• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dinozaury pierzaste



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Sciurumimus – rodzaj teropoda z grupy tetanurów (Tetanurae) żyjącego w późnej jurze na terenach współczesnej Europy. Został opisany w 2012 roku przez Olivera Rauhuta i współpracowników na podstawie doskonale zachowanego szkieletu juwenilnego osobnika. Skamieniałość odkryto w datowanych na późny kimeryd osadach pochodzących z kamieniołomu Rygol w pobliżu Painten w Bawarii.Welociraptor (Velociraptor) – rodzaj niewielkich teropodów z rodziny dromeozaurów (Dromaeosauridae). Velociraptor był dwunożnym drapieżnikiem zamieszkującym tereny dzisiejszej Mongolii pod koniec okresu kredy 83 do 70 milionów lat temu. Obecnie wyróżniane są tylko dwa gatunki należące do tego rodzaju – Velociraptor mongoliensis i V. osmolskae.
    Opierzony Deinonychus

    Dinozaury pierzaste – termin określający wszystkie nieptasie dinozaury charakteryzujące się upierzeniem.

    Skamieniałości archeopteryksa zawierały dobrze zachowane pióra, jednak aż do lat 90. XX wieku nie odnaleziono skamieniałości żadnego nieptasiego dinozaura z zachowanymi piórami. Dzisiaj znanych jest ponad dwadzieścia rodzajów pierzastych dinozaurów – prawie wszystkie są teropodami. Większość pochodzi z formacji Yixian w Chinach. Pióra Shuvuuia deserti w testach immunologicznych wykazały nawet obecność beta-keratyny – głównego białka występującego w ptasich piórach.

    Kura domowa (Gallus gallus domesticus) – ptak hodowlany z rodziny kurowatych, hodowany na całym świecie. W środowisku naturalnym nie występuje. Uważa się, że stanowi formę udomowioną kura bankiwa (Gallus gallus), lecz nie wyklucza się domieszki innych gatunków południowoazjatyckich kuraków (zarówno żyjących, jak i wymarłych). Udomowienie miało prawdopodobnie miejsce w III tysiącleciu p.n.e. w Indiach, chociaż badania archeologiczne wykazały, że pierwsze kuraki udomowiono w Chinach już w VI tysiącleciu p.n.e. Około 1000 p.n.e. kury hodowano już powszechnie w Chinach, a ok. 500 p.n.e. w Egipcie i Europie, w tym w Polsce (odnaleziono kości kur podczas wykopalisk w Biskupinie). W tym okresie w Chinach prowadzono już sztuczne wylęganie. Jak wykazały badania, ówczesne kury przypominały dzisiejsze kury bezrasowe, lecz miały lepiej rozwinięte skrzydła.Beipiaozaur (Beipiaosaurus) – rodzaj teropoda z grupy celurozaurów, bazalnego przedstawiciela nadrodziny terizinozauroidów (Therizinosauroidea). Jego nazwa oznacza „jaszczur z Beipiao”.

    Wczesne hipotezy[ | edytuj kod]

    Archaeopteryx

    Wkrótce po opublikowaniu przez Charlesa Darwina książki O powstawaniu gatunków brytyjski biolog i obrońca teorii ewolucji Thomas Henry Huxley wysunął hipotezę, że ptaki są potomkami dinozaurów. Wskazywał na podobieństwa w budowie pomiędzy niektórymi dinozaurami gadziomiednicznymi, archeopteryksem i współczesnymi ptakami. Opublikował swoje spostrzeżenia w 1868 roku w On the Animals which are Most Nearly Intermediate between Birds and Reptiles. Prekursor dinozaurologii Richard Owen nie zgodził się z nimi jednak, uznając archeopteryksa za pierwszego ptaka poza linią dinozaurów. Na następne sto lat teoria o pochodzeniu ptaków od dinozaurów została zarzucona, ustępując miejsca koncepcjom, wedle których przodkami ptaków były raczej krokodylomorfy lub „tekodonty” niż dinozaury i inne archozaury.

    Chirostenot (Chirostenotes) – dwunożny, mięsożerny dinozaur z grupy celurozaurów. Teropod spokrewniony z elmizaurem.Archeoraptor (Archaeoraptor liaoningensis) – nieformalna nazwa rodzajowa nadana skamieniałości z Chin w 1999 przez magazyn "National Geographic", która później okazała się fałszerstwem złożonym z części różnych zwierząt.

    W 1964 roku John Ostrom opisał deinonycha – teropoda o budowie anatomicznej bardzo zbliżonej do ptasiej. Od tego momentu Ostrom stał się głównym zwolennikiem tezy o pochodzeniu ptaków od dinozaurów. Dalsze porównania budowy szkieletów, jak również analizy kladystyczne wzmocniły tę hipotezę, zwłaszcza w przypadku grupy teropodów zwanej maniraptorami. Podobieństwa anatomiczne przejawiają się w zbliżonej budowie szyi, kości łonowej, śródręcza i nadgarstków, „ramion” i obręczy barkowej, łopatek, obojczyków oraz mostka.

    Pióro (łac. penna) – twory nabłonkowe pokrywające ciała ptaków , a w czasach prehistorycznych niektórych dinozaurów, przede wszystkim z grupy teropodów, zwłaszcza celurozaurów. Podobnie jak łuski u gadów, pióra zachodzą na siebie dachówkowato. Wyrastają z brodawek skórnych zbudowanych z komórek mezodermalnych, w których formują się najpierw pióra embrionalne (puchowe), a następnie pióra ostateczne (penna).Sinornitozaur (Sinornithosaurus) – rodzaj niewielkiego wczesnokredowego teropoda z rodziny dromeozaurów (Dromaeosauridae). Jego nazwa oznacza „chiński ptasi jaszczur”. Występował ok. 125 mln lat temu na terenach współczesnej formacji Liaoning (Chiny). Był pokryty prymitywnymi piórami.

    Większość badaczy uznało te dowody i przychyliło się do koncepcji, że przynajmniej niektóre teropody były opierzone. Pierwszą rekonstrukcję pierzastego dinozaura wykonała Sarah Landry, przedstawiając opierzonego „syntarsa” (obecnie przemianowanego na Megapnosaurus, być może synonim celofyza) w publikacji Roberta Bakkera Dinosaur Rennaisance z 1975. Gregory Paul był prawdopodobnie pierwszym paleoartystą przedstawiającym maniraptory z piórami i protopiórami, począwszy od lat 80. XX wieku.

    Tekodonty (Thecodontia) – parafiletyczna grupa wczesnych archozaurów (gadów naczelnych) o budowie pokrojowo przypominającej krokodyle, ale z bardziej prostymi nogami niż inne gady. Poza najprymitywniejszymi formami większość posiadała uzębienie tekodontyczne – zęby osadzone w zębodołach szczęki i żuchwy. Czaszka diapsydalna, zęby zwykle ostre i zakrzywione ku tyłowi.Zhenyuanlong ( „smok Zhenyuana”, od chińskiego 龙 lóng – „smok”) – rodzaj wymarłego dinozaura z rodziny dromeozaurów, którego szczątki znaleziono w formacji Yixian w chińskiej prowincji Liaoning. Żył w apcie (kreda wczesna), około 125 milionów lat temu. Znany jest z pojedynczego okazu zaliczanego do gatunku Zhenyuanlong suni. Holotyp obejmuje prawie całkowicie zachowany szkielet, zawiera też ślady piór, w tym długich piór ogona i dużych skrzydeł. Komplikując w dalszym ciągu zróżnicowanie dromeozaurydów z Liaoning, okaz ten dostarcza pierwszego jak dotąd dowodu na istnienie dobrze rozwiniętych piór konturowych u dużych, niezdolnych do lotu dinozaurów, co prowadzi do pytania o funkcję tych skrzydeł.

    W latach 90. większość paleontologów zgodziła się co do faktu, że ptaki są w istocie dinozaurami i nazwała je „ptasimi dinozaurami” (avian dinosaurs) w celu odróżnienia ich od „nieptasich dinozaurów” (non-avian dinosaurs). Wciąż jednak brak było skamieniałości świadczących o występowaniu piór u dinozaurów. Niektórzy ornitolodzy, jak np. Storrs Olson, kustosz w Smithsonian Institution, kwestionowali istnienie pierzastych dinozaurów, wskazując na brak potwierdzenia w materiale kopalnym.

    Changyuraptor – rodzaj teropoda z rodziny dromeozaurów. Żył we wczesnej kredzie. Gatunkiem typowym rodzaju jest Changyuraptor yangi. Był drapieżnym dinozaurem z piórami na wszystkich czterech kończynach; prawdopodobnie był zdolny do lotu ślizgowego. Skamieniałości dinozaura odkryto w osadach grupy Jehol w chińskiej prowincji Rehe.Tyranozaur (Tyrannosaurus) – rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów. Jedynym gatunkiem z tego rodzaju, którego istnienie zostało potwierdzone i który jest zarazem jednym z najbardziej znanych dinozaurów na świecie, jest Tyrannosaurus rex.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Paleontologia (od gr. palaios – stary + on – byt + logos – nauka) – dziedzina biologii zajmująca się organizmami kopalnymi, wyprowadzająca na podstawie skamieniałości i śladów działalności życiowej organizmów wnioski ogólne o życiu w przeszłości geologicznej. Ściśle związana z geologią, posługuje się często fizyką i chemią.
    Yi – rodzaj niewielkiego, szybującego dinozaura z rodziny Scansoriopterygidae. Jest reprezentowany przez tylko jeden gatunek, Yi qi (翼奇 - w języku mandaryńskim „dziwne skrzydło”), znany z jednego, niekompletnego szkieletu, przy którym zachowały się pióra i błona lotna. Żył na terenie dzisiejszych Chin w jurze, około 160 milionów lat temu. Jego niezwykłą cechą były skrzydła pokryte błoną lotną.
    Ornitomim (Ornithomimus) – roślinożerny dinozaur z grupy ornitomimozaurów (Ornithomimosauria); jego nazwa znaczy "naśladowca ptaka"
    Owiraptorozaury (łac. – „jaszczury złodzieje jaj”) – grupa teropodów, obejmująca takie dinozaury jak m.in. Oviraptor i Gigantoraptor. Podzielona jest ona na kilka rodzin. Owiraptorozaury są blisko spokrewnione z ptakami, a niektórzy badacze (np. Osmólska i inni, 2004) uważają je za wtórnie nielotne ptaki. Należą do większej grupy Oviraptoriformes, zdefiniowanej przez Paula Sereno jako obejmującej dinozaury bliżej spokrewnione z owiraptorem niż z wróblem.
    JSTOR (/dʒeɪ-stɔːr/, skrót od ang. Journal Storage) – biblioteka cyfrowa utworzona w 1995 roku. Początkowo zawierała cyfrowe kopie czasopism naukowych o wyczerpanym nakładzie. Następnie zaczęła zbierać także książki, materiały źródłowe oraz aktualne numery czasopism naukowych. Pozwala na wyszukiwanie w pełnej treści niemal 2000 czasopism naukowych.
    Pedopenna – rodzaj dinozaura z grupy maniraptorów (Maniraptora); jego nazwa znaczy "opierzona stopa". Jego szczątki znaleziono w łożysku Daohugou (Chiny). Być może dinozaur ten jest starszy od archeopteryksa, jednak wiek skamielin z łożyska Daohugou jest różnie datowany np. na wczesną kredę, ale ostatnie badania radiometryczne wykazały, że pochodzą one z środkowej jury (ok. 168-140 mln lat temu). Nazwa rodzajowa odnosi się do obecności długich piór na śródstopiu tego dinozaura, a epitet naukowy pochodzi od miejsca znalezienia skamielin.
    Keratyny – grupa nierozpuszczalnych w wodzie białek fibrylarnych wytwarzanych przez keratynocyty. Występują w formie miękkiej lub twardej. W komórkach nabłonkowych człowieka zidentyfikowano dwadzieścia izoform cytokeratyn o masie cząsteczkowej od 40 do 70 kDa, natomiast w komórkach innych ssaków wykazano około dziesięciu izoform tzw. keratyn twardych, obecnych w wytworach skóry: piórach, wełnie, rogach, paznokciach i innych. Z keratyny zbudowany jest zrogowaciały naskórek ssaków.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.256 sek.