• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Deinonych



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Współczynnik encefalizacji (EQ – ang. encephalization quotient), współczynnik umózgowienia – termin, który wprowadził Harry J. Jerison w celu oszacowania potencjalnych możliwości intelektualnych mózgu danego organizmu. Wskazuje ile razy większy lub mniejszy jest przeciętny mózg osobnika danego gatunku od mózgu, jakiego należy się spodziewać u zwierzęcia o rozmiarach typowych dla tego gatunku. Współczynnik encefalizacji obliczany jest różnymi metodami porównania masy mózgu do masy ciała, np. według swojej pierwotnej koncepcji Jerison zaproponował wzór:Welociraptor (Velociraptor) – rodzaj niewielkich teropodów z rodziny dromeozaurów (Dromaeosauridae). Velociraptor był dwunożnym drapieżnikiem zamieszkującym tereny dzisiejszej Mongolii pod koniec okresu kredy 83 do 70 milionów lat temu. Obecnie wyróżniane są tylko dwa gatunki należące do tego rodzaju – Velociraptor mongoliensis i V. osmolskae.

    Deinonych (Deinonychus – „straszny szpon”) – rodzaj niewielkiego teropoda występującego we wczesnej kredzie na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej. Do tego rodzaju należy tylko jeden gatunek – D. antirrhopus. Deinonych osiągał ok. 3-4 m długości. Skamieniałości tego dinozaura zostały znalezione w stanach Montana, Wyoming i Oklahoma, choć przypisywane do niego zęby odkryto także w Marylandzie. John Ostrom badał deinonycha w 1960 r., w czasie renesansu dinozaurów. Podczas tych badań uznał deinonycha za czynnego i zręcznego zabójcę. Deinonych zmienił sposób patrzenia na dinozaury jako na „przerośnięte jaszczurki” i dał nowy, pełen dynamizmu obraz dinozaurów.

    Sinornitozaur (Sinornithosaurus) – rodzaj niewielkiego wczesnokredowego teropoda z rodziny dromeozaurów (Dromaeosauridae). Jego nazwa oznacza „chiński ptasi jaszczur”. Występował ok. 125 mln lat temu na terenach współczesnej formacji Liaoning (Chiny). Był pokryty prymitywnymi piórami.John H. Ostrom (ur. 18 lutego 1928 w Nowym Jorku, zm. 16 lipca 2005 w Litchfield w stanie Connecticut) – amerykański paleontolog, badacz wymarłych kręgowców, sformułował tezę o stałocieplności niektórych dinozaurów oraz o pochodzeniu ptaków od dinozaurów.

    Etymologia[ | edytuj kod]

    Nazwa rodzajowa tego dinozaura składa się z greckich słów δεινος/deinos – straszny i ονυχος/nychus – szpon i oznacza „straszny szpon”. Wzięła się ona od ogromnego sierpowatego pazura znajdującego się na obu stopach tego dinozaura. Tymczasem nazwa gatunkowa, oznaczająca „przeciwwaga”, odnosi się do budowy ogona. Niektóre jego wypustki i podpórki były nadzwyczajnie wydłużone, co sprawiało, że był on sztywny i w czasie biegu stanowił przeciwwagę dla ciała.

    Kenneth Carpenter (ur. 21 września 1949 w Tokio) – amerykański paleontolog specjalizujący się w badaniu dinozaurów, w szczególności żyjących we wczesnej kredzie, dinozaurów opancerzonych oraz ich rozmnażania. Badał również zależności w łańcuchach pokarmowych wśród wczesnokredowych ryb i gadów morskich oraz sposób poruszania się plezjozaurów. Obecnie jest kierownikiem laboratorium preparującego skamieniałości w Denver Museum of Nature and Science, gdzie pracuje również jako kustosz w dziale paleontologii kręgowców.Zauroposejdon (Sauroposeidon) – rodzaj olbrzymiego zauropoda z grupy Titanosauriformes żyjącego we wczesnej kredzie na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej. Został opisany w 2000 roku przez Mathew Wedela i współpracowników w oparciu o cztery kręgi szyjne (OMNH 53062) odkryte w datowanych na apt-alb osadach formacji Antlers w Atoka County na południu stanu Oklahoma.

    Budowa[ | edytuj kod]

    porównanie rozmiarów deinonycha i człowieka

    Największy znany okaz deinonycha ma 3,4 m długości, z czego 410 mm przypada na czaszkę, i wysokość w biodrach 0,87 m. Jego masa została oszacowana na 73 kg. Ostrom zrekonstruował częściowo uszkodzoną czaszkę deinonycha na podobieństwo czaszki allozaura. Budowa czaszki dawała deinonychowi świetne widzenie stereoskopowe. Czaszka deinonycha była masywniejsza niż spokrewnionego z nim welociraptora. Patrząc z boku można zauważyć, że cześć pyska welociraptora jest wklęśnięta. Ta cecha pozwala rozróżnić welociraptora od deinonycha. Zarówno szczęka górna jak i żuchwa posiadały duże otwory zmniejszająca wagę czaszki. U deinonycha okno między oczami a nozdrzami było szczególnie duże. Podobnie jak inne dromeozaurydy deinonych posiadał duże, trójpalczaste ręce i 13 cm sierpowaty pazur na obu stopach. Z pazurów dłoni deinonycha najdłuższy był pazur pierwszy. Szyja była wygięta w kształt litery „S”. U deinonycha podobnie jak u innych dromeozaurów występowała cała seria cech szkieletu łączących je z ptakami. Welociraptor miał widełki obojczykowe, powstałe ze zrośniętych obojczyków. U ptaków kość ta gromadzi energię elastyczną i ułatwia uderzanie skrzydłami w czasie lotu. U welociraptora kość ta posiada typowy kształt – rozchylonej litery „V”. Ponad połowę długości deinonycha stanowił długi, sztywny ogon. Służył on najprawdopodobniej do utrzymania równowagi w czasie biegu, a zwłaszcza ostrych zakrętów. Deinonych najprawdopodobniej miał pióra. Świadczy o tym nie tylko podobieństwo jego szkieletu do ptasiego, ale też odkrycie piór u innych dromeozaurów – sinornitozaura, welociraptora i mikroraptora.

    Dymorfizm płciowy, dwupostaciowość – rodzaj dymorfizmu przejawiający się różnicami w morfologii samicy i samca jednego gatunku. Zjawisko to jest widoczne u wielu grup zwierząt, np.:Odrodzenie dinozaurów – krótki okres rewolucyjnych odkryć związanych z dinozaurami, który rozpoczął się w 1960 roku. Spowodował odnowione naukowe i ogólne zainteresowanie dinozaurami. Został wywołany przez nowe wynalazki i dokonane badania, wskazujące na to, że dinozaury mogły być zwierzętami stałocieplnymi, a nie zimnokrwistymi, jak uważano dotychczas.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




    Warto wiedzieć że... beta

    Goniopholis – rodzaj krokodylomorfa z rodziny Goniopholididae żyjącego od późnej jury do wczesnej kredy na terenie dzisiejszej Europy i być może Ameryki Północnej oraz Azji. Skamieniałości archozaurów zaliczanych do tego rodzaju odnaleziono w Tajlandii, Anglii, Niemczech, Portugalii, amerykańskiej formacji Morrison oraz kopalni w Bernissart w Belgii – obok szczątków trzydziestu dziewięciu iguanodonów oraz kilku niewielkich krokodylomorfów z rodzaju Bernissartia. Z analizy kladystycznej Allena (2010) wynika jednak, że rodzaj Goniopholis obejmujący gatunki ze wszystkich trzech kontynentów nie byłby monofiletyczny. Według tej analizy krokodylomorfy tradycyjnie zaliczane do rodzaju Goniopholis, których skamieniałości odkryto w osadach formacji Morrison (gatunki "Goniopholis" gilmorei, "G." lucasii i "G." stovalli) były bliżej spokrewnione z północnoamerykańskimi przedstawicielami rodziny Goniopholididae (jak Eutretauranosuchus i Calsoyasuchus) niż z europejskimi gatunkami Goniopholis. Z analizy kladystycznej Andradego i współpracowników (2011) wynika, że rodzaj Goniopholis obejmujący gatunki żyjące poza Europą oraz gatunek "G." gracilidens byłby parafiletyczny; tajski rodzaj "G." phuwiangensis jest prawdopodobnie bliżej spokrewniony z rodzajem Sunosuchus. Autorzy ci przenieśli "G." lucasii do odrębnego rodzaju Amphicotylus, a "G." gracilidens – do rodzaju Nannosuchus.
    Akrokantozaur (Acrocanthosaurus) – rodzaj teropoda z grupy allozauroidów (Allosauroidea) żyjącego na obecnych terenach Ameryki Północnej w połowie okresu kredowego, około 125–100 milionów lat temu. Jak większość znanych rodzajów dinozaurów, Acrocanthosaurus jest taksonem monotypowym, czyli obejmującym jeden gatunek – Acrocanthosaurus atokensis. Jego skamieniałości odnajdowano głównie w stanach Oklahoma i Teksas w Stanach Zjednoczonych, jednak zęby przypisywane akrokantozaurowi znaleziono również w położonym dalej na wschód stanie Maryland.
    Krokodyle (Crocodilia) – rząd gadów, jedynych oprócz ptaków współczesnych przedstawicieli archozaurów (Archosauria) oraz jedynych żyjących przedstawicieli kladu Crurotarsi. Obecnie reprezentowany jest przez trzy rodziny: krokodylowatych, aligatorowatych oraz gawiali. Poszczególne rodziny różnią się między sobą kształtem pyska oraz liczbą i układem zębów. Żyją w strefie tropikalnej, subtropikalnej i umiarkowanej na wszystkich kontynentach oprócz Europy i Antarktydy.
    Astrodon (Astrodon) – rodzaj zauropoda żyjącego we wczesnej kredzie (apt) na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej. Gatunkiem typowym jest A. johnstoni, którego syntypami są dwa zęby odkryte w osadach formacji Arundel niedaleko Blandesburg w amerykańskim stanie Maryland. Nazwę rodzajową Astrodon nadał mu już w 1859 roku Christopher Johnston; pełną nazwę (zawierającą epitet gatunkowy) utworzył jednak dopiero Joseph Leidy w 1865 roku. Poza skamieniałościami odkrytymi w Maryland przedstawicielom rodzaju Astrodon przypisywano też zęby odkryte w Teksasie i Utah; Kenneth Carpenter i Virginia Tidwell (2005) uznali to jednak za niedostatecznie uzasadnione, gdyż podobne zęby występują też u innych zauropodów.
    Muzeum Historii Naturalnej w Chicago (Field Museum of Natural History) – muzeum historii naturalnej znajdujące się w Chicago przy Lake Shore Drive, na brzegu jeziora Michigan. Znajduje się w kompleksie Museum Campus Chicago w którego skład wchodzą również Shedd Aquarium i Adler Planetarium.
    Zefirozaur (Zephyrosaurus schaffi) – roślinożerny dinozaur z rodziny hipsylofodonów (Hypsilophodontidae); jego nazwa znaczy "jaszczur Zefira".
    Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.431 sek.