• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dolomity



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Trydent (wł. Trento, Trentino), oficjalna nazwa Prowincja Autonomiczna Trydentu (wł. Provincia Autonoma di Trento) – prowincja o statusie autonomii, położona w północnych Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga. Obejmuje obszar historycznej, najdalej na południe wysuniętej części Tyrolu zwanej w j. wł. Trentino, zaś w j. niem. Welschtirol.

    Dolomity (wł. Dolomiti, Alpi Dolomitiche; niem. Dolomiten) – pasmo górskie w północno-wschodniej części Włoch, część Południowych Alp Wapiennych w Alpach Wschodnich. Leży pomiędzy dolinami: Val Rendena na zachodzie, Piawa na wschodzie oraz Pustertal (Val Pusteria) na północy. Najwyższe szczyty Dolomitów to: Punta Penia (3342 m n.p.m.) i Punta Rocca (3309 m n.p.m.) w masywie Marmolady, Antelao (3263 m n.p.m.), Tofany. Kraina geograficzna, do której należą Dolomity to Tyrol Południowy, południowa część masywu leży na terenie prowincji Belluno, zachodnia – prowincji Trentino, północna – prowincji Bolzano-Alto Adige/Bozen-Südtirol. W 2009 roku Dolomity wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

    Fanes (gr. Φανης wydobywać światło, świecić, łac. Phanes), nazywany także Protogonos (gr. Πρωτογόνος pierworodny) - w mitologii greckiej pierwotne bóstwo, jedno z Protogenoi związane z siłą napędzającą cały wszechświat czczone przede wszystkim w tradycji orfickiej.Val Gardena (niem. – Gröden; lad. – Gherdëina) to dolina w Dolomitach w północnych Włoszech. Znany i ceniony ośrodek narciarski, bardzo często gości Puchar Świata w narciarstwie alpejskim mężczyzn, przeważnie w zjeździe i supergigancie na trasie Saslong.

    Topografia[ | edytuj kod]

    Dolomity leżą we włoskiej części Alp Wschodnich, w regionach Trydent-Górna Adyga i Wenecja Euganejska.

    Ladynowie – jedna z grup etnicznych zaliczana do Retoromanów. Zamieszkują Tyrol Południowy: Górną Adygę i Dolomity, Dolinę Badii, Autonomiczną Prowincję Bolzano, emigracja w USA. Liczbę Ladynów szacuje się na 30 – 35 tys. osób.Masyw górski (ang., fr. massif, niem. massiv; od łac. massa – "bryła") – zwarty górotwór, zbudowany zwykle ze skał pochodzenia magmowego lub metamorficznego, czasami osadowego podobnego typu, występujący samodzielnie lub jako część większego łańcucha górskiego; również wyraźnie wydzielona (np. szerokimi przełęczami) część grzbietu górskiego. Niekiedy jako masyw określa się niewielką grupę górską, np. Masyw Śnieżnika, Masyw Ślęży, Masyw Magury Wątkowskiej.

    | edytuj kod]

    Pasmo graniczy z: Sarntaler Alpen na północnym zachodzie, Alpami Zillertalskimi, Rieserfernergruppe i Villgratner Berge na północy, Alpi Carniche na północnym wschodzie, Prealpi Carniche na wschodzie i południowym wschodzie oraz Dolomiti di Fiemme na zachodzie.

    Dolomity (zasięg wg AVE)

     

    Cinque Torri (w jęz. wł. pięć wież) – grupa skał w Dolomitach w okolicy Cortiny d’Ampezzo. Najwyższym szczytem jest Torre Grande, który osiąga wysokość 2361 m. Popularny rejon wspinaczkowy. W pobliżu skał znajduje się muzeum upamiętniające walki z okresu I wojny światowej. Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.

    | edytuj kod]

    Główne podgrupy górskie według | edytuj kod]

         Zasięg Dolomitów według SOIUSA           Obszary z listy światowego dziedzictwa UNESCO

     

    Grupy górskie[ | edytuj kod]

    Torri del Vajolet

    Dolomity nie stanowią wyraźnego łańcucha górskiego. Składają się z grup skalnych oddzielonych głębokimi dolinami i wysokimi, lecz na ogół łatwo dostępnymi przełęczami. Najważniejsze grupy: Pale di San Martino, Marmarole, Puez, Fanes, Sassolungo (niem. Langkofel), Marmolada, Sella, Puez/Ciër, Catinaccio (niem. Rosengarten), Civetta, Pelmo, Tofany, Cristallo, Antelao, Sorapiss, Dolomiti di Sesto (niem. Sextner Dolomiten), Sciliar/Schlern, Dolomiti di Braies/Pragser Dolomiten. Najważniejsze grupy o podobnej budowie geologicznej, lecz geograficznie należące do innych grup górskich to Dolomiti di Brenta, Piccole Dolomiti i Dolomity Lienzkie.

