• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dekapol

    Przeczytaj także...
    Gaius Plinius Secundus zwany Starszym (Maior) (ur. 23 r. n.e. w Comum Novum, dzisiaj Como we Włoszech, zm. 25 sierpnia 79 n.e. w Stabiach, dzisiaj Castellammare di Stabia) – historyk i pisarz rzymski.Ewangelia Marka [Mk lub Mar] – druga z kolei, a zarazem najkrótsza i najstarsza Ewangelia nowotestamentowa. Jej autorem według tradycji chrześcijańskiej jest Jan Marek, który miał spisać w Rzymie relację Piotra Apostoła. Jest jedną z ewangelii synoptycznych. Święty Marek napisał Ewangelię dla ludzi nieznających języka aramejskiego oraz zwyczajów żydowskich. W przeciwieństwie do Mateusza terminy aramejskie zawsze są objaśniane, podobnie jak zwyczaje żydowskie. Pod względem stylu i języka ustępuje pozostałym Ewangeliom. Niewiele jest mów Jezusa i są one krótkie (poza dwoma, tj. Mk 4,1-34 oraz Mk 13,1-37). Marek koncentruje się na opisie cudów i czynów Jezusa.
    Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.
    Dekapol

    Dekapol, Decapolis – związek dziesięciu miast hellenistycznych, położonych (prócz Scytopolis) w Transjordanii i zasiedlonych przez zhellenizowaną ludność nieżydowską i mniejszość żydowską.

    Najwcześniej w źródłach pisanych Dekapol został wzmiankowany w Ewangelii Mateusza (Mt 4,25) i Ewangelii Marka (Mk 5,20). Pierwotnie do związku należało dziesięć miast, z biegiem czasu skład Dekapolu zmieniał się. W dziele Historia naturalna (Hist. nat., V, 4) z I wieku Pliniusz Starszy wzmiankował o dziesięciu miastach Dekapolu, aczkolwiek nadmieniał, że u innych autorów skład Dekapolu różni się od jego informacji. W II wieku Klaudiusz Ptolemeusz w swojej Geografii (Geogr., V, 14, 18) wymienił jedenaście miast. Stefanos z Bizancjum w IV wieku wspominał, że członkami Dekapolu było 14 miast.

    Klaudiusz Ptolemeusz, Ptolemeusz Klaudiusz lub po prostu Ptolemeusz (łac. Claudius Ptolemaeus, stgr. Κλαύδιος Πτολεμαῖος Klaudios Ptolemaios; ur. ok. 100, zm. ok. 168) – astronom, matematyk i geograf greckiego pochodzenia. Urodzony w Tebaidzie, kształcił się i działał w Aleksandrii należącej wówczas do Imperium rzymskiego około II wieku n.e.Filip Tetrarcha, albo Herod Filip II (ur. ok. 24 p.n.e., zm. 34 w Betsaidzie) – tetrarcha Batanei, Gaulanitydy, Trachonu i Paneas od 4 p.n.e. Syn Heroda Wielkiego i Kleopatry z Jerozolimy. Mąż Salome III. Wychowywał się w Rzymie.

    Dekapol położony był na południowy wschód od Jeziora Galilejskiego do linii miast Hippos, Gadara i Pella, która był granicą z tetrarchią Filipa. Na zachodnim brzegu Jordanu zlokalizowane było miasto Scytopolis, chroniące szlaku handlowego do Morza Śródziemnego. Początkowo stolicą Dekapolu była Gadara, później Damaszek. W drugiej połowie I wieku największym miastem związku było Scytopolis, o czym wspominał Józef Flawiusz (Wojna, III, 446). Może to świadczyć o tym, że Damaszek nie należał już do Dekapolu.

    Tetrarchia (z greckiego rządy czterech, czwórwładza; łac. kwadrumwirat) – system rządów w cesarstwie rzymskim wprowadzany stopniowo przez cesarza Dioklecjana od 286 roku. Polegał na równoczesnym panowaniu czterech osób: dwóch augustów i dwóch władców niższej rangi z tytułem cezara.Ptolemeusze (albo Lagidzi) – dynastia pochodzenia macedońskiego panująca w starożytnym Egipcie w latach 304–30 p.n.e., w południowej Syrii, Libanie i Palestynie w latach 301–200 p.n.e., na Cyprze do 58 p.n.e. i w latach 48–30 p.n.e. oraz w Cyrenajce do 96 p.n.e.. Przejściowo do państwa Ptolemeuszy należały także południowe i południowo-zachodnie wybrzeża Azji Mniejszej i wyspy Morza Egejskiego. Nazwa dynastii pochodzi od imienia założyciela i kolejnych królów dynastii, zaś nazwa alternatywna, Lagidzi, od ojca Ptolemeusza I – Lagosa.

