• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dialekty języka norweskiego

    Przeczytaj także...
    Wał dziąsłowy (ang alveolar ridge) - jedno z dwóch wybrzuszeń w szczęce przebiegających równolegle do linii zębów. Górny wał dziąsłowy znajduje się między zębami a podniebieniem twardym. Wyczuwa się go przesuwając językiem od zębów w stronę podniebienia twardego. Dolny wał dziąsłowy przebiega poniżej zębów w szczęce.Telemark – jeden z 19 okręgów administracyjnych w Norwegii, położony w południowej części kraju, nad cieśniną Skagerrak.
    Nynorsk (nowonorweski) – jeden z dwóch urzędowych standardów pisanego języka norweskiego. Drugim standardem jest znacznie bardziej popularny bokmål.
    Podział regionalny dialektów w Norwegii

         północnonorweski

         Trøndelag (trøndersk)

         wschodnionorweski

         zachodnionorweski

    Dialekty języka norweskiego – grupa dialektów języka norweskiego funkcjonujących niezależnie od dwóch oficjalnych standardów języka: bokmål i nynorsk. Obecnie można rozróżnić dwie tendencje: z jednej strony zwiększającą się regionalizację językową, z drugiej coraz większą akceptację dla dialektów, mimo ogólnej tendencji zbliżania się dialektów do siebie.

    Dialekt (stgr. διάλεκτος dialektos – "rozmowa, sposób mówienia") – regionalna odmiana języka, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi itp.Ivar Andreas Aasen [czyt. o:sen] (ur. 5 sierpnia 1813 w Ørsta, zm. 23 września 1896 w Oslo) – norweski nauczyciel, poeta i językoznawca.

    Wyróżnia się 4 zasadnicze grupy dialektów: północnonorweskie (nordnorsk), Trøndelag (trøndersk), zachodnionorweskie (vestnorsk) i wschodnionorweskie (østnorsk). Dodatkowo wyodrębnia się czasami grupę dialektów środkowonorweskich (innlandsmål). Główna linia podziału przebiega między dialektem wschodnio - i zachodnionorweskim i jest związana z granicą geograficzną wzdłuż głównego łańcucha Gór Skandynawskich.

    Język norweski (norw. norsk språk, norsk) – język z grupy skandynawskiej języków germańskich. Jako że do tej pory nie wyodrębnił się jeden standard wymowy, każdy dialekt ma status oficjalny. Językiem norweskim posługuje się około 4,2 mln mówiących, z tego 3,5 mln do zapisu używa odmiany bokmål, a 700 tys. odmiany nynorsk. Norweski jest językiem urzędowym Norwegii.Góry Skandynawskie (również Kjølen, bokmål De skandinaviske fjellene, nynorsk Dei Skandinaviske fjella, szw. Skandinaviska fjällkedjan lub Skanderna, fin. Skandit) łańcuch górski w zachodniej i północnej części Półwyspu Skandynawskiego, ciągnący się wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, na terytorium Norwegii, Szwecji i częściowo Finlandii. Długość ok. 1800 km, szerokość do 550 km.

    Generalnie poszczególne dialekty są wzajemnie zrozumiałe. Dialekty używane są przede wszystkim na wsiach i w mniejszych miastach przede wszystkim w formie mówionej.

    Dialekty norweskie odegrały dużą rolę w opracowaniu standardu języka norweskiego. W drugiej połowie XIX wieku Ivar Aasen na podstawie kompilacji dialektów norweskich opracował ogólnonorweską odmianę języka nynorsk. Dbał przy tym, aby wybierać dialekty jak najmniej skażone obcymi wpływami, aby osiągnąć maksymalnie czysty język norweski, zbliżony do języka staronordyjskiego.

    Finnmark (norw. Finnmark; sam. Finnmárku; fiń. Finnmark) – największy okręg administracyjny Norwegii (pow. ok. 48 tys. km²), znajduje się w północno-wschodniej części tego kraju. Graniczy od południa z Finlandią, od wschodu z Rosją (obwodem murmańskim), a od zachodu z norweskim okręgiem administracyjnym Troms. Wcześniej znany jako Vardøhus amt. Największe miasta to Alta, Hammerfest, Vadsø. Liczba mieszkańców wynosi około 73 tys. (najsłabiej zaludniony okręg Norwegii). Na terytorium Finnmarku nakładają się kultury lapońska, fińska, rosyjska i norweska. Głównym źródłem dochodów jest rybołówstwo, turystyka (w tym Przylądek Północny, często odwiedzany przez turystów), hodowla reniferów.Wzajemna zrozumiałość języków (ang. mutual intelligibility) – pojęcie z zakresu językoznawstwa oznaczające taką bliskość różnych języków, że mówiący nimi mogą się porozumieć bez dodatkowej nauki ani żadnego dodatkowego wysiłku. Jest to jedno z kryterium do oceny odrębności języka lub uznania go za dialekt. Wzajemne zrozumienie może być asymetryczne, kiedy reprezentant jednego z języków rozumie partnera bardziej niż drugi. Wzajemna zrozumiałość posiada również kryterium czasowe, wraz z rozwojem języki oddalają się do siebie lub przybliżają, np. duński i norweski przestały być wzajemnie zrozumiałe już na początku XIX w.

    Dialekty zachodnio- i wschodnionorweskie[]

    Głównym czynnikiem różnicującym wschodnio- i zachodnionorweskie dialekty jest długość samogłosek. W zachodnich dialektach długość samogłosek nie ma większego znaczenia dla wyrazu. Inną ważną cechą jest wymowa samogłoski /i/: w dialektach wschodnich istnieje wariant tej samogłoski, tzw. grube /i/, który nie pojawia się w dialektach zachodnich.

    Język staronordyjski (staronordycki, staroislandzki, norse) – wymarły język z grupy języków germańskich, którym posługiwali się Wikingowie od VIII wieku do ok. 1300. Powstał z pranordyckiego w VIII w.

    Zachodnionorweskie[]

    Dzielą się na trzy grupy południowe z południowo-zachodniego Telemarku, Aust-Adger i Vest-Adger.

    Północnonorweskie[]

    Wyróżniają się specjalną intonacją i posiadają akcent toniczny, choć nie wszystke - nie mają go dialekt Nord Troms i Finnmark.

    Wschodnionorweskie[]

    Dialekty z tej grupy są pod silnym wpływem odmian języka z Oslo. Dążą w stronę standardów miejskich, czego dowodem jest akcent na pierwszej sylabie w wyrazach zapożyczonych: 'banan, 'universitet – zamiast akcentu na drugą sylabę. W wymowie obowiązuje r typu flap (jednorazowe pociągnięcie języka przez wał dziąsłowy. W czasie przeszłym występuje przegłos: np. kjem (poszedł).

    Przypisy

    1. Dialects in Norway – catching up with the rest of Europe (ang.). [dostęp 2011-11-1].
    2. norsk – dialekter (norw.). [dostęp 2011-11-1].
    3. Michael G. Clyne: Undoing and redoing corpus planning (ang.). [dostęp 2011-10-30].

    Linki zewnętrzne[]

  • En norsk dialektprøvedatabase på nettet Dźwiękowa baza dialektów norweskich



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.08 sek.