• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Depozycja - archeologia

    Przeczytaj także...
    Stanowisko archeologiczne - jest to każdy ślad materialnej działalności ludzkiej w przeszłości. Terminem tym określa się zwarty, oddzielony od innych podobnych wycinek przestrzeni w obrębie którego występują źródła archeologiczne wraz z otaczającym je kontekstem.Ceramika – w rozumieniu tradycyjnym, tworzywa i wyroby otrzymywane w wyniku wypalenia odpowiednio uformowanej gliny. Nazwa tych wyrobów wywodzi się z greckiego określenia κεραμικός (keramikos), które pochodzi z kolei od słowa κέραμος (keramos – ziemia, glina).
    Sole mineralne – nieorganiczne związki chemiczne z grupy soli. Pojęcie to często odnosi się do soli spotykanych w naturze (w organizmach żywych, pożywieniu itp.). Sole mineralne są ważnym składnikiem diety człowieka, spełniają bowiem rolę budulcową oraz regulatorową. Stanowią około 4% organizmu człowieka (przy czym najważniejsze to chlorek sodu, a także sole wapnia i magnezu). Niedostateczna ilość soli mineralnych w diecie może prowadzić do poważnych zaburzeń w organizmie człowieka.

    Proces podepozycyjny – wszelkie przekształcenia jakim podlega ukształtowana w procesie stratyfikacji struktura stanowiska archeologicznego, aż do momentu jej odkrycia, część świadectw ulega zniszczeniu lub zostaje przekształcona. Nie jest to postać pierwotna lecz zredukowana pod względem jakości i ilości informacji w wyniku występowania różnych zjawisk. Podczas procesu podepozycyjnego część informacji jest bezpowrotnie tracona.

    Lascaux – jaskinia krasowa w Akwitanii, w południowo-zachodniej części Francji, w której w 1940 roku odkryto rysunki i malowidła wykonane na ścianach w okresie paleolitu. Wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Od 1963 r. jest zamknięta dla zwiedzających; turystom udostępniana jest znajdująca się w pobliżu wierna kopia jaskini (otwarta w 1983).Odczyn glebowy, właściwość gleby wyrażona przez stosunek stężenia jonów wodorowych H+ do jonów wodorotlenkowych OH- (odczyn roztworu określony w jednostkach pH) w fazie stałej gleby i w jej roztworze.

    Stan zachowania zabytków zależy od:

  • długości przebywania w ziemi,
  • surowca z jakiego wykonano przedmiot,
  • klimatu i środowiska na danym terenie.
  • Zabytki podlegają nieustannemu niszczeniu przez czynniki fizyczne takie jak:

  • zmiany temperatury otoczenia,
  • otoczenie,
  • zmiana wilgotności gruntu,
  • zmiany chemiczne (rodzaj gleby, jej odczyn, obecność soli mineralnych).
  • Na stan zachowania mają także wpływ czynniki biologiczne:

  • działalność grzybów,
  • działalność bakterii i mikroorganizmów,
  • działalność roślin (korzenie mogą zależnie od sytuacji mogą mieć negatywny lub pozytywny wpływ na zabytek).
  • Pozostałości materialne od momentu użytkowania przez dawne społeczeństwa do czasu ich odkopania przez archeologia podlegają przemianom. Stan źródeł nie jest taki sam jak w czasie ich użytkowania. Bardzo rzadko mamy do czynienia z zamrożonym obiektem z przeszłości (w wyniku wybuchu wulkanu, zamrożenia lub innego kataklizmu). Często zdarza się również, że nie wszystkie rodzaje źródeł archeologicznych mogą dotrwać do naszych czasów. Kiedy ludzie uciekają pozostawiając swój dobytek, zazwyczaj porzucając tylko rzeczy zbędne oraz zniszczone i takie je znajdujemy. Archeolog prawie nigdy nie dysponuje pełnym inwentarzem stanowiska. Tym cięższe jest odtworzenie życia ludzi w przeszłości, gdy nie zachowują się żadne ślady ich kultury niematerialnej (język, wierzenia, zwyczaje, obrzędy). Wiele zabytków jest odnajdowanych w kontekście innym niż pierwotny (w którym funkcjonowały), gdyż zostały zagubione, ukryte bądź też wyrzucone.

    Gleba, pedosfera – biologicznie czynna powierzchniowa (do 2 m miąższości) warstwa skorupy ziemskiej, powstała w procesie glebotwórczym ze skały macierzystej pod wpływem czynników glebotwórczych. Gleba składa się z części mineralnej i organicznej. Częścią gleby są organizmy glebowe.Zabytek – w języku potocznym jest to każdy wytwór działalności człowieka, będący świadectwem minionej epoki (pamiątką przeszłości), posiadający wartość historyczną, artystyczną, naukową lub emocjonalną, przy czym kryterium czasu powstania, choć najważniejsze, nie przesądza o zdefiniowaniu zabytku. Nauki humanistyczne, a w szczególności historia sztuki nie stworzyły jednej, uniwersalnej definicji zabytku przydatnej wszystkim naukom.
  • Różny może być żywot przedmiotów – przykładowo wykonane z gliny naczynie było po zużyciu wyrzucane, ale srebrne czy brązowe było naprawiane albo przetapiane i żaden ślad w materiale archeologicznym po nim nie pozostał. W dziejach często zdarzało się, że zabytki niszczono celowo po śmierci np. fundatora obiektów lub w wyniku wojen i najazdów. Ponadto wpływ na ich zachowanie mają siły przyrody.
  • W klimacie umiarkowanym, gdzie występują wysokie temperatury, deszcze oraz kwaśne gleby szczątki organiczne ulegają szybkiemu rozkładowi. Największe szanse na zachowanie mają zabytki w klimacie suchym. Brak wody uniemożliwia rozwój mikroorganizmów. Za przykład mogą posłużyć mumie egipskie i zachowane w grobowcach meble, które dotrwały do naszych czasów dzięki odpowiednim i niezmiennym warunkom. Sprzyjające zachowaniu są także ekstremalnie niskie temperatury, ponieważ hamują na długi czas rozkład. Przykładem są zamrożone ciała mamutów wraz z sierścią i zawartością żołądka oraz zamrożony człowiek z lodowca, Ötzi. Korzystny dla zachowania może być miejscowy mikroklimat. Musi być on jednak niezmienny. W jaskini Lascaux doskonale zachowały się naścienne malowidła oraz sznur pleciony.
  • Gleby kwaśne powodują rozkład kości i drewna. Gleby alkaliczne je konserwują.
  • Działanie konserwujące ma także sól oraz miedź. Potwierdzają to liczne znaleziska w miejscach wydobywania tych surowców.
  • Przedmioty organiczne zachowują się dobrze w środowisku wodnym. Brak tlenu ułatwia zachowanie zabytków w jeziorach, bagnach i na torfowiskach. Ważny jest odczyn środowiska. Kwaśne torfowiska dobrze zachowują drewno i szczątki roślinne. Niszczą kości, żelazo i ceramikę.
  • Największe szanse zachowania mają pozostałości nieorganiczne. Najlepiej zachowują się narzędzia kamienne, ceramika, cegła.
  • Przedmioty metalowe zachowują się w różnym stopniu, są o wiele bardziej podatne na niszczenie. Najlepiej zachowuje się złoto oraz srebro. Gorzej zachowuje się miedź i brąz. Jeszcze bardziej na korozję podatne jest żelazo, ponieważ tlen szybko je niszczy.
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • depozycja (geologia)
  • kulturowe procesy formowania
  • naturalne procesy formowania
  • proces podepozycyjny
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Dorota Ławecka, Wstęp do archeologii, Warszawa-Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003.
  • Colin Renfrew, Paul Bahn, Archeologia. Teorie, metody, praktyka, Warszawa: Wydawnictwo Prószyński i S-ka, 2002.
  • Żelazo (Fe, łac. ferrum) – metal z VIII grupy pobocznej o dużym znaczeniu gospodarczym, znane od czasów starożytnych.Srebro (Ag, łac. argentum) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Jest srebrzystobiałym metalem, o największej przewodności elektrycznej i termicznej. W przyrodzie występuje w stanie wolnym, a także w minerałach, takich jak argentyt czy chlorargyryt. Większość wydobywanego srebra występuje jako domieszka rud miedzi, złota, ołowiu i cynku.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Miedź (Cu, łac. cuprum) – pierwiastek chemiczny, z grupy metali przejściowych układu okresowego. Nazwa miedzi po łacinie (a za nią także w wielu innych językach, w tym angielskim) pochodzi od Cypru, gdzie w starożytności wydobywano ten metal. Początkowo nazywano go metalem cypryjskim (łac. cyprum aes), a następnie cuprum. Posiada 26 izotopów z przedziału mas 55-80. Trwałe są dwa: 63 i 65.
    Kulturowe procesy formowania - w archeologii terminem tym określa się przypadkowe lub celowe działania ludzi, które mają bezpośredni związek z wykonywaniem lub tworzeniem przedmiotów, budowaniem lub opuszczaniem budowli i zagospodarowaniem środowiska.
    Złoto (Au, łac. aurum) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 79. Złoto jest ciężkim, miękkim i błyszczącym metalem, będącym najbardziej kowalnym i ciągliwym spośród wszystkich znanych metali. Czyste złoto ma jasnożółty kolor i wyraźny połysk, nie utlenia się w wodzie czy powietrzu. Chemicznie złoto należy do metali przejściowych i pierwiastków grupy 11. Z wyjątkiem helowców (tzw. gazów szlachetnych) złoto jest najmniej reaktywnym pierwiastkiem. Złoto długo przed okresem spisanej historii było drogocennym i poszukiwanym metalem szlachetnym używanym w biciu monet, jubilerstwie, sztuce i zdobieniach.
    Stratyfikacja - nazwa pochodzi od łacińskich słów - stratum - warstwa i facio - robię. W archeologii oznacza proces tworzenia się warstw czyli tzw. proces stratyfikacyjny na stanowisku archeologicznym odzwierciedlający sekwencję zdarzeń, które miały na nim miejsce w przeszłości. Wykopaliska stratygraficzne mają na celu uzyskanie takiej sekwencji.
    Korozja (łac. corrosio – zżeranie) – procesy stopniowego niszczenia materiałów, zachodzące między ich powierzchnią i otaczającym środowiskiem. Zależnie od rodzaju materiału dominujące procesy mają charakter reakcji chemicznych, procesów elektrochemicznych, mikrobiologicznych lub fizycznych (np. topnienie i inne przemiany fazowe, uszkodzenia przez promieniowanie).
    Brązy – stopy miedzi z cyną lub innymi metalami i ewentualnie innymi pierwiastkami, w których zawartość miedzi zawiera się w granicach 80-90% wagowych (stopy miedzi, które nie noszą nazwy "brąz", to mosiądze – stopy miedzi i cynku oraz miedzionikiel – stop miedzi z niklem). Składy brązów specyfikuje Polska Norma PN-xx/H-87050.
    Andrew Colin Renfrew, Lord Renfrew of Kaimsthorn (ur. 25 lipca 1937 w Stockton-on-Tees) – brytyjski archeolog, znany ze swoich prac w dziedzinie datowania radiowęglowego, archeogenetyki i paleojęzykoznawstwa.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.011 sek.