• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dawid Ben Gurion



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Demokracja – ustrój polityczny i forma sprawowania władzy, w których źródło władzy stanowi wola większości obywateli (sprawują oni rządy bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawicieli).Zichron Ja’akow (hebr. זכרון יעקב; pol. Pomnik Jakuba) – samorząd lokalny położony w Dystrykcie Hajfy, w Izraelu.

    Dawid Ben-Gurion , pierwotnie Dawid Grün (ur. 16 października 1886 w Płońsku, zm. 1 grudnia 1973 w Ramat Ganie) – żydowski i izraelski polityk, działacz i przywódca ruchu syjonistycznego, jeden z głównych założycieli państwa żydowskiego oraz pierwszy premier Izraela.

    David Ben Gurion (1960)

    Wieloletni przywódca społeczności żydowskiej w Palestynie. 14 maja 1948 roku przewodniczył w uroczystości proklamacji niepodległości Izraela, składając jako pierwszy podpis pod Deklaracją Niepodległości Izraela. Podczas I wojny izraelsko-arabskiej zjednoczył różne żydowskie ugrupowania paramilitarne, tworząc Siły Obronne Izraela. Był nazywany „twórcą Izraela” i „ojcem narodu”. Uczestniczył w budowaniu instytucji państwowych, przewodniczył w kierowaniu licznych projektów na rzecz rozwoju kraju. Stał na czele rządu tymczasowego (1948–1949) oraz pierwszego, drugiego, trzeciego, czwartego, siódmego, ósmego, dziewiątego i dziesiątego rządu Izraela – w latach 1948–1954 oraz od 1955 do 1963 roku, kiedy to ustąpił z urzędu.

    Narodowy socjalizm (niem. Nationalsozialismus), nazizm (skrót od Nationalsozialismus), czasem określany również jako hitleryzm (od nazwiska Adolfa Hitlera) – rasistowska, antykomunistyczna i antysemicka ideologia Niemieckiej Narodowosocjalistycznej Partii Robotników (NSDAP). Niemiecka skrajna odmiana faszyzmu, opierająca się na biologicznym rasizmie, w szczególności na antysemityzmie, czerpiąca z haseł zarówno nacjonalistycznych, jak i socjalnych, trudna do jednoznacznego uplasowania na klasycznej osi prawica-lewica. Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w totalitarnych Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945.Kneset (hebr. הכנסת, Zgromadzenie) − parlament Izraela. Siedziba znajduje się w Jerozolimie. Jako władza ustawodawcza Kneset uchwala prawa, nadzoruje działalność rządu, ma władzę usunięcia Prezydenta państwa, usunięcia premiera i jego rządu poprzez głosowanie braku zaufania oraz ogłoszenia wcześniejszych wyborów.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Dzieciństwo i młodość[ | edytuj kod]

    Skwer Dawida Ben Guriona, w Płońsku przy ul. Wspólnej, miejsce po domu, gdzie się urodził
    Dom przy rynku w Płońsku, ul. 15 Sierpnia 21, 21A, w którym w młodości mieszkał Dawid Ben Gurion

    Ben Gurion urodził się w 1886 roku w miejscowości Płońsk w Królestwie Polskim, będącym częścią Imperium Rosyjskiego (obecnie terytorium Polski). Pochodził z tradycyjnej rodziny żydowskiej, zamieszkałej w nieistniejącym dziś domu przy ul. Wspólnej, róg Warszawskiej – miejscem oznaczonym drzewem pamięci (z tyłu siedziby ZUS). Przy urodzeniu nazywał się Dawid Grün. Jego ojciec, Awigdor Grün, był prawnikiem i liderem organizacji Chowewej Syjon, wspierającej emigrację Żydów do Ziemi Izraela. Jego matka Scheindel zmarła, gdy Dawid miał 11 lat. Młody Dawid wychował się w domu przy rynku – obecny adres pl. 15 Sierpnia 21A oznaczony tablicą pamiątkową. Kształcił się w założonej przez ojca szkole żydowskiej. W wieku 14 lat wraz z dwoma przyjaciółmi założył klub młodzieżowy Ezra, który zachęcał do emigracji do Ziemi Izraela i odrodzenia języka hebrajskiego. W swoim pamiętniku tak wspominał swoje rodzinne miasto:

