• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dorszokształtne

    Przeczytaj także...
    Dorszowate, wątłuszowate (Gadidae) – rodzina morskich ryb dorszokształtnych (Gadiformes). Obejmuje gatunki o bardzo dużym znaczeniu gospodarczym.Płetwa (łac. pinna) – narząd zwierząt wodnych służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się. Płetwy występują u ryb oraz u ssaków wodnych.
    Wydawnictwo „Wiedza Powszechna” w Warszawie – wydawca słowników dwujęzycznych i podręczników do nauki języków obcych, słowników i poradników języka polskiego, podręczników do nauki języka polskiego dla cudzoziemców oraz popularnych rozmówek, a także leksykonów i książek popularnonaukowych z różnych dziedzin.

    Dorszokształtne (Gadiformes) – rząd ryb promieniopłetwych (Actinopterygii), obejmujący wiele szeroko rozprzestrzenionych gatunków o bardzo dużym znaczeniu gospodarczym. Występują na obydwu półkulach. W zapisie kopalnym są znane z morskich pokładów trzeciorzędu.

    Piotroszokształtne (Zeiformes) – rząd morskich ryb promieniopłetwych (Actinopterygii), blisko spokrewnionych z okoniokształtnymi (Perciformes) i beryksokształtnymi (Beryciformes). Niektóre gatunki znane były już w starożytności. W zapisie kopalnym występują od górnej kredy (†Cretazeus rinaldi, Włochy, 72 mln lat temu).Miętus pospolity, miętus (Lota lota) – gatunek słodkowodnej ryby z rzędu dorszokształtnych (Gadiformes). Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Lota. Poławiany dla mięsa, spotykany w akwariach publicznych.

    Cechy charakterystyczne[]

    Dorszokształtne łączą w sobie cechy zaawansowane w rozwoju z cechami o charakterze pierwotnym. Ich ciało pokryte jest łuskami cykloidalnymi. Na grzbiecie występuje jedna do trzech płetw grzbietowych, a na dolnej krawędzi ciała jedna lub dwie płetwy odbytowe. Płetwy brzuszne są przesunięte do przodu przed płetwy piersiowe (położenie gardłowe). W płetwach brak promieni twardych (ciernistych). Na podbródku wielu gatunków wyrasta pojedynczy wąsik.

    Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen.Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).

    Pęcherz pławny jest zamknięty, brak przewodu łączącego ze środowiskiem zewnętrznym. Brak mesocoracoideum. Kości pasa miednicowego są połączone z kośćmi pasa barkowego.

    Biologia i ekologia[]

    Z wyjątkiem jednego gatunku (miętus pospolity), dorszokształtne są rybami morskimi. Większość gatunków to ryby wędrowne. Składają bardzo duże ilości ikry (niektóre od kilku do kilkudziesięciu milionów sztuk). Pomiędzy poszczególnymi rodzinami występują duże różnice ekologiczne.

    Łuski – cienkie płytki kostne pokryte szkliwem osadzone w kieszonkach, stanowiące osłonę ciała, przeważnie ułożone w podłużne i poprzeczne szeregi, zachodzące na siebie dachówkowato, pokryte śluzem. U wielu gatunków kolor łusek pełni funkcję maskującą. Są one wytworem skóry właściwej. Łuski wraz z pokrywającym je śluzem zmniejszają opór ciała poruszającej się ryby. Łuski ryb przyrastają okresowo. Wiosną i latem ryby rosną szybko, linie przyrostu łusek są szersze i ułożone rzadziej; widać je w postaci jasnych pasków. Jesienią i zimą linie przyrostu są węższe i tworzą paski ciemne. Na podstawie liczby pasków można określić wiek ryby.Ikra – komórki jajowe ryb. W budowie i funkcji zasadniczo nie odbiega od jaj innych zwierząt – najważniejsza różnica to znacznie większa ilość żółtka w ikrze, porównując z typowymi przedstawicielami innych grup. Pojęcie to bywa także używane do określania jaj części wodnych stawonogów, mięczaków i szkarłupni.

    Znaczenie gospodarcze[]

    miętus pospolity (Lota lota)

    Do tego rzędu należą gatunki, głównie z rodziny dorszowatych, poławiane komercyjnie na dużą skalę. Połowy dorszokształtnych przekraczają jedną czwartą światowych połowów morskich.

    Systematyka[]

    Dorszokształtne uznawane są za takson monofiletyczny, ale relacje pokrewieństwa pomiędzy poszczególnymi rodzinami zaliczanymi do tego rzędu nie zostały jeszcze dostatecznie wyjaśnione. Wysuwane są różne hipotezy, jednak ich potwierdzenie wymaga dalszych badań. Poniżej przedstawiono hipotezę filogenezy dorszokształtnych na podstawie analizy sekwencji DNA jądrowego i mitochondrialnego:

    Ryby – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami i poruszających się za pomocą płetw. Obejmuje bezżuchwowe krągłouste (Cyclostomata) oraz mające szczęki ryby właściwe (Pisces).PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.
    Lotella rhacina
    Widlak różowy (Phycis phycis)

    Podrząd Muraenolepidoidei:

  • Muraenolepididae
  • Podrząd Macrouroidei:

  • Macrouridaebuławikowate
  • Macruronidae
  • Steindachneriidae
  • Podrząd Gadoidei:

  • Trachyrincidae
  • Moridaemorowate
  • Merlucciidaemorszczukowate
  • Melanonidae
  • Euclichthyidae
  • Gadidaedorszowate
  • Ranicipitidae
  • Bregmacerotidae
  • Wyniki dotychczasowych badań sugerują, że dorszokształtne tworzą takson monofiletyczny z piotroszokształtnymi (Zeiformes).

    Zobacz też[]

  • Ryby – wykaz rodzin
  • Przypisy

    1. Gadiformes, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
    2. Nikolski 1970 ↓
    3. A. Roa-Varón, G. Ortí. Phylogenetic relationships among families of Gadiformes (Teleostei, Paracanthopterygii) based on nuclear and mitochondrial data.. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 52 (3), s. 688-704, 2009. DOI: 10.1016/j.ympev.2009.03.020. PMID: 19345274. 

    Bibliografia[]

  • Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
  • Joseph S. Nelson: Fishes of the World. John Wiley & Sons, 2006. ISBN 0-471-25031-7.
  • G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Franciszek Staff (tłum.). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.
  • Takson monofiletyczny – takson, który obejmuje wszystkich potomków wspólnego przodka, znanego lub hipotetycznego. Przykładami są ssaki lub gąbki.Bregmacerotidae – monotypowa rodzina niewielkich, morskich ryb dorszokształtnych (Gadiformes) występujących w wodach strefy tropikalnej i subtropikalnej. Większość gatunków to ryby pelagialne przebywające na głębokościach do 1000 m, niektóre występują w wodach przybrzeżnych. Gatunkiem typowym rodziny jest Bregmaceros mcclellandi (bregmaceron pospolity).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Buławikowate (Macrouridae) – rodzina morskich ryb dorszokształtnych (Gadiformes). Polska nazwa rodziny nawiązuje do kształtu ich ciała.
    Promieniopłetwe, kostnopromieniste, kostnopromienne (Actinopterygii, z gr. aktina – promień i pterygio – płetwa) – gromada ryb kostnoszkieletowych (Osteichthyes) o płetwach wspartych na promieniach kostnych, obejmująca większość (około 30 tys.) współcześnie żyjących gatunków ryb. Wykazują znaczne zróżnicowanie morfologiczne. Zasiedlają wszystkie typy wód słodkich, słonawych i słonych. Od mięśniopłetwych odróżnia je budowa płetw i sposób poruszania.
    Franciszek Hieronim Staff (ur. 5 sierpnia 1885 we Lwowie, zm. 2 sierpnia 1966 w Warszawie) – polski ichtiolog, rektor Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (SGGW).
    Pęcherz pławny – cienkościenny, błoniasty narząd występujący u wielu ryb, pełniący funkcję narządu hydrostatycznego, a czasem oddechowego (u ryb dwudysznych).
    DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.
    Trzeciorzęd – według starszych wersji periodyzacji jest to starszy okres ery kenozoicznej, od 65 do 1,8 mln lat temu. Dzieli się na:
    Joseph Schieser Nelson (ur. 12 kwietnia 1937 w San Francisco, zm. 9 sierpnia 2011 w Alberta w Kanadzie) – kanadyjski zoolog, światowej sławy ekspert w zakresie systematyki ryb i były kierownik departamentu zoologii University of Alberta. Jego badania i praca naukowa koncentrowały się głównie na systematyce ryb. Najbardziej znany jest jako autor książki Fishes of the World (Ryby świata), której pierwsza edycja ukazała się w 1976 roku, a ostatnia, czwarta edycja, w 2006. Zawarł w niej naukowy, kompleksowy przegląd wszystkich rodzin ryb kopalnych i współcześnie żyjących. Książka ta stała się standardowym odniesieniem w systematyce i ewolucji tej grupy kręgowców.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.