    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Alpy Gailtalskie (niem. Gailtaler Alpen lub Drauzug) – część Alp Wschodnich w Austrii, między doliną górnej Drawy i jej prawym dopływem Gail. Leżą na terytorium dwóch krajów związkowych: Karyntii i Wschodniego Tyrolu. Zachodnia część pasma, nazywana Dolomitami Lienzkimi od pobliskiego miasta Lienz, jest wyższa i bardziej okazała niż wschodnia. Najwyższym szczytem wschodniej części jest Reißkofel (2371 m), jeszcze tylko parę szczytów osiąga ponad 2000 m. W całym paśmie najwyższym szczytem jest Große Sandspitze (2770 m).

    Budowa geologiczna[ | edytuj kod]

    Dolomity w dużej części składają się z odkrytych skał - wapieni i dolomitów oraz częściowo - riolitów. W dolinach lasy szpilkowe. Dolomity charakteryzuje się bardzo malowniczą rzeźbą terenu spowodowaną ich erozją. Pod względem geologicznym Dolomity stanowią fragment Południowych Alp Wapiennych. Składają się z płaszczowin wchodzących w skład tzw. Jednostek Austryjskich sfałdowanych po raz pierwszy w fazie austryjskiej orogenezy alpejskiej, na przełomie wczesnej i późnej kredy), ale główna faza fałdowań, tworzenia płaszczowin i wypiętrzenia przypadła na schyłek miocenu (Stupnicka, 1978). Osady jurajskie i kredowe tych jednostek zostały niemal całkowicie zerodowane; istniejące dolomity i wapienie uformowane zostały w triasie. Osady triasowe leżą na formacjach permskich, pod którymi znajduje się gruba warstwa kwaśnych skał wylewnych (głównie riolity), leżących bezpośrednio na silnie zmetamorfizowanym starszym podłożu. W niektórych miejscach riolity ukazują się bezpośrednio na powierzchni.

    UNESCO (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization;pol. Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; łac. unesco – łączę się w jedno) – organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry, status społeczny i religię.Południowe Alpy Wapienne (niem. Südliche Kalkalpen, wł. Alpi Sud-orientali) – pasmo górskie, część Alp Wschodnich rozciągająca się od masywu Sobretta-Gavia w Lombardia na zachodzie do masywu Pohorje na Słowenii na wschodzie. Najwyższym szczytem jest Ortler 3905 m n.p.m.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.
    Wenecja Euganejska (wł. Veneto) – region administracyjny w północno-wschodnich Włoszech o powierzchni 18 377 km² ze stolicą w Wenecji (331,4 tys. mieszkańców). Od północy graniczy z Austrią, od wschodu z regionem Friuli-Wenecja Julijska, od południa z Emilią-Romanią a od zachodu z Trydentem-Górną Adygą i Lombardią.
    Canazei – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Trydent. Stacja narciarska u stóp masywu Sella. Liczne wyciągi narciarskie, rozbudowana baza hotelowa.
    Dolomiti di Brenta (niem. Brenta) – pasmo górskie w Alpach Wschodnich. Nazwa pasma mogłaby sugerować, że pasmo to jest częścią Dolomitów, jednakże oznacza ona tylko geologicznie podobną budowę obu pasm. Geograficznie rzecz biorąc Dolomiti di Brenta są częścią Alp Retyckich. Administracyjnie pasmo leży na terenie prowincji Trydent, w regionie Trydent-Górna Adyga w północnych Włoszech.
    Suddivisione Orografica Internazionale Unificata del Sistema Alpino (w skrócieSOIUSA) – system klasyfikacji podziału Alp z punktu widzenia geograficznego i toponimii. Zaprojektowany przez włoskiego badacza Sergio Marazzi w 2005 roku.
    Alpy Zillertalskie (niem. Zillertaler Alpen, wł. Alpi della Zillertal) – pasmo górskie w Centralnych Alpach Wschodnich, stanowiące część głównej grani Alp i znajdujące się na terenie Austrii (kraj związkowy Tyrol) oraz Włoch (Południowy Tyrol). Nazwa masywu pochodzi od nazwy doliny Zillertal.
    Via ferrata – (z włoskiego "żelazna droga") ubezpieczony szlak turystyczny, wyposażony dla celów autoasekuracji w linę stalową, stopnie, drabinki i mosty. W języku polskim czasami określana jako żelazna perć. Via ferraty są popularne w wielu europejskich państwach m.in. Włoszech (szczególnie w Dolomitach), Niemczech, Francji, Austrii, Słowenii, Szwajcarii i Hiszpanii. Pierwsze via ferraty zbudowano w Dolomitach podczas pierwszej wojny światowej, w celu ułatwienia przemieszczania się żołnierzy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.93 sek.