• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dolna Tunguzka

    Przeczytaj także...
    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Jenisej (ros. Енисей) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Syberii środkowej. Jej długość wynosi 4102 km, a powierzchnia dorzecza 2580 tys. km. Powstaje z połączenia Wielkiego i Małego Jeniseju, w pobliżu miasta Kyzył. W górnym biegu przełamuje się przez pasma górskie Sajanu Wschodniego i Sajanu Zachodniego. W środkowym i dolnym biegu, Jenisej oddziela Nizinę Zachodniosyberyjską od Wyżyny Środkowosyberyjskiej. W odległości ok. 300 km od ujścia do Morza Karskiego dzieli się na szereg ramion. Niemal na całej długości żeglowna, dostępna dla statków morskich na odcinku ok. 1000 km od ujścia. Jenisej jest najbardziej zasobną w wodę rzeką syberyjską, dzięki czemu posiada olbrzymi potencjał energetyczny, wykorzystywany przez liczne elektrownie wodne.
    Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.

    Dolna Tunguzka (ros. Нижняя Тунгуска, Niżniaja Tunguska) – rzeka w Rosji (obwód irkucki i Kraj Krasnojarski). Jej długość wynosi 2989 km, a powierzchnia zlewni 473 tysiące km².

    Swoje źródła ma na południu Wyżyny Środkowosyberyjskiej. Płynie przez nią początkowo w kierunku północnym, a potem zachodnim. Wpada do rzeki Jenisej, jako jego prawy dopływ. W górnym biegu płynie szeroką doliną. Dolny bieg obfituje w liczne jezioropodobne rozszerzenia (do 25 km). Miejscami zwęża się do 200 m. W tych miejscach brzegi są strome i osiągają nawet 100-200 m wysokości. Średnia głębokość rzeki 4-6 m, w przełomach 2-3 m, w najgłębszych miejscach nawet do 100 m. Na progach rzecznych prędkość wody nawet 5 m/s. Rzeka zasilana jest głównie śniegami. Od maja do lipca Dolna Tunguzka często wylewa. Zamarznięta od października do maja. Na wiosnę tworzą się olbrzymie zatory lodowe, a poziom wody podnosi się nawet o 35 m. Żeglowna tylko w swoim dolnym biegu od ujścia Koczeczumu.

    Wiwi (ros. Виви) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, w rejonie ewenkijskim. Wypływa z jeziora o tej samej nazwie, które uważane jest za geometryczny środek Rosji. Jej długość wynosi 426 km, a powierzchnia zlewni 26 800 km². Uchodzi do Dolnej Tunguzki w odległości 707 km od jej ujścia do Jeniseju. Nad Wiwi nie znajdują się żadne miejscowości. Kraj Krasnojarski (ros. Красноярский край, Krasnojarskij kraj) - kraj w Rosji. Druga pod względem wielkości (po Jakucji) jednostka terytorialna Rosji. Stolicą jest Krasnojarsk (910 tys. mieszkańców). Wchodzi w skład Syberyjskiego Okręgu Federalnego.

    Nad Dolną Tunguzką leży miasto Tura.

    Główne dopływy:

  • lewe
  • Nepa (Непа)
  • Duża Jeroma (Большая Ерёма)
  • Ilimpeja (Илимпея)
  • Tajmura (Таймура)
  • Uczami (Учами)
  • prawe
  • Koczeczum (Кочечум)
  • Wiwi (Виви)
  • Tutoczana (Тутончана)
  • Żegluga[ | edytuj kod]

    Żegluga na Dolnej Tunguzce jest trudna ze względu na liczne progi rzeczne oraz wiry. Najtrudniejszą przeszkodą są progi "Bolszoj" (wielkie), znajdujące się w odległości 128–130 km od ujścia. W 1927 roku statek parowy po raz pierwszy przepłynął przez te progi i od tej pory odbywała się żegluga pomiędzy Turuchańskiem a Turą.

    Turuchańsk, ros. Туруха́нск - wioska, a w przeszłości miasto w Rosji, w zachodniej Syberii, centrum rejonu turuchańskiego w Kraju Krasnojarskim.Miasto (od prasłow. „местьце", „mě́sto"–„miejsce”) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

    Na początku XX wieku rozważano możliwość budowy kanału łączącego Dolną Tunguzkę z Leną. Rzeki te bowiem w pobliżu miasta Kireńsk zbliżają się do siebie na odległość około 15 km. Plan ten jednak zarzucono po badaniach w 1911 roku, uznając go za zbyt trudny i drogi.

    Elektrownia wodna[ | edytuj kod]

    Plany budowy elektrowni wodnej na Dolnej Tunguzce sięgają lat 80., wtedy jednak zostały porzucone w następstwie protestów. Ponownie powrócono do nich na początku XXI wieku. Plan zakłada wybudowanie zapory wodnej, w efekcie której zalane ma zostać 10000 km² tundry. Część z przeznaczonych pod zalanie terenów jest miejscem zakopania odpadów nuklearnych. Konstrukcja wymagałaby również przesiedlenia rdzennej ludności ewenkijskiej.

    Wiosna − jedna z czterech podstawowych pór roku w przyrodzie, w strefie klimatu umiarkowanego. Charakteryzuje się umiarkowanymi temperaturami powietrza z rosnącą średnią dobową, oraz umiarkowaną ilością opadu atmosferycznego.Obwód irkucki (ros. Иркутская область, Irkutskaja obłast´) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej. Na południu i południowym zachodzie graniczy z Buriacją i Republiką Tuwy, na zachodzie z Krajem Krasnojarskim, na północnym wschodzie z Jakucją i na wschodzie z Krajem Zabajkalskim.

    Ze względu na brak zapotrzebowania w energię elektryczną bezpośredniej okolicy, wytworzony prąd miałby być transportowany do europejskiej Rosji za pomocą korytarza energetycznego o długości 3500 km. Szacowany koszt wynosił 13 miliardów dolarów. Budowa miała rozpocząć się około 2010 roku, jednak została zatrzymana przez katastrofę w elektrowni Sajańsko-Szuszeńskiej w 2009. W 2016 elektrownia wciąż była w fazie planów.

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Nepa – village development committee w zachodniej części Nepalu w strefie Bheri w dystrykcie Dailekh. Według nepalskiego spisu powszechnego z 2001 roku liczył on 885 gospodarstw domowych i 4489 mieszkańców (2274 kobiet i 2215 mężczyzn).

    Krytycy nazywają pomysł budowy elektrowni, nazywanej wstępnie "Ewenkijską" lub "Turuchańską", niepotrzebnym, niebezpiecznym oraz marnowaniem pieniędzy.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Путешествия по Красноярскому краю, www.outdoors.ru [dostęp 2018-04-18] (ros.).
    2. Geology Page, Nizhnyaya Tunguska River - Geology Page, „Geology Page”, 3 listopada 2014 [dostęp 2018-04-18] (ang.).
    3. А. А. Соколов "Гидрография СССР", www.abratsev.narod.ru [dostęp 2018-04-18].
    4. Maria Antonowa, Balancing Growth and Environment, The Moscow Times [dostęp 2018-04-18] [zarchiwizowane z adresu 2008-08-03].
    5. The eastern promise of Russia's hydropower, www.powerengineeringint.com [dostęp 2018-04-18].
    6. A. Yu Aleksandrovskii, A. Yu Soldatkin, D.M. Volkov, Improving the Investment Potential of the Evenkiiskaya HPP When Working Jointly with HPPS of the Volga – Kama Cascade, „Power Technology and Engineering”, 50 (3), 2016, s. 235–239, DOI10.1007/s10749-016-0689-4, ISSN 1570-145X [dostęp 2018-04-18] (ang.).
    Śnieg – opad atmosferyczny w postaci kryształków lodu o kształtach głównie sześcioramiennych gwiazdek, łączących się w płatki śniegu. Po opadnięciu na ziemię tworzy porowatą pokrywę śnieżną, także nazywaną śniegiem.Sajańsko-Szuszeńska Elektrownia Wodna – zapora i elektrownia wodna, znajdująca się w górnym biegu rzeki Jenisej, w południowo–wschodniej części republiki Chakasja Federacji Rosyjskiej.




    Warto wiedzieć że... beta

    Zator lodowy – zjawisko polegające na znacznym wypełnieniu koryta rzeki krą i zmniejszeniem bądź zablokowaniem jego przekroju. Występuje przy tym podpiętrznie wody, mogące prowadzić do powodzi. Jest wiele typów zatorów mających różne genezy. W Polsce często powstają one na długich rzekach płynących południkowo: (Wisła, Bug, Odra, Warta). W ich górnym biegu ruszyły już lody, natomiast dolny bieg ciągle jest pokryty lodem.
    Zapora wodna – rodzaj budowli hydrotechnicznej, bariera przegradzająca dolinę rzeki w celu spiętrzenia wody, zwykle betonowa, żelbetowa lub ziemna.
    Rzeka – naturalny, powierzchniowy ciek płynący w wyżłobionym przez erozję rzeczną korycie, okresowo zalewający dolinę rzeczną. W Polsce przyjmuje się, że rzekę stanowi ciek o powierzchni dorzecza powyżej 100 km².
    Ewenkowie (dawna nazwa Tunguzi) - myśliwsko-zbierackie ludy, z grupy tunguskiej, zamieszkują południowo-środkową Syberię (Rosja).
    Wyżyna Środkowosyberyjska (ros.: Среднесибирское плоскогорье, Sriedniesibirskoje płoskogorje) – rozległa wyżyna w azjatyckiej części Rosji, pomiędzy Niziną Zachodniosyberyjską i rzeką Jenisej na zachodzie, a Niziną Środkowojakucką i rzeką Leną na wschodzie oraz Niziną Północnosyberyjską na północy i Sajanami na południu.
    Tura (ros.: Тура) – według podziału administracyjno-terytorialnego jest to osiedle typu miejskiego zaliczane do kategorii miejscowości miejskich, lecz według podziału municypalnego jest to jednostka municypalna zaliczana do kategorii wiejskich, ale nosząca nazwę "osiedle typu miejskiego Tura". Tura leży w Rosji, w centralnej części Syberii, ośrodek administracyjny rejonu ewenkijskiego Kraju Krasnojarskiego (dawnego Ewenkijskiego Okręgu Autonomicznego). Do 1 stycznia 2007 roku była ośrodkiem administracyjnym Ewenkijskiego Okręgu Autonomicznego (oraz wchodzącego do jego składu rejonu ilimpijskiego); po likwidacji Ewenkijskiego Okręgu Autonomicznego wszystkie trzy rejony w składzie dawnego Okręgu były scalone do jednego rejonu ewenkijskiego obejmującego cały teren dawnego Okręgu.
    Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.938 sek.