• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Delegatura Sił Zbrojnych na Kraj

    Przeczytaj także...
    Delegatura Rządu na Kraj – tajny naczelny organ władzy administracyjnej w okupowanej Polsce, utworzony w 1940 r., składający się z departamentów. Na jej czele stał Delegat Rządu na Kraj, podporządkowany Rządowi RP na uchodźstwie, a od 1944 wicepremier w tym rządzie. Delegatura kierowała pracą pionu cywilnego Polskiego Państwa Podziemnego. Jej zadaniami było utrzymanie ciągłości instytucji państwowych, zapewnienie normalnego funkcjonowania państwa, przygotowanie do przyjęcia kontroli nad krajem po zakończeniu wojny, rejestracja poczynań okupantów i dokumentacja zbrodni wojennych, ochrona i ratowanie zagrożonych dóbr kultury.Jan Rzepecki ps. „Białynia”, „Ożóg”, „Burmistrz”, „Górski”, „Krawczyk”, „Ślusarczyk”, „Prezes”, „Rejent”, „Sędzia”, „Wolski” (ur. 29 września 1899 w Warszawie, zm. 28 kwietnia 1983, tamże) – historyk wojskowości, pułkownik dyplomowany Wojska Polskiego, delegat Sił Zbrojnych na Kraj w 1945.
    Jan Szczurek - Cergowski (do 1938 Jan Szczurek) ps. "Sławbor", "Mestwin", "Cios", "Wiesław" (ur. 22 grudnia 1897 w Cergowej, zm. 14 listopada 1972 w Warszawie) – pułkownik artylerii Wojska Polskiego, szef Wydziału Artylerii Oddziału III Komendy Głównej AK. Uczestnik postania warszawskiego, dowódca zgrupowania, "Podobwodu Śródmieście Południowe" i dowódca 72 Pułku Piechoty AK. Organizator konspiracji antykomunistycznej m.in. Delegat Sił Zbrojnych Obszaru Zachodniego a następnie prezes Obszaru Zachodniego WiN. Więziony od 1945 do 1947 oraz od 1950 do 1956.
    Delegatura SZ 1945.png

    Delegatura Sił Zbrojnych na Kraj – formacja wojskowa powstała 7 maja 1945 z rozkazu p.o. Naczelnego Wodza gen. Władysława Andersa, z delegatem płk Janem Rzepeckim w celu organizacji tworzącej się partyzantki antykomunistycznej.

    Powstanie i działalność Delegatury Sił Zbrojnych[]

    Na jej czele stanął płk Jan Rzepecki, który na swego następcę, w wypadku aresztowania, wyznaczył płk dypl. Janusza Bokszczanina. W paru późniejszych spotkaniach z płk Rzepeckim brali udział komendant obszaru centralnego ppłk Jan Mazurkiewicz i komendant okręgu białostockiego ppłk Władysław Liniarski. Delegat Sił Zbrojnych na Kraj mający uprawnienia takie jak komendant AK, utrzymał strukturę dowodzenia taką jaka istniała w Armii Krajowej.

    Rada Jedności Narodowej – reprezentacja polityczna Polskiego Państwa Podziemnego powstała z 8 stycznia na 9 stycznia 1944 w wyniku przekształcenia Krajowej Reprezentacji Politycznej, działała do 1 lipca 1945. Janusz Bohdan Bokszczanin ps. „Sęk”, „Wir”, „Bartek”, „Lech” (ur. 29 października 1894 w Grodnie zm. 1 sierpnia 1973 w Paryżu) – pułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego.

    Odezwa płk Rzepeckiego do oddziałów partyzanckich pozostających w lesie, wzywająca do pracy nad odbudową Kraju a jednocześnie przeciwna ujawnianiu się i ostrzegająca przed prowokacjami pozostała bez echa w związku z akcjami pacyfikacyjnymi na Białostocczyźnie i Lubelszczyźnie prowadzonymi przez Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego, ludowe Wojsko Polskie i NKWD. W tym czasie nastąpił wzrost aktywności partyzantki poakowskiej. Skutecznie były atakowane więzienia w wielu miastach w kraju.

    Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (używana była również forma "Wolność i Niepodległość" pełna nazwa: Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji "Wolność i Niezawisłość") – polska cywilno-wojskowa organizacja antykomunistyczna założona 2 września 1945 w Warszawie. Jej trzon stanowiły pozostałości rozwiązanej w 1945 Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj. WiN przejęła jej strukturę organizacyjną, kadry, majątek a także częściowo oddziały leśne. Dowódcy obszarów DSZ zostali prezesami obszarów WiN.Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) – specjalna formacja wojskowa podporządkowana ministrowi bezpieczeństwa publicznego (1945–1954) a następnie ministrowi spraw wewnętrznych, powołana uchwałą Krajowej Rady Narodowej z dnia 25 maja 1945 roku.
     Osobny artykuł: Rozbicie więzienia w Kielcach.

    W czasie fali aresztowań mających miejsce od czerwca 1945 r. aresztowano m. in. szefa sztabu DSZ płk Wojciecha Borzobohatego.

    Po powstaniu Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej i rozwiązaniu Rady Jedności Narodowej działalność DSZ ograniczyła się do zapewnienia bezpieczeństwa prześladowanym partyzantom AK. Cofniecie uznania dla Rządu RP na uchodźstwie przez mocarstwa zachodnie przekreśliło sens istnienia DSZ podległej temu rządowi. Delegatura istniała do 6 sierpnia 1945, kiedy została rozwiązana rozkazem płk. Rzepeckiego. W wyniku amnestii która weszła w życie 21 sierpnia 1945 r. z podziemia wyszło i ujawniło się około 30 000 osób. Natomiast nie powiodła się propozycja ujawnienia całej DSZ złożona płk Rzepeckiemu przez gen. Mariana Spychalskiego.

    Marian Spychalski, ps. „Marek”, „Orka” (ur. 6 grudnia 1906 w Łodzi, zm. 7 czerwca 1980 w Warszawie) – działacz partyjny i państwowy w okresie PRL, w latach 1944–1952 poseł do Krajowej Rady Narodowej i poseł na Sejm Ustawodawczy (w październiku 1951 pozbawiony immunitetu), w latach 1957–1972 poseł na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji, członek Komitetu Centralnego i Biura Politycznego KC PZPR, przewodniczący Rady Głównej SFOS, prezydent Warszawy (1944–1945), Członek Honorowy PTTK (od 15 maja 1965), przewodniczący Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu (1968–1971) i przewodniczący Rady Państwa PRL (1968–1970), szef Sztabu Głównego Gwardii Ludowej (1942), szef Sztabu Głównego Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego (1944), szef Głównego Zarządu Politycznego WP (1956), minister obrony narodowej PRL (1957–1968), Marszałek Polski (od 7 października 1963 – był ostatnią osobą, której nadano ten stopień), z wykształcenia inżynier architekt.Antoni Sanojca, ps. Cis, Knapik, Kortum, Marian, Skaleń (ur. 4 czerwca 1899 w Rzeszowie - zm. 25 lipca 1990 w Warszawie) – oficer Komendy Głównej Armii Krajowej. W powstaniu warszawskim zastępca dowódcy Grupy AK "Północ".

    W miejsce DSZ 2 września tego samego roku, płk Rzepecki wraz z grupą współpracowników powołał do życia nową organizację polityczną o nazwie Wolność i Niezawisłość.

     Osobny artykuł: Wolność i Niezawisłość.

    Struktura Delegatury Sił Zbrojnych[]

    Dowództwo DSZ
  • Delegat Sił Zbrojnych - płk Jan Rzepecki
  • Zastępca delegata sił zbrojnych -płk Janusz Bokszczanin
  • Szef sztabu - ppłk dypl. Wojciech Borzobohaty (areszt. VI 1945), ppłk dypl. Tadeusz Jachimek
  • Szef wywiadu DSZ- ppłk Tadeusz Jachimek
  • szef BiP DSZ - kpt Kazimierz Moczarski;
  • Struktury terytorialne DSZ
  • Obszar Centralny DSZ z siedzibą w Warszawie - dowódca płk Jan Mazurkiewicz, zastępca ppłk Józef Rybicki; Okręgi: białostocki, lubelski, kielecki, warszawski, łódzki
  • Obszar Zachodni DSZ z siedzibą w Poznaniu - ppłk Jan Szczurek-Cergowski; szef sztabu - kpt Kazimierz Leski; Okręgi: bydgoski,poznański, gdański, szczeciński, olsztyński.
  • Obszar Południowy DSZ z siedzibą w Krakowie - dowódca płk Antoni Sanojca, zastępca płk Franciszek Niepokólczycki; Okręgi: krakowsko-rzeszowski, górnośląski, dolnośląski.
  • Przypisy

    1. Stefan Korboński:Polskie Państwo Podziemne, Wydawnictwo Nasza Przyszłość, Bydgoszcz str. 229-230
    2. Leksykon historii Polski po II wojnie światowej 1944-1997 2003 ↓, s. 35,.

    Bibliografia[]

  • Praca zbiorowa: Leksykon historii Polski po II wojnie światowej 1944-1997. Warszawa: 2003.
  • Zobacz też[]

  • żołnierze wyklęci
  • Podziemie reakcyjne
  • Delegatura Rządu na Kraj
  • Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie – rząd Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1939-1990 będący legalną kontynuacją władz II RP, zmuszonych opuścić Polskę po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 i okupacji całego terytorium Polski przez agresorów. Siedzibą rządu był Paryż, później Angers (na zasadzie eksterytorialności), a od końca czerwca 1940 (kapitulacji Francji) – Londyn. Władze RP na uchodźstwie zakończyły działanie po wyborze i zaprzysiężeniu Lecha Wałęsy na prezydenta Polski i przekazaniu mu insygniów prezydenckich przez prezydenta RP Ryszarda Kaczorowskiego.Kazimierz Leski ps. „Bradl” (ur. 21 czerwca 1912 w Warszawie, zm. 27 maja 2000 tamże) – żołnierz AK, wynalazca, z wykształcenia inżynier mechanik.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Franciszek Niepokólczycki, ps. "Teodor", "Szubert", "Franek", "Żejmian", "Halny" (ur. 27 października 1900 w Żytomierzu, zm. 11 czerwca 1974 w Warszawie) − pułkownik saperów Wojska Polskiego, żołnierz Armii Krajowej i powojennego podziemia antykomunistycznego, prezes WiN, więzień polityczny w okresie stalinowskim, kawaler Orderu Orła Białego.
    Rozbicie więzienia w Kielcach – akcja mająca na celu uwolnienie bojowników AK, NSZ i innych organizacji zwalczanych przez stalinowski terror komunistyczny, przeprowadzona przez oddział około 200 żołnierzy AK, pod dowództwem Antoniego Hedy ps. "Szary". Odbyła się w nocy z 4 na 5 sierpnia 1945 r. W jej wyniku, przy minimalnych stratach, opanowano miasto, rozbito więzienie i uwolniono ok. 350 więźniów przetrzymywanych przez WUBP w Kielcach.
    Kazimierz Damazy Moczarski (ur. 21 lipca 1907 w Warszawie, zm. 27 września 1975 tamże) – dziennikarz, pisarz, żołnierz Armii Krajowej, szef Biura Informacji i Propagandy ZWZ-AK; autor książki Rozmowy z katem, będącej relacją ze wspólnego pobytu w więzieniu z generałem SS Jürgenem Stroopem.
    Józef Roman Rybicki (ur. 18 grudnia 1901 w Kołomyi, zm. 9 maja 1986 w Warszawie) – polski filolog klasyczny, nauczyciel, żołnierz AK ps. Andrzej – dowódca Kedywu Okręgu Warszawa, uczestnik powstania warszawskiego, członek WiN, więzień polityczny w latach 1945-1954, działacz środowisk abstynenckich, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników i Komitetu Samoobrony Społecznej KOR.
    Ludowe Wojsko Polskie (LWP) – potoczna nazwa polskich sił zbrojnych sformowanych w latach 1943–1944 w ZSRR oraz wywodzącego się z nich Wojska Polskiego w Polsce Ludowej w latach 1944–1952 i Sił Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1952–1989.
    Jan Mazurkiewicz ps. „Zagłoba”, „Socha”, „Sęp”, „Radosław” (ur. 27 sierpnia 1896 we Lwowie, zm. 4 maja 1988 w Warszawie) – generał brygady Wojska Polskiego, dowódca Zgrupowania AK „Radosław” w czasie powstania warszawskiego, wiceprezes Zarządu Głównego ZBoWiD, członek Prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu (1981–1983).
    Władysław Liniarski, ps. "Mścisław", "Wuj", "Jan" (ur. 23 listopada 1897, zm. 11 kwietnia 1984 w Warszawie) – pułkownik Wojska Polskiego, komendant Białostockiego Okręgu ZWZ-AK (nieprzerwanie przez 5 lat); od stycznia 1945 komendant Białostockiego Okręgu AKO; jeden z "żołnierzy wyklętych"; działacz podziemia antykomunistycznego, ofiara represji stalinowskich; w 1979 został członkiem Komitetu Porozumienia na rzecz Samostanowienia Narodu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.014 sek.