l
  • Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Temat nie został wyczerpany?
    Zapraszamy na Forum Naukowy.pl
    Jeśli posiadasz konto w serwisie Facebook rejestracja jest praktycznie automatyczna.
    Wystarczy kilka kliknięć.

    Don - rzeka

    Przeczytaj także...
    Woroneż (ros. Воронеж) – miasto obwodowe w Rosji, nad rzeką Woroneż (dopływ Donu). Znajduje się 486 km na południe od Moskwy, na federalnej magistrali M4 „Don”. Aglomeracja woroneska liczy ponad 1,0 mln mieszkańców.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
    Rostów nad Donem (ros. Ростов-на-Дону, Rostow na Donu), miasto w południowej Rosji, nad rzeką Don, niedaleko jej ujścia do Morza Azowskiego.
    Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy rzeki. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.
    Położenie Donu

    Don (ros. Дон, starożytny Tanais) – rzeka w południowej Rosji. Długość – 1950 km, powierzchnia zlewni – 422 000 km², średni przepływ – 935 m³/s.

    Źródła rzeki znajdują się w północno-wschodniej części Wyżyny Środkoworosyjskiej. Początkowo płynie w kierunku południowo-wschodnim do Woroneża, a potem południowo-zachodnim aż do ujścia. W górnym biegu płynie wąską doliną, potem rozlewa się szeroko na terenach nizinnych, znaczną część jego biegu zajmuje Zbiornik Cymlański (ok. 2600 km²). Don uchodzi deltą do Zatoki Taganroskiej na Morzu Azowskim w pobliżu Rostowa nad Donem.

    Wołga (ros. Волга, mar. Jul, tat. Idel, łac. Rha) – wielka rzeka w Rosji przeduralskiej. Długość – 3531 km, powierzchnia zlewni – 1380 tys. km², średni roczny przepływ u ujścia 8060 m³/s (254,35 km³ rocznie). Największa i najdłuższa rzeka Europy i Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa na świecie rzeka uchodząca do jeziora. Płynie wyłącznie przez Rosję, tylko skrajne wschodnie ramię delty – Kigacz wyznacza granicę z Kazachstanem. W wyniku prowadzonej w czasach radzieckich budowy licznych zbiorników retencyjnych i regulacji koryta, bieg Wołgi został skrócony o ponad 160 km.Donieck (ukr. Донецьк, ros. Донецк, do 1924 Juzowka (lub Juzow), od 1924 do 1961 Stalino) – miasto we wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Kalmius (ukr. Кальміус). Stolica obwodu donieckiego. Główny ośrodek przemysłowy w Donieckim Zagłębiu Węglowym.

    Główne dopływy:

  • Prawobrzeżne:
  • Doniec
  • Lewobrzeżne:
  • Woroneż
  • Chopior
  • Miedwiedica
  • Sał
  • Zachodni Manycz
  • Główne miasta nad Donem:

  • Azow
  • Kałacz nad Donem
  • Rostów nad Donem
  • Don jest pokryty lodem nawet przez 160 dni w roku. Rzeka jest żeglowna na odcinku ok. 1350 km od ujścia.

    W swoim najbardziej na wschód wysuniętym odcinku rzeka połączona jest z Wołgą przez Kanał Wołga-Don (ok. 105 km długości), tworząc ważną drogę wodną. Główny port to Rostów nad Donem.

    Manycz (ros. Маныч, Zachodni Manycz, ros. Западный Маныч - Zapadnyj Manycz) - rzeka w południowej Rosji europejskiej, lewy dopływ Donu w zlewisku Morza Azowskiego. Długość - 219 km (według innych danych 420 km), powierzchnia zlewni - 35,4 tys. km², z czego 2060 km² zajmują jeziora. Reżim śniegowy. Rzeka stanowi część systemu wodnego Manycza.Morze Azowskie (ros. Азовское море; ukr. Азовське море tatarski Azaq deñizi) – część Morza Czarnego, znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji. Od Morza Czarnego oddzielone jest przez Półwysep Kerczeński (część Krymu) i Tamański, łączy się z nim przez Cieśninę Kerczeńską. Powierzchnia morza wynosi blisko 38 tys. km², średnia głębokość 7 m, a maksymalna dochodzi do 13,5 m. Temperatura wód powierzchniowych wynosi ok. 1°C w zimie i 25-27°C w lecie, a zasolenie waha się pomiędzy 12 a 14‰.