    Premier Rządu Izraela (hebr. ראש ממשלת ישראל, Rosh HaMemshala) – jest najsilniejszym ogniwem władzy wykonawczej w Izraelu. Premier niemal zawsze jest liderem partii lub koalicji, która zwyciężyła wybory do Knesetu.Synaj (arab. شبه جزيرة سيناء Shibh Jazīrat Sīnā, hebr. סיני Sinai) – półwysep w kształcie trójkąta, otoczony Morzem Śródziemnym od północy, Zatoką Sueską i kanałem Sueskim od zachodu, Morzem Czerwonym od południa i Zatoką Akaba od wschodu. Półwysep Synaj leży w Azji Zachodniej i jest częścią Egiptu, którego większa część leży w Afryce Północnej. Administracyjnie podzielony jest na dwie prowincje gubernatorskie (muhafazy): Synaj Północny i Synaj Południowy.

    „Dla wielu z nas, antysemickie uczucia miały niewiele wspólnego z naszym oddaniem [dla syjonizmu]. Nigdy osobiście nie cierpiałem od antysemickich prześladowań. Płońsk był wolny od tego (...) Niemniej jednak myślę, że jest to bardzo ważne, to Płońsk w porównaniu z podobnymi wielkością miastami w Polsce, wysłał największą ilość Żydów do Ziemi Izraela. Nie wyemigrowali uciekając z negatywnych przyczyn, ale mając pozytywny cel odbudowy ojczyzny (...) Życie w Płońsku było spokojne. Były trzy główne społeczności: Rosjanie, Żydzi i Polacy (...) Liczba Żydów i Polaków w mieście była mniej więcej równa, po około pięć tysięcy. Jednak Żydzi tworzyli zwartą, scentralizowaną grupę zajmującą niewielki obszar, podczas gdy Polacy byli rozproszeni, żyjąc w odległych okolicach i obszarach wiejskich. W konsekwencji, gdy grupa żydowskich chłopców spotykała polską grupę, nieuchronnie pochodził on z przedmieść i tym samym miał słabszy potencjał od Żydów, którzy, nawet jeśli ich liczba była początkowo mniejsza, mogli szybko wezwać posiłki z całego kwartału. Byliśmy dalecy od bania się, raczej to oni bali się nas. Generalnie jednak stosunki były polubowne, chociaż odległe”.

    Czwarty rząd Izraela – rząd Izraela, sformowany 24 grudnia 1952, którego premierem został Dawid Ben Gurion z Mapai. Rząd został powołany przez nową koalicję mającą większość w Knesecie II kadencji, po upadku poprzedniego rządu Ben Guriona. Funkcjonował do 26 stycznia 1954, kiedy to – po rezygnacji Ben Guriona – powstał rząd premiera Moszego Szareta.Status quo (łac.) – termin prawniczy oznaczający obecny, niezmieniony stan rzeczy. Przeciwieństwo Status quo ante – dawniejszego stanu rzeczy.

    W 1904 roku przeniósł się do Warszawy, gdzie zarabiał na życie jako nauczyciel. Podczas studiów na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim wstąpił w 1905 roku do socjaldemokratycznej syjonistycznej partii Poalej Syjon. Stało się tak po części z powodu zainteresowań jego ojca, jak i szoku wywołanego u Dawida obserwującego antysemickie pogromy i powszechną wówczas w Europie Wschodniej niechęć do Żydów. Podczas rewolucji 1905 roku był dwukrotnie aresztowany.

    Lewica – określa różne partie polityczne, w zależności od podziału sceny politycznej w danym kraju. Zwyczajowo określenie to stosuje się do sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy. Głównym założeniem lewicy jest dążenie do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

    Emigracja do Palestyny[ | edytuj kod]

    Pracownicy gazety „Jedność” w 1912 roku. Od prawej siedzą: Icchak Ben-Zwi, Dawid Ben Gurion i Josef Chaim Brenner. Stoją: Aaron Re'uveni i Jaakov Zerubavel

