• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dialektyzm

    Przeczytaj także...
    Dialekt niestandardowy, dialekt wernakularny, dialekt nieliteracki – odmiana językowa funkcjonująca w formie nieustandaryzowanej, zwykle pozbawiona prestiżu kulturalnego przypisywanego dialektowi standardowemu (literackiemu). Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.
    Argotyzm – zwrot lub pojedynczy wyraz, który został przyjęty do języka powszechnie używanego z gwary środowiskowej bądź zawodowej. Przykładem argotyzmów są wyrazy glina - policjant, trefny - fałszywy.

    Dialektyzm (gr. diálogos „rozmowa” i dialektikē „dialektyka” z diálektos „sposób mówienia”), gwaryzm – element językowy właściwy pewnemu dialektowi, używany głównie w komunikacji ustnej. Dialektyzmem może być np. pojedynczy wyraz (np. uświerknąć zam. zmarznąć) lub połączenie wyrazowe (frazeologizm); wyróżnia się także dialektyzmy gramatyczne (pójdźwa zam. pójdźmy), składniowe (np. gęsi lecieli) i fonetyczne (np. kóń, zam. koń).

    Stanisław Dubisz (ur. 30 sierpnia 1949 w Kolbuszowej) – językoznawca. Od roku 1997 profesor oraz pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego (od 1990 kierownik Pracowni Językoznawstwa Stosowanego). Były dziekan Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Dubisz tworzy prace głównie z zakresu historii języka polskiego, stylistyki, współczesnej polszczyzny, dialektów i gwar polskich.Halina Apolonia Karaś – polska językoznawczyni, dr hab. nauk humanistycznych, profesor nadzwyczajny Instytutu Języka Polskiego i prodziekan Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

    W węższym (funkcjonalnym) ujęciu mianem dialektyzmów określa się cechy gwarowe przeniesione na grunt języka standardowego. Takie zastosowanie bywa spotykane w literaturze jako forma ekspresji artystycznej (dialektyzacja); niecelowe użycie dialektyzmu w mowie ogólnej, bez poczucia jego nacechowania stylistycznego, uznaje się natomiast za uchybienie językowe.

    Regionalizm (dawniej: prowincjonalizm) - element językowy, cecha języka (cecha wymowy, wyraz, forma wyrazowa, konstrukcja składniowa) używana przez ogół (w tym ludzi wykształconych) z danego regionu, mieszcząca się w obrębie odmiany ogólnej mówionej, ale różniąca się od formy uznanej za ogólnopolską. Niektóre z regionalizmów można spotkać w odmianie pisanej języka. Są one dobrze osadzone w tradycji regionu, używane od wielu dziesiątków lat i znacznej większości z nich nie można traktować jako błędów językowych. Od regionalizmów należy odróżnić dialektyzmy, które są wtrętami gwarowymi (z gwar ludowych) spotykanymi w tekstach mówionych, rzadziej pisanych, językiem ogólnym. Zachowanie regionalizmów świadczy o bogactwie języka, sprzyja jego różnorodności i jest odzwierciedleniem historii i kultury danego regionu.Kazimierz Czesław Polański (ur. 6 kwietnia 1929 w Brzozdowcach, woj. lwowskie, zm. 7 lutego 2009 w Katowicach) – lingwista polski (językoznawca ogólny, slawista i anglista), współtwórca polskiej teorii językoznawczej oraz współautor i redaktor fundamentalnych prac językoznawczych, m.in. Encyklopedii językoznawstwa ogólnego, Słownika syntaktyczno-generatywnego czasowników polskich. Łącznie był autorem 150 publikacji naukowych, w tym 11 książek.

    Dialektyzmami nazywa się również elementy gwarowe zakorzenione w języku ogólnym (przeważnie wyrazy dotyczące folkloru lub kultury materialnej), które utraciły pierwotne zabarwienie regionalne. Na określenie tego rodzaju gwaryzmów używa się też oznaczenia „zapożyczenia wewnętrzne”.

    Związek frazeologiczny, frazeologizm – utrwalone w użyciu z ustalonym znaczeniem połączenie dwóch lub więcej wyrazów.Wyraz – pewna wyróżniona fonetycznie, czy też graficznie, część wypowiedzi, składająca się z jednego lub więcej morfemów.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • regionalizm
  • argotyzm
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. gwaryzm, [w:] Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2018-11-04].
    2. Gwaryzm, [w:] Słownik terminów gramatycznych [online], Edupedia [dostęp 2018-11-04].
    3. dialektyzm, [w:] Słownik języka polskiego [online] [dostęp 2018-11-05].
    4. Zdeňka Hladká, DIALEKTISMUS, [w:] Petr Karlík, Marek Nekula, Jana Pleskalová (red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 (cz.).
    5. DIALEKTYZM, [w:] Encyklopedia [online], encyklopedia.interia.pl [dostęp 2018-11-05].
    6. Dialektyzm, [w:] Halina Karaś, Leksykon terminów i pojęć dialektologicznych, [w:] Dialekty i gwary polskie, Zakład Historii Języka Polskiego i Dialektologii UW, Towarzystwo Kultury Języka [dostęp 2019-06-11].???
    7. Dialektyzmy a regionalizmy, [w:] Halina Karaś, Podstawy dialektologii, [w:] Dialekty i gwary polskie, Zakład Historii Języka Polskiego i Dialektologii UW, Towarzystwo Kultury Języka [dostęp 2019-06-11].???
    8. Kazimierz Polański (red.), Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, Wrocław: Ossolineum, 1999, s. 120, ISBN 83-04-04445-5.
    9. Stanisław Dubisz, Halina Karaś, Nijola Kolis, Dialekty i gwary polskie, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1995, s. 42, ISBN 978-83-214-0989-4.
    Gramatyka (z greki [τέχνη] γραμματική) – dział językoznawstwa zajmujący się badaniem reguł, które rządzą generowaniem wyrazów i zdań języka. W zakres gramatyki wchodzą: fonologia, morfologia oraz składnia. Terminem tym określa się także sam zbiór reguł określających zasady tworzenia poprawnych wypowiedzi, zatem można powiedzieć, że każdy język ma własną gramatykę.Dialektyzacja - inaczej stylizacja gwarowa, polegająca na wprowadzeniu do utworu literackiego (całości lub jego części) słownictwa, zwrotów, form gramatycznych pochodzących z określonego dialektu, tzw. dialektyzmów. Dialektyzacja jest świadomym zabiegiem literackim służącym odtworzeniu lokalnego kolorytu, charakterystyce środowiska lub poszczególnych bohaterów, np. Chłopi W. Reymonta, Na Skalnym Podhalu K. Przerwy Tetmajera.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Syntaktyka, składnia (gr. syntaktikós porządkujący) – dział językoznawstwa, który zajmuje się budową wypowiedzeń.
    Marek Nekula (ur. 4 marca 1965 w Brnie) – czeski językoznawca. Współautor i redaktor publikacji Příruční mluvnice češtiny (1995) i Encyklopedický slovník češtiny (2002); współautor dwutomowego podręcznika Tschechisch kommunikativ (2007). Autor bądź współautor pięciu monografií oraz stu artykułów naukowych w recenzowanych zbiorach i czasopismach. Od roku 1998 wykłada lingwistykę, historię kultury i teorię kultury jako profesor bohemistyki i slawistyki zachodniej na Uniwersytecie w Ratyzbonie. Członek rad redakcyjnych czasopism „Slovo a slovesnost” i „Naše řeč”. Do jego zainteresowań naukowo-badawczych należą m.in.: kontakty językowe, polilingwizm, polityka językowa.
    Fonetyka (dawniej głoskownia) – jeden z działów lingwistyki zajmujący się badaniem dźwięków mowy ludzkiej (zwanych głoskami) od strony ich artykulacji (tj. sposobu wytwarzania za pomocą narządów mowy; to tzw. fonetyka artykulacyjna), ich cech fizycznych (dokładniej: akustycznych - fonetyka akustyczna) ich odbierania (fonetyka audytywna), reakcji, jakie owe głoski wywołują w psychice człowieka (psychofonetyka).
    Język ogólny, język ogólnonarodowy – odmiana języka narodowego przeciwstawiająca się jego odmianom regionalnym (w tym tak regionalizmom, jak i formom gwarowym) oraz środowiskowym; stanowiąca "kulturalną" odmianę języka narodowego, w której porozumiewa się ogół użytkowników języka bez względu na pochodzenie terytorialne lub społeczne. Niekiedy z językiem ogólnym utożsamia się język literacki, część językoznawców uważa jednak język literacki jedynie za jedną z dwóch głównych odmian języka ogólnego (drugą jest język potoczny). Choć język ogólny przeciwstawia się zasadniczo formom terytorialnym języka, regionalizmy jako formy terytorialne języka używane przez ludność wykształconą (formy "języka kulturalnego") rozpatrywane mogą być także jako swoiste odmiany jezyka ogólnego.
    Jana Pleskalová (ur. 1 lutego 1949 w Brnie) – czeska językoznawczyni, kierowniczka Instytutu Języka Czeskiego Uniwersytetu Masaryka. Do jej zainteresowań naukowych należą: rozwój języka czeskiego, słowotwórstwo diachroniczne i synchroniczne, onomastyka i dialektologia. Autorka bądź współautorka prawie dwustu publikacji, przede wszystkim z zakresu bohemistyki; redaktorka czasopism naukowych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.