• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dewiza herbowa

    Przeczytaj także...
    Klany szkockie – grupy spokrewnionych ze sobą Szkotów tworzących jedną z lepiej zachowanych struktur klanowych w Europie. Jako zasadnicza forma organizacji społecznej przetrwały klany w Wyżynnej Szkocji (Highlands) do połowy XVIII wieku. Stanowiły jedną z głównych grup oporu przeciw zjednoczeniu z Anglią i angielskiej dominacji. Stąd wszystkie góralskie klany (z wyjątkiem klanu Campbell) popierały prawowitą szkocką dynastię Stuartów, masowo biorąc udział w szkockich powstaniach m.in. w 1715 i 1745. Polityka angielskich najeźdźców próbujących zniszczyć strukturę klanową przyczyniła się paradoksalnie do jej umocnienia, a renesans szkockiej kultury narodowej na początku XIX wieku, pozwolił przetrwać klanom do współczesności.De Ligne - jeden z najstarszych i najbardziej znanych rodów książęcych w Belgii. Jego korzenie sięgają XI wieku, a jego nazwa pochodzi od nazwy miasteczka między Ath a Tournai (dzisiejsza Belgia). Panowie de Ligne należeli do towarzyszy krzyżowców z hrabstwa Hainaut. Podczas bitwy pod Bouvines (1214), zostali opisani przez kronikarzy jako ludzie wielkiego imienia i honoru. W XII wieku zostali podniesieni do rangi baronów i otrzymali tytuł hrabiów Fauquemberg, a w XVI wieku - książąt Épinoy. Lamoral I otrzymał od cesarza Rudolfa II Habsburga tytuł księcia de Ligne i księcia Świętego Cesarstwa Rzymskiego.
    Czapscy, także Hutten-Czapscy (niem. Grafen von Hutten-Czapski) – pomorski ród szlachecki herbu Leliwa z dewizą "Vitam patriae, honorem nemini", pochodzący ze wsi Czaple lub Czapelki, od której przyjął nazwisko. Pojawił się tam na początku XIV wieku.

    Dewiza heraldyczna jest krótką, najczęściej łacińską sentencją - choć spotkać można i dewizy w językach narodowych - przekazującą ogólną mądrość, wyraźnie nawiązującą do ideologii rycerskiej i szlacheckiej.

    Raczyńscy herbu Nałęcz to możnowładczy ród, którego wielkopolska linia zaczynająca się na Michale Kazimierzu Raczyńskim, odgrywała znaczącą rolę w historii Wielkopolski a także całej Polski. Według podań Raczyńscy mają się wywodzić od jednego z rycerzy Mieszka I. Począwszy od 1768 siedzibę Raczyńskich stanowił pałac w Rogalinie oraz Obrzycko siedziba ich ordynacji rodowej. Do znanych instytucji założonych przez członków tej rodziny należy Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu. Sławna jest również kolekcja dzieł sztuki znajdująca się w rogalińskim pałacu.Herb (nazwa przyjęta z niem. Erbe "dziedzictwo") – znak rozpoznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych, od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika osoby stanu rycerskiego, później szlacheckiego, także rodziny, rodu, organizacji kościelnej, mieszczańskiej bądź cechu rzemieślniczego, korporacji, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa.

    Dewizy umieszczano zazwyczaj na wstęgach znajdujących się pod tarczą herbową, lub na postumencie trzymaczy. Jeśli w herbie występowały trzymacze bez postumentu, mogły one trzymać wstęgę z dewizą na przykład w szponach tylnych łap. Dewiza również stanowiła udostojnienie herbu, dlatego też rzadko spotykana jest w heraldyce polskiej przed wiekiem XVIII, a popularność zyskuje dopiero w czasach porozbiorowych. W czasach najnowszych, dewizy często spotykamy w herbach państwowych, zwłaszcza państw młodych, np. afrykańskich.

    Korona rangowa – element herbu rycerskiego i szlacheckiego. Umieszczana pierwotnie zwykle na hełmie jest jedną z heraldycznych oznak godności. Początkowo w XII-XIV w. korona umieszczana była tylko nad herbami królów i książąt. Później także nad herbami pozostałej arystokracji i zwykłej szlachty. Od końca XVI wieku najczęściej umieszczana bezpośrednio nad tarczą, zaś hełmy z klejnotami były umieszczane powyżej, bądź pomijane. W przypadku koron zamkniętych, mitry lub korony królewskiej, hełmy powyżej korony nie były umieszczane. W heraldyce napoleońskiej zamiast koron rangowych wprowadzono czapki (birety), zbliżone nieco wyglądem do mitry książęcej. Może ozdabiać jedynie herby nadane przez udzielnego monarchę. W heraldyce polskiej, w przeciwieństwie do zasad heraldycznych wielu innych krajów stanowi, umieszczana na hełmie, konieczny element herbu szlacheckiego.Klejnot, cymer (łac. clenodium, staropol. z niem. (Helm-)Kleinod) – zwieńczenie hełmu łączące się z nim za pośrednictwem korony rangowej lub przepaski, z której rozwijały się labry.

    W herbach szkockich rodzin należących do klanów spotyka się podwójne dewizy - umieszczone nad hełmem to zawołanie wojenne klanu, zwykle w języku gaelickim, zaś poniżej tarczy jest zwykła dewiza herbowa.

    Dewizy herbowe rodów polskich[]

    Obejmuje również nobilitacje galicyjskie i rodziny uszlachcone przez zaborców

  • A cruce salus - hrabiowie Szeptyccy h. własnego
  • A magnis ad maiora - baronowie Moysa h. własnego
  • Absequio et candore - Münnichowie h. własnego
  • Ages - hrabiowie Uruscy h. Sas odmienny
  • Allas armas - Marassé h. własnego
  • Amor patriae nostra lex - hrabiowie Krasińscy h. Ślepowron odmienny, hrabiowie Szlubowscy h. Ślepowron
  • Astra peti - hrabiowie Wodziccy h. Leliwa odmienna
  • Avorum respice mores - hrabiowie Ledóchowscy h. Szaława
  • Bądź co bądź - książęta Czartoryscy h. Pogoń
  • Beatus qui utilis - Christiani h. Jarosław
  • Bóg nam radzi - książęta Radziwiłłowie h. Trąby
  • Bonum adipisti - baronowie Chłapowscy h. Dryja
  • Candide et recte - hrabiowie Przeździeccy h. Roch III
  • Cnota tylko jest szlachectwem - Bukowieccy h. Drogosław
  • Coelestium in ira tutor - hrabiowie Radolińscy h. Leszczyc
  • Cogita tum age - baronowie Mosch h. własnego
  • Constanter pro Deo et patria - baronowie Pukalscy h. własnego
  • Constantia et zelo - hrabiowie Pahlenowie h. własnego
  • Crux mihi certa salus - hrabiowie Czarneccy h. Prus III
  • Cum Deo - Sahankowie h. własnego
  • Defensor fidei et patriae - hrabiowie Miączyńscy h. Suchekomnaty
  • Dei servus sum - hrabiowie Ostrowscy h. Rawicz
  • Deo auxiliante - baronowie Romaszkanowie h. własnego
  • Deo duce - Politkowscy h. własnego
  • Deo providente - Dietzowie h. własnego
  • Deum cole, regem serva - Wołowscy h. Bawół II
  • Ducit alit salvet - Tomarowie h. własnego
  • Dulce est pro patria mori - hrabiowie Wolańscy h. Przyjaciel
  • Dum spiro spero - Chomętowscy h. Bończa
  • Durum patientia frango - hrabiowie Mierowie h. własnego
  • Ehre Pflicht - Kasperowscy h. własnego
  • Et arma pro cruce - hrabiowie Pusłowscy h. Szeliga odmienna
  • Fide et perseverantia - baronowie Possinger h. własnego
  • Fide patria, fide aucta - Kilianowie h. własnego
  • Flamans pro recto - Lanckorońscy h. Zadora
  • Frangas non flectat - hrabiowie Wielopolscy, margrabiowie Gonzaga-Myszkowscy h. Starykoń
  • Frangitur nec flectatur - hrabiowie Mielżyńscy h. Nowina
  • Fruchtlos und treu - Szeparowiczowie h. własnego
  • Für Recht und Wahrheit - baronowie Schindlerowie h. własnego
  • Hoc me glorifico - Kreutzowie h. własnego
  • Honeste et publice - baronowie Ike h. Duninowski
  • Honor et patria - hrabiowie Bielińscy h. Szeliga
  • Humanitate dignitas - Kallirowie h. własnego
  • In Deo spero - hrabiowie Krokowscy h. własnego
  • In hoc signo vinces - O'Donellowie h. własnego
  • In veritate victoria - baronowie Szymonowiczowie h. własnego
  • Industriae et fidelitatis fructus - baronowie Kapri h. własnego
  • Infrigit solido - hrabiowie Lasoccy h. Dołęga
  • Integritate - Breuerowie h. własnego
  • Integritate et caritate - Rozstoccy h. własnego
  • Jure suo - Podhorscy h. własnego
  • Khatsharisi - Teodorowiczowie h. Serce
  • Labor - baronowie Kronenbergowie h. Strugi
  • Labor omnia vincit - Mojchowie h. Labor
  • Labore virtus, virtute gloria - hrabiowie Potuliccy h. Grzymała
  • Lex et labor - Rzempołuscy h. Prawomir
  • Meliori lubenter cedere - baronowie Lewińscy h. własnego
  • Mors melior macula - hrabiowie Platerowie h. własnego
  • Nec aspera terrent - Halbanowie h. własnego, hrabiowie Tyszkiewiczowie h. Leliwa
  • Nec timide, nec tumide - hrabiowie Maltzan h. własnego
  • Nemini praedae simus - hrabiowie Krasińscy h. Ślepowron odmienny
  • Nescia fallere vita - Garszyńscy h. Gorawin
  • Ni jamais, ni toujours - Renardowie h. własnego
  • Nihil sine labore - baronowie Summerowie h. własnego
  • Nil conscire sibi - książęta Lubomirscy h. Szreniawa
  • Nil desperandum - hrabiowie Gurowscy h. Wczele
  • Nisi Dominus frustra - panowie Kochańscy h. Lubicz
  • Noli me tangere - baronowie Radoszewscy h. Oksza
  • Omne trinum perfectum - Borchowie h. własnego
  • Omnia ad honorem - hrabiowie Dunin-Borkowscy h. Łabędź
  • Omnia labore - Blochowie h. własnego
  • Omnia sub ictu cadent - hrabiowie Grabowscy h. Topór
  • Omnibus in rebus assidue - Schlesinger h. własnego
  • Patriae impendere vitam - hrabiowie de Riviere d'Aerschot - Załuscy h. Junosza
  • Patriam versus - książęta Lubomirscy h. Szreniawa, hrabiowie Stadniccy h. Szreniawa
  • Paulatim summa petuntur - baronowie Kochanowscy h. własnego
  • Per aldua ad alta - baronowie Budwińscy h. własnego
  • Per Deum pro patria - hrabiowie Brzozowscy h. Belina
  • Plus penser que dire - hrabiowie Taczanowscy h. Jastrzębiec
  • Po trzy na gałąź - panowie Gryfici-Świebodzice
  • Pracą i prawdą - baronowie Goetz h. własnego
  • Pro Deo et principe - baronowie Heniksteinowie h. własnego
  • Pro patria et fide - hrabiowie Wiśniewscy h. Prus I
  • Pro rege et patria - Korytowscy h. Mora
  • Providentia et virtute - Sawiccy h. Nowina
  • Qui Lescynsciorum genus ignorat, Poloniae ignorat - hrabiowie Leszczyńscy h. Wieniawa
  • Quo via virtutis - hrabiowie Rzewuscy h. Krzywda
  • Quorescumque cadunt stat linea recta - książęta de Ligne h. własnego
  • Recte et fortiter - hrabiowie Batowscy h. Trzy Zęby, hrabiowie Husarzewscy h. własnego
  • Rectitudine sto - Arndtowie h. Puchacz
  • Salus per Christum - Younga h. własnego
  • Sanguine et virtute - Kreutzowie h. własnego
  • Sapere aude - baronowie Neumannowie h. własnego
  • Sapere auso - hrabiowie Konarscy h. Gryf
  • Sapienter et audacter - baronowie Frenklowie h. własnego, Lascy h. własnego
  • Scutum opponebat scuto - hrabiowie Potoccy h. Pilawa
  • Semper candide - Cichorscy h. Prawość
  • Semper honeste - Betlejowie h. Jaślin
  • Semper immota fide - hrabiowie Pruszyńscy h. Rawicz
  • Semper melior - baronowie Czetsch h. własnego
  • Semper recte - hrabiowie Skórzewscy h. Drogosław
  • Semper recte progreditur via - hrabiowie Bielińscy h. Junosza, hrabiowie Borkowscy h. Junosza
  • Serviendo guberno - O'Rourke h. własnego
  • Si Deus nobiscum quis contra nos - Dąbrowscy h. Dąbrowski, hrabiowie Dąbrowscy h. Dąbrowski odmienny
  • Simplices sed audaces - hrabiowie Łosiowie h. Dąbrowa
  • Sto rectitudine - hrabiowie Walewscy h. Kolumna
  • Suaviter in modo, fortiter in re - hrabiowie Kossakowscy h. Ślepowron
  • Tendit at ardua virtus - hrabiowie Rzyszczewscy h. Pobóg
  • Tendite ad astra viri - hrabiowie Tranowscy h. Leliwa
  • Tegit et protegit - hrabiowie Kaszowscy h. Janina
  • Terrasse - Baudouin de Courtenay
  • To mniey boli - hrabiowie Zamoyscy herbu Jelita
  • Triumpho morte tam vita - Alan h. własnego
  • Unguibus et rostro contra hostem armati - hrabiowie Koziebrodzcy h. Jastrzębiec
  • Usque ad divisionem animae - hrabiowie Orłowscy h. Lubicz
  • Usque ad finem - Iwiccy h. Kuszaba
  • Vaillance et loyaute - hrabiowie Krasińscy h. Ślepowron odmienny
  • Victorious - O'Rourke h. własnego
  • Viel Feind, viel Ehr - Rydygierowie h. własnego
  • Virtute duce - baronowie Asch h. własnego
  • Virtute duce, comite fortuna - Szlachtowscy h. własnego
  • Virtute et labore - Czochronowie h. własnego
  • Vitam impendere vero - hrabiowie Raczyńscy h. Nałęcz
  • Vitam patriae, honorem nemini - hrabiowie Hutten-Czapscy h. Leliwa odmienny
  • Wahr und treu - baronowie Wohlfartowie h. własnego
  • Z przekonania - książęta Sanguszkowie h. Pogoń
  • Z rodu cnota, z cnoty ród - hrabiowie Miączyńscy h. Suchekomnaty
  • Przypisy

    1. [Vavrinek, Praha 2015, tom 19]
    2. Ród Gryfitów w regionie bocheńskim
    Figura heraldyczna – wzór występujący na tarczy herbowej, powstały z podziału tarczy, zaliczane do szeroko pojętych godeł heraldycznych.Ślepowron, Bojno, Bujno, Pesze, Pęszno, Szeptyc, Korwin, Corvin, Ślepy Wron – polski herb szlachecki, występujący głównie na Mazowszu, Podlasiu i Rusi oraz na ziemi lubelskiej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Janina (Clipeus in Clipeum, Tarcza w Tarczy, Pole w Polu, Szczyt w Szczycie, Zgraja), polski herb szlachecki, rozpowszechniony głównie w ziemi krakowskiej, sandomierskiej, łęczyckiej i sieradzkiej.
    Pobóg (Pobodze, Pobog, Pobożanie, Pobożanicz, Pobożany, Pobożenie, Pobożeny) - polski herb szlachecki, noszący zawołanie Pobodze. Występował głównie na Mazowszu oraz w ziemi krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej i poznańskiej. Jan Długosz napisał o Pobogach - ad iracundiam proni, czyli do gniewu skłonni, porywczy, wybuchowi. Najznamienitszym rodem herbu Pobóg są bezsprzecznie Koniecpolscy, którzy mogli poszczycić się hetmanem i całym zastępem kasztelanów i wojewodów. Inne znaczniejsze rodziny pieczętujące się Pobogiem i posiadające w swych szeregach posłów lub senatorów to też m. in. Rzyszczewscy, posiadający od połowy XIX wieku tytuł hrabiowski, Kossobudzcy, Ruszkowscy czy Rokszyccy.
    Sanguszkowie (pierwotnie Sanguszkowicze) – magnacki ród książęcy (kniaziowski) herbu Pogoń Litewska, będący gałęzią litewskiej dynastii Giedyminowiczów, a wywodzący się od przyrodniego brata króla Władysława II Jagiełły - księcia Fiodora, syna wielkiego księcia litewskiego Olgierda, syna wielkiego księcia litewskiego Giedymina. Nazwisko rodu pochodzi od imienia syna wspomnianego Fiodora - księcia Sanguszki.
    Ordery herbowe nadawały herbowi dostojności, były pewnego rodzaju oznaką godności. Ordery, nadawane konkretnej osobie za konkretne zasługi, nie wchodziły na trwałe do herbu i nie podlegały dziedziczeniu.
    Kuszaba (Bychawa, Kuczawa, Ruchaba, Ruczaba, Paprzyca, Rakwicz) – herb szlachecki, noszący zawołanie Iwiczna oraz Kuszaba.
    Pogoń, lit. Vytis, biał. Паго́ня (Pahonia) – herb Wielkiego Księstwa Litewskiego, będący równocześnie tradycyjnym symbolem narodowym Litwy i Białorusi.
    Leliwa (Leliwczyk, Leliwita) – polski herb szlachecki, noszący zawołanie Leliwa. Według najczęściej cytowanej w dawnych publikacjach opinii Jana Długosza herb ten wywodzi się z Niemiec. Opinii tej nie podziela jednak współczesny historyk Włodzimierz Dworzaczek. Jego zdaniem zarówno ród Leliwitów jak i sam herb ma polską proweniencję. Herb Leliwa występował głównie w ziemi krakowskiej, sandomierskiej oraz na terenie województwa poznańskiego. Spośród ponad 800 rodów używających podstawowej wersji herbu Leliwa do największego znaczenia politycznego oraz statusu majątkowego doszli Tarnowscy, Sieniawscy, Morsztynowie, Hlebowiczowie i Czapscy. Wpływowymi Leliwitami byli też Tyszkiewiczowie, ale im przysługiwała odmiana, Leliwa II. Potwierdzeniem statusu większości tych rodów było otrzymanie tytułów hrabiowskich i stosownych odmian w herbie (patrz sekcja odmiany, wersje arystokratyczne oraz alternatywne przedstawienia herbu). Leliwą pieczętował się także Juliusz Słowacki.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.028 sek.