    Początek historii większości miast Dekapolu sięga lat 64–62 p.n.e., tj. czasów Pompejusza i jego osiedleńczej polityki na Bliskim Wschodzie. Miasta zostały założone na miejscu istniejących tu pradawnych osad, które za panowania Seleucydów i Ptolemeuszy przebudowano i zasiedlono na nowo. Miasta Dekapolu miały autonomię z wyjątkiem polityki militarnej i częściowo podatkowej, która znajdowała się w rękach władz hellenistycznych. Na władzę autonomiczną składały się w większości miast własne sądy, polityka finansowa, prawo do bicia monet i datowanie według własnego kalendarza. Zwierzchnią władzę w związku sprawowali z ramienia Pompejusza namiestnicy Syrii. Józef Flawiusz w Dawnych dziejach (XIV, 74 i nn.) oraz Wojnie (155 i nn., 164 i nn.) wzmiankuje o utraceniu niezależności miast hellenistycznych za panowania Hasmoneuszy. Gadarę i Hippos August podarował Herodowi, Abila została przekazana Agryppie II. Niemniej jedność Dekapolu zachowała się do czasów, gdy po 106 roku Filadelfia i Dium zostały przyłączone do prowincji Arabia.

    Herod Wielki (Herodes Magnus), czasami w literaturze opisywany jako Herod (II) Wielki (ur. 73 lub w 72 roku p.n.e., zm. 4 roku p.n.e.) – syn Idumejczyka Antypatra i Nabatejki Kypros. Od roku 47 p.n.e. był namiestnikiem Galilei mianowanym przez swojego ojca, a od 46 r. p.n.e. namiestnikiem Celesyrii i Samarii z ręki Sekstusa Cezara. W latach 37 - 4 p.n.e. król Judei z łaski Rzymu.Józef Flawiusz (hebr. Josef ben Matatia, stgr. ᾿Ιώσηπος Φλαύιος, łac. Iosephus Flavius, ur. 37, zm. po 94) – żydowski historyk pochodzący z rodu kapłańskiego. Józef pochodził z klasy Joariba, pierwszej klasy kapłańskiej w Izraelu. Jego pradziadek, Mattias Garbaty (ur. 135 p.n.e.), był po kądzieli wnukiem Jonatana Machabeusza. Był synem Mattiasa syna Józefa, jerozolimskiego kapłana.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Encyklopedia archeologiczna Ziemi Świętej, oprac. A. Negev, s. 123.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Encyklopedia archeologiczna Ziemi Świętej, oprac. A. Negev, Warszawa 2002. ​ISBN 82-7157-461-4​; ​ISBN 83-7157-461-4​.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Epoka hellenistyczna – okres w dziejach regionu Morza Śródziemnego i Bliskiego Wschodu (zwłaszcza obszarów znajdujących się pod greckim panowaniem), którego początek wyznacza śmierć Aleksandra Wielkiego w 323 roku p.n.e., a koniec rzymskie podboje zakończone zajęciem ptolemejskiego Egiptu w 30 roku p.n.e. Niekiedy zwany hellenizmem, lub epoką aleksandryjską.
    Machabeusze, znani również jako: Hasmoneusze (hebr.: מכבים lub מקבים, Makabim) – judejski ród kapłański, a po powstaniu Machabeuszy – dynastia panująca w Judei (147 p.n.e.-37 p.n.e.).
    Jordan (hebr. נהר הירדן, nahar hayarden; arab. نهر الأردن, nahr al-urdun) – rzeka w Azji, na Bliskim Wschodzie, przepływająca przez Liban, Syrię, Izrael oraz Jordanię na kilku odcinkach będąc rzeką graniczną.
    Gnaeus Pompeius Magnus, Gnejusz Pompejusz Wielki (ur. 29 września 106 p.n.e., zm. 28 września 48 p.n.e.) – rzymski polityk i dowódca wojskowy, jeden z twórców I triumwiratu, zwany przez współczesnych Pompejuszem Wielkim ze względu na wielkie sukcesy polityczne i militarne oraz zasługi dla Rzymu.
    Transjordania (ang. Transjordan, arab. إمارة شرق الأردن Imārat Sharq al-Urdun ) (czyli "kraj za Jordanem") – emirat utworzony w 1921 we wschodniej części terytorium mandatowego Palestyny na Bliskim Wschodzie. Terytorium to pozostawało pod administracją Wielkiej Brytanii do roku 1946, gdy ogłosiło ono niepodległość jako Królestwo Transjordanii. Od 1949 jego oficjalna nazwa brzmi Jordańskie Królestwo Haszymidzkie, arab. (الأردن Al-Urdunn, المملكة الأردنية الهاشمية Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja.
    Arabia Petraea – prowincja rzymska nazywana inaczej Provincia Arabia na terenie dzisiejszej Jordanii, Synaju i północno-zachodniej Arabii Saudyjskiej. Stolicą było miasto Petra.
    Stefan z Bizancjum (gr. Στέφανος Βυζάντιος, łac. Stephanus) – erudyta grecki żyjący w VI wieku n.e. Napisał ogromne dzieło etnograficzno-geograficzne składające się z ponad 50 ksiąg, zatytułowane Ethnika (Εθνικά). Stanowiło ono kompilację wiadomości zaczerpniętych z dzieł wielu wcześniejszych autorów, m.in. Hekatajosa z Miletu, Herodota z Halikarnasu, Eratostenesa, Efora, Strabona czy Pauzaniasza. Opisywało położenie miejscowości, jej historię oraz ludzi stamtąd pochodzących. Z dzieła Stefana zachował się jedynie wyciąg sporządzony około 700 r. n.e. Stefan urozmaicał hasła swojego kompendium cytatami z poetów i prozaików greckich.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.015 sek.