• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dolina Waksmundzka

    Przeczytaj także...
    Rówień Waksmundzka – położona na wysokości 1400–1440 m n.p.m. szeroka i trawiasta rówień na Waksmundzkiej Przełęczy pomiędzy Małą Koszystą a Gęsią Szyją w polskich Tatrach Wysokich. Dawniej polana ta i przylegające do niej serwitutowe lasy należały do terenów pasterskich Hali Waksmundzkiej. Stał tutaj jeden szałas postawiony w 1929 roku przez górali z Maruszyny. Po zaprzestaniu użytkowania polana zarasta lasem. W 1955 miała powierzchnię ok. 5 ha, ale w 2004 w wyniku zarośnięcia jej powierzchnia zmniejszyła się o ok. 49%.Dolina Białki (słow. Bielovodská dolina, dolina Bialky, niem. Bialkatal, węg. Bialka-völgy) – druga co do wielkości z tatrzańskich dolin walnych, położona w Tatrach Wysokich w granicach Polski i Słowacji. Cały jej obszar to ok. 63,5 km², z czego do Polski należy ok. 38,2 km², a do Słowacji 25,3 km².
    Jeleń – zwyczajowa nazwa kilku rodzajów zwierząt z rodziny jeleniowatych. Mianem tym określa się gatunki należące do rodzajów: Cervus, Blastocerus, Ozotoceros, Odocoileus i inne. W Polsce mianem tym określa się jelenia szlachetnego.
    Dolina Waksmundzka, widok z Głodówki
    Dolina Waksmundzka, widok z Gęsiej Szyi
    Górne piętro Doliny Waksmundzkiej (Zadnia Równica) i Wołoszyn w zimie
    Pośrednia i Zadnia Równica, nad nimi Wielki i Mały Wołoszyn

    Dolina Waksmundzka – dolina w Tatrach Wysokich, odgałęzienie Doliny Białki. Wcina się pomiędzy Wołoszyn i Koszystą, sięga pod przełęcz Krzyżne, w okolicy której masywy te łączą się w długą wschodnią grań Świnicy. Otaczające ją grzbiety odgradzają ją od Doliny Roztoki (Wołoszyn) i doliny Pańszczycy (Koszysta).

    Krzyżne (2112 m n.p.m.) – przełęcz w Tatrach Wysokich, pomiędzy doliną Pańszczycą a Doliną Roztoki, jeden ze skrajnych punktów szlaku Orlej Perci.Morskie Oko (słow. Morské oko, niem. Fischsee, Meerauge, węg. Halas-tó) – największe jezioro w Tatrach, położone w Dolinie Rybiego Potoku u stóp Mięguszowieckich Szczytów, na wysokości 1395 m n.p.m.

    Powierzchnia Doliny Waksmundzkiej wynosi ok. 6,0 km². Ukształtowana została w wyniku działań lodowca, powstała na linii dyslokacji tektonicznej. Zbudowana jest z granitoidów (w części powyżej 1400 m n.p.m.) oraz skał osadowych w niższych partiach. W ukształtowaniu podłużnym widoczne progi polodowcowe. W górnej części występują kotły polodowcowe oraz wisząca dolinka – Świstówka Waksmundzka (w zboczach Małej Koszystej, nazywana też Dolinką Zbójnicką), niżej moreny. Powyżej górnej granicy lasu wykształciły się w dolinie trzy piętra. Są to kolejno od dołu:

    Zazadnia – niewielka polana położona wśród lasów przy Drodze Oswalda Balzera, łączącej Zakopane i Jaszczurówkę z Morskim Okiem w Tatrach Wysokich.Tatry Wysokie (słow. Vysoké Tatry, niem. Hohe Tatra, węg. Magas-Tátra) – najwyższa część Tatr o charakterze alpejskim, rozciągająca się pomiędzy Tatrami Zachodnimi od strony zachodniej oraz Tatrami Bielskimi od strony północno-wschodniej. W linii prostej odległość między granicznymi przełęczami wynosi ok. 16,5 km, zaś ściśle wzdłuż grani głównej ok. 26 km. Tatry Wysokie zajmują obszar około 340 km² (czyli nieco mniej niż Tatry Zachodnie), z czego większość (260 km²) znajduje się na Słowacji.
  • Równica lub Waksmundzka Równica (około 1600–1620 m) – rozległa rówień po orograficznie prawej stronie doliny; w latach 1875–1878 istniało w tym miejscu małe schronisko turystyczne, zniszczone następnie przez lawinę śnieżną; pozostałości po nim zostały wykorzystane do zbudowania kamiennego szałasu pasterskiego (w 1949 był on jeszcze w dobrym stanie),
  • Pośrednia Waksmundzka Równica (około 1750–1800 m) – drugie z kolei piętro, u stóp Waksmundzkiej Strażnicy we wschodniej grzędzie Wielkiej Koszystej; znajdują się tu dwa okresowe oczka wodne – Waksmundzkie Oka,
  • Zadnia Waksmundzka Równica (około 1930–1960 m) – najwyższe, położone ponad zasięgiem kosodrzewiny piętro doliny, od środkowego oddzielone skalistym jarem Waksmundzkiego Potoku; znajdują się tu dwa maleńkie jeziorka – Waksmundzkie Stawki.
  • Zbocza w dolnej części doliny porastają świerki i limby, zachowane są naturalne partie borów. Ciekawa flora. M.in. występują tutaj tak rzadkie w Polsce gatunki roślin, jak: irga czarna, turzyca Lachenala, zarzyczka górska. Dolina jest ostoją dla niedźwiedzi (gawry w zboczach otaczających ją grzbietów), świstaków tatrzańskich, kozic i jeleni.

    Polana pod Wołoszynem lub Wyżnia Polana pod Wołoszynem – polana w Tatrach Wysokich, położona na północno-wschodnim stoku schodzącym z grani Wołoszyna, na wysokości od ok. 1245–1320 m n.p.m. Nad jej zachodnim i północno-zachodnim brzegiem wznoszą się lesiste stoki Wyżniej i Niżniej Kopki (1323 m n.p.m.), stąd polana była nazywana przez górali Pod Kopki. Dawniej wchodziła w skład Hali Wołoszyńskiej i była główną polaną tej hali, później wyłączona została w samodzielną polanę. Znajdował się na niej szałas i szopy. W latach 50. XX w. w wyniku oberwania chmury w tym rejonie została zasypana kamieniami i żwirem, stając się zupełnie niemal nieużyteczną z gospodarczego punktu widzenia.Dolina Pańszczyca – dolina w Tatrach Wysokich o powierzchni ok. 5,8 km², długości ok. 6,5 km, boczne odgałęzienie Doliny Suchej Wody Gąsienicowej (dolina odgałęzia się poniżej polany Psia Trawka).

    Przez Dolinę Waksmundzką płynie Waksmundzki Potok, wpływający do Białki w pobliżu Palenicy Białczańskiej. Na wysokości około 1400 m n.p.m. znajduje się na nim wodospad Młyn o wysokości 15 metrów.

    Dolina jest niedostępna dla turystów (ścisły rezerwat przyrody), tylko w dolnej jej części, na wysokości 1250 m n.p.m. przebiegają znakowane szlaki turystyczne z Rusinowej Polany i Równi Waksmundzkiej do Roztoki a u jej wylotu przebiega szosa w kierunku Morskiego Okadroga Oswalda Balzera. Kiedyś doliną poprowadzony był znakowany szlak na Krzyżne. Po zbudowaniu obecnie używanych ścieżek stracił na znaczeniu, a następnie przestał istnieć.

    Wodogrzmoty Mickiewicza, często Wodogrzmoty, także Wodospady Mickiewicza (słow. Mickiewiczove vodopády, niem. Mickiewiczfälle, Mickiewicz-Wasserfälle, węg. Mickiewicz-vízesések) – wodospady w Tatrach Wysokich utworzone z trzech większych i kilku mniejszych kaskad (od 3 do 10 m) na potoku Roztoka (w Dolinie Roztoki) wypływającym z Pięciu Stawów Polskich, ok. 1 km od jego ujścia do Białki. Trzy większe noszą nazwy: Wyżni Wodogrzmot, Pośredni Wodogrzmot i Niżni Wodogrzmot. Powstały one w miejscu, w którym woda pokonuje próg skalny, jakim Dolina Roztoki schodzi do Doliny Białki. Powyżej piętrzą się urwiska Turni nad Szczotami w masywie Wołoszyna. Nad Wodogrzmotami, na stokach Roztockiej Czuby rośnie reliktowy drzewostan modrzewiowo-limbowy.Świstówka Waksmundzka – boczne, orograficznie lewe odgałęzienie Doliny Waksmundzkiej w polskich Tatrach Wysokich. Jest to tzw. dolina wisząca położona na wysokości ok. 1750–1800 m n.p.m. Używana dawniej nazwa Zbójnicka Dolinka jest błędna. Pochodzi ona stąd, że przypadkowy góral zapytany przez kartografa, nie mogąc sobie przypomnieć nazwy, na poczekaniu ją wymyślił.

    Nazwa doliny związana jest z podhalańską wsią Waksmund, której własnością była Hala Waksmundzka. W dawniejszych czasach dolina była nazywana także Doliną Zbójnicką, ponieważ stanowiła częste siedlisko i schronienie zbójników.

    Szlaki turystyczne[]

    Dolną część doliny przecina kilka szlaków: szlak turystyczny czerwony – czerwony z Toporowej Cyrhli przez Psią Trawkę, Rówień Waksmundzką, Polanę pod Wołoszynem i Wodogrzmoty Mickiewicza do Morskiego Oka.

  • Czas przejścia z Toporowej Cyrhli na Rówień Waksmundzką: 2:10 h, ↓ 1:45 h
  • Czas przejścia z Równi Waksmundzkiej do Wodogrzmotów: 1:25 h, z powrotem 1:35 h
  • szlak turystyczny czarny – czarny odchodzący od dolnego skraju Rusinowej Polany i prowadzący na Polanę Pod Wołoszynem. Czas przejścia w obie strony: 25 min szlak turystyczny niebieski – niebieski z Zazadniej i doliny Filipki przez Rusinową Polanę do Palenicy Białczańskiej.
  • Czas przejścia z Zazadniej na Rusinową Polanę: 1:15 h, ↓ 1 h
  • Czas przejścia z Rusinowej Polany do Palenicy Białczańskiej: 40 min, z powrotem 50 min
  • Przypisy

    1. Janusz Konieczniak: Encyklopedia schronisk tatrzańskich. Kraków: Oficyna Wydawnicza "Wierchy" COTG PTTK, 2010. ISBN 978-83-89819-84-0.
    2. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
    3. Mapa topograficzna Polski w skali 1:10 000 w układzie 1992 w postaci rastrowej. [dostęp 2012-01-02].
    4. Tatry. Zakopane i okolice. Mapa w skali 1:27 000. Warszawa: ExpressMap Polska, 2005. ISBN 83-88112-35-X.

    Bibliografia[]

    1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    2. Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2003. ISBN 83-915859-1-3.


    Granitoidy (granitoid) – skały plutoniczne, kwaśne (bogate w krzemionkę SiO2). Zbudowane są z widocznych gołym okiem kryształów minerałów skałotwórczych: kwarcu, skaleni potasowych, plagioklazów i łyszczyków. Granitoidy powstają podczas powolnego krzepnięcia gorącej magmy w głębi ziemi na głębokości od kilku do kilkunastu tysięcy metrów.Mała Koszysta (2014 m n.p.m.) – szczyt w Tatrach Wysokich, położony w grzbiecie Koszystej, oddzielającym Dolinę Waksmundzką od doliny Pańszczycy. Jest to jeden z najbardziej na północ wysuniętych dwutysięczników tatrzańskich.
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Wołoszyn (słow. Vološin, niem. Wolossyn) – potężny grzbiet w Tatrach Wysokich, rozdzielający Dolinę Waksmundzką od Doliny Roztoki. W regionie przełęczy Krzyżne łączy się z masywem Koszystej, stanowiącym drugą z końcowych odnóg wschodniej grani Świnicy.Mały Wołoszyn (2144 m n.p.m.) – szczyt w Tatrach Wysokich, położony w grzbiecie Wołoszyna, oddzielającym Dolinę Waksmundzką od Doliny Roztoki.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Zarzyczka górska (Cortusa matthioli L.) – gatunek byliny należący do rodziny pierwiosnkowatych. Pochodzi z środkowej i południowo-zachodniej Europy. W Polsce jest gatunkiem rzadkim, na terenie sąsiedniej Słowacji występuje dość licznie, w niektórych miejscach masowo.
    Głodówka – polana położona przy drodze wojewódzkiej nr 960 z Bukowiny Tatrzańskiej nad Morskie Oko. Administracyjnie należy do miejscowości Brzegi, geograficznie do mezoregionu zwanego Pogórzem Spisko-Gubałowskim.
    Kozica, kozica północna (Rupicapra rupicapra) – ssak z rodziny krętorogich (Bovidae), zamieszkujący wysokie góry, takie jak Alpy, Kaukaz, Taurus, Bałkany, Karpaty Wschodnie oraz Tatry. Jeden z dwóch gatunków z rodzaju Rupicapra (drugi to kozica pirenejska, występująca w Pirenejach, Apeninach i Górach Kantabryjskich).
    Wschodnia grań Świnicy – boczna grań odchodząca w południowo-wschodnim, głównym wierzchołku Świnicy od grani głównej Tatr Wysokich na wschód.
    Waksmundzki Potok – potok, dopływ Białki. Płynie Doliną Waksmundzką w Tatrach. Trudno jest jednoznacznie określić jego początek, wypływa bowiem z rumoszu skalnego w postaci tzw. źródeł wędrujących. Według różnych badań znajdują się one na wysokości 1950 m lub 1865 m. Na odcinku około 2 km od źródeł potok płynie ze zmiennym spadkiem wynoszącym od 10% do 40%, a jego wyżłobione w skale koryto w wielu miejscach zawalone jest rumoszem skalnym. Ilość wody jest w nim niewielka. Istnieje kilka niewielkich dopływów, ale tylko okresowych, ich woda ginie bowiem w stożkach napływowych. Na wysokości około 1460 m w korycie potoku jest próg skalny o wysokości kilkunastu metrów. Poniżej progu szerokość koryta zwiększa się do 3 m, zwiększa się także ilość przepływającej wody, gdyż wzdłuż koryta na wysokości od 1340 do 1275 m pojawiają się przykorytowe źródła wypływające z moren. Mają łączną wydajność około 21 l/s. Poniżej wysokości 1190 m ilość wody w potoku maleje, a w czasie suchej pory nawet przepływ całkowicie zanika. Dzieje się to z powodu występujących w korycie ponorów. Woda pojawia się powtórnie na wysokości 1073 m, wybija tutaj bowiem silne źródło o wydajności około 50-100 l/s. Jest to jednak źródło okresowe. Około 200-300 m przed ujściem do Białki woda w potoku zanika całkowicie w potężnym stożku napływowym. Na powierzchni pojawia się tylko w czasie wysokich stanów wód. Potok tworzy wówczas trzy koryta uchodzące do Białki jako jej lewy dopływ. Następuje to na wysokości 987 m, około 500 m na południe za Palenicą Białczańską. Koryto Waksmundzkiego Potoku przecina tutaj szosa do Morskiego Oka.
    Dolina Filipka – jedna z najmniej znanych turystom dolin Tatr Polskich, wcinająca się w zbocza Gęsiej Szyi i schodząca w kierunku północnym w okolicach Zazadniej. Dolina ma dwa odgałęzienia:
    Rówień – obszar równinny o niewielkiej powierzchni w górach. Znajduje się w dolinie rzecznej, na wierzchowinie lub stoku o niewielkim nachyleniu (jeżeli znajduje się na silnie nachylonym stoku nosi nazwę tarasu). Rówień powstaje w wyniku:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.034 sek.