• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Denali

    Przeczytaj także...
    Gabinet Stanów Zjednoczonych (ang. Cabinet of the United States) – amerykański odpowiednik „rady ministrów”, który jest organem gromadzącym, pod przewodnictwem prezydenta, szefów poszczególnych departamentów (czyli odpowiedników ministerstw) oraz osoby w randze członka gabinetu, ale bez „resortu” (odpowiednik ministra bez teki). Nie jest wymieniany co prawda w konstytucji i ukształtował się niejako naturalnie, ale i tak stanowi bardzo istotny organ, odpowiadający „rządom” w innych krajach.Łupek krystaliczny, łupek metamorficzny – skała metamorficzna o doskonałej łupkowatości, czyli podzielności na płytki.
    Park Narodowy Denali (ang. Denali National Park and Preserve) – największy park narodowy w USA w południowej części stanu Alaska. Nazwa parku pochodzi od słowa „Denali” będącego indiańską nazwą szczytu McKinley. Park został utworzony w 1917 roku pod nazwą Mount McKinley National Park. Jednak nazwa ta stała się przedmiotem sporu. Dlatego też w 1980 roku park został włączony w skład większego Parku Narodowego Denali. Na terenie parku znajduje masyw Mount McKinley o wysokości 6194 m n.p.m. – nazwany tak na cześć prezydenta USA – Williama McKinleya. Mount McKinley stanowi najwyższy szczyt Ameryki Północnej, a jednocześnie jeden ze szczytów wchodzących w skład tzw. Korony Ziemi (połowa tego masywu pokryta jest warstwą lodowo-śnieżną o grubości kilkuset metrów). Park zajmuje powierzchnię ponad 6 milionów hektarów.

    Denali (w latach 1896–2015 Mount McKinley) – najwyższy szczyt Ameryki Północnej (co zapewnia mu miejsce w Koronie Ziemi), położony w górach Alaska, na terenie Parku Narodowego Denali w Stanach Zjednoczonych.

    Góra ta zbudowana jest ze skał krystalicznych (głównie granitów i łupków krystalicznych). Jej masyw pokryty jest wiecznym śniegiem i lodowcami, a największy z nich – o długości ok. 50 km – to lodowiec Muldrow. Względem otaczających go dolin występuje u jego stoków jedna z największych deniwelacji na świecie – ponad 5 kilometrów. Ciśnienie na szczycie odpowiada ciśnieniu na wysokości 6900 m n.p.m. na terenach bliżej równika. Na szczycie notuje się bardzo niskie temperatury oraz wiatry dochodzące do 160 km/h.

    NASA (National Aeronautics and Space Administration) (pl. Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej) – agencja rządu Stanów Zjednoczonych odpowiedzialna za narodowy program lotów kosmicznych, ustanowiona 29 lipca 1958 r. na mocy National Aeronautics and Space Act, zastępując poprzednika – National Advisory Committee for Aeronautics. Jest wydziałem Departamentu Obrony USA i jest mu bezpośrednio podległa.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    W 1952 wyznaczono wysokość góry na 6193 m n.p.m. Wynik ten został zrewidowany w 2015, dzięki użyciu technologii GPS. Najwyższy szczyt mierzy 6190 m n.p.m.

    Nazwa[]

    Nazwa Mount McKinley została nadana w 1896 na cześć Williama McKinleya, który zdobył wówczas nominację Partii Republikańskiej na prezydenta Stanów Zjednoczonych (i objął ten urząd rok później). Już wcześniej jednak Atabaskowie (miejscowa ludność indiańska) nazywali ten szczyt Denali, co oznacza „wysoki”. W 1975 władze stanu Alaska przegłosowały przywrócenie dawnej nazwy i rozpoczęły się starania, by została ona zatwierdzona przez Gabinet Stanów Zjednoczonych. W opozycji stali przede wszystkim politycy ze stanu Ohio, z którego pochodził McKinley, opowiadający się za utrzymaniem dotychczasowej nazwy. 28 sierpnia 2015, decyzją sekretarz Departamentu Zasobów Wewnętrznych Stanów Zjednoczonych (Sally Jewell), przywrócona została pierwotna nazwa góry: Denali.

    Atabaskowie (Atapaskowie, ang. Athabasca Indians, Athapasca Indians) – potoczna nazwa dużej grupy plemion Ameryki Północnej posługujących się językami atabaskańskimi (atapaskańskimi ang. athabascan lub athapascan) i zamieszkujących kilka odrębnych części kontynentu:Alaska (ang. Alaska Range) – łańcuch górski w Ameryce Północnej w stanie Alaska. Jest to najwyższa część Kordylierów z najwyższym szczytem kontynentu – McKinley (6194 m n.p.m.).

    Zdobycia szczytu[]

    Po raz pierwszy szczyt został zdobyty 7 czerwca 1913 przez Hudsona Stucka, Harry’ego Karstensa, Waltera Harpera i Roberta Tatuma. Pierwszym Polakiem, który tego dokonał – 31 lipca 1970 – był Marek Głogoczowski.

    Niektóre taksony nazwane jego nazwiskiem[]

  • denaliensis
  • Ceratozetella denaliensis (syn. Cyrtozetes denaliensis Behan–Pelletier, 1985)
  • Magnoavipes denaliensis Fiorillo et al., 2011
  • denali
  • Cosberella denali (Fjellberg, 1985)
  • Proclossiana aphirape denali Klots, 1940
  • Symplecta denali (Alexander, 1955)
  • Tipula denali Alexander, 1969
  • denalii
  • Erigeron denalii A. Nelson, 1945
  • Papaver denalii Gjaerevoll 1963
  • mckinleyensis lub mackinleyensis
  • Erebia mackinleyensis (Gunder, 1932)
  • Oeneis mackinleyensis Dos Passos 1965 lub Oeneis mckinleyensis Dos Passos 1949
  • Uredo mckinleyensis lub Uredo mackinleyensis Cummins 1952
  • Przypisy[]

    1. Mount McKinley's Alaska name Denali is restored by Obama. bbc.com, 2015-08-31. [dostęp 2015-08-31].
    2. Obama przywróci najwyższemu szczytowi Ameryki Płn. indiańską nazwę. Nie McKinley, lecz Denali (pol.). wyborcza.pl, 2015-08-31. [dostęp 2015-09-02].
    3. [earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=86526 A New Identity for Denali]. W: Earth Observatory [on-line]. NASA, 2015-09-03. [dostęp 2015-09-07].
    4. Najwyższa góra Ameryki Północnej zmienia nazwę
    5. Artur Bartkiewicz: Barack Obama zmienia nazwę najwyższej góry w USA. rp.pl, 2015-08-30. [dostęp 2015-08-31].
    6. Sally Jewell: Order No. 3337. U.S. Department of the Interior, 2015-08-28. [dostęp 2015-09-05].
    7. Old Name Officially Returns to Nation’s Highest Peak. U.S. Geological Survey, 2015-09-01. [dostęp 2015-09-05].
    8. Wyprawy w góry egzotyczne. „Taternik”. 1, s. 33, 1972. Józef Nyka (red.). Warszawa: RSW „Prasa” – Wydawnictwo „Prasa Młodzieżowa i Sportowa”. ISSN 0137-3155. [dostęp 2015-09-01]. 
    Henry Peter "Harry" Karstens (1878 - 28 listopada 1955) był szefem Narodowego Parku Mount McKinley (teraz Park Narodowy Denali) w latach 1921 - 1928. Był jednym z przewodników w pierwszym udanym wejściu na Mount McKinley w 1913 r.Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Global Positioning System (GPS) - właściwie GPS-NAVSTAR (ang. Global Positioning System – NAVigation Signal Timing And Ranging) – jeden z systemów nawigacji satelitarnej, stworzony przez Departament Obrony Stanów Zjednoczonych, obejmujący swoim zasięgiem całą kulę ziemską. System składa się z trzech segmentów: segmentu kosmicznego - 31 satelitów orbitujących wokół Ziemi na średniej orbicie okołoziemskiej; segmentu naziemnego - stacji kontrolnych i monitorujących na ziemi oraz segmentu użytkownika - odbiorników sygnału. Zadaniem systemu jest dostarczenie użytkownikowi informacji o jego położeniu oraz ułatwienie nawigacji po terenie.
    Walter Harper (ur. 1 stycznia 1892, zm. 25 października 1918) - pierwsza osoba na szczycie Mount McKinley (Denali), najwyższej górze Ameryki Północnej. Był pół Indianinem, pół Szkotem.
    Prezydent Stanów Zjednoczonych – głowa państwa Stanów Zjednoczonych, na mocy artykułu II Konstytucji sprawuje władzę wykonawczą kraju, jest naczelnym dowódcą sil zbrojnych, może też żądać pisemnych opinii od kierujących wszystkimi departamentami rządowymi w zakresie podległych im spraw. Prezydentowi przysługuje tez prawo darowania bądź zawieszania kar, za wszystkie przestępstwa przeciw Stanom Zjednoczonym, z wyjątkiem kar wynikłych z nadużyć popełnionych w trakcie sprawowania urzędów. W porozumieniu z Senatem i za zgodą 2/3 obecnych na posiedzeniu Senatorów, ma prawo zawierania umów międzynarodowych, powoływania za zgoda Senatu ambasadorów, konsulów, sędziów Sadu Najwyższego i ministrów pełnomocnych oraz wszystkich urzędników federalnych, których sposób powoływania nie został inaczej ustanowiony konstytucją bądź ustawami.
    Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.
    Lodowiec – wolno płynąca masa lodu powstałego z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu. Lodowce są największym rezerwuarem wody słodkiej na Ziemi i drugim po oceanach wody na świecie.
    „Taternik” – magazyn informacyjny Polskiego Związku Alpinizmu, wydawany od 1907 roku. Od 2008 r. ukazuje się jako kwartalnik zarówno w wersji drukowanej jak i elektronicznej, jako plik PDF.
    Równik – część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.036 sek.