• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Digitalizacja - bibliotekarstwo

    Przeczytaj także...
    Kompresja danych (ang. data compression) – polega na zmianie sposobu zapisu informacji tak, aby zmniejszyć redundancję i tym samym objętość zbioru. Innymi słowy chodzi o wyrażenie tego samego zestawu informacji, lecz za pomocą mniejszej liczby bitów.Plik (ang. file) – uporządkowany zbiór danych o skończonej długości, posiadający szereg atrybutów i stanowiący dla użytkownika systemu operacyjnego całość. Nazwa pliku nie jest częścią tego pliku, lecz jest przechowywana w systemie plików.
    Dokument elektroniczny (inaczej dokument cyfrowy, dokument binarny) − w informatyce dokument w postaci pliku tekstowego, graficznego, muzycznego, filmowego lub mieszanego będącego wynikiem pracy z danym programem komputerowym, dający się zapisać, a następnie odczytać. Posiada cechy dokumentu, czyli potwierdza prawdziwość zaistnienia danego wydarzenia, okoliczności, zjawiska oraz cechy pliku. Mogą być więc dowodem w procedurach prawnych.
    Domowa digitalizacja starych slajdów przy pomocy rzutnika przeźroczy, statywu oraz aparatu cyfrowego.

    Digitalizacja (ucyfrowienie) – wprowadzenie do pamięci komputera tradycyjnych, drukowanych lub rękopiśmiennych materiałów bibliotecznych lub archiwalnych w postaci danych cyfrowych metodą skanowania. Powstający w wyniku skanowania plik graficzny ma postać bitmapy i nie stanowi użytecznej postaci dokumentu cyfrowego, ponieważ:

    Pamięć USB (znana także pod nazwami: pendrive, USB Flash Drive, Flash Disk, Flashdrive, Finger Disk, Massive Storage Device, Flash Memory Stick Pen Drive, USB-Stick) – urządzenie przenośne zawierające pamięć nieulotną typu Flash EEPROM, zaprojektowane do współpracy z komputerem poprzez port USB i używane do przenoszenia danych między komputerami oraz urządzeniami obsługującymi pamięci USB.Grafika rastrowa – prezentacja obrazu za pomocą pionowo-poziomej siatki odpowiednio kolorowanych pikseli na monitorze komputera, drukarce lub innym urządzeniu wyjściowym.
  • zajmuje nieproporcjonalnie dużo miejsca w stosunku do treści (np. tekstu) istotnej z punktu widzenia użytkownika
  • nie pozwala na przeszukiwanie treści, np. znalezienie określonej frazy tekstu lub wyodrębnienie ilustracji
  • Dlatego bardzo istotnym procesem wykonywanym po skanowaniu jest obróbka cyfrowa, polegająca m.in. na kompresji danych graficznych oraz automatycznym rozpoznawaniu znaków, słów i całego tekstu metodami OCR. W wyniku takiej obróbki materiały nadają się do upublicznienia w bibliotece cyfrowej.

    Praca dyplomowa – dzieło, np. pisemna praca, której napisanie i obronienie jest konieczne do zdobycia przez ucznia, studenta, słuchacza lub doktoranta dyplomu ukończenia szkoły bądź uczelni, a zarazem tytułu zawodowego lub stopnia naukowego. Po wprowadzeniu systemu bolońskiego w szkolnictwie wyższym w Polsce powrócono na szerszą skalę do tytułów licencjatu i inżyniera.Rękopis (manuskrypt) – zapisany odręcznie tekst, w odróżnieniu od powielanego mechanicznie. Termin stosowany zwykle w odniesieniu do zabytkowych książek lub dokumentów pochodzących z okresu przed upowszechnieniem się druku. W takim rozumieniu każdy rękopis jest dziełem niepowtarzalnym o indywidualnych cechach. W szerszym znaczeniu, rękopis to każdy tekst zapisywany ręcznie za pomocą np. ołówka, atramentu, tuszu.

    Cele digitalizacji:

  • archiwizacja obiektu
  • ochrona oryginału przed zniszczeniem
  • udostępnianie użytkownikom (najczęściej w sieci)
  • Przyjęte w Polsce uproszczone standardy merytoryczne digitalizacji wyraźnie różnią się od zachodnich, m.in.:

  • celem digitalizacji materiałów bibliotecznych w Polsce nie jest archiwizacja i udostępnianie egzemplarzy wzorcowych, tj. kompletnych egzemplarzy wydawnictw, jakie zostały wyprodukowane przez wydawców, lecz akurat posiadanego przez daną bibliotekę, czyli bez względu na to, czy jest on kompletny, uszkodzony, wybrakowany itp.,
  • digitalizację danego obiektu nie poprzedzają badania bibliograficzne (brak takiego wymogu prawnego, ani zalecenia środowiska bibliotekarskiego),
  • polskie biblioteki cyfrowe nie współpracują ze sobą w zakresie uzupełniania zasobów cyfrowych w celu udostępnienia kompletów druków zwartych i ciągłych, stąd to samo dzieło czasami jest dublowane, a więc udostępniane przez kilka bibliotek cyfrowych, np. biblioteka cyfrowa, która posiada wybrakowany egzemplarz, nie poszukuje w innych bibliotekach brakujących elementów (tomów, zeszytów, numerów), by udostępnić komplet, lecz digitalizuje i udostępnia to, co posiada bez informowania użytkowników o brakach zdigitalizowanego dokumentu,
  • zdigitalizowane dokumenty udostępnia się bez uwzględnienia układu wewnętrznego publikacji, a więc np. strona 135 na karcie tytułowej digitalizowanego dokumentu nie jest tożsama ze stroną 135 na wykazie kolejnych skanów (stroną nr 1 zdigitalizowanego dokumentu w polskich bibliotekach cyfrowych jest przednia okładka, zaś na Zachodzie - strona nr 1 wersji cyfrowej to strona nr 1 oryginału, a okładka, wyklejki itp. elementy wstępne są oznakowane odrębnie).
  • W Polsce do udostępniania cyfrowych materiałów piśmienniczych w Internecie wykorzystywany jest m.in. system dLibra, do materiałów muzealnych dMuseion, a do archiwaliów system ZoSIA i serwis szukajwarchiwach.pl.

    Pamięć komputerowa to różnego rodzaju urządzenia i bloki funkcjonalne komputera, służące do przechowywania danych i programów (systemu operacyjnego oraz aplikacji). Potocznie przez "pamięć komputerową" rozumie się samą pamięć operacyjną.Skaner – urządzenie służące do przebiegowego odczytywania: obrazu, kodu paskowego lub magnetycznego, fal radiowych itp. do formy elektronicznej (najczęściej cyfrowej). Skaner przeszukuje kolejne pasma informacji odczytując je lub rejestrując. Nie jest to więc zwykły czytnik, a czytnik krokowy (np. skaner obrazu nie rejestruje całego obrazu w jednej chwili jak aparat fotograficzny, a zamiast tego rejestruje kolejne linie obrazu - dlatego głowica czytająca skanera przesuwa się lub skanowane medium pod nią). Nazwa skanera jako czytnika przebiegowego, często przenoszona jest na czytniki nieprzebiegowe (np. elektroniczne).

    Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości UE biblioteki mogą, jeśli prawo krajowe na to zezwala, digitalizować i udostępniać na stanowiskach komputerowych w swoich czytelniach wszelkie książki ze swoich zbiorów swoim czytelnikom (bez możliwości wykonania kopii np. do pamięci USB lub drukowanej). Wykonanie kopii (np. drukowanej lub elektronicznej) dla czytelnika jest już zwielokrotnieniem utworu i musi się łączyć z godziwą rekompensatą na rzecz podmiotu praw autorskich (np. na rzecz wydawnictwa lub innego posiadacza autorskich praw majątkowych do danego utworu).

    Przezrocze, Slajd (ang. slide) – pozytywowy obraz uzyskany bezpośrednio na materiale światłoczułym. Również element prezentacji multimedialnej.Autorskie prawa majątkowe – zespół uprawnień, jakie przysługują twórcy utworu, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii ekonomicznych tych uprawnień. W prawie polskim pojęcie autorskich praw majątkowych reguluje art. 17 (i dalsze) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.). Stanowi on, że:

    Zobacz też[]

  • biblioteka cyfrowa
  • Narodowe Archiwum Cyfrowe
  • Przypisy

    1. Uwagi te są istotne przy korzystaniu z zasobów polskich bibliotek cyfrowych.
    2. Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 11 września 2014 w sprawie Technische Universität Darmstadt - sygn. C-117/13 (pol.)
    3. Rafał Bułach: ETS: biblioteki mogą digitalizować książki, ale tylko do czytelni (pol.). 12.09.2014. [dostęp 2014-09-12].

    Bibliografia[]

  • Frey, Franziska S., Reilly, James M., Obrazowanie cyfrowe zbiorów fotograficznych, Kraków 2003. ISBN 83-87345-38-5.
  • Kamza, Jacek Bibliografia selektywna dotycząca digitalizacji bibliotek i archiwów, a także e-Government i społeczeństwa informacyjnego, Poznań 2006.
  • Leśniewski, Daniel Digitalizacja zasobów bibliotecznych, praca magisterska Poznań 2002.
  • Paradowski, Dariusz, Digitalizacja piśmiennictwa, Warszawa 2010, ISBN 978-83-7009-706-6.
  • Narodowe Archiwum Cyfrowe, NAC – centralne archiwum państwowe z siedzibą w Warszawie, powstałe 8 marca 2008 wskutek przekształcenia istniejącego od 1955 roku Archiwum Dokumentacji Mechanicznej. Siedzibą Narodowego Archiwum jest kompleks budynków przy ulicy Hankiewicza 1, współdzielony z Archiwum Akt Nowych.Druk – wielokrotne odbicie obrazu z formy drukowej na podłoże drukowe (np. na papier). Potocznie nazywana drukiem jest również każda kopia, czyli odbitka drukowa.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Internet Archive − instytucja znajdująca się na przedmieściach San Francisco (Kalifornia, Stany Zjednoczone), która zajmuje się gromadzeniem i udostępnianiem archiwum rozmaitych zasobów multimedialnych.
    Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.
    Ilustracja – obraz, fotografia, rysunek lub inny element graficzny dodany do napisanego, często – choć nie zawsze – wydrukowanego tekstu (książka, artykuł prasowy, hasło encyklopedyczne), mający za zadanie go uzupełniać, objaśniać albo zdobić.
    Grafika komputerowa – dziedzina informatyki zajmująca się wykorzystaniem technik komputerowych do celów wizualizacji artystycznej oraz wizualizacji rzeczywistości. Grafika komputerowa jest obecnie narzędziem powszechnie stosowanym w nauce, technice oraz rozrywce.
    Archiwistyka – humanistyczna dyscyplina naukowa, wywodząca się z historii, powiązana również z bibliotekoznawstwem i informacją naukową. Przedmiotem badań archiwistyki są archiwa i dokumentacja.
    Internet (skrótowiec od ang. inter-network, dosłownie "między-sieć") – ogólnoświatowa sieć komputerowa, określana również jako sieć sieci. W znaczeniu informatycznym Internet to przestrzeń adresów IP przydzielonych hostom i serwerom połączonym za pomocą urządzeń sieciowych, takich jak karty sieciowe, modemy i koncentratory, komunikujących się za pomocą protokołu internetowego z wykorzystaniem infrastruktury telekomunikacyjnej.
    ZoSIA (Zintegrowany System Informacji Archiwalnej) – system informatyczny wdrażany w polskich archiwach państwowych, realizowany przez Narodowe Archiwum Cyfrowe.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.