    W 1906 roku wyemigrował do Palestyny, będącej wówczas częścią Imperium Osmańskiego. W miesiąc po przyjeździe został wybrany do Komitetu Centralnego nowo powstałego oddziału Poalej Syjon w Jafie. Prezentował bardziej nacjonalistyczne poglądy niż pozostali członkowie komitetu, którzy reprezentowali bardziej marksistowski światopogląd polityczno-społeczno-gospodarczy. Rok później Dawid skarżył się na rosyjską dominację w komitecie. W tym czasie w Palestynie było około 55 tys. Żydów, z czego 40 tys. było rosyjskimi imigrantami. W sposób zrozumiały przekładało się to na wpływy polityczne w Poalej Syjon. W 1907 roku Dawid pracował przy zbiorach pomarańczy w kolonii Petach Tikwa. Następnie wycofał się z polityki i przeprowadził do Galilei, gdzie pracował jako robotnik rolny. W 1908 roku przyłączył się do żydowskiej organizacji samoobrony Bar Giora w osadzie Szajara. 12 kwietnia 1909 roku Dawid uczestniczył w akcji zbrojnej po arabskiej próbie kradzieży. W wymianie ognia zginął wówczas jeden z wartowników i rolnik z Szajara. Gdy w 1909 roku grupa Bar Giora przekształciła się w organizację Ha-Szomer, Dawid zgłosił się jako ochotnik do nowo tworzonych żydowskich sił samoobrony. Pomagał w tworzeniu grup wartowników strzegących bezpieczeństwa izolowanych żydowskich społeczności rolniczych Menachemja, Zichron Ja’akow i Kefar Sawa. W 1910 roku został redaktorem gazety partyjnej Poalej Syjon „Jedność”. Po raz pierwszy użył wtedy pseudonimu Ben Gurion do podpisu swojego artykułu. Ważnym momentem w jego życiu były odwiedziny 7 listopada 1911 roku miasta Saloniki. Pojechał tam w celu nauki języka tureckiego. W mieście znajdowała się duża społeczność żydowska, ciesząca się dużymi prawami od władz tureckich. Dawid Grün był pod wielkim wrażeniem tego, co widział, i nazwał je „żydowskim miastem, które nie ma sobie równego na świecie”. Zrozumiał wówczas, że „Żydzi są w stanie wykonywać wszelkie rodzaje pracy”, i mogą być bogatymi biznesmenami, kupcami, rzemieślnikami, a także naukowcami i profesorami. W 1912 roku przeniósł się do Istambułu, gdzie razem z Icchakiem Ben-Zwi rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Stambulskim. To właśnie wtedy przyjął hebrajskie nazwisko Ben Gurion na cześć średniowiecznego żydowskiego historyka Józefa Ben Goriona. Poza studiami zajmował się także dziennikarstwem. Spostrzegał on przyszłość społeczności żydowskiej w Palestynie pod rządami Imperium Osmańskiego.

    Damaszek (arab. دمشق, transk. naukowa Dimašq, transk. polska Dimaszk; dialekt damasceński: š-Šām) – stolica oraz największe miasto Syrii – 1,71 mln mieszkańców (XII 2009), cały zespół miejski – 4,36 mln mieszkańców (2007). Leży w południowo-zachodniej części kraju, w oazie nad rzeką Barada u podnóża gór Antyliban, na skraju Pustyni Syryjskiej. Jest to największy ośrodek przemysłowy i naukowy w Syrii, jedno z czterech świętych miast islamu, a także (od 1268) siedziba prawosławnego Patriarchatu Antiochii, znaczący ośrodek handlowy. Aglomeracja Damaszku stanowi wydzieloną jednostką administracyjną Syrii.Syjonizm rewizjonistyczny (hebr. ציונות רוויזיוניסטית) – nurt w ramach ruchu syjonistycznego, którego twórcą był Ze’ew Żabotyński. Światopogląd ruchu miał stanowić alternatywę dla syjonizmu, sposobów działania, działań dyplomatycznych i idei prezentowanych przez Dawida Ben Guriona i Chaima Weizmana.
    Dawid Ben Gurion z żoną, Paulą Munweis, w Nowym Jorku w 1918 roku
    Dawid Ben Gurion w mundurze Legionu Żydowskiego
    Rodzina Ben Guriona w 1929 roku. Od lewej: Dawid Ben Gurion z najmłodszą córką Renaną na kolanach, żona Paula stoi za nimi, córką Ge’ula siedzi na kolanach dziadka Awigdora Grüna, po prawej stoi syn Amos.