    Historia[ | edytuj kod]

    We wczesnym średniowieczu dorzecze Donu zamieszkane było przez Słowian, którzy na początku VIII wieku zależni byli od państwa Chazarów. Od tego też czasu datuje się masowy wywóz pojmanych niewolników do krain kalifatu. Kroniki arabskie, wszystkich niewolników zarówno Słowian, oraz grup pochodzenia ugrofińskiego i prawdopodobnie skandynawskiego wymieniają pod wspólną nazwą Saqaliba, zaś korytarz wodny wzdłuż dorzecza Wołgi i Donu nazywają «Nahr-as-Saqaliba» rzeki Słowian, stanowiący główną oś skąd przybywali niewolnicy. Kaganowie chazarscy władali wówczas obszarami nad dolną Wołgą, Donem oraz na północnym Kaukazie. Podczas drugiej wojny arabsko-chazarskiej (722-737) skierowanej przeciwko kaganowi muzułmański generał Marwan Ibn Muhammad (ostatni kalif umajjadzki) miał wziąć do niewoli nad rzeką Don 20 tys. Słowian i prawdopodobnie przesiedlił ich w głąb kalifatu.

    Saqaliba, Sakaliba (ar. صقالبة, lp. Siqlab) — zbiorcza nazwa słowiańskich najemników i niewolników w średniowiecznym świecie arabskim. Wyraz ten najpewniej jest kalką językową z greckiego wyrazu określającego Słowian - Sklabonei.Zatoka Taganroska, (ukr. Таганрозька затока, Tahanroźka zatoka | ros. Таганрогский залив, Taganrogskij zaliw) – największa zatoka Morza Azowskiego, znajduje się u wybrzeży Rosji i Ukrainy. Wcina się głęboko na 140 km w głąb lądu, wejście do zatoki jest szerokie na 31 km, głębokość maksymalna do 5 m. Do zatoki uchodzą rzeki Don, Kalmius, Mius, Jeja. Największe miasta portowe: Taganrog, Mariupol, Jejsk.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Zbiornik Cymlański
  • Donieckie Zagłębie Węglowe
  • Donieck
  • Wyżyna Doniecka
  • Cichy Don
  • Przypisy

    1. Przegląd orientalistyczny: rocznik społeczno-naukowy, PWN, 1999 s. 293; The Entry of the Slavs into Christendom: An Introduction to the Medieval History of the Slavs A. P. Vlasto s. 239
    Doniec, ros. Северский Донец, ukr. Сіверський Донець, rzeka w Rosji i na Ukrainie, prawy (najdłuższy) dopływ Donu o długości 1 053 km i powierzchni dorzecza 98 900 km².Wyżyna Doniecka (ros. Donieckij kriaż, ukr. Donećkyj kriaż) - wyżyna na granicy Rosji i Ukrainy, leżąca na południe od Wyżyny Środkoworosyjskiej. Rozciąga się pomiędzy rzekami Doniec i Don oraz Morzem Azowskim.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Czy wiesz że...? beta

    Azow - miasto w europejskiej części Rosji (Obwód rostowski), położone nad Donem, 7 km od ujścia do Morza Azowskiego.
    Medvedica (ros. Медведица́) – lewy dopływ Donu mający swe źródła w obwodzie saratowskim i wpadającym do Donu powyżej miejscowości Serafimowicz, przez którą w czasie II wojny światowej przebiegał Front Doński.
    Zlewnia – całość obszaru, z którego wody spływają do jednego punktu danej rzeki (jeziora, bagna itp.) lub jej fragmentu. W szczególnym przypadku, kiedy punkt zamykający znajduje się w miejscu ujścia danej rzeki do recypienta, obszar zlewni ograniczony działem wodnym wyznaczonym w ten sposób nazywa się dorzeczem.
    Delta – ujście rzeki w postaci kilku odnóg, tworzących obszar nizinny o charakterze bagiennym (np. Żuławy Wiślane w Polsce), przypominający kształtem grecką literę Δ (delta). Pochodzi od nazwy nadanej przez starożytnych Greków ujściu Nilu, które rzeczywiście przypomina tę literę.
    Zbiornik Cymlański (ros. Цимлянское водохранилище) – zbiornik wodny na rzece Don w obwodzie wołgogradzkim i obwodzie rostowskim. Powierzchnia 2 700 km², objętość 23,9 km³, długość 180 km, maksymalna szerokość 38 km, średnia głębokość około 8,8 m.
    Kalifat (arab. خلافة chilāfa) – islamski, wschodni ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa (arab. خليفة chalīfa). Odpowiednik wschodniego sułtanatu, zachodnioeuropejskiego cesarstwa lub królestwa.
    Sał (ros. Caл) - rzeka w południowej Rosji w Kałmucji, lewy dopływ Donu o długości 798 km. Źródła znajdują się na wyżynie Jergeni, do Donu wpada w okolicach miasta Semikarakorsk. Okresowo wysycha.

    Reklama

    tt