Dniepr (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dniepr (ukr. Дніпро, Dnipro) – miasto położone w południowo-środkowej części Ukrainy, na obu brzegach Dniepru, u ujścia Samary. Na początku 2020 roku, z liczbą mieszkańców wynoszącą około 990 tys., Dniepr zajmował czwarte miejsce wśród najludniejszych ukraińskich miast. Stolica obwodu dniepropetrowskiego.

Taszkent (uzb.: Toshkent; uzb. cyr.: Тошкент; ros.: Ташкент, Taszkient) – stolica Uzbekistanu, w Azji Środkowej, położona nad rzeką Chirchiq na przedgórzu Tienszanu. Zamieszkuje ją 2,18 mln mieszkańców (2008), szacunki nieoficjalne (wliczając niezarejestrowaną ludność napływową) dają 2,6 – 3,2 mln. Jest głównym ośrodkiem przemysłowym i kulturalno-naukowym kraju, jednym z największych miast Azji Środkowej.Chanat Krymski (Qırım Hanlığı) – historyczne państwo feudalne na Półwyspie Krymskim, istniejące od XV do XVIII wieku, pod panowaniem tatarskich chanów.

W latach 1787–1796 oraz 1802–1926 miasto nosiło nazwę Jekaterynosław (ros. Екатеринослав, Jekatierinosław; ukr. Катеринослав, Katerynosław), w latach 1796–1802 Noworosyjsk (ros. Новороссийск, Noworossijsk; ukr. Новоросійськ, Noworosijśk), w latach 1926–2016 Dniepropetrowsk; (ukr. Дніпропетровськ, Dnipropetrowśk; ros. Днепропетровск, Dniepropietrowsk).

PrivatBank SA (ukr. ПАТ ПриватБанк – PAT PrywatBank) – największy bank komercyjny na Ukrainie. W listopadzie 2016 r. jego aktywa były wyceniane na 271 mld UAH. Bank obsługiwał ponad 50% osób fizycznych państwa. Miał również największą sieć bankomatów i terminali płatniczych. Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

W mieście znaczący węzeł kolejowy, metro, międzynarodowy port lotniczy, port nad Dnieprem. Jeden z głównych ośrodków przemysłowych i kulturalno-naukowych Ukrainy. Hutnictwo żelaza, przemysł metalurgiczny, maszynowy, elektromaszynowy, chemiczny, spożywczy, obuwniczy, drzewny, duża elektrownia cieplna. W czasach sowieckich status miasta zamkniętego ze względu na jedną z najważniejszych fabryk rakiet w ZSRR (Jużmasz/Piwdenmasz).

Trolejbus – pasażerski pojazd drogowy zaprojektowany do przewozu więcej niż dziewięciu osób (wliczając kierowcę), napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej i nie poruszający się po szynach. Ma dwa odbieraki prądu połączone z zawieszoną nad jezdnią parą przewodów. Stąd nazwa od angielskiego słowa „trolley” i końcówki „bus” od omnibus (po łacinie – dla wszystkich). W Polsce trolejbusy korzystają z prądu stałego o napięciu 600 V.Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji.

W 1918 r. powstał, przy znaczącym udziale Polaków, m.in. prof. Wincentego Tomaszewicza i prof. Władysława Dzierżyńskiego (lekarzy; W. Dzierżyński krótko, ok. roku, był jego prorektorem) obecny Dnieprzański Uniwersytet Narodowy im. Ołesia Honczara (jego wydział lekarski). Jego absolwentem jest późniejszy premier (1992–1993) i prezydent Ukrainy (1994–2005) – Łeonid Kuczma.

Niżny Nowogród (ros. Нижний Новгород, Niżnij Nowgorod, w latach 1932-1990 Gorki) – duże miasto w europejskiej części Rosji, przy ujściu Oki do Wołgi.Komisariat Rzeszy Ukraina (niem. Reichskommissariat Ukraine) – niemiecka nazwa dla cywilnej administracji zachodnich terenów zdobytych przez III Rzeszę na ZSRR po 21 czerwca 1941, utworzona 1 września 1941, istniejąca do początków 1944, z siedzibą w Równem. Komisarzem Reichskommissariatu był Erich Koch.

Spis treści

  • 1 Nazwa miasta
  • 1.1 Etymologie nazw historycznych
  • 2 Historia
  • 2.1 Starożytność
  • 2.2 Średniowiecze
  • 2.3 Pod panowaniem Rzeczypospolitej Obojga Narodów
  • 2.4 Pod panowaniem rosyjskim
  • 2.5 Powstanie miasta Jekaterynosław
  • 2.6 Jekaterynosław w XIX wieku
  • 2.7 Miasto w XX wieku
  • 2.8 Okupacja niemiecka
  • 2.9 Pod władzą Związku Radzieckiego (ZSRR)
  • 2.10 Miasto na niepodległej Ukrainie
  • 2.11 Miasto – wiek XXI
  • 3 Demografia
  • 3.1 Dynamika zmian liczby mieszkańców miasta
  • 3.2 Skład narodowościowy
  • 4 Klimat
  • 4.1 Średnie temperatury w skali roku
  • 4.2 Rekordy temperatur
  • 4.3 Kierunki wiatrów
  • 5 Podział administracyjny miasta
  • 5.1 Amur-Nyżniodniprowśkyj (Амур-Нижньодніпровський)
  • 5.2 Centralnyj (Центральний)
  • 5.3 Czeczeliwśkyj (Чечелівський)
  • 5.4 Industrialnyj (Індустріальний)
  • 5.5 Nowokodaćkyj (Новокодацький)
  • 5.6 Samarśkyj (Самарський)
  • 5.7 Sobornyj (Соборний)
  • 5.8 Szewczenkiwśkyj (Шевченківський)
  • 6 Zabytki i ważniejsze budowle
  • 6.1 Pałac Studentów Dnieprzańskiego Uniwersytetu Narodowego
  • 6.2 Sobór Przemienienia Pańskiego
  • 6.3 Synagoga Chóralna
  • 6.4 Rynek centralny „Ozerka”
  • 6.5 Centrum Diecezjalne
  • 6.6 Cerkiew św. Mikołaja na Wyspie Klasztornej
  • 6.7 Teatr opery i baletu
  • 6.8 Cyrk
  • 7 Transport
  • 7.1 Port lotniczy
  • 7.2 Stacja kolejowa
  • 7.3 Dworzec autobusowy
  • 7.4 Mosty przez Dniepr
  • 7.4.1 Most amurski
  • 7.4.2 Most Kajdacki
  • 7.4.3 Merefo-Chersoński most kolejowy
  • 7.4.4 Most centralny
  • 7.4.5 Most Południowy
  • 7.5 Transport miejski
  • 7.5.1 Transport nocny
  • 7.5.2 Metro
  • 7.5.3 Trolejbusy
  • 7.5.4 Autobusy
  • 7.5.4.1 Marszrutki
  • 7.6 Kolej dziecięca
  • 8 Edukacja
  • 8.1 Wyższa edukacja
  • 9 Sport
  • 10 Osoby związane z Dnieprem
  • 10.1 Wojskowi
  • 10.2 Naukowcy i uczeni
  • 10.3 Politycy
  • 10.4 Artyści
  • 10.5 Pisarze i poeci
  • 10.6 Sportowcy
  • 10.7 Znani biznesmeni
  • 11 Miasta partnerskie
  • 12 Uwagi
  • 13 Przypisy
  • 14 Linki zewnętrzne
  • Nazwa miasta[ | edytuj kod]

    Etymologie nazw historycznych[ | edytuj kod]

    Wraz z ufundowaniem miasto nazwano Jekaterynosław na cześć fundatorki – imperatorowej Katarzyny II. Nazwa składa się z 2 członów: Jekateryno – pochodzi od imienia carycy Katarzyny, które w języku rosyjskim w pełnej formie brzmi „Jekateryna”. Drugi człon „sław” w języku rosyjskim oznacza chwałę. Nazwa Jekaterynosław oznacza więc miasto na cześć chwały carycy, miasto pokazujące jej chwałę, potęgę.

    Żylina (słow. Žilina, węg. Zsolna, niem. Sillein) - miasto w północnej Słowacji, siedziba władz kraju żylińskiego i powiatu Žilina. Główny ośrodek regionu Doliny Wagu.Francuzi – naród romański zamieszkujący głównie Francję (ok. 64 mln), Wielką Brytanię (ok. 100 tys.), Katalonię (ok. 4 tys.) oraz nieliczni w Belgii, Andorze, Luksemburgu, Monako i Szwajcarii. Poza tym Francuzi żyją głównie w swoich byłych koloniach w Afryce oraz w własnych terytoriach zamorskich w Oceanii i na innych kontynentach. Około 10 milionów osób francuskiego pochodzenia mieszka w Stanach Zjednoczonych, a 5 milionów w Kanadzie. Ich ojczystym językiem jest francuski. Większość Francuzów to katolicy (chrystianizacja w II – IV wieku). Dzisiaj wielu potomków byłych imigrantów uważa się za część narodu francuskiego, są to przeważnie osoby pochodzenia afrykańskiego i arabskiego. Pozostają oni obywatelami państwa francuskiego.