    Wybuch I wojny światowej zastał go w Jerozolimie, gdzie razem z Icchakiem Ben-Zwi i czterdziestoma innymi Żydami został zatrudniony w żydowskiej milicji, będącej wsparciem dla armii tureckiej. Mimo to w marcu 1915 roku został zatrzymany za swoją działalność polityczną i deportowany do Sułtanatu Egiptu. Dawid Ben Gurion wyjechał z Egiptu do Stanów Zjednoczonych, gdzie przebywał trzy lata. Razem z Icchakiem Ben-Zwi odbył podróż po 35 amerykańskich miastach, rekrutując żydowskich ochotników do organizacji He-Chaluc. Udało się im w ten sposób pozyskać około 10 tys. ochotników, którzy wyjechali na Bliski Wschód. Podczas tych podróży ze zdumieniem odkryli, że wśród amerykańskich Żydów jest bardzo niewielka świadomość działalności syjonistycznej w Ziemi Izraela. Z tego powodu wydali dwie książki (Jizkor i Eretz Israel), w których opisali dotychczasowe wysiłki syjonistyczne i osiągnięte sukcesy. W 1915 roku Ben Gurion zamieszkał w Nowym Jorku, gdzie poznał swoją przyszłą żonę Paulę Munweis. Dwa lata później pobrali się i mieli troje dzieci.

    Proklamacja niepodległości Izraela odbyła się 14 maja 1948 o godzinie 16.00 w Domu Dizengoffa (Sala Niepodległości) w Tel Awiwie. W następstwie podpisania Deklaracji Niepodległości powstało żydowskie państwo Izrael utworzone na podstawie Rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181 z dnia 29 listopada 1947. Powstało ono na części terytorium byłego brytyjskiego Mandatu Palestyny.Kryzys sueski (arab. أزمة السويس – العدوان الثلاثي; hebr. מבצע קדש, Operacja „Kadesz”) – militarna agresja Wielkiej Brytanii, Francji i Izraela na Egipt, która rozpoczęła się 29 października 1956. Agresja została poprzedzona decyzją Egiptu o nacjonalizacji Kanału Sueskiego (26 lipca 1956), jednak rzeczywistą przyczyną wybuchu wojny było pragnienie Wielkiej Brytanii i Francji utrzymania kontroli nad Kanałem. Państwa te dla realizacji swoich celów posłużyły się Izraelem, którego statki handlowe nie mogły korzystać z Kanału Sueskiego. Izrael miał także własne wystarczające powody, by wziąć udział w wojnie.

    Służba wojskowa[ | edytuj kod]

    Gdy w listopadzie 1917 roku rząd brytyjski opublikował deklarację Balfoura, Dawid Ben Gurion zmienił swoje nastawienie do Wielkiej Brytanii. Powiedział wówczas:

    „Anglia nie zwróci nam (naszej) ziemi (...) Ziemia nie będzie osiągnięta bez kreatywności i trudów pracy, wysiłku budowania i osadnictwa. Naród żydowski sam musi zmienić to prawo do życia w istniejący fakt”.

    W 1918 roku Ben Gurion zaciągnął się jako ochotnik do British Army, stając się żołnierzem 38 Batalionu Fizylierów Królewskich Legionu Żydowskiego. Po przejściu szkolenia w Kanadzie i Anglii został wysłany do Egiptu i wziął udział w walkach o zajęcie Palestyny. Zaraz po zakończeniu wojny Ben Gurion opuścił wojsko i pozostał w Brytyjskim Mandacie Palestyny. Wkrótce potem ściągnął do siebie rodzinę.

    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Syjonizm socjalistyczny (hebr. ציונות סוציאליסטית, tsionut sotsialistit), inaczej syjonizm pracy – główny nurt lewego skrzydła ruchu syjonistycznego. Przez wiele lat był główną tendencją w całym ruchu, jako ideologia dominująca w wielu organizacjach syjonistycznych. W przeciwieństwie do tzw. "syjonizmu politycznego", stworzonego przez Theodora Herzla i popieranego przez Chaima Weizmanna, syjonizm socjalistyczny odrzucał twierdzenie, iż państwo żydowskie może powstać w wyniku nakłonienia do jego powołania społeczności międzynarodowej lub mocarstwa takiego jak Wielka Brytania, Niemcy czy Imperium osmańskie. Nurt ten postulował stworzenie państwa poprzez konstrukcję postępowego żydowskiego społeczeństwa żyjącego w wiejskich kibucach i moszawach, w którym znaczną rolę odgrywałby także miejski proletariat.

