• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dioklecjan



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Alemanowie, Alamanowie – germański związek plemienny; od III wieku n.e. prowadzący najazdy na zachodnie prowincje cesarstwa rzymskiego.Legion albo legia (łac. legio) – podstawowa i największa jednostka taktyczna armii rzymskiej złożona przede wszystkim z ciężkozbrojnej piechoty. Odpowiednik współczesnej dywizji. W pierwszych trzech wiekach imperium armia rzymska liczyła od 25 do 34 legionów. W wyprawach legionów uczestniczyli również kamieniarze, cieśle, inżynierowie i inni rzemieślnicy.
    Życiorys[]

    Był niezamożnym człowiekiem niskiego rodu i całe swe życie związał z armią. Wybrany przez żołnierzy na cesarza w 284 roku, a następnie zatwierdzony przez senat rzymski. Po dwóch latach Dioklecjan podzielił się władzą z Maksymianem.

    Dioklecjan uważał się za potomka boga Jowisza, natomiast boskim przodkiem Maksymiana był jakoby Herakles. Miało to być przestrogą dla innych pretendentów do cesarskiego tronu.

    W 293 roku Dioklecjan utworzył tetrarchię, czyli system rządów, w którym władzę w imperium sprawowało czterech ludzi, kontrolujących różne obszary geograficzne – Dioklecjan (wschodnie wybrzeże Morza Śródziemnego), Maksymian (Italia i Afryka), Galeriusz (dolina Dunaju i Bałkany) i Konstancjusz Chlorus (Brytania, Galia i Hiszpania).

    Sirmium – starożytne miasto greckie, rzymskie i bizantyjskie nad rzeką Sawą, ważna twierdza broniąca północnej granicy Cesarstwa Rzymskiego, obecnie Sremska Mitrovica na terenie Serbii.Bahram II – władca Persji z dynastii Sasanidów (276 - 293), syn i następca Bahrama I. W 284 oddał Rzymianom Mezopotamię. O jego panowaniu nie wiadomo tyle co o panowaniu jego poprzedników. Prawdopodobnie to z jego inicjatywy w Persji doszło do pierwszych prześladowań buddystów, chrześcijan i manichistów.

    Młodość i rozwój kariery[]

    Urodzony ok. 22 grudnia 244. Pochodził z Dalmacji, z ubogiej rodziny wyzwoleńca senatora Annulinusa. Jego drogą do awansu społecznego stała się służba w rzymskiej armii. Był dowódcą jazdy w armii cesarza Karusa. Awansował na dowódcę protectores domestici w czasie uzurpacji Karusa. Uczestniczył w wyprawie tego cesarza przeciw Persji w 283 roku, kiedy to w czasie kampanii mezopotamskiej wojska rzymskie zdobyły Seleucję i Ktezyfon.

    Magister officiorum (Magister oficjów) – ważny urząd dworski w późnym cesarstwie rzymskim i wczesnym Bizancjum, po raz pierwszy poświadczony za czasów Konstantyna Wielkiego. Piastująca go osoba zaliczana była do grona Illustres - najbardziej uprzywilejowanej grupy elity rządzącej, składającej się z najbliższych współpracowników cesarza. Magister oficjów był szefem wszystkich kancelarii cesarskich, a także był odpowiedzialny za osobiste bezpieczeństwo władcy. Sprawował kontrolę nad całą administracją za pomocą sił policyjnych, tzw. agentes in rebus - specjalnych cesarskich kurierów.Historia Augusta jest zbiorem biografii cesarzy, następców i uzurpatorów od Hadriana, który władał od 117 r. n.e. do śmierci Numeriana w 284 r. n.e. Określenie Scriptores Historiae Augustae nie zostało stworzone przez autora czy autorów dzieła. Stworzył je najprawdopodobniej na początku XVII w. n.e. Isaac Casaubon. Obecnie w skróconej wersji pisze się o Historia Augusta.

    Dojście do władzy[]

    W czasie odwrotu po śmierci Karusa, jego syn i następca Numerian zmarł w niejasnych okolicznościach lub został zamordowany. Cesarz był przez niemal całą drogę, od Emesy w Syrii do Nikomedii niesiony w lektyce. W okolicach Nikomedii żołnierze uchylili zasłony lektyki i znaleźli rozkładające się ciało cesarza. Po odkryciu tego faktu Dioklecjan zamordował prefekta pretorianów Apra i został obwołany przez wojsko cesarzem 20 listopada 284. Rola Dioklecjana w usunięciu Numeriana i jego ewentualny udział w spisku Apra nie są do końca wyjaśnione. Późniejsza propaganda i wzmianka o tym wydarzeniu w Historii Augusta nie służą wielką pomocą w naświetleniu tej kwestii. Zaraz po proklamacji Dioklecjan ruszył z wojskiem na zachód i pokonał cesarza Karinusa w bitwie nad rzeką Margus w Mezji (maj 285). W czerwcu 285 roku Dioklecjan dotarł do Rzymu.

    Marcelin I (zm. 25 października 304 w Rzymie) – święty Kościoła katolickiego, papież w okresie od 30 czerwca 296 do 25 października 304. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.Scriptores Historiae Augustae (łac. pisarze historii cesarskiej) — według tradycji grupa sześciu biografistów, żyjąca za czasów Dioklecjana i Konstantyna. Oto ich imiona: Aelius Spartianus, Iulius Capitolinus, Vulcatius Gallicanus, Aelius Lampridius, Trebellius Pollio i Flavius Vopiscus. Autorzy ci mieli być twórcami dzieła Historia Augusta.

    Wczesne kampanie i współrządy z Maksymianem[]

    21 lipca 285 roku w Mediolanie powołał na współrządcę Maksymiana (Maksymian Herculius) podnosząc go do godności cezara, a 1 marca 286 roku uczynił go augustem. Zaraz potem Maksymian został wysłany do Galii, by stłumić powstanie bagaudów kierowanych przez niejakiego Amandusa. W 286 lub 287 Dioklecjan i Maksymian przyjęli tytuły Iovius i Herculius. Nowa koncepcja władzy cesarskiej głosiła, że augustowie są braćmi, lecz wyższą pozycję ma Dioklecjan, jako pochodzący od Jowisza. Jeszcze w 285 roku Dioklecjan odniósł sukces w walce przeciw Sarmatom, a w 287 podczas pobytu na wschodzie przyjął dary od pokojowego poselstwa króla sasanidzkiej Persji Bahrama II. Zachodnia część Armenii została włączona do Cesarstwa Rzymskiego, a nad resztą objął rządy Tiridates III, klient Rzymu.

    Maksencjusz, właściwie Marcus Aurelius Valerius Maxentius (ur. ok. 280, zm. 28 października 312) – cesarz rzymski od 306 do 312 roku. Syn Maksymiana i jego drugiej żony - Eutropii, brat dwóch cesarzowych: Teodory i Fausty.Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.

    Powstanie bagaudów zostało szybko stłumione przez Maksymiana, ale na jesieni 286 roku Karauzjusz, oficer któremu powierzono zadanie zwalczania saksońskich piratów, przywłaszczył sobie łupy z kampanii. Kiedy Maksymian nakazał go stracić, ogłosił się augustem, opanowując Brytanię i nadbrzeżne części Galii. W tym czasie (286-287) Maksymian przekroczył Ren i poprowadził kampanię przeciw Burgundom i Alamanom niepokojącym Galię. W 288 roku nastąpiło spotkanie augustów, na którym zapadły ustalenia dotyczące walki przeciw Karauzjuszowi. Maksymian zaczął rozbudowywać flotę, a działania wojenne przeciw Frankom nad Renem scedował na swoich podwładnych, m.in. na swego zięcia i oficera Konstancjusza Chlorusa. W 289 roku Dioklecjan po raz drugi pokonał Sarmatów i wyruszył na wschód by odbudować przyjazne relacji z plemionami z Pustyni Syryjskiej i pokonać Saracenów. Nakazał budowę umocnień i fortów w Syrii, Egipcie i wokół Circesium w Mezopotamii. W 290 roku Maksymian poniósł klęskę w bitwie morskiej z Karauzjuszem i utracił swą flotę. W tym samym roku w Mediolanie nastąpił kolejny zjazd cesarzy połączony z wystawnymi ceremoniami, mającymi podkreślać w sposób propagandowy siłę państwa rzymskiego i jedność władzy wynikającą ze zgody augustów. Dioklecjan przyjął w Mediolanie delegację rzymskiego Senatu. Podjęto też w tajemnicy szereg ważnych decyzji politycznych i wojskowych.

    Nikomedia (stgr. Νικομήδεια) – starożytne miasto hellenistyczne założone w Azji Mniejszej przez Nikomedesa I Bityńskiego w 264 p.n.e. jako stolica Bitynii. Miasto położone jest nad Zatoką Ascytyjską będącą częścią Propontydy. Współczesny Izmit. W czasach rzymskich była to stolica prowincji Bitynia, przez pewien okres swoją rezydencję mieli tu także cesarze rzymscy. W okresie Cesarstwa Bizantyńskiego miasto zostało stolicą temu Optimaton.Euzebiusz z Cezarei (ur. ok. 264, zm. ok. 340) – pisarz, teolog i historyk chrześcijański, biskup Cezarei w Palestynie od 313. Uczeń Pamfila z Cezarei, obrońcy twórczości Orygenesa – jako wyraz oddania dla swego mistrza, przyjął przydomek syn Pamfila.

    Powstanie Tetrarchii[]

    W 293 roku komendę nad wojskami walczącymi z uzurpatorem Karauzjuszem powierzył Dioklecjan Konstancjuszowi Chlorusowi. Na wiosnę tego roku Konstancjusz oraz zięć i prefekt pretorianów Dioklecjana, Galeriusz, zostali podniesieni do rangi cezarów. Pierwszy z nich był odpowiedzialny za działania wojskowe w Galii i Brytanii, drugiemu powierzono obronę granicy wschodniej Imperium. Cezarowie stali się adoptowanymi synami augustów. Każdy cesarz był odpowiedzialny za obronę określonego terytorium, a niedługo potem zaczął posiadać własny dwór, administrację i wojsko. Synowie Konstancjusza i Maksymiana, Konstantyn i Maksencjusz przebywali na dworze Dioklecjana w Nikomedii. W taki sposób powstała Tetrarchia (gr. władza czterech). Nie była ona jednak systemem idealnie symetrycznym; np. w Cesarstwie było tylko dwóch prefektów pretorianów. W miastach takich jak Sirmium, Antiochia, Trewir, Mediolan czy Nikomedia powstały cesarskie rezydencje.

    Herakles (gr. Ἡρακλῆς Hēraklēs, Ἡρακλές Hēraklés, łac. Heracles, Hercules, Alkajos, Palajmon) – w mitologii greckiej jeden z herosów, syn Zeusa i śmiertelniczki Alkmeny. Jego rzymskim odpowiednikiem był Herkules. Znany był z wielkiej siły, męstwa, zapaśnictwa i umiejętności wojennych, zwłaszcza celnego strzelania z łuku. Lubiany przez Zeusa i Atenę, był prześladowany przez zazdrosną Herę.Adam Ziółkowski (ur. 1951) - polski historyk starożytności, profesor nadzwyczajny na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego (Zakład Historii Starożytnej) oraz na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Zakład Historii Kościoła). Tłumacz, autor podręczników szkolnych i akademickich. W 1993 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego na podstawie rozprawy pt. The Temples of Mid-Republican Rome and Their Historical and Topographical Context (książka została opublikowana w Rzymie rok wcześniej). Zainteresowania badawcze profesora Ziółkowskiego skupiają się m.in. na zagadnieniach początków miasta Rzym, wczesnej historii państwa rzymskiego (królestwo i wczesna republika), dziejach chrześcijaństwa w starożytności. Członek Collegium Invisibile.

    W 294 roku Dioklecjan odbył kampanię przeciw Sarmatom i umocnił granicę na Dunaju polecając budowę wielu fortów, przyczółków, mostów i umocnionych miast, które złożyły się na linię obrony znana jako Ripa Sarmatica. Reformy podatkowe wywołały niezadowolenie w Górnym Egipcie, które spowodowało najpierw powstanie stłumione przez Galeriusza w 295 roku, a potem uzurpację Lucjusza Domicjusza Domicjana, który ogłosił się augustem w 297 roku. Dioklecjan wyruszył do Egiptu i najpierw stłumił rebelię w Tebaidzie, a potem obległ Aleksandrię, której po śmierci uzurpatora bronił jego następca Aurelius Achilleus. Po zdobyciu miasta udało mu się spacyfikować prowincję i zreorganizować jej administrację. W 296 roku Konstancjusz Chlorus zaatakował wojska Karauzjusza zgromadzone w Gesoriacum (Boulogne) i zdobył miasto. Po zbudowaniu floty wojennej wyprawił się do Brytanii, gdzie po śmierci Karauzjusza władzę przejął Allektus. Na jesieni 296 roku Konstancjusz pokonał uzurpatora i zdobył Londinium (Londyn).

    Karus (ur. ok. 230 r. w Narbo w Galii Narbońskiej, zm. latem 283 r. w Ktezyfonie) – cesarz rzymski w latach 282–283.Bałkany – region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego. Jednak nazwa ta mniej odnosi się do geografii, a bardziej do wspólnoty historyczno-kulturowej. Przy takim podejściu o przynależności danego kraju do Bałkanów decydują cechy kulturowe (np. język należący do ligi bałkańskiej, pewne elementy kultury ludowej), społeczne (np. wieloetniczność, współwystępowanie katolicyzmu, prawosławia i islamu) oraz historyczne (np. dawna przynależność do Cesarstwa Bizantyjskiego, zasiedlenie przez Słowian w VI wieku naszej ery, a przede wszystkim doświadczenie panowania tureckiego).

    W 294 roku na tronie perskim nastąpiła zmiana, która przyniosła wojnę z Rzymem. Bahrama III zastąpił Narses. W 295 roku wybuchł konflikt między Persją a Cesarstwem Rzymskim o Armenię. Narses najechał zachodnią część kraju należącą do Rzymu, a następnie skierował się z wojskami do północnej Mezopotamii. Wojska pod dowództwem Galeriusza poniosły ciężkie straty w bitwie pod Callinicum w 296 roku i musiały wycofać się do Antiochii. W rejon działań wojennych niezwłocznie przybył Dioklecjan z posiłkami z armii znad Dunaju. Ukarał Galeriusza za nieudolność, każąc mu biec przed swym rydwanem wjeżdżającym do Antiochii. Galeriusz ruszył z wojskami do Armenii Mniejszej i ustanowił bazę w Satali. Narses, który wyszedł naprzeciw wojskom rzymskim został pokonany. Rzymianie zajęli obóz perski wraz ze skarbcem i haremem. Galeriusz wkroczył do Medii i Adiabeny. Na przełomie 296 i 297 roku jego wojska zeszły na równinę Mezopotamii i w końcu zdobyły Ktezyfont. Na wiosnę 299 roku rozpoczęły się negocjacje pokojowe. Podpisany przez Dioklecjana i Narsesa traktat był korzystny dla Imperium. Rzym odzyskał Armenię, Iberia Kaukaska wróciła do strefy wpływów Cesarstwa, poszerzono posiadłości rzymskie w Mezopotamii. Pod panowanie Cesarstwa Rzymskiego dostał się Nisibis, Bezabde i Amida.

    Aureus, nummus aureus (złoty pieniądz), denarius aureus – złota moneta rzymska bita od I w. p.n.e. do początków IV w.Marek Aureliusz Numeriusz Numerian, Marcus Aurelius Numerius Numerianus (ur. ok. 260 – zm. jesienią 284 r. nad Bosforem) – cesarz rzymski w latach 283-284, młodszy syn cesarza Karusa. Współrządził wraz ze swoim bratem Karinusem około 14 miesięcy. Zmarł jesienią 284 roku.

    Reformy Dioklecjana[]

    Dioklecjan wprowadził istotne zmiany w organizacji armii rzymskiej. Przypisuje się mu istotne zwiększenie liczebności wojska. Rozpoczął proces tworzenia okręgów militarnych pokrywających się z prowincjami i podległych wodzom (duces). Utworzył wiele nowych legionów obdarzonych przydomkami Iovia, Herculia, Diocletiana, Maximiana. Prawdopodobnie były one dużo mniejsze niż jednostki z czasów pryncypatu. Przypuszcza się, że liczyły od 500 do 1000 żołnierzy. Według Agatiasza, historyka z VI wieku, armia Dioklecjana miałaby liczyć łącznie 645 tys. ludzi. Większość badaczy sądzi, że jest to tylko wielkość armii zakładana przez rzymską administrację, nie odpowiadająca jej prawdziwemu rozmiarowi. Rzeczywisty stan wojska mógł wynosić około 400 tys. żołnierzy. Cesarz wprowadził w życie program umacniania granic. Szeroko zakrojone prace budowlane prowadzono w Syrii, nad Dunajem, w Egipcie, w Brytanii. Na Bliskim wschodzie powstała linia twierdz, fortów i obozów legionowych ciągnąca się od Morza Czerwonego do Eufratu zw. Strata Diocletiani. Dioklecjan zreorganizował system aprowizacji armii, zaopatrując ją w potrzebną żywność ściąganą od ludności Cesarstwa w naturze (anonna militaris lub capitus).

    Tebaida, gr. Θηβαίς Thebais, dopełniacz Θηβαίδος Thebaidos - region w starożytnym Egipcie, do którego należało 13 wysuniętych najbardziej na południe nomów Górnego Egiptu, od Abydos do Asuanu. Nazwa regionu pochodziła od starożytnej egipskiej stolicy, Teb.Seleucja (lub też: Seleukia, Seleukeja) nad Tygrysem - starożytne miasto, założone przez Seleukosa I Nikatora ok. 312-310 p.n.e. na miejscu niewielkiej osady nieopodal Babilonu i zaludniona w znacznej części jego kosztem, miała pełnić funkcję stolicy państwa Seleukosa. Obecnie stanowisko archeologiczne Tall Umar w Iraku.

    Istotnym zmianom za panowania Dioklecjana uległ system administracji Imperium. Około 293 roku prowincje zostały zgrupowane w większe jednostki organizacyjne, zwane diecezjami i zarządzane przez wikarych (vicarii). Takich diecezji było 12. Diecezje zgrupowane były w prefektury. Liczbę prowincji zwiększono z około 50 do około 100 i wprowadzono podział między cywilnych administratorów (praesides, correctores, consulares, prokonsulowie) i wojskowych duces. Rozbudowano centralną biurokrację. Pojawili się liczni urzędnicy dworscy, tacy jak magister officiorum (kanclerz, odpowiedzialny za ceremoniał dworski, transport i tajną policję), quaestor sacri palatii (sekretarz cesarski), praepositus sacri cubiculi (naczelnik dworu). Pojawiło się wiele urzędów związanych z zarządzaniem finansami (rationales, magistri rei privatae, comes sacrarum largitionum – odpowiedzialny za kopalnie, mennice i podatki). Aby podnieść autorytet urzędu cesarza Dioklecjan wprowadził ceremoniał dworski (w większości zaczerpnięty z sassanidzkiej Persji) i skomplikowany system rang. Zaczął nosić wyszukany strój z jedwabiu, barwiony purpurą, oraz diadem. Tytulatura cesarska uległa dalszemu rozbudowaniu, zwłaszcza o tytuł dominus noster. Wszystko, co dotyczyło osoby cesarza zaczęto określać jako boskie lub święte.

    Tetrarchia (z greckiego rządy czterech, czwórwładza; łac. kwadrumwirat) – system rządów w cesarstwie rzymskim wprowadzany stopniowo przez cesarza Dioklecjana od 286 roku. Polegał na równoczesnym panowaniu czterech osób: dwóch augustów i dwóch władców niższej rangi z tytułem cezara.Argenteus – niewielka (średn. ok. 19 mm) srebrna moneta rzymska wprowadzona reformą Dioklecjana z r. 294 n.e. i pozostająca w obiegu do ok. 310 r. Z początku przypuszczalnie jako 1/25 monety złotej (aureusa), zarazem stanowiąc równowartość 8 follisów ; później (301 r.) o wartości jedynie 1/10 aureusa.

    Reformy gospodarcze Dioklecjana[]

    Dioklecjan był pierwszym cesarzem, który zaczął ściągać podatki z Italii. Na posiadaczy ziemskich nałożył podatek progresywny – jego wysokość zależała od jakości i wielkości posiadanej ziemi oraz od ilości pracowników. Z powodu wysokiej inflacji był on pobierany w naturze. Co 15 lat przeprowadzano spis mający na celu weryfikację wysokości podatku. System ten miał na celu głównie sprawniejsze uzyskiwanie środków na utrzymanie powiększającego się wojska i biurokracji. Reforma monetarna Dioklecjana miała na celu stabilizację gospodarczą i opanowanie inflacji. Zmieniono absolutną i względną wartość aureusa i argenteusa oraz nominałów brązowych. W gospodarce kierował się odgórnymi rozporządzeniami, czego przykładem jest sławny Edykt o cenach maksymalnych (Edictum de pretiis rerum venalium) z 301 roku, który szczegółowo ustalał maksymalne ceny produktów i usług, grożąc karą śmierci za ich nieprzestrzeganie. Nie odniósł on pozytywnych skutków i wkrótce został anulowany.

    Manicheizm – system religijny stworzony w III wieku przez Babilończyka Maniego (Manesa). Był syntezą wielu religii: staroirańskiego zoroastryzmu, buddyzmu i chrześcijaństwa. Dwa podstawowe elementy systemu filozoficzno-religijnego manicheizmu to dualizm i podkreślanie poznania w procesie wyzwalania się spod wpływu zła. Początkującym adeptem (373-382), a po przejściu na chrześcijaństwo zdecydowanym oponentem manicheizmu był Święty Augustyn. Manicheizm objął swoim zasięgiem znaczne obszary Azji, północnej Afryki i Europy.Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.

    Polityka religijna Dioklecjana[]

    Dioklecjan znalazł ideologiczne i propagandowe oparcie swej władzy w powrocie do starych rzymskich kultów i umacnianiu obyczajów przodków (mos maiorurum). Chciał wspierać tradycyjne rzymskie wartości i kultywować starą religię. Władza Tetrarchów miała pochodzić od tradycyjnych bogów rzymskiej religii, zwłaszcza Jowisza, Herkulesa, Marsa, oraz od Sol Invictus. Propaganda podkreślała boską naturę cesarzy. W 302 roku Dioklecjan wydał edykt przeciw manichejczykom skazujący wyznawców na śmierć, bądź dożywotnie roboty w kopalniach, a przywódców manichejskich na spalenie żywcem wraz z księgami. Wedle listu Dioklecjana do prokonsula Afryki manicheizm był religią nową, obcą i wrogą mieszkańcom świata rzymskiego.

    Maksymian, Marcus Aurelius Valerius Maximianus, Maximianus Herculius, (ur. ok. 250 w Sirmium w Panonii, zm. 310) – cesarz rzymski.Konstantyn I Wielki łac. Gaius Flavius Valerius Constantinus (ur. 27 lutego ok. 272 w Niszu w dzisiejszej Serbii, zm. 22 maja 337) – cesarz rzymski od 306 roku, święty Kościoła prawosławnego.

    Na początku 303 roku z armii usunięto chrześcijan, pod zarzutem, że zakłócają przebieg oficjalnych uroczystości religijnych.

    Prześladowanie chrześcijan rozpoczęło się 23 lutego 303 roku, kiedy to urzędnicy i żołnierze na rozkaz cesarza zniszczyli kościół w Nikomedii. Następnego dnia wydano edykt nakazujący zburzenie świątyń chrześcijańskich i spalenie świętych ksiąg oraz pozbawienie stanowisk chrześcijan sprawujących funkcje publiczne. Klauzule edyktu były przestrzegane w różnym stopniu na różnych obszarach Cesarstwa. W Egipcie prefekt Sozjanus Hierokles zmuszał do składania ofiar bóstwom pogańskim i likwidował kościoły. Na zachodzie Konstancjusz Chlorus wprowadzał te zarządzenia w bardzo niewielkim stopniu. Drugi edykt, z lata 303 roku nakazywał uwięzienie liderów chrześcijańskich w całym Imperium. Jesienią 303 roku został wydany trzeci edykt, który głosił, że wszyscy, którzy odejdą od chrześcijaństwa, zostaną uwolnieni, oporni natomiast mogą być torturowani. W następstwie tego we wschodniej części Cesarstwa wielu biskupów i „zwykłych wierzących” uwięziono, torturowano i zabito. Biskup Nikomedii Anthimus został ścięty. Z czasów tych właśnie prześladowań zachowało się wiele przekazów o czczonych do dziś w Kościele chrześcijańskim męczennikach. Jednak zdecydowana większość chrześcijan uniknęła prześladowań. Akcji nie prowadzono systematycznie i z tym samym natężeniem. Istniały różnice w wykonywaniu zarządzeń podyktowane warunkami lokalnymi. Na obszarze całego Imperium zapłaciło życiem za swoje przekonania kilkaset osób. Byli to przeważnie prezbiterzy. Tortury, jakim ich poddano, ustawodawstwo rzymskie nakazywało stosować wobec wszystkich, którzy występują przeciw władzy państwowej; nie wymyślono ich specjalnie dla chrześcijan. Prześladowania sprowokowane zostały przez Galeriusza, który jako syn kapłanki Romuli był nieprzejednanym wyznawcą tradycyjnych rzymskich kultów religijnych. Ustały one kiedy w 311 roku Galeriusz wydał edykt przyzwalający chrześcijanom kultywować ich praktyki religijne.

    Bahram III – władca Persji z dynastii Sasanidów (293). Był synem i następcą Bahrama II. Rządził tylko 4 miesiące.Aleksander Krawczuk (ur. 7 czerwca 1922 w Krakowie) – polski historyk starożytności i eseista, profesor nauk humanistycznych, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego, były minister kultury, poseł na Sejm I i II kadencji.

    Obraz prześladowań chrześcijan za czasów panowania cesarza Dioklecjana może być wypaczony, ponieważ posiadamy relacje jedynie jednej strony – prześladowanej. Z wypowiedzi różnych pisarzy kościelnych oraz dalszego rozwoju wypadków wynika jednak, że liczba odstępców od wiary była bardzo duża. Znaleźli się wśród nich nawet biskupi. Głośna stała się sprawa biskupa Rzymu Marcelina, a także biskupa Aleksandrii Piotra.

    Karpowie, wolni Dakowie – plemię dackie, zamieszkałe na terenach ograniczonych od zachodu i wschodu rzekami Seret i Prut. W III wieku w sojuszu z Gotami plemię toczyło ze zmiennymi skutkami walki z Rzymem. Głównym celem ich najazdów była Dacja. Pod koniec III wieku koalicja gocko-karpowska rozpadła się, w wyniku czego Karpowie przenieśli się na obszary na południe od Dunaju. Z kart historii zniknęli na początku IV wieku.Londyn (ang. London) – miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii, stolica tego państwa, a także stolica Anglii.

    Dalsze panowanie i abdykacja[]

    W 303 roku Dioklecjan obchodził vicennalia (dwudziestą rocznicę panowania) i dziesięciolecie Tetrarchii. Z tej okazji w Rzymie 20 listopada 303 roku odbyły się wielkie uroczystości. Po uroczystościach Dioklecjan objął urząd konsula w Rawennie. Wziął udział w kampanii Galeriusza przeciw Karpom. Jego stan zdrowia stale się pogarszał i musiał być noszony w lektyce. 28 sierpnia 304 przebywał w Nikomedii. Na przełomie 304 i 305 roku przeszedł najcięższy okres choroby, kiedy to ludność Nikomedii była przekonana, że cesarz niebawem umrze. Pojawił się publicznie dopiero 1 marca 305 roku. 1 maja 305 roku zwołał zgromadzenie oficerów i żołnierzy w okolicach Nikomedii, w pobliżu miejsca gdzie w 284 roku obwołano go cesarzem. Byli na nim obecni także Galeriusz i Konstantyn. Dioklecjan mianował augustem Galeriusza, a cezarami Maksymina Daję i Sewera. Następnie zrzekł się godności augusta uzasadniając tę decyzję swoim wiekiem, stanem zdrowia i zmęczeniem.

    Eutropiusz (ur. ok. roku 320, zm. po roku 387) – późnorzymski historyk i urzędnik państwowy, autor Brewiarium od założenia Miasta.Dalmacja (chorw. Dalmacija, wł. Dalmazia, serb. Далмација) – kraina historyczna w Chorwacji, Bośni i Hercegowinie oraz Czarnogórze na wschodnim wybrzeżu Adriatyku.

    Od abdykacji do śmierci[]

    Dioklecjan stopniowo wycofywał się z życia publicznego i osiadł w pałacu w Splicie niedaleko Salony na wybrzeżu Dalmacji. W 308 pełnił konsulat wraz z Galeriuszem. Na jesieni tego roku spotkał się z Galeriuszem w Carnuntum. Odmówił powrotu do władzy, do czego chciała go nakłonić ludność miasta. Wedle tradycji miał się zajmować w Splicie głównie uprawą jarzyn w ogrodzie. Data i przyczyna śmierci Dioklecjana nie jest pewna. Podawane przez różnych badaczy hipotezy na ten temat umieszczają śmierć cesarza w przedziale chronologicznym między 311 a 316 rokiem. Mógł popełnić samobójstwo lub umrzeć z powodu choroby.

    Pałac Dioklecjana w Spalatum (w Splicie) to rezydencja zbudowana przez cesarza Dioklecjana na przełomie III i IV wieku jako willa, w której miał zamiar osiąść po zamierzonej na 305 r. abdykacji. Budowla została zaplanowana na wzór castrum romanum (warownego obozu rzymskiego), na prostokącie o wymiarach 214,0 x 175,0 m. Zabudowania przecinały dwie wewnętrzne ulice (cardo – podłużna i decumanus – poprzeczna) wzdłuż których ustawiono szeregi kolumn. Na ich przecięciu znajdował się wewnętrzny dziedziniec.Split – (włoski: Spalato) miasto i port w Chorwacji (Dalmacja), nad Morzem Adriatyckim na niewielkim półwyspie. Główne miasto komitatu splitsko-dalmatyńskiego.

    Rodzina[]

    Z żoną Pryską miał córkę Galerię Walerię – drugą żonę cesarza Galeriusza.

    Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Prokonsul (łac. proconsul) – był to tytuł nadawany od I w. p.n.e. konsulom po zakończeniu kadencji, związany z równoczesnym powierzeniem funkcji zarządu senackich prowincji konsularnych, co łączyło się z szerokimi uprawnieniami administracyjnymi, wojskowymi i jurysdykcyjnymi. Namiestnictwo prowincji wiązało się również z dużymi dochodami dla prokonsula, co pozwalało na zwrot z nawiązką wydatków związanych z wyborem i pełnieniem obowiązków konsula, który to urząd sprawowano w ramach służby publicznej (tzn. konsul nie pobierał wynagrodzenia). Zasadniczo prokonsulat trwał rok, jednak były przypadki jego przedłużenia. Na przykład Pompejuszowi w celu zwalczania korsarzy przedłużono ten urząd bezterminowo, zaś Juliuszowi Cezarowi powierzono na 4,5 roku. Atrybutami prokonsula było dwunastu liktorów, toga z szerokim purpurowym szlakiem, krzesło kurulne, poza obrębem Rzymu w rózgi (fasces) wtykano topory (secures).
    Diyarbakır, staroż. Amida (arab. Diarbekir lub Diyarbakir, tur. Amid, Kara-Amid, aram. Amidu, asyr. Amedu) – miasto nad rzeką Tygrys w południowo-wschodniej Turcji, stolica prowincji o tej samej nazwie.
    Dominat (łac. dominus et deus - pan i bóg) – termin używany przez współczesnych historyków na określenie ustroju Cesarstwa rzymskiego (III w.) po reformach Dioklecjana. Charakteryzowała go absolutna władza cesarza używającego tytułu dominus et deus (pan i bóg).
    Galeria Waleria (zamordowana w 315 r.) – córka cesarza Dioklecjana i cesarzowej Pryski. Druga i ostatnia żona cesarza rzymskiego - Galeriusza (od 293).
    Brytania (łac. Britannia lub Insula Albionum) – nazwa stosowana przez Rzymian w odniesieniu do dwóch największych Wysp Brytyjskich.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Galeriusz, właściwie Gaius Galerius Valerius Maximianus (ur. 250, zm. 5 maja 311) - cesarz rzymski, pochodził z Ilirii, zaczynał jako zwykły żołnierz w armii Aureliana, a później Probusa. Wsławił się zwycięską wojną z Persami w latach 297-299. Tytuł cesarza otrzymał 1 marca 293 roku z rąk Dioklecjana, z którego córką Galerią Walerią był ożeniony. Cesarz rzymski od 1 maja 305 do 5 maja 311 roku. Uważany był za prześladowcę chrześcijan. Zmarł w Sardicy na początku maja 311 roku w wyniku choroby, niedługo po podpisaniu dekretu o zakazie prześladowania chrześcijan.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.085 sek.