• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dolna Bretania

    Przeczytaj także...
    Bretania (fr. Bretagne, bret. Breizh, gal. Bertaèyn) – kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji, położony na Półwyspie Bretońskim, nad Oceanem Atlantyckim. Od wschodu graniczy z dwoma regionami: Normandią i Krajem Loary. Dzieli się na 4 departamenty: Côtes-d’Armor, Finistère, Ille-et-Vilaine i Morbihan. Obejmuje faliste i pagórkowate tereny Półwyspu Bretońskiego, z kulminacjami na wznoszących się w centrum wzgórzach d’Arrée (Toussaines, 384 m n.p.m.) i Noires (326 m n.p.m.). Wśród regionów francuskich wyróżnia się dużą odrębnością kulturową. Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza „Morze Atlasa”. Jak napisał Hezjod w swym eposie Prace i dni: „Ojciec Zeus utworzył, na krańcach zamieszkałego świata, gdzie nie docierają ludzie i nie mieszkają bogowie nieśmiertelni, otoczone pełnym głębokich wirów oceanem Wyspy Błogosławione, gdzie życie toczy się bez mozołu i smutku”. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Atlantycki.
    Górna Bretania (gal. Haùtt-Bertaèyn, br. Breizh Uhel, fr. Haute-Bretagne) – określenie części Bretanii położonej na wschód od francuskiej miejscowości Ploërmel, w której język bretoński oraz kultura z nim związana ma zdecydowanie mniejsze oddziaływanie, niż w przypadku Dolnej Bretanii. W Górnej Bretanii dominuje oddziaływanie kultury oraz języków romańskich, w tym języka gallo (znanego również jako gallo-romański), spokrewnionego z językiem szampańskim, francuskim, normandzkim, pikardyjskim oraz walońskim. Wszystkie wymienione języki należą do tej samej podgrupy dialektowej – języków oïl. Istnienie języka gallo, w którym porozumiewa się obecnie około 30 tys. mieszkańców (przede wszystkim) Górnej Bretanii jest obecnie poważnie zagrożone, w nawet większym stopniu niż języka bretońskiego.
    Mapa Bretanii: w kolorze przedstawiono zasięg terytorialny Dolnej Bretanii, w której w dużo większym stopniu (niż w Górnej Bretanii) stosowany jest język bretoński; w odcieniach szarości przedstawiono Górną Bretanię, związaną z językiem gallo

    Dolna Bretania (br. Breizh Izel , fr. Basse-Bretagne) – określenie części Bretanii położonej na zachód od francuskiej miejscowości Ploërmel, gdzie język bretoński oraz kultura związana z tym językiem ma większe oddziaływanie, niż w przypadku Górnej Bretanii, w której dominuje oddziaływanie kultury oraz języków romańskich, w tym języka gallo. W szkołach Dolnej Bretanii nauczano języka bretońskiego przez około 130 lat – od lat 30 XIX wieku do mniej więcej roku 1960.

    Rennes (bret. Roazhon, gallo Resnn) to miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania, w departamencie Ille-et-Vilaine, stolica Bretanii.Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.

    Nazwa Dolna Bretania może być myląca, gdyż średnia wysokość tego obszaru nad poziomem morza jest większa niż średnia określona dla Górnej Bretanii. Nie wysokość zatem zadecydowała o tym określeniu. W tradycji języka starofrancuskiego określenie „haut” (wysoki) oznacza położony w pobliżu stolicy prowincji, natomiast „bas” – położony z dala od stolicy prowincji. Ta zasada sprawdza się i w tym przypadku – miejscowości Dolnej Bretanii są bowiem położone w większej odległości od stolicy regionu, którą jest Rennes.

    Brest – miasto i gmina we Francji, w regionie Bretania, w departamencie Finistère; największe miasto Dolnej Bretanii.Języki romańskie – podrodzina języków indoeuropejskich, którymi posługuje się jako językami ojczystymi około 750 mln osób, zamieszkujących przede wszystkim południowo-zachodnią Europę, Amerykę Łacińską.

    Największym miastem Dolnej Bretanii jest Brest, położony na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego, liczący 14 1303 (2010) mieszkańców, który jest zarazem drugim co do wielkości miastem w całej Bretanii (po Rennes w Górnej Bretanii).


    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Fañch Broudic: Le breton : une langue en questions. Brest: 2007. ISBN 978-2-911210-71-9.
    2. La démographie de Brest (fr.). linternaute.com. [dostęp 2013-11-19].

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Fañch Broudic: A la recherche de la frontière. La limite linguistique entre Haute et Basse-Bretagne aux XIXe et XXe siècles. Brest: 1997. ISBN 2-906373-44-3.
  • Fañch Broudic: Histoire de la langue bretonne. Rennes: 1999. ISBN 2-7373-2495-5.
  • Fañch Broudic: Qui parle breton aujourd'hui? Qui le parlera demain?. Brest: 1999. ISBN 2-86775-185-3.
  • Język bretoński – język z grupy brytańskiej (p-celtyckiej) języków celtyckich. Posługuje się nim ponad 200 tys. Bretończyków, zamieszkujących dolną (zachodnią) Bretanię (północno-zachodnia Francja).




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.738 sek.