    Działalność polityczna i syjonistyczna[ | edytuj kod]

    W grudniu 1917 roku zmarł wieloletni lider Poalej Syjon, Dow Ber Borochow. Po jego śmierci nastąpił rozłam ruchu syjonizmu socjalistycznego na frakcję bardziej lewicową i bardziej prawicową. W 1919 roku Dawid Ben Gurion i jego przyjaciel Berl Katznelson opowiedzieli się po stronie bardziej prawicowej frakcji Poalej Syjon. W rezultacie powstała partia Achdut ha-Awoda, której liderem od samego początku był Ben Gurion. 19 kwietnia 1920 roku odbyły się powszechne wybory w społeczności żydowskiej mieszkającej w Mandacie Palestyny, w których wybrano członków Zgromadzenia Reprezentantów. Podczas pierwszego posiedzenia utworzono pierwszą Radę Narodową, która była organem wykonawczym Zgromadzenia Reprezentantów. Dawid Ben Gurion wszedł w skład Komitetu Wykonawczego I Rady Narodowej (lata 1920–1925). W grudniu 1920 roku uczestniczył w procesie zjednoczenia różnych żydowskich związków zawodowych w Powszechną Organizację Robotników Żydowskich Ziemi Izraela (Histadrut). W 1921 roku został wybrany sekretarzem generalnym Histadrutu (funkcję tę pełnił do 1935 r.). W 1924 roku podczas 3. Kongresu Achdut ha-Awoda, który odbył się w kibucu En Charod, doszło do sporu Ben Guriona ze Szelomo Kaplanskim. Kaplanski zaproponował, aby partia Achdut ha-Awoda poparła plany brytyjskich władz mandatowych utworzenia Rady Legislacyjnej Palestyny. Twierdził on, że taki parlament byłby rozwiązaniem wielu kłopotów występujących na styku społeczności żydowskiej i arabskiej. Ben Gurion sprzeciwił się mu, twierdząc, że w parlamencie dominowałaby arabska większość, ograniczając w ten sposób możliwość dalszej żydowskiej kolonizacji Palestyny. Partia odrzuciła propozycję Kaplanskiego. Ben Gurion uważał, że słabo zaludnione i jałowe tereny pustyni Negew oferują wielką szansę dla Żydów osiedlających się w Palestynie. Istniała tam minimalna społeczność arabska i beduińska, dzięki czemu nowo tworzone żydowskie osady nie napotykały na większy opór i trudności. Ben Gurion uważał, że istnieją możliwości korzystnego rozwoju rolnictwa na terenach pustynnych. W latach 1925–1931 Ben Gurion wszedł w skład II Rady Narodowej. W 1930 roku odegrał kluczową rolę w fuzji dwóch głównych lewicowych partii syjonistycznych Hapoel Ha-Cair i Achdut ha-Awoda, w wyniku czego powstała partia Mapai. Ben Gurion został jej przewodniczącym. W owym czasie syjonizm socjalistyczny stał się dominującym prądem politycznym w Światowej Organizacji Syjonistycznej. W 1931 roku Ben Gurion zamieszkał w Tel Awiwie. Jego dom przekształcono później w muzeum Dom Ben Guriona. W latach 1931–1944 był członkiem III Rady Narodowej. W 1935 roku został wybrany przewodniczącym Komitetu Wykonawczego Agencji Żydowskiej, którą Brytyjczycy traktowali jako oficjalną reprezentację interesów żydowskich w Mandacie Palestyny. Ben Gurion zajmował tę funkcję do 1948 roku.

    Stambuł (tur. İstanbul) – największe i najludniejsze miasto Turcji i jej centrum kulturalne, handlowe oraz finansowe. Rozciąga się od północnego wybrzeża morza Marmara po obu stronach Bosforu, cieśniny morskiej między Morzem Śródziemnym a Morzem Czarnym. Położenie zarówno w europejskiej Tracji, jak i azjatyckiej Anatolii sprawia, że Stambuł jest jedną z dwóch (obok rosyjskiego miasta Magnitogorsk) metropolii świata znajdujących się na dwóch kontynentach.Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181 – rezolucja uchwalona podczas II Sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w dniu 29 listopada 1947 w celu podzielenia terytorium Mandatu Palestyny na dwa państwa: żydowskie i arabskie. Rezolucja posiada oficjalną nazwę Plan Podziału z Gospodarczą Unią.

