsetki od pożyczki albo leasingu itp.) oraz dysponowania faktycznego rzeczą (przetwarzanie rzeczy, zużycie, a nawet zniszczenie). Z kolei przez rozporządzanie rozumie się uprawnienia do wyzbycia się własności (np. przeniesienie, zrzeczenie, czy rozrządzenie na wypadek śmierci) i do obciążenia rzeczy poprzez ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego, np. zastaw, hipoteka lub poprzez dokonanie czynności – zobowiązań dotyczących rzeczy o skutkach obligacyjnych tj. oddanie w dzierżawę, najem, pożyczkę, leasing. Uprawnienia te nie stanowią granic prawa własności, które zakreśla obowiązujące ustawodawstwo.

    Charakter prawny posagu[ | edytuj kod]

    Z chwilą nabycia przez męża posagu przysługiwało mu na nim w zasadzie pełne prawo własności. Własność ta podlegała jednak dwóm ograniczeniom.

  • Od reform prawa małżeńskiego cesarza Oktawiana Augusta z roku 18 p.n.e., mąż nie mógł bez zgody żony zbyć wchodzących do posagu gruntów Italskich (lex Julia de fundo dotalis).
  • Mąż obowiązany był zwrócić posag, jeżeli nastąpiło rozwiązanie małżeństwa.
  • Posagu ustanowionego przez inną osobę niż pater familias (dos adventicia) mąż nie musiał zwracać, jeżeli rozwiązanie małżeństwa spowodowała śmierć żony. Mąż nie miał obowiązku zwracać posagu dos profecticia jeżeli rozwiązanie małżeństwa nastąpiło poprzez śmierć żony a ustanawiający go pater familias zmarł wcześniej. Ponadto mężowi przysługiwało prawo retencji, tj. prawo zatrzymywania części posagu, np. na utrzymanie każdego dziecka, które pozostawało u męża, albo jeżeli rozpad małżeństwa nastąpił z winy żony, jednakże nie więcej niż jego połowę.

    Powództwo - żądanie udzielenia ochrony prawnej w drodze procesu cywilnego skierowane do sądu. Treść powództwa zawarta jest w piśmie procesowym (pozew) wnoszonym przez osobę bezpośrednio zainteresowaną (powoda) przeciwko osobie, której ma dotyczyć orzeczenie sądu (pozwanemu). Według polskiego prawa cywilnego powództwo może wytoczyć także prokurator (z wyjątkiem pewnych spraw niemajątkowych z zakresu prawa rodzinnego) oraz w niektórych wypadkach organizacja społeczna.Mahr (arab. مهر) – w islamie jest to dar ślubny, który otrzymuje panna młoda od mężczyzny, w momencie zawarcia związku małżeńskiego, na wypadek rozwodu.

    Ochrona prawa do zwrotu posagu[ | edytuj kod]

    W prawie przedklasycznym mąż miał jedynie moralny obowiązek zwrotu posagu, po rozwiązaniu małżeństwa, osobie która posag ustanowiła. Konieczność wprowadzenia prawnego obowiązku zwrotu posagu ujawniły pod koniec republiki liczne rozwody oraz pojawienie się zjawiska łowcy posagów.

    Stypulacja (łac. stipulatio – przyrzeczenie) – w prawie rzymskim forma zawarcia zobowiązania, należąca do grupy kontraktów werbalnych (słownych, łac. obligationes verbis contractæ).Prawo rzymskie – termin oznaczający najczęściej prawo starożytnego Rzymu, które rozwijało się od czasów prawa zwyczajowego, aż do kodyfikacji Justyniana I Wielkiego (VI wiek n.e.). Prawo rzymskie miało istotny wpływ na rozwój prawodawstwa europejskiego (tzw. recepcja prawa rzymskiego) w postaci prawa powszechnego (ius commune) w średniowieczu, pandektystykę która osiągnęła swoje apogeum w XIX wieku, a także na współczesną naukę, rozwijaną jako przedmiot uniwersytecki.

    Od III w. p.n.e., osoba ustanawiająca posag mogła zobowiązać stypulacyjnie męża do zwrotu posagu. Wówczas przysługiwało takiej osobie powództwo actio ex stipulatu (będące skargą ścisłego prawa), zaś mężowi nie przysługiwało nawet prawo retencji. Taki posag zwano dos recepticia. Obowiązek zwrotu takiego posagu wynikał z mocy umowy.

    Wstępny – pojęcie używane w prawie oraz genealogii, oznaczające każdego przodka danej osoby: jej rodzica (ojca, matkę), dziadków (dziadka, babcię), pradziadków (pradziadka, prababcię), prapradziadków itd. Stosunek faktyczny pomiędzy daną osobą a jej wstępnym polega na tym, że ta pierwsza pochodzi od tego drugiego. Osoby te są spokrewnione ze sobą w linii prostej.Actio ex stipulatu – w prawie rzymskim zbiorcza nazwa powództw służących stypulatorowi do dochodzenia - w procesie formułkowym - przyrzeczonego świadczenia.

    Ponadto później, zwrotu posagu żona mogła domagać się powództwem actio rei uxoriae (należącym do skarg dobrej wiary). Ochrona ta wynikała z mocy samego prawa.

    Zwrot posagu nie obejmował nigdy pożytków pobranych z posagu w trakcie trwania małżeństwa.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • mahr
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Marek Kuryłowicz, Adam Wiliński, Rzymskie prawo prywatne, Kraków: „Zakamycze”, 1999, ISBN 83-7211-089-1, OCLC 830208116.
  • Władysław Rozwadowski "Prawo rzymskie" Wydanie II. Poznań 1992 ​ISBN 83-01-10031-1
  • Actiones bonae fidei (iudicia bonae fidei) – powództwa dobrej wiary, oparte na dobrej wierze. W prawie rzymskim była to grupa powództw obligacyjnych chroniących strony czynności dobrej wiary (negotia bonae fidei). Skargi te charakteryzowały się znacznie szerszym zakresem władzy sędziego niż przeciwstawiane im powództwa ścisłego prawa (actiones stricti iuris). Orzeczenie opierało się nie tylko na normach prawnych, lecz również miało uwzględniać zasady słuszności i dobrej wiary.Republika rzymska – państwo powstałe w starożytnym Rzymie, istniejące w latach 509 p.n.e.–27 p.n.e., które rozwinęło się z niewielkiego, monarchicznego państwa-miasta Lacjum w środkowej części Półwyspu Apenińskiego do największej potęgi świata antycznego kontrolującej cały basen Morza Śródziemnego, by następnie przekształcić się w cesarstwo rzymskie.




    Warto wiedzieć że... beta

    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.
    Pater familias (łac. ojciec rodziny) – głowa rodziny agnatycznej w starożytnym Rzymie. Ojcem rodziny mógł być jedynie męski obywatel rzymski, bez względu na wiek, niepodlegający władzy ojcowskiej innego pater familias – był zatem osobą sui iuris.
    Gaius Octavius Thurinus, po adopcji Gaius Iulius Caesar Octavianus, (Gajusz Juliusz Cezar Oktawian) (ur. 23 września 63 roku p.n.e. w Rzymie, zm. 19 sierpnia 14 roku n.e. w Noli) – pierwszy cesarz rzymski, panował od 16 stycznia 27 roku p.n.e. do śmierci jako Imperator Caesar Augustus. Po śmierci zaliczony został w poczet bogów jako „Divus Augustus”. Syn Gajusza Oktawiusza i Atii Starszej (Atia Maior), wnuk siostry Juliusza Cezara i jego adoptowany testamentem syn.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.627 sek.