    Na przełomie wieku XVIII i XIX miasto przez 6 lat nosiło nazwę Noworosyjsk. Nie jest jasne, dlaczego syn carycy, Paweł I Romanow, postanowił zmienić nazwę przypominającą o potędze matki, jednak już po jego śmierci, kolejny car, syn Pawła i wnuk Katarzyny Aleksander I Romanow przywrócił historyczną nazwę.

    W roku 1918, po utworzeniu Ukraińskiej Republiki Ludowej, jej działacze proponowali zmianę nazwy miasta na Siczesław (Січеслав). Nazwa ponownie posiada dwa człony – Sicz ma oznaczać kozacką organizację państwową. Proponowana nazwa byłaby więc hołdem dla tradycji kozackiej siczy.

    Metro w Dnieprze (ukr. Дніпровський метрополітен) – system metra w Dnieprze na Ukrainie. Trzecia pod względem liczby stacji miejska kolej podziemna Ukrainy. Julia Wołodymyriwna Tymoszenko z domu Hryhian, ukr. Юлія Володимирівна Тимошенко (ur. 27 listopada 1960 w Dniepropetrowsku) – ukraińska polityk, doktor ekonomii, była wicepremier, premier Ukrainy od 24 stycznia do 8 września 2005 oraz ponownie od 18 grudnia 2007 do 11 marca 2010. Jest liderką partii Batkiwszczyna oraz Bloku Julii Tymoszenko.

    W 1926 roku miasto przemianowano na Dniepropetrowsk. I jak w poprzednich przypadkach, nazwa została skomponowana z 2 członów: Dniepro – od Dniepru (po ukraińsku Dnipro, Дніпро) oraz Petrowsk na cześć związanego z miastem działacza komunistycznego Hryhorija Petrowskiego, ówczesnego przewodniczącego CKW USRR. W języku polskim istniało kilka wersji pisowni nazwy miasta: Dniepropetrowsk (oficjalny polski egzonim zalecany przez KSNG), Dniepropietrowsk (zapis rosyjskiej nazwy miasta w polskiej transkrypcji, w formie tej zmiękczony został człon oznaczający nazwisko Hryhorija Petrowskiego) lub Dnipropetrowśk (zapis ukraińskiej nazwy w polskiej transkrypcji).

    Witalij Hryhorowycz Rewa, ukr. Віталій Григорович Рева (ur. 19 listopada 1974 w Dniepropetrowsku w Ukraińskiej SRR) – ukraiński piłkarz, grający na pozycji bramkarza, reprezentant Ukrainy.Węgrzy (t. Madziarzy, węg. l.poj. magyar, l.mn. magyarok) – naród europejski z grupy ludów ugrofińskich, zamieszkujący głównie własne państwo narodowe - Węgry w Europie Środkowej, posługujący się językiem węgierskim.

    19 maja 2016 Rada Najwyższa Ukrainy na podstawie ustawy „O potępieniu komunistycznych i narodowo-socjalistycznych (nazistowskich) reżimów totalitarnych na Ukrainie oraz zakazu ich propagandy i symboliki” z 15 maja 2015 roku (tzw. ustawa o dekomunizacji) wydała rozporządzenie na mocy którego zmieniła nazwę miasta Dniepropetrowsk na Dniepr (rozporządzenie weszło w życie z chwilą jego uchwalenia).

    Piotr Nikołajewicz Wrangel (Пётр Николаевич Врангель); ur. 15 sierpnia/27 sierpnia 1878 w Mukulach koło Jeziorosów na dzisiejszej Litwie, zm. 25 kwietnia 1928 w Brukseli) – baron, generał porucznik armii Imperium Rosyjskiego, uczestnik wojny z Japonią, I wojny światowej i wojny domowej w Rosji. Pochodził z rodziny Niemców bałtyckich.Wiktor Pinczuk (ur. 14 grudnia 1960, Kijów) – ukraiński polityk, biznesmen i oligarcha żydowskiego pochodzenia, szef grupy Interpajp.

    Historia[ | edytuj kod]

    Starożytność[ | edytuj kod]

    Baby kamienne w Muzeum Historycznym w Dnieprze

    Pierwsi ludzie osiedlili się w okolicach zakola Dniepru około 15 000 lat temu. Ślady tego osadnictwa odkryto na Wyspie Klasztornej (ukr. Монастирський острів).

    Po epoce lodowcowej (około 10 000 lat temu) osadnictwo w tym regionie nabrało tempa. Pomiędzy latami 3500 a 2700 p.n.e. rozwijała się tutaj Kultura Cucuteni-Trypole. Przyjazna okolica z rzeką pełną ryb, lasami i dobrym klimatem stwarzała doskonałe warunki dla ludów łowieckich, zbieraczych, rybackich.

    Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie Wschodniej, głównie w granicach Ukrainy (także w państwach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich. Ukraińcy są (obok Rosjan i Białorusinów) potomkami Rusinów, zamieszkujących Ruś Kijowską .Nestor Iwanowicz Machno, ukr. Не́стор Іва́нович Махно́ (Bat’ko Machno), ur. 26 października 1888 w Hulajpolu na Ukrainie, zm. 6 lipca 1934 w Paryżu) – ukraiński anarchista i rewolucjonista.

    Pomiędzy 1000 a 800 rokiem p.n.e. żyli tutaj koczowniczy Kimmerowie. Około 700 lat p.n.e. zostali wyparci przez nomadów Scytów, których z kolei około 200 rokiem p.n.e. wyparły ludy sarmackie. Wykorzystywały one m.in. dogodne połączenie rzeki Dniepr z Morzem Czarnym.

    Kolejnym ludem przechodzącym te ziemie byli Połowcy, którzy pozostawili po sobie pamiątkę w postaci bab kamiennych, które de facto kobietami nie są. Figury znajdują się na terenie Muzeum Historycznego przy ulicy Akademika Jawornyckiego w Dnieprze (ścisłe centrum miasta).

    Grigorij Aleksandrowicz Potiomkin (ros. Григо́рий Алекса́ндрович Потёмкин, wym. Grigо́rij Aleksа́ndrowicz Patjо́mkin) – ur. 24 września (13 września według kalendarza juliańskiego) 1739 roku, zm. 16 października (5 października) 1791 roku, rosyjski feldmarszałek, prezydent Kolegium Wojskowego, głównodowodzący w wojnie z Turcją toczącej się w latach 1787-1792, jeden z faworytów Katarzyny Wielkiej, książę Świętego Cesarstwa Rzymskiego od 1776, książę taurydzki od 1783.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Średniowiecze[ | edytuj kod]

    W III i IV stuleciu naszej ery około 40 km na południe od dzisiejszego miasta (wieś Baszmaćka, ukr. Башмачка) znajdowało się jedno z centrów imperium Gotów. Nieco później miały miejsce najazdy Hunów, Awarów, Protobułgarów oraz Węgrów. Po nich na ziemie te przybyli Słowianie.

    Protobułgarzy również Prabułgarzy – lud koczowniczy pochodzenia huńskiego, który pomiędzy V a VII wiekiem zamieszkiwał stepy nadczarnomorskie. Nazwa Bułgar pochodzi od tureckiego bulgha i oznacza "mieszać się".Stadion "Dnipro Arena" (ukr. Стадіон «Дніпро-Арена», ang. Dnipro Arena) – stadion piłkarski w Dniepropetrowsku na Ukrainie.

    Najprawdopodobniej w IX wieku (rok 870) na Wyspie Klasztornej, dziś znajdującej się w centrum miasta, z inicjatywy Bizancjum został założony klasztor. Miejsce zostało wybrane nie przypadkiem, miało to być najdalej na północ wysuniętym miejscem, do którego w swojej misji chrystianizacyjnej doszedł uczeń JezusaAndrzej Apostoł. W murach klasztoru często zatrzymywały się płynące z Kijowa na Krym czy Konstantynopol drużyny ruskich wojów. Klasztor został zniszczony najprawdopodobniej w czasie najazdu Mongołów w 1240 roku, został jednak odbudowany wraz z powstaniem Siczy Zaporoskiej.

    Rosjanie (ros. русские / russkije) – naród wschodniosłowiański, zamieszkujący głównie Rosję oraz inne kraje byłego Związku Radzieckiego, przede wszystkim: Ukrainę, Białoruś, Kazachstan, Uzbekistan, Łotwę, Kirgistan, Estonię, Litwę, Mołdawię i Naddniestrze oraz Turkmenistan. Znaczące diaspory znajdują się w USA, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Brazylii i Niemczech.Wojna rosyjsko-turecka 1768–1774 – wojna pomiędzy Imperium Rosyjskim a Imperium Osmańskim, doprowadziła do zdobycia przez Rosję południowej Ukrainy, Krymu i północnego Kaukazu.

    Pod panowaniem | edytuj kod]

    Osadnictwo od XVI do XVIII wieku na planie dzisiejszego miasta Dniepr

    Na początku XV wieku zamieszkujące prawy brzeg Dniepru ludy tatarskie zostały wyparte przez Wielkie Księstwo Litewskie. Jednak już od połowy stulecia chanowie krymscy oraz zamieszkujący wybrzeże Morza Azowskiego Nogajowie ponownie najeżdżali te ziemie w celu ich odzyskania. Ustala się wtedy granica pomiędzy Wielkim Księstwem Litewskim a Chanatem Krymskim wzdłuż Dniepru, a dalej na wschód wzdłuż rzeki Samary, tj. przebiega ona w miejscu dzisiejszego miasta Dniepr. Czas ciągłych najazdów i walk spowodował znaczne wyludnienie się tych okolic. Bezludne i bezkresne ziemie zaczęto wtedy nazywać Dzikimi Polami.

    Wojna rosyjsko-turecka 1735–1739 – wojna pomiędzy Rosją a Imperium Ottomańskim, która umocniła pozycje Rosji na wybrzeżach Morza Czarnego.Anton Iwanowicz Denikin, ros. Антон Иванович Деникин (ur. 16 grudnia 1872, Szpetal Dolny, dziś dzielnica Włocławka, zm. 8 sierpnia 1947 w Ann Arbor) – rosyjski oficer, generał Armii Imperium Rosyjskiego, dowódca Armii Ochotniczej, jeden z kilku dowódców antykomunistycznej "białej" armii Rosji. Admirał Aleksandr Kołczak przed śmiercią przekazał pełnomocnictwa najwyższej władzy w Rosji Antonowi Denikinowi. Po dymisji na ręce Piotra Wrangla na emigracji.

    Odrodzenie się tych ziem następowało od XVI wieku wraz z organizowaniem się tutaj kozactwa i tworzeniem Siczy, które stanowiły zaporę dla tatarskich wypadów na północ, oraz organizowały kontrwypady na ziemie tatarskie i tureckie.

    W międzyczasie ziemie te dostały się pod panowanie polskie i samowolne działania kozaków – de facto poddanych króla polskiego, stały się bardzo uciążliwe dla władz. Napaści kozaków na ziemie sąsiadów (Tatarów, Turków) mogły sprowokować (i prowokowały) wybuch wojny pomiędzy krajami. Aby temu zapobiec, Polacy starali się zacieśnić kontrolę nad spływem band kozackich Dnieprem na ziemie sąsiadów.

    Rada Najwyższa Ukrainy (ukr. Верховна Рада України, "Werchowna Rada") – jednoizbowy parlament Ukrainy. Nazwa ta jest typowa dla krajów post-radzieckich, których parlamenty często noszą nazwę "Rad Najwyższych" (ros. Верховный Совет). Nazwę taką nosi również parlament Autonomicznej Republiki Krymu. Obecna Rada Najwyższa Ukrainy jest bezpośrednią następczynią Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR, która w 1991 ogłosiła niezależność kraju i odłączenie się od Związku Radzieckiego.Jezioro łabędzie (ros. Лебединое oзеро franc. Le Lac des Cygnes, ang. The Swan Lake, niem. Der Schwanensee, wł. Il lago dei cigni) – balet klasyczny w trzech aktach.

    Pierwszym ufortyfikowanym miastem w tym miejscu była ufundowana w 1635 z inicjatywy hetmana wielkiego koronnego Stanisława Koniecpolskiego twierdza Kudak (około 10 km od centrum Dniepru w dół Dniepru, na prawym brzegu). Twierdza stała się centrum administracyjnym regionu, dookoła niej szybko osiedlili się ludzie. Nazwa wzięła się od nazwy pobliskiego porohu Kudackiego (Kojdackiego). Aktualnie w okolicy tej istnieje zabudowany rejon (dzielnica) nazywany „Stare Kajdaki”, a będący już częścią miasta. Poroh kojdacki znajduje się mniej więcej na wysokości lotniska w Dnieprze. Do naszych czasów w tej okolicy zachowały się ostatki wałów ziemnych z czasów twierdzy.

    Próg rzeczny (inne spotykane nazwy: poroh, sula, szum, szypot) – stopień skalny położony poprzecznie w korycie rzeki powstały w wyniku różnic w erozji skał, przez które przepływa rzeka. Utworzony jest ze skał o większej odporności na erozję. Rzadziej pochodzenia tektonicznego. Jest rodzajem progu skalnego.Pawło Skoropadski (ukr.: Павло Скоропадський ur. 15 maja 1873 w Wiesbaden, zm. 26 kwietnia 1945 w Metten) - ukraiński polityk і wojskowy.

    Bardzo szybko po ukończeniu budowy i osadzeniu wojskami, bo już w nocy z 3 na 4 sierpnia 1635, powracający z dolnego biegu Dniepru hetman Iwan Sulima napadł z zaskoczenia na twierdzę i spalił ją, wycinając 200-osobową załogę zachodnioeuropejskich najemników pod dowództwem Jeana Mariona. Twierdza została odbudowana przez inżyniera Guillaume’a La Vasseur de Beauplana dla polskiego rządu w 1638.

    Łeonid Danyłowycz Kuczma, ukr. Леонід Данилович Кучма (ur. 9 sierpnia 1938 w Czajkiniach w obwodzie czernihowskim) – ukraiński polityk, premier w latach 1992–1993 i prezydent w latach 1994–2005.Traktat prucki (pokój prucki) – pokój zawarty 12 lipca 1711 roku (według kalendarza wówczas stosowanego w Rosji, według obecnego kalendarza było to 23 lipca 1711) pomiędzy Carstwem Rosyjskim i Turcją nad brzegiem Prutu w pobliżu Jass, jako zakończenie kampanii pruckiej 1711 roku.

    Pod panowaniem rosyjskim[ | edytuj kod]

    1 października 1648, po 7-miesięcznym oblężeniu przez powstańców kozackich, twierdza skapitulowała. Następnie na podstawie umowy z Rosją (ugoda perejasławska) Kudak został obsadzony przez Kozaków. Twierdza została ostatecznie zburzona przez Rosję na skutek upokarzających dla niej ustaleń traktatu pruckiego między Rosją a Turcją z 1711 roku.

    Włodzimierz Lucjan Karol Krygier (ur. 29 stycznia 1900 w Dniepropetrowsku, zm. 17 września 1975 w Londynie) - polski hokeista, który startował w Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1928 oraz Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1932.Iosif Dawydowicz Kobzon, ros. Иосиф Давыдович Кобзон (ur. 11 września 1937 w miejscowości Czasiw Jar) – rosyjski piosenkarz i pedagog, jeden z najbardziej znanych wykonawców muzyki popularnej w Związku Radzieckim a następnie Rosji.

    Wraz ze zniszczeniem twierdzy ziemie dostały się pod panowanie tureckie, skąd z kolei przeszły ponownie pod chwilowe panowanie Rzeczypospolitej. Ostatecznie po IV wojnie rosyjsko-tureckiej rejon dzisiejszego Dniepru ostatecznie dostał się pod panowanie rosyjskie, choć granica Imperium z chanatem krymskim przechodziła jedynie 100 km na południe od miasta.

    Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.Litwini (lit. lietuviai) – naród bałtycki zamieszkujący głównie Litwę, a również Wlk. Brytanię, USA, Irlandię, Brazylię i inne kraje, posługujący się językiem litewskim.

    Bliskość granicy nie przeszkodziła jednak w silnym osadnictwie i w następnych latach powstaje wiele mniejszych i większych osad w okolicy, część w dzisiejszych granicach miasta: Romankowo (Романково, 1740), Trytuzne (Тритузне, 1740), Kamieńskie (Кам'янське, 1750), Suchacziwka (Сухачівка,1770, dziś w granicach miasta), Dijiwka (Діївка, 1775) (dziś w granicach miasta), Czapli (Чаплі, w latach 60. XVIII wieku), Odynkiwka (Одинківка, 1776). Już od 1732 roku istniała wieś Karnauhiwka (Карнаухівка, dziś terytoria miasta Kamieńskie), a w latach 1736–1783 u ujścia Samaru istniała rosyjska twierdza (Усть-Самарский ретраншемент – tłum. dosłownie: Ujścio-Samarskie umocnienia), aktualnie znana jako wieś Rybalśke (Рибальське).

    Aleksander I Pawłowicz (Александр I Павлович), (ur. 12 grudnia/23 grudnia 1777 w Petersburgu, zm. 19 listopada/1 grudnia 1825 w Taganrogu) – cesarz Rosji od 1801, wielki książę Finlandii od 1809, król Polski od 1815 (Królestwo Polskie), syn Pawła I z dynastii Romanowów, starszy brat księcia Konstantego oraz Mikołaja, swojego następcy na tronie Rosji.Symon Wasylowycz Petlura (ukr. Си́мон Васи́льович Петлю́ра; ur. 10 maja/22 maja 1879 w Połtawie, zm. 25 maja 1926 w Paryżu) – ukraiński polityk socjaldemokratyczny i narodowy, naczelny dowódca wojsk URL, pisarz, dziennikarz, publicysta, prezydent Ukraińskiej Republiki Ludowej w latach 1919–1926 (od 1921 r. na uchodźstwie).
    Plan twierdzy Kudak, dziś południowo-wschodnia granica miasta (północ z prawej strony planu)

    W roku 1774 po zakończeniu V wojny rosyjsko-tureckiej chanat krymski z wasala imperium osmańskiego stał się wasalem Imperium Rosyjskiego. Na Krymie zainstalowano rosyjskie garnizony i epoka tatarskich najazdów ostatecznie zakończyła się. W 1775 roku na mocy ukazu Carycy Katarzyny II ostatecznie zlikwidowano Sicz Zaporoską, a jej ziemie przyłączono do guberni noworosyjskiej.

    Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.Słoboda (swoboda) – na Ukrainie i w Rosji nowo powstała osada z własnym samorządem, której właściciel (państwo, kościół lub szlachta) zwalniał na określony czas (15-25 lat) ze świadczeń materialnych i robocizny.

    W końcu XVIII wieku na ziemiach tych zapanował spokój po kilku wiekach ciągłych najazdów, a na miejscu dzisiejszego Dniepru istniał już szereg mniejszych i większych osad, słobód i chutorów.

    Powstanie miasta Jekaterynosław[ | edytuj kod]

    W roku 1776 na przy ujściu rzeczki Kilcień do Samary ufundowano nową osadę – Jekaterynosław. Miasto od razu zostało stolicą guberni noworosyjskiej, jednak na skutek błędnej decyzji co do położenia geograficznego wybrano tereny błotniste, częste nawiedzane powodziami. Skutkami było szerzenie się chorób wśród mieszkańców, z których w ciągu lat istnienia osady życie straciło w ten sposób kilka tysięcy osób. Osada przetrwała około 12 lat.

    Sobór Przemienienia Pańskiego w Dnieprze (ukr. Спасо-Преображенський собор) – prawosławny sobór w mieście Dniepr, jedna z dwóch katedr eparchii dniepropetrowskiej Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego.Grecy – naród pochodzenia indoeuropejskiego. Tworzące go plemiona dotarły na tereny Grecji w II tysiącleciu p.n.e.

    Nazwa przyszłego miasta pochodziła od imienia Carycy Katarzyny II.

    22 stycznia 1784 roku caryca Katarzyna II wydała ukaz, na mocy którego powołano drugie miasto Jekaterynosław na rzece Dniepr. Oficjalnie miasto założono w czasie wizyty Katarzyny II która ułożyła pierwszy kamień przy budowie Soboru Przemienienia Pańskiego, 9 maja 1787 roku.

    Większość mieszkańców „starego” Jekaterenosławia została od razu przeniesiona na nowe miejsce. Na starym miejscu utrzymywano jeszcze jakiś czas zabudowania jako miejsce obsługi podróżnych i niedługo przesiedlono pozostałych mieszkańców na miejsce dzisiejszego Nowomoskowska.

    Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas]), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj położony w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z czterema państwami: Albanią, Macedonią Północną i Bułgarią od północy oraz Turcją od wschodu. Ma dostęp do czterech mórz: Egejskiego i Kreteńskiego od wschodu, Jońskiego od zachodu oraz Śródziemnego od południa. Grecja ma dziesiątą pod względem długości linię brzegową na świecie, o długości 14880 km. Poza częścią kontynentalną, w skład Grecji wchodzi około 2500 wysp, w tym 165 zamieszkałych. Najważniejsze to Kreta, Dodekanez, Cyklady i Wyspy Jońskie. Najwyższym szczytem jest wysoki na 2918 m n.p.m. Mitikas w masywie Olimpu. Ontario – prowincja Kanady. Ontario jest najludniejszą i najprężniejszą ekonomicznie częścią Kanady. W granicach Ontario znajduje się stolica Kanady Ottawa, największe miasto Kanady Toronto, a także największa aglomeracja tzw. Golden Horseshoe. W 1855 stacjonujący tam żołnierze angielskiej armii wymyślili hokej na lodzie.

    W czasie „przeprowadzki” z pierwszego do drugiego Jekaterynosławia (w latach 1784–1787), urzędy guberni znajdowały się w mieście Krzemieńczuk, skąd dopiero ukaz Katarzyny II przeniósł je w (1789 roku) ponownie do Jekaterynosławia.

    Gubernatorem guberni noworosyjskiej był Grigorij Potiomkin i to właśnie on wprowadzał w życie plany budowy nowego miasta będącego oznaką potęgi Imperatorowej. Plany Potiomkina były bardzo ambitne. Zaplanował on mianowicie budowę miasta na placu 30 na 25 kilometrów.

    Budując nowe miasto, ponownie popełniono błąd niezbyt udanej lokalizacji – na wzgórzu (dzisiaj wschodnia część głównej ulicy miasta, im. Akademika Jawornyckiego). Występowały tam trudności w dostępie do wody pitnej, dlatego wraz z rozwojem miasta jego centrum powoli „schodziło” w dół wzgórza ku rzece Dniepr, w kierunku, gdzie wcześniej znajdowała się słoboda Połowica. W latach 90. XVIII w. kozacka słoboda została wchłonięta przez rozrastający się Jekaterynosław, dzisiaj jest to centrum Dniepru.

    Białorusini (biał. беларусы, biełarusy, ros. белорусы, biełorusy) – naród wschodniosłowiański zamieszkujący głównie tereny dzisiejszej Białorusi oraz inne kraje byłego Związku Radzieckiego, przede wszystkim Rosję, Ukrainę, Kazachstan, Łotwę i Litwę. Znaczne diaspory znajdują się również w USA, Izraelu, Kanadzie, Brazylii i Polsce.Hryhorij Petrowski, Grigorij Pietrowski, ukr. Григорій Іванович Петровський ( ur. 23 stycznia/4 lutego 1878 w Peczenihach, gubernia charkowska – zm. 9 stycznia 1958 w Moskwie) – sowiecki działacz partyjny i państwowy, długoletni (1919-1939) przewodniczący Wszechukraińskiego Komitetu Wykonawczego Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (odpowiednik głowy państwa).

    Już na etapie planowania miasta wyznaczono miejsca i cele budowy:

  • Sobór Przemienienia Pańskiego – miał być największą na świecie tego typu budowlą (na zdjęciu z prawej)
  • Pałac Studentów Dnieprzańskiego Uniwersytetu Narodowego (zwany pierwotnie Pałacem Potiomkina, na zdjęciu z prawej)
  • Uniwersytet (nigdy nie zbudowano)
  • Ogród botaniczny na wyspie cerkiewnej
  • Wszechstronne ulice poprzez miasto
  • Kilkadziesiąt lat wcześniej (w 1743 roku) na wzgórzu tym zamieszkał kozak Łazar Globa i uprawiał na nim sad. Gubernator odkupił od niego większość ziem i wybudował na nim swój pałac. Część sadu Globy istnieje do dzisiaj – w tym miejscu rozciąga się park Globy.

    Ugoda perejasławska – umowa zawarta 18 stycznia 1654 roku w Perejasławiu (od 1943 roku Perejasław Chmielnicki) pomiędzy Radą Kozacką i Bohdanem Chmielnickim a Wasylem Buturlinem, występującym jako pełnomocnik cara Rosji Aleksego I, na mocy której Ukraina została poddana jurysdykcji Rosji.Biuro Konstrukcyjne Jużnoje, imienia Michaiła Jangiela (ukr. Державне підприємство "Конструкторське бюро «Південне» ім. М. К. Янгеля) (rus. Государственное предприятие «Конструкторское бюро „Южное“ им. М. К. Янгеля) - ukraińskie przedsiębiorstwo przemysłu kosmicznego położone w Dniepropetrowsku, specjalizuje się w projektowaniu i wdrażaniu do produkcji rakiet nośnych i balistycznych oraz statków kosmicznych.

    Wraz ze śmiercią generalnego gubernatora kraju Grigorija Potiomkina (w 1791 roku) i Katarzyny II (1796 r.) rozwój miasta zahamował. Planowane inwestycje ograniczono. Zmniejszono na przykład rozmiar Soboru, którego budowę ukończono w 1835 roku. Wybudowano manufakturę sukienniczą (1794). W 1796 roku w mieście istniało już 11 kamiennych domów (w tym istniejący do dziś Pałacem Studentów Dnieprzańskiego Uniwersytetu Narodowego, zwanym pierwotnie Pałacem Potiomkina) i 185 domów drewnianych. W tym samym czasie w sąsiednim Nowym Kajdakie było 239 drewnianych domów i lepianek. W 1804 roku w Jekaterynosławiu żyło 6389 osób.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Krym (ukr. Крим, ros. Крым, krymskotatarski Qırım, Къырым, Półwysep Krymski) – półwysep na południu Ukrainy, zwany czasem półwyspem Taurydzkim, a w starożytności Chersonezem Taurydzkim bądź Taurydą, połączony jest z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim, pomiędzy Morzem Czarnym i Azowskim, a od Rosji oddzielony Cieśniną Kerczeńską. Długość linii brzegowej 1000 km, powierzchnia 25 700 km².

    W 1796 roku na mocy ukazu nowego imperatora Pawła miasto zmieniło nazwę na Noworosyjsk.

    Jekaterynosław w XIX wieku[ | edytuj kod]

    Caryca Katarzyna II Wielka, na cześć której nazwano miasto Jekaterynosław

    Już w 1802 roku kolejny imperator Aleksander I powrócił do poprzedniej nazwy miasta. Liczba mieszkańców zwiększała się – w 1804 roku miasto zamieszkiwało 6389 osób, zaś w roku 1853 było ich już 13 011. W 1838 roku powstała pierwsza miejska gazeta Jekaterynosławskie guberniowskie wiadomości (ros. Екатеринославские губернские ведомости).

    Jerzy Rzewnicki (ur. 1 listopada 1900 r. w Jekaterynosławiu, zm. 7 listopada 1936 r. w Michałowicach) – polski inżynier, porucznik rezerwy pilot Wojska Polskiego II RP.Rachunek kombinatorów (ang. Combinatory Calculi) to jeden z najprostszych możliwych uniwersalnych systemów formalnych.

    W 1862 roku w mieście było już 315 kamiennych i 3060 drewnianych domów. W pierwszej połowie XIX wieku przemysłowy rozwój miasta był słaby, istniało tylko kilka manufaktur: ceglany, metalurgicznych, wytwarzających świece, mydło, wytapiających tłuszcz i garbarzy.

    W 1873 roku na lewy brzeg Dniepru doprowadzono linię kolejową (stacja Niżniednieprowsk, dzisiaj oprócz stacji kolejowej istnieje tam bardzo duży węzeł kolejowy), łączący miasto z Charkowem przez miejscowość Sinielnikowo. Dopiero po 11 latach (w 1884 roku) miało miejsce otwarcie mostu przez Dniepr i dworca kolejowego w samym mieście (na prawym brzegu). Linia kolejowa przez Jekaterynosław (Kolej Jekateryninska) połączyła Donbas (zagłębie węglowe Doniecka) z Kriwbasem (zagłębie rudy żelaza Krzywego Rógu).

    Leonid Kogan(ros. Леони́д Бори́сович Ко́ган, ur. 14 listopada 1924 w Jekatierinosławiu (od roku 1926 Dniepropetrowsk), zm. 17 grudnia 1982 w pociągu jadącym z Wiednia do Moskwy) – rosyjski skrzypek i pedagog.Tetiana Andrijiwna Wołosożar, ukr. Тетяна Андріївна Волосожар (ur. 22 maja 1986 w Dniepropietrowsku), ukraińska łyżwiarka figurowa reprezentująca Rosję startująca w kategorii par sportowych z Maksimem Trańkowem. Mistrzyni Europy z 2012 roku. Wicemistrzyni świata z 2011 i 2012 roku, oraz mistrzyni Rosji z 2011 roku. Do sezonu 2009/10 reprezentowała Ukrainę wraz ze Stanisławem Morozowem jej partnerem życiowym. Zdobyła z nim czterokrotnie mistrzostwo Ukrainy (2005, 2007, 2008, 2010). Startowała również z nim dwukrotnie w igrzyskach olimpijskich, było to w Turynie gdzie zajęła 12 miejsce, oraz w Vancouver gdzie uplasowała się na 8 pozycji.

    Odkrycie w okolicach Krzywego Rogu źródeł węgla i metali zapoczątkowało silny rozwój przemysłu w regionie i jego centrum. W mieście, dzięki inwestycjom francuskiego i niemieckiego kapitału pojawiło się kilka zakładów metalurgicznych (zmodernizowane w czasach sowieckich zakłady funkcjonują do dziś). Warsztaty kolejowe Jekaterynosławia były wówczas największe w rosyjskim imperium. Miasto intensywnie rozrastało się na skutek migrowania i osiedlania się robotników powstających fabryk. W 1865 roku w mieście mieszkało 22 816 osób, w 1897 już 121 216 osób.

    Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego, także Ukraiński Kościół Prawosławny – kanoniczny Kościół prawosławny obejmujący terytorium Ukrainy. Ma status Cerkwi autonomicznej i stanowi część Patriarchatu Moskiewskiego.Paweł I Piotrowicz, ros. Павел I Петрович (ur. 1 października 1754 w Sankt Petersburgu, zm. 23 marca 1801 tamże) – cesarz Rosji w latach 1796–1801, wielki mistrz Zakonu Maltańskiego 1799-1801, wolnomularz

    W 1897 roku belgijski inwestor uruchomił w Jekaterynosławie pierwszy elektryczny tramwaj, trzeci w Imperium po Kijowie i Niżnym Nowogrodzie.

    W 1899 roku otwarto w mieście szkołę górniczą, która w 1913 roku przekształciła się w Górniczy Uniwersytet (istnieje do dzisiaj)

    Pod koniec XIX wieku mieszkańcy miasta to w 42% Rosjanie, 35% Żydzi i jedynie 16% Ukraińcy.

    Rynek Centralny lub Ozerka w Dnieprze - centralne targowisko w mieście Dniepr, największe na Ukrainie pod względem obrotu. Ukraińska Republika Ludowa (ukr. Українська Народна Республіка) – jedno z dwóch państw ukraińskich (obok ZURL) powstałych w wyniku I wojny światowej.

    Miasto w XX wieku[ | edytuj kod]

    Na początku XX wieku miasto nadal charakteryzowało się dynamicznym wzrostem, z 121 tysięcy w 1897 roku do 252,5 tysiąca mieszkańców w 1910 roku.

    Po przegranej Rosji z Japonią krajem wstrząsnęły wydarzenia 1905 roku. W czasie zamieszek w mieście dziesiątki ludzi zostały zabite, Jekaterynosławiem wstrząsnęły także pogromy żydów. W mieście rozpoczynali swoje działania Iwan Babuszkin (Иван Васильевич Бабушкин) oraz Hryhorij Petrowski (Григорий Иванович Петровский).

    Kudak (ukr. кодак) – polska twierdza zbudowana w 1635 roku z inicjatywy hetmana wielkiego koronnego Stanisława Koniecpolskiego.Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej (KSNG) – komisja odpowiedzialna za ustalanie polskich nazw geograficznych świata (egzonimów) oraz za reprezentowanie Polski w kwestiach nazewnictwa geograficznego na arenie międzynarodowej.

    W latach 1902 do 1933 znany historyk Siczy Zaporoskiej, Dmytro Jawornycki, był dyrektorem Muzeum w Dnieprze, które później przyjęło jego imię. Przed śmiercią w roku 1940 Jawornycki napisał książkę pod tytułem „Historia miasta Jekaterynosławia”. Książka nie była publikowana przez władze komunistyczne, aż do roku 1989 i reform Gorbaczowa.

    Kijów (ukr. Київ, Kyjiw, ros. Киев, Kijew) – stolica i największe miasto Ukrainy, nad rzeką Dniepr. Był miastem królewskim Rzeczypospolitej Obojga Narodów.Hennadij Wołodymyrowicz Łytowczenko, ukr. Геннадій Володимирович Литовченко, ros. Геннадий Владимирович Литовченко, Giennadij Władimirowicz Litowczenko (ur. 11 września 1963 w Dnieprodzierżyńsku, Ukraińska SRR) – ukraiński piłkarz, grający na pozycji pomocnika, reprezentant Związku Radzieckiego i Ukrainy, Wicemistrz Europy w 1988, trener piłkarski.

    W końcu I wojny światowej i ogłoszeniu ukraińskiej niepodległości w listopadzie 1917 r. w mieście wybuchła bolszewicka rebelia, która przejęła władzę na krótki czas. Miasto zostało zajęte przez okupacyjne wojska niemieckie i austriackie, które utrzymywały w nim władzę w sojuszu z Pawło Skoropadskim.

    W październiku 1918 roku w otwarto uniwersytet (istnieje po dziś dzień pod nazwą Dnieprzański Uniwersytet Narodowy im. Ołesia Honczara).

    Taras Hryhorowycz Szewczenko (ukr. Тарас Григорович Шевченко, wym. [tɑˈrɑs ʃɛwˈʧɛnkɔ]; ur. 25 lutego/9 marca 1814 we wsi Moryńce w powiecie zwinogródzkim guberni kijowskiej, zm. 26 lutego/10 marca 1861 w Petersburgu) – ukraiński poeta narodowy, etnograf, folklorysta, malarz, przedstawiciel romantyzmu, a także działacz polityczny. Bohater narodowy Ukrainy. Taras Szewczenko jest również przedstawicielem literatury rosyjskiej. Niemal wszystkie jego powieści i większość dramatów zostało napisanych po rosyjsku, podczas gdy utwory poetyckie Szewczenki tworzone były w języku ukraińskim. Oksana Bajuł, ukr. Окса́на Сергі́ївна Баю́л (ur. 16 listopada 1977 w Dniepropietrowsku) – ukraińska łyżwiarka figurowa, mistrzyni świata z 1993, złota medalistka w jeździe indywidualnej podczas Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 1994 w Lillehammer (Norwegia).

    W okresie wewnętrznych walk o rodzaj przyszłego ustroju Ukrainy miasto wielokrotnie przechodziło z rąk do rąk. Początkowo przeszło więc w ręce rządu Dyrektoriatu z dyktatorem Petlurą na czele, dalej władzę w mieście przejęli anarchiści Nestora Machny, następnie armia ochotnicza, tzw. denikinowcy, petlurowcy i inni. W 1919 roku miasto zostało zdobyte przez bolszewicką Armię Czerwoną, i pozostało w jej rękach pomimo prób odbicia w 1920 roku przez Białą Armię Piotra Wrangla.

    Kronid, nazwisko świeckie Mychajło Miszczenko (ur. 25 sierpnia 1950 w Kuczinowce, zm. 7 września 1993) – ukraiński biskup prawosławny.Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2012 (ukr. Чемпіонат Європи з футболу 2012), oficjalnie UEFA Euro 2012 (ukr. УЄФА Євро 2012) – czternasty turniej o mistrzostwo Europy w piłce nożnej mężczyzn, zorganizowany wspólnie przez Polskę i Ukrainę.

    W roku 1918, po utworzeniu Ukraińskiej Republiki Ludowej, jej działacze proponowali zmianę nazwy miasta na Siczesław (ukr. Січеслав, od sławić Sicz). W czasie rządów bolszewików, w roku 1926 miasto przemianowano na Dniepropetrowsk. Nowa nazwa została skomponowana z 2 członów: Dniepro – od rzeki Dniepr (po ukraińsku Dnipro, Дніпро), oraz Petrowsk na cześć związanego z miastem działacza komunistycznego Hryhorija Petrowskiego.

    Dnieprzański Uniwersytet Narodowy im. Ołesia Honczara (ukr. Дніпровський національний університет імені Олеся Гончара, ДНУ ім. О.Гончара) – ukraińska szkoła wyższa w Dnieprze, jeden z najstarszych ośrodków oświatowych w mieście. Kształcenie prowadzone jest w 69 specjalnościach na 20 fakultetach. W maju 1918 został założony Katerynosławski Uniwersytet (ukr. Катеринославський університет). W 1920 roku, w związku z reorganizacją systemu edukacyjnego na Ukrainie w uczelnia została reorganizowana na Instytut Edukacji Narodowej (ukr. Інститут народної освіти), która istniała do przywrócenia sieci Uniwersytetów w Ukraińskiej SRR na początku 1933 roku, po czym została przywrócona nazwa Dniepropetrowski Uniwersytet Państwowy (ukr. Дніпропетровський державний університет). 11 września 2000 uczelnia została przemianowana w Dniepropetrowski Uniwersytet Narodowy, a 25 czerwca 2008 roku otrzymała imię Ołesia Honczara, który był jednym z najwybitniejszych absolwentów Uniwersytetu. W 2016 roku, w związku ze zmianą nazwy miasta, uczelnia otrzymała obecną nazwę.Nogajowie – lud zamieszkujący Kaukaz Północny (dzisiejsza Rosja). Nogajowie są potomkami Ordy Nogajskiej. Posługują się językiem nogajskim, zaliczanym do kipczackiej grupy językowej.

    Okupacja niemiecka[ | edytuj kod]

    Pomnik ku pamięci 20 tysięcy Żydów rozstrzelanych w 1943 w ówczesnym Dniepropetrowsku

    25 sierpnia 1941 roku miasto zostało zdobyte przez wojska niemieckie i weszło jako stolica do nowo utworzonej, niemieckiej jednostki administracyjnej Komisariatu Rzeszy Ukraina jako miasto okręgowe, z generalnym komisarzem Klausem Selznerem. Przed wojną miasto było dużym ośrodkiem życia Żydów. W chwili wkroczenia żołnierzy niemieckich żyło ich w mieście około 80 tysięcy. Już 12 października 1941 roku urządzono akcję rozstrzelania 11 tys. miejscowych Żydów. Do końca wojny przetrwało w mieście jedynie 15 osób pochodzenia żydowskiego.

    Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego (KPZR, ros. Коммунистическая партия Советского Союза – КПСС) – ostatnia nazwa założonej w 1903 partii komunistycznej, rządzącej w RFSRR i ZSRR od 1917 do 1991 (1903-1912 SDPRR, Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji, frakcja bolszewików; 1912-1918 SDPRR(b), Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (bolszewików); 1918-1925 RPK(b), Rosyjska Partia Komunistyczna (bolszewików); 1925-1952 WKP(b), Wszechzwiązkowa Partia Komunistyczna (bolszewików)). Formalnie centralną instancją partii był Komitet Centralny (KC), największą zaś realną władzę posiadało jego Biuro Polityczne i Sekretariat Komitetu Centralnego na czele z sekretarzem generalnym. Generalny sekretarz KC był przywódcą całej partii. Sekretariatowi KC podlegały wydziały Komitetu Centralnego, oparte na zasadzie funkcjonalnej i pełniące funkcje ministerstw. W okresie istnienia ZSRR partia miała też swoje republikańskie sekcje (komunistyczne partie republik związkowych ZSRR) z wyjątkiem (do 1990) Rosji. Kontrolowała też większość innych partii komunistycznych na świecie, zarówno formalnie poprzez organizacje międzynarodowe (np. Komintern, Kominform), jak i nieformalnie w wyniku faktycznego zwierzchnictwa ZSRR nad częścią z państw oraz sponsorowania i utrzymywania kontaktów w pozostałych przez Wydział Zagraniczny Komitetu Centralnego i radziecki wywiad (INO NKWD i GRU).Rewolucja rosyjska 1905 roku – ogólnokrajowy spontaniczny zryw o podłożu społecznym i narodowym, skierowany przeciwko absolutyzmowi carskiemu oraz uciskowi obszarników i przemysłowców. Wydarzenie to uważa się za początek zmian ustrojowych w Rosji, prowadzący do rewolucji lutowej i październikowej 1917 roku. W przypadku Królestwa Polskiego rewolucja przybrała formę modernizującego zrywu, którego jedną z długofalowych konsekwencji jest odzyskanie niepodległości Polski w 1918 r.

    Na cześć pamięci rozstrzelanych Żydów w miejscu ich śmierci stoi dziś Pomnik Ofiar Holokaustu. Znajduje się on przy ulicy Enerhetycznej w rejonie (dzielnicy) Czeczeliwśkim, przy skrzyżowani z ulicą Jangiela.

    Zostało wyzwolone 25 października 1943 roku przez wojska 3 Frontu Ukraińskiego.

    Pod władzą Związku Radzieckiego (ZSRR)[ | edytuj kod]

    Po wojnie miasto było odbudowane i zostało jednym z ważniejszych przemysłowych i naukowych centrów ZSRR. Już w 1945 roku praktycznie wszystkie ewakuowane wcześniej na wschód fabryki wróciły do miasta i wznowiły produkcję. Wraz z powrotem ewakuowanych fabryk budowano także nowe, funkcjonujące do dziś, takie jak:

    1. Fußball- und Sportverein Mainz 05 e. V., zwyczajowo nazywany FSV Mainz 05 – niemiecki klub piłkarski założony w Moguncji w 1905. Obecnie gra w Bundeslidze. Lokalnymi rywalami klubu są Eintracht Frankfurt i 1. FC Kaiserslautern. Oprócz sekcji piłkarskiej, zespół posiada również sekcje piłki ręcznej i tenisową.Język ukraiński (ukr. українська мова, ukrajinśka mowa) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego. Używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.
  • Jużmasz (tzw. Ju-eM-Ze, ros. Южный машиностроительный завод, budowany od 1944 r.), przedsiębiorstwo przemysłu kosmicznego.
  • KB Jużnoje (Конструкторское бюро „Южное” им. М. К. Янгеля), biuro konstrukcyjne przemysłu kosmicznego,
  • Dnieprowska Fabryka Budowy Maszyn (tzw. De-eM-Ze, ros. Днепровский машиностроительный завод od 1945 r.)
  • Przydnieprowska TES (elektrociepłownia, od 1952 r.)
  • Fabryka Ciężkich Pras (1953–1955)
  • Fabryka kolejowa (1965–1961 budowana w ramach Wszechsowieckiej Komsomołskiej Budowy – Всесоюзная ударная комсомольская стройка)
  • Fabryka tkanin „Dnieprianka” (1969 r.)
  • Fabryka „Polimermasz”
  • Znamiennym wydarzeniem historycznym jest wykorzystanie po II wojnie światowej jeńców niemieckich do odbudowy Państwa Sowieckiego. Jeńcy odbudowywali radzieckie miasta do połowy lat 50. Także w ówczesnym Dniepropetrowsku wykorzystywano ich w ten sposób, a zbudowane przez nich domy istnieją do dziś. Można je obejrzeć na przykład na ulicy Cholodnojarskiej w rejonie (dzielnicy) Czeczeliwskim, czy ul. Kalinowej.

    Pawło Iwanowicz Łazarenko, ukr. Павло Іванович Лазаренко (ur. 23 stycznia 1953 w Karpiwce w obwodzie dniepropietrowskim) – ukraiński polityk, były premier Ukrainy.Warłaam, imię świeckie: Aleksiej Timofiejewicz Iljuszczenko (ur. 13 maja 1929 w Prusskiej – zm. 17 września 1990) – rosyjski biskup prawosławny.

    W 1955 roku po zakończeniu odbudowy centrum miasta rozpoczęła się odbudowa południowych, wolnych od zabudowy przedmieść miasta, powstały ulice (aktualne nazwy): Stary Szljach (góra), Prospekt Bohdana Chmielnickiego, 12 kwartał, Prospekt Gagarina (góra), Prospekt Słobożański, oraz Prospekt Petra Kalniszewskiego (tzw. zabudowa chruszczowska, analogicznie do budowli w stylu gierkowskim w Polsce). Na prawym brzegu Dniepru została wybudowana najdłuższa w Europie nabrzeżna promenada (bulwar spacerowy).

    Andrzej Apostoł, cs. Apostoł Andrej Pierwozwannyj (zm. ok. 62 - 70) – jeden z dwunastu apostołów, według świadectwa Ewangelii Pierwszy Powołany (cs. Первозванный) spośród apostołów, rodzony brat św. Piotra, męczennik, święty Kościoła katolickiego, anglikańskiego, ewangelickiego, ormiańskiego, koptyjskiego i prawosławnego. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.Litwa, Republika Litewska (lit. Lietuva, Lietuvos Respublika) – państwo w Europie, jeden z krajów bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO; graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią, od północy z Łotwą.

    W 1966 roku oddano do użytku drugi most przez Dniepr dla samochodów, najdłuższy most przez rzekę Dniepr (tzw. Nowy most)

    W końcu lat 60. i w latach 70. wybudowano nowe osiedla z zabudową 9- i 12-piętrową: Czerwony Kamień (Червоний Камінь), Parus (Парус), Komunar (Комунар), Topolja (Топо́ля), Peremoha (Перемога, w latach 1971–1983), Sokil (Сокіл), Zachidnyj (Західний), Piwnicznyj (Північний ), Liwobereżnyj (Лівобережний), Kloczko (Клочко), Sonjacznyj (Сонячний), Juwiilejnyj (Ювілейний), osiedla przy ulicach Kałynowej (Калинова), Budiwelnykiw (Будівельників), Hładkowa (Гладкова).

    Kateryna Tarasenko (ukr. Катерина Тарасенко; ros. Екатерина Тарасенко; ur. 6 sierpnia 1987 w Dniepropetrowsku) – ukraińska wioślarka, mistrzyni olimpijska, wicemistrzyni świata, czterokrotna mistrzyni Europy.Port lotniczy Dniepr (ukr.: Міжнародний аеропорт "Дніпро", ang.: Dnipro International Airport, kod IATA: DNK, kod ICAO: UKDD) – międzynarodowy lotnisko położony 15 km na południowy wschód od centrum Dniepru na Ukrainie.

    Z kolei w końcu lat 70. i w latach 80. wybudowano osiedla Lewobereżnyj-3 (Левобережный-3), Frunzenskij (Фрунзенский), Podstancji (Подстанции), rozpoczęto zabudowę budynkami wielopiętrowymi góry ulicy Raboczej (Рабочей). W tym okresie wybudowano także szereg budynków o oryginalnej architekturze publicznego użytku:

    Baby kamienne – określenie antropomorficznych bloków skalnych lub posągów stawianych na grobach (głównie kurhanach) lub w ich pobliżu, przez koczowników Wielkiego Stepu, m.in. Scytów, Turków Orchońskich (Turkutów), Pieczyngów, Oguzów, a zwłaszcza Połowcy.Michaił Kuźmicz Jangiel, ros. Михаил Кузьмич Янгель (ur. 25 października 1911 w Zyrianowej koło Irkucka, zm. 25 października 1971 w Moskwie) – rosyjski i radziecki inżynier; jeden z twórców radzieckiej techniki rakietowej i astronautycznej. W latach 1954-1971 szef biura konstrukcyjnego OKB-586, nazywanego również OKB Jangiel.
  • Budynek opery i baletu (Театр оперы и балета, 1974)
  • Diorama „Bitwa o Dniepr” (1975)
  • Letni amfiteatr w parku im. Szewczenko (Летний кинолекторий в парке им. Шевченко, w 1977)
  • Nowy hotel w porcie lotniczym (1979)
  • Nowy cyrk (1980)
  • Dom Architekta (1980)
  • Nowa klinika Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (tzw. U-We-De УВД, 1982)
  • Ukraiński teatr dramatyczny im. T. G. Szewczenko (1979),
  • Kino Rodina (Родина).
  • Order Lenina – przyznany miastu w 1976 roku

    Na podstawie decyzji Rady Najwyższej ZSRR w dniu 20 maja 1976 roku ówczesny Dniepropetrowsk został odznaczony orderem Lenina.

    Stadion Narodowy w Warszawie – wielofunkcyjny stadion sportowy (głównie piłkarski) na Kamionku w Warszawie, wybudowany w latach 2008-2011 w niecce byłego Stadionu Dziesięciolecia z myślą o turnieju finałowym Mistrzostw Europy UEFA Euro 2012 i oficjalnie otwarty w dniu 29 stycznia 2012. Posiada 4. kategorię w klasyfikacji UEFA (najwyższą). Na dwukondygnacyjnych trybunach znajduje się 58 500 miejsc (wszystkie dla osób siedzących), w tym 4600 miejsc o podwyższonym standardzie i 69 lóż (dla 800 osób).Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

    W 1977 roku, aby zwiększyć liczbę mieszkańców miasta, włączono pobliskie miasta Igreń (Игрень), Pridnieprowsk (Приднепровск), wieś Ciapli (Чапли) i inne. Operacja ta miała na celu przekroczenie przez miasto liczby 1 miliona mieszkańców, co uzasadniałoby budowę metra w mieście (milion mieszkańców to dolna granica ludności miasta ekonomicznie uzasadniająca budowę metra).

    Nowomoskowsk - (ukr. Новомоскóвськ, ros. Новомосковск) miasto na Ukrainie (obwód dniepropetrowski).Wincenty Tomaszewicz (ur. 5 kwietnia 1876 w okolicach Mohylewa, zm. 4 czerwca 1965 w Łodzi) – lekarz (chirurg) związany od 1925 r. z Łodzią.

    W Południowej Fabryce Budowy Maszyn (Ju-Em-Ze) od czasów powojennych rozwijała się budowa techniki wojennej. Ostatecznie fabryka produkowała bardzo istotne elementy wojskowych rakiet, stanowiąc jedną z najważniejszych tego typu instalacji w Państwie Sowieckim. Ze związku z tym do 1987 roku miasto pozostawało zamknięte dla obywateli spoza Związku Radzieckiego. Także mieszkańcy miasta, a zwłaszcza pracownicy Ju-Em-Ze mieli niezwykle utrudniony wyjazd za granicę, z obawy, o zdradę tajemnic wojskowych.

    Słowacja, Republika Słowacka (słow. Slovensko, Slovenská republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od 1 maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, oraz NATO, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.Kimmerowie (Kimerowie, Kimmeriowie, Kimmeryjczycy) to koczowniczy lud pochodzący najprawdopodobniej z terenów Krymu (stolica w Opuk) i przyległych do Krymu części dzisiejszej Ukrainy, który w drugiej połowie VIII w. p.n.e. przekroczył Kaukaz, wkraczając na Bliski Wschód.

    Pamiątką świetności Ju-Em-Ze gdzie produkowano siejące postrach na Zachodzie rakiety, jest model rakiety stojący nieopodal wejścia do Fabryki, a widoczny z zewnątrz (od ulicy Titowa).

    Pod koniec lat 80. XX wieku w związku z kryzysem ekonomicznym w ZSRR rozwój miasta stopniowo hamował. Budowano nadal tylko osiedle Topol-1 (Тополь-1), Lewobereżnyj (Левобережный-3), Górną część ul. Raboczej (Рабочей).

    Miasto na niepodległej Ukrainie[ | edytuj kod]

    W czerwcu 1990 roku w kobiecym oddziale miejskiego więzienia wybuchły zamieszki, na skutek których więzienie zostało zniszczone.

    Iwan Sulima, ukr. Іван Сулима (ur.?, zm. 12 grudnia 1635) – hetman nierejestrowych wojsk Kozaków zaporoskich w latach 1628—1629 i 1630—1635, przywódca powstania kozackiego w 1635 roku.Katarzyna II Wielka (ur. 2 maja 1729 w Szczecinie – zm. 17 listopada 1796 w Petersburgu) – księżniczka anhalcka Zofia Fryderyka Augusta, , żona wielkiego księcia, później cesarza rosyjskiego Piotra III, a po dokonaniu zamachu stanu samodzielna cesarzowa Rosji w latach 1762-1796. Podziwiana przez zachodnich filozofów za mądrość, umiłowanie wiedzy i sprzyjanie oświeceniu, nazywana przez nich „Semiramidą Północy”, w rzeczywistości rządziła niezwykle twardą ręką. Zezwoliła szlachcie na handel chłopami i zsyłanie buntowników na Syberię, krwawo stłumiła bunty kozackie i chłopskie. Uczestniczyła w rozbiorach Polski.

    Pomimo trudności w połowie lat 90. oddano do użytku nowy dworzec autobusowy (głównie dzięki wysiłkom przyszłego premiera Ukrainy Pawło Łazarenko) oraz zakończono budowę pierwszej linii metra (6 stacji, linia o długości 7,9 km), nowy korpus chirurgiczny obwodowego szpitala im. Mecznikowa.

    Podobnie jak w ciągu całych lat 90. w Rosji, tak i na Ukrainie i ówczesnym Dniepropetrowsku miała miejsce fala morderstw politycznych i mafijnych. Przeprowadzona w tym czasie rekonstrukcja rynku centralnego Ozerka (Озерка) wiąże się na przykład z kilkoma próbami morderstwa jego właściciela oraz zastrzeleniem innego biznesmena pochodzenia rosyjskiego.

    Epoka lodowa, rzadziej lodowcowa epoka – historyczny termin na określenie okresu zlodowaceń w Europie odpowiadający z grubsza plejstocenowi, zaproponowany w 1838 przez niemieckiego botanika K. Schimpera jako alternatywa terminu dyluwium. Później stosowana także poza Europą. Obecnie termin ten nie jest używany w nauce w pierwotnym znaczeniu (jako synonim plejstocenu lub jednostka stratygraficzna), natomiast częściowo przetrwał w nazwach epizodów ochłodzeń holocenu, np. mała epoka lodowa. Używa się go też często w pracach popularnonaukowych (np. Andel) i w niektórych naukowych (zwłaszcza ogólnych podręcznikach anglojęzycznych pod angielską nazwą ice age) na określenie glacjałów plejstocenu. Czasami także w znacznie szerszym aspekcie dla każdego okresu, gdy istniały rozległe lądolody (np. Ziemia-śnieżka).Kazachstan, Republika Kazachstanu (kaz. Қазақстан, Қазақстан Республикасы, trl. Ķazaķstan, Ķazaķstan Respublikasy, trb. Kazakstan, Kazakstan Respublikasy; ros. Казахстан, Республика Казахстан trl. Kazahstan, Respublika Kazahstan, trb. Kazachstan, Riespublika Kazachstan) – państwo leżące częściowo w Azji (88% powierzchni) i częściowo w Europie (12% powierzchni – tereny na zachód od rzeki Emba), powstałe w 1991 w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego. Graniczy z następującymi państwami: Chinami (1460 km granicy), Kirgistanem (980 km), Turkmenistanem (380 km), Uzbekistanem (2300 km) oraz Federacją Rosyjską (6467 km). Łączna długość granic Kazachstanu wynosi 12 187 km. Kazachstan ma również dostęp do największego jeziora świata – Morza Kaspijskiego – na długości 2340 km.

    Przez 40 lat powojennych liczba mieszkańców miasta podwoiła się, z 662 tysięcy w 1959 roku do 1203 tysięcy w 1991 roku. Po roku 1991 liczba mieszkańców stale się zmniejsza na skutek przyczyn naturalnych, jak mniejszej liczby urodzin, zwiększonej śmiertelności, czy przyczyn ekonomicznych, jak emigracja (np. do Rosji, Izraela, Niemiec, USA).

    Ploeszti (rum. Ploiești, do 1960 Ploești) - miasto w południowej Rumunii, ośrodek administracyjny okręgu Prahova, na północnym krańcu Niziny Wołoskiej. 232,5 tys. mieszkańców (2002).Obwód dniepropetrowski (Obwód dniepropetrowski, ukr. Дніпропетровська область) jest jednym z 24 obwodów Ukrainy. Leży w południowo-wschodniej części Ukrainy, nad Dnieprem. Stolicą obwodu jest Dniepropetrowsk.

    Miasto – wiek XXI[ | edytuj kod]

    Na początku XXI wieku miasto odczuło poprawę warunków ekonomicznych po kryzysie lat 90. Wybudowano i otwarto kilka centrów targowo-rozrywkowych: centrum targowe Dafi (Дафи), centrum targowe City Center Most (zwane po prostu Most, мост), Materki (Материк), Wawilon (inaczej Babilon, Вавилон), Cunami (Цунами centrum fitness i spa), Grand-Plaza (Гранд-Плаза), Hai-Tek (Хай-тек), Karawan. Powstały nowe salony samochodowe, kina. Bardzo rozrosła się także sieć placówek bankowych na terenie miasta.

    Polina Astachowa (ur. 30 października 1936 w Dniepropietrowsku, zm. 5 sierpnia 2005 w Kijowie) – radziecka gimnastyczka (Ukrainka), wielokrotna medalistka olimpijska.Samara - rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Dniepru. Źródła rzeki znajdują się na zachodnim sklonie Wyżyny Donieckiej, rzeka płynie przez Nizinę Naddnieprzańską. Długość rzeki wynosi 311 km, powierzchnia dorzecza - 22 660 km.

    Do roku 2005 najbardziej wpływowym politykiem Ukrainy był przedstawiciel „politycznego klanu” miasta – Leonid Kuczma.

    W czerwcu i lipcu 2007 roku miastem wstrząsnęła fala seryjnych morderstw, wzbudzając powszechny przestrach. Plotki wśród ludności opisywały straszne szczegóły (czasami zmyślone) kolejnych morderstw, dodatkowo podsycane przez media jako dzieło szaleńca. Sprawców wkrótce pojmano i w lutym 2009 roku 3 młodych mężczyzn zostało osądzonych za udział w 21 morderstwach i okaleczenie kolejnych kilkunastu osób. Dwóch ze skazanych otrzymało wyroki dożywocia, trzeci wyrok 9 lat pozbawienia wolności (tzw. maniacy z Dniepropetrowska).

    Sarmaci (lub Sauromaci) – nazwa irańskich ludów koczowniczo-pasterskich. Sarmaci byli spokrewnieni ze Scytami, Medami, Partami i Persami.Niemcy – naród zamieszkujący przede wszystkim Republikę Federalną Niemiec, posługujący się językiem niemieckim z grupy języków germańskich. Pod względem wyznaniowym Niemcy podzieleni są na katolików (płd. i zach. Niemcy) i protestantów (płn. i wsch. Niemcy).

    We wrześniu 2008 roku został otwarty po kapitalnym remoncie stadion Arena-Dnepr, który wcześniej wykorzystywany był jako bazar odzieżowy, w latach 90. klub Metallurg.

    27 kwietnia 2012 roku w mieście miała miejsce seria wybuchów improwizowanych ładunków wybuchowych na przystankach tramwajowych wzdłuż głównej ulicy miasta.

    W marcu 2014 roku na fali zmian związanych z rewolucją Euromajdanu obalono pomnik Lenina na Placu Lenina (w centrum miasta). Wkrótce nazwę placu przemianowano na „Plac Bohaterów Majdanu”.

    Węzeł kolejowy – zespół posterunków ruchu i punktów ekspedycyjnych znajdujących się na stacji węzłowej lub w jej rejonie.Encykłopedija suczasnoji Ukrajiny (ukr. Енциклопедія сучасної України, ЕСУ) – wielotomowe opracowanie w języku ukraińskim, przedstawiające informację o Ukrainie od początku XX wieku do dziś.

    19 maja 2016 Rada Najwyższa Ukrainy na podstawie ustawy „O potępieniu komunistycznych i narodowo-socjalistycznych (nazistowskich) reżimów totalitarnych na Ukrainie oraz zakazu ich propagandy i symboliki” (ukr. Закон „Про засудження комуністичного та націонал-соціалістичного (нацистського) тоталітарних режимів в Україні та заборону пропаганди їхньої символіки”) z 15 maja 2015 roku (tzw. ustawa o dekomunizacji) wydała rozporządzenie na mocy którego zmieniła nazwę miasta Dniepropetrowsk na Dniepr (rozporządzenie weszło w życie z chwilą jego uchwalenia).

    Jezus Chrystus (ur. ok. 8–4 p.n.e., zm. 30 lub 33 w Jerozolimie) – centralna postać religii chrześcijańskiej, założyciel Kościoła. W chrześcijaństwie uznawany za Boga i człowieka, współistotnego Bogu Ojcu.Liga Europy UEFA (ang. UEFA Europa League, wym. /juːˈeɪ̯fə jʊˈɹoʊ̯pə ˈliːg/) – międzynarodowy klubowy turniej piłki nożnej, organizowany przez Unię Europejskich Federacji Piłkarskch, w którym biorą udział zespoły zajmujące czołowe lokaty w narodowych rozgrywkach najwyższego szczebla, z wyłączeniem drużyn biorących udział w Lidze Mistrzów. Utworzony został w 2009 roku jako kontynuacja Pucharu UEFA (ang. UEFA Cup, /juːˈeɪ̯fə ˈkʌp/; 1971–2009). Obecny sezon rozgrywek to Liga Europy UEFA (2019/2020).


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




    Warto wiedzieć że... beta

    Kamieńskie (niem. Kaminsken) – niewielka wieś w Polsce w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Orzysz. Położona wśród pól i lasów, nad jeziorem Orzysz. Miejscowość turystyczno-wypoczynkowa ze stanicą wodną "Czapla" i stadniną koni z pensjonatem "Rejentówka". Ponadto znajdują się domki letniskowe i pola biwakowe.
    Store Norske leksikon (Wielka encyklopedia norweska) - norweska encyklopedia w języku bokmål. Powstała po fuzji dwóch dużych, tworzących encyklopedie i słowniki wydawnictw norweskich Aschehoug i Gyldendal w 1978 roku, które utworzyły wydawnictwo Kunnskapsforlaget. Były cztery wydania papierowe: pierwsza w latach 1978-1981 w 12 tomach, druga w latach 1986-1989 w 15 tomach, trzecia w latach 1995-1999 w 16 tomach i czwarta w latach 2005-2007 w 16 tomach. Ostatnie wydanie zawierało 150 tys. haseł i 16 tys. ilustracji i zostało opublikowana przy wsparciu finansowym stowarzyszenia Fritt Ord. W 2010 roku ogłoszono, że nie będzie już wydań papierowych encyklopedii. Encyklopedia dostępna jest on-line od 2000 roku, a od 2009 roku może być edytowane przez użytkowników. Kunnskapsforlaget korzysta jednak z pomocy ekspertów przy sprawdzaniu treści zamieszczonych przez czytelników.

    Reklama