    Stosunki z Brytyjczykami[ | edytuj kod]

    Ben Gurion wierzył w możliwość pokojowego współistnienia żydowskiej i arabskiej społeczności w Palestynie. Jednak wybuch i przebieg arabskiego powstania w 1936 roku spowodował zmianę części jego poglądów. Nie zgadzał się jednak na zaangażowanie Hagany w działania innych żydowskich ugrupowań paramilitarnych, które prowadziły akcje odwetowe przeciwko Arabom. Ben Gurion zalecał skoncentrowanie się jedynie na obronie żydowskich osad i jej mieszkańców. W 1937 roku poparł raport końcowy Królewskiej Komisji Palestyny, na czele której stał Lord Peel. Komisja opisała powstanie jako „otwarty bunt palestyńskich Arabów, wspieranych przez przyjaciół Arabów z innych krajów, skierowany przeciwko władzy mandatowej”. Zwróciła przy tym uwagę na dwie niespotykane dotąd cechy tego powstania: (1) poparcie wszystkich arabskich urzędników (w tym wszystkich arabskich sędziów) oraz (2) poparcie sąsiednich narodów arabskich, które doprowadziło do zaangażowania się zagranicznych ochotników. Jako jedyne rozwiązanie konfliktu arabsko-żydowskiego wskazano odseparowanie obu zwaśnionych ze sobą społeczności w dwóch państwach: mniejszym żydowskim i większym arabskim. Małe państwo żydowskie miało opierać się na posiadanych przez Żydów gruntach, do których mieli oni prawa własności. Państwo to pozostałoby powiązane z władzami mandatowymi. Natomiast duże państwo arabskie zostałoby powiązane z Emiratem Transjordanii. Bardzo kontrowersyjną była propozycja przesiedlenia 225 tys. palestyńskich Arabów z terytorium proponowanego państwa żydowskiego do państwa arabskiego i Emiratu Transjordanii. W sierpniu 1937 roku odbył się Dwudziesty Kongres Syjonistyczny w Zurychu. Sprawa raportu Komisji Peela wywołała liczne kontrowersje wśród delegatów, którzy podzielili się na frakcje: (1) socjaliści z Mapai pod przywództwem Ben Guriona poparli brytyjską propozycję. Jednak część socjalistów pod przywództwem Berla Katznelsona i Jicchaka Tabenkina sprzeciwiła się; (2) rewizjonistyczna opozycja pod przywództwem Menachema Ussiszkina oświadczyła, że proponowana wielkość państwa żydowskiego jest za mała, by przyjąć żydowską imigrację i zapewnić obronę przed arabskim atakiem. Poza tym żydowskie państwo musiało obejmować Jerozolimę; (3) grupa zwolenników Chaima Weizmana twierdziła, że żydowskie państwo może powstać w tych granicach, pod warunkiem zapewnienia pełnej suwerenności i prawa do wolnej imigracji. Otwarty konflikt doprowadził Ben Guriona do podjęcia decyzji o wystąpieniu z organizacji syjonistycznej i utworzenia nowej. Nie doszło jednak do tego, gdyż sytuację załagodziło kierownictwo polityczne partii Mapai, która zajmowała dominującą rolę w ruchu syjonistycznym. Chaim Weizman był wówczas prezydentem Światowej Organizacji Syjonistycznej, a Ben Gurion został jego zastępcą. Dodatkowo Ben Gurion przejął osobiste dowództwo nad organizacją paramilitarną Hagana. Osiągnięte w ten sposób porozumienie zostało wyrażone we wspólnej wypowiedzi Ben Guriona i Chaima Weizmana, którzy powiedzieli, że „choć nie może być mowy (...) o rezygnacji z jakiejkolwiek części Ziemi Izraela, (...) to należy stwierdzić, że najszybszym sposobem osiągnięcia celu będzie zaakceptowanie propozycji Peela”. W ramach protestu, lider syjonizmu rewizjonistycznego Ze’ew Żabotyński zerwał współpracę z Haganą.

    Dziewiąty rząd Izraela – rząd Izraela, sformowany 17 grudnia 1959, którego premierem został Dawid Ben Gurion z Mapai. Rząd został powołany przez koalicję mającą większość w Knesecie IV kadencji, po wyborach w 1959 roku. Funkcjonował do 2 listopada 1961, kiedy to powstał kolejny rząd również pod przywództwem Dawida Ben Guriona. Deklaracja Balfoura (ang. The Balfour Declaration) była listem wysłanym 2 listopada 1917 przez brytyjskiego ministra spraw zagranicznych Lorda Arthura Jamesa Balfoura do barona Waltera Rothschilda (przywódcy społeczności żydowskiej w Wielkiej Brytanii), w celu przekazania Syjonistycznej Federacji Wielkiej Brytanii i Irlandii.

    Opublikowana w 1939 roku przez Brytyjczyków kolejna biała księga ograniczyła wielkość żydowskiej imigracji napływającej do Palestyny do 15 tys. osób w ciągu pięciu kolejnych lat. Ewentualne zmiany tego limitu w przyszłości zostały przy tym uzależnione od arabskiej zgody. Ograniczenia dotknęły także praw nabywania ziem przez Żydów. Ben Gurion zmienił wówczas swoje podejście do Brytyjczyków, mówiąc, że „pokój w Palestynie nie jest najlepszym rozwiązaniem dla udaremnienia polityki białej księgi”. Doszedł on do wniosku, że w obecnej sytuacji nie ma szans na znalezienie pokojowego rozwiązania konfliktu izraelsko-arabskiego i rozpoczął przygotowania społeczności żydowskiej do wojny z Arabami. Działał na rzecz wzmocnienia Hagany, dążąc do lepszego wyszkolenia jej członków i nabycia sprzętu wojskowego. Wybuch II wojny światowej przyjął jako dogodną okazję zbudowania zalążka przyszłej żydowskiej armii. W tym celu zachęcał palestyńskich Żydów do wstępowania do brytyjskiej armii, aby otrzymać w ten sposób szkolenie wojskowe i dostęp do nowoczesnego uzbrojenia. W całym Mandacie Palestyny odbywały się specjalne imprezy rekrutacyjne, na których między innymi odczytywano deklarację Ben Guriona o żydowskim poparciu brytyjskiego wysiłku zbrojnego. Do końca wojny do brytyjskiej armii wstąpiło około 26 tys. palestyńskich Żydów. Pod koniec 1944 roku utworzono dla nich Brygadę Żydowską. Ben Gurion okazywał oficjalne poparcie, ale jednocześnie mówił:

    Abraham Menachem Mendel Usyszkin (Ussiszkin) (ur. 14 sierpnia 1863 w Dubrownej, zm. 2 października 1941 w Jerozolimie) – białoruski inżynier i nauczyciel pochodzenia żydowskiego, przywódca ruchu syjonistycznego. W latach 1923–1941 kierował Żydowskim Funduszem Narodowym.Jafa, Jafo, Jaffa (hebr. יפו, Yafo; arab. يافا, Yāfā) – dzielnica Tel Awiwu-Jafy, w 1949 roku połączona z Tel Awiwem w jedno miasto.

    „Będziemy walczyć z Brytyjczykami przeciwko Hitlerowi jakby biała księga nie istniała, i będziemy walczyć z Białą Księgą, jak gdyby nie było wojny”.

    W maju 1942 roku w Nowym Jorku odbyła się nadzwyczajna konferencja syjonistyczna, na której Ben Gurion wyraził pogląd, że „Żydzi nie utworzą żydowskiej siedziby narodowej w Palestynie w oparciu o Wielką Brytanię, a żeby osiągnąć ten cel należy umocnić pozycję Agencji Żydowskiej w Brytyjskim Mandacie Palestyny”. Konferencja w Hotelu Biltmore była dużym sukcesem Ben Guriona, ponieważ po raz pierwszy przedstawił on propozycję ustanowienia państwa żydowskiego jako oficjalny cel polityki ruchu syjonistycznego. Przez cały ten czas nie wszyscy Żydzi w Mandacie Palestyny byli lojalni wobec Wielkiej Brytanii. Grupy rewizjonistyczne, takie jak Irgun i Lechi, kontynuowały walkę z Brytyjczykami, dążąc do zniesienia wszelkich ograniczeń żydowskiej imigracji. Równocześnie Ben Gurion potajemnie wspierał Aliję Bet, pomagając tysiącom Żydów uciec z okupowanej przez nazistów Europy i dotrzeć nielegalnie do Palestyny. Doświadczenie Holocaustu całkowicie odmieniło świadomość społeczności żydowskiej żyjącej w Palestynie. Ich przywódcy zrozumieli, że tylko własna siła może uchronić w przyszłości Żydów przed powtórzeniem się podobnej tragedii. Szoa stało się więc punktem zwrotnym, determinującym Żydów do walki o własne bezpieczeństwo, niezależność i niepodległy byt państwowy. Ocaleni z zagłady europejscy Żydzi znajdowali się w specjalnych obozach dla przesiedleńców rozproszonych po całej Europie. Liczbę żydowskich uchodźców ocenia się na około 250 tys. Usiłowali oni różnymi drogami przedostać się do Palestyny, napotykali jednak na poważne utrudnienia ze strony brytyjskich władz mandatowych. W 1945 roku Ben Gurion przemówił do ocalonych Żydów przebywających w obozie dla uchodźców Lansberg:

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Teokracja (gr. theokratía, od theós – bóg, krátos – władza) – doktryna polityczna, według której władzę w państwie sprawuje kapłan lub kapłani i w której duchowni decydują o sprawach cywilnych i religijnych. Sprawujący władzę w państwie są powoływani przez Boga lub bogów, który sprawuje w nim rzeczywistą władzę. Celem władzy ziemskiej jest realizacja nadrzędnej woli, władzy boskiej i urzeczywistnienie uniwersalnych zasad ustanowionych przez Boga lub bogów.

    „Nie martwcie się, jeśli usłyszycie jutro lub pojutrze, że ogłoszono przeciwko wam nowe przepisy. Już jest powołana żydowska władza, która będzie wspólnie z wami walczyć o dumną i niezależną Palestynę. Obiecuję wam, że nie tylko dzieci, ale także my, mający siwe włosy, dożyjemy żydowskiej ojczyzny”.

    Dawid Ben Gurion i Mosze Szaret przed Anglo-Amerykańską Komisją Śledczą (1946)

    Anglo-Amerykańska Komisja Śledcza przedstawiła w 1946 roku raport zalecający natychmiastowe zezwolenie 100 tys. żydowskim uchodźcom na wjazd do Palestyny. Pomimo to Brytyjczycy utrzymali swoje ograniczenia. Gdy w lipcu 1945 roku nowy brytyjski premier Clement Richard Attlee zapowiedział, że rząd Wielkiej Brytanii nie zamierza zmienić swojej polityki odnośnie do żydowskiej imigracji do Palestyny, Ben Gurion zgodził się, aby Hagana rozpoczęła współpracę z Irgunem w walce przeciwko Brytyjczykom. Pomimo faktu, że odżegnywał się od metod terrorystycznych, zgodził się na wysadzenie jerozolimskiego hotelu King David, który był siedzibą brytyjskiego sztabu wojskowego. Kiedy okazało się, iż możliwe są znaczne straty w ludziach, Ben Gurion nakazał Menachimowi Begin odwołanie akcji; ten jednak odmówił podporządkowania się. Do zamachu doszło 22 lipca 1946 roku. Zginęło 91 osób, a 45 zostało rannych. Ben Gurion potępił ten zamach i zakazał Haganie współpracy przy organizacji podobnych ataków w przyszłości. Sytuacja bezpieczeństwa wymagała wówczas od Brytyjczyków stałego utrzymywania w Palestynie ponad 100 tys. żołnierzy. 14 lutego 1947 roku Wielka Brytania zrzekła się roli mediatora w narastającym konflikcie żydowsko-arabskim.

    Tymczasowy rząd Izraela – rząd Izraela, sformowany 14 maja 1948, którego premierem został Dawid Ben Gurion z Mapai. Rząd został powołany po ogłoszeniu Deklaracji niepodległości Izraela. Funkcjonował do 10 marca 1949, kiedy to - po pierwszych wyborach parlamentarnych powstał pierwszy rząd Izraela również pod przywództwem Dawida Ben Guriona. Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie.

    Status quo[ | edytuj kod]

    W maju 1947 roku Ben Gurionowi udało się osiągnąć porozumienie potwierdzające status quo z ultraortodoksyjną partią Agudat Israel. Umowa gwarantowała przestrzeganie dotychczasowych zasad religijnych judaizmu w przyszłym państwie żydowskim: szabat pozostawał dniem wolnym od pracy, koszerność posiłków miała obowiązywać w publicznych i państwowych instytucjach (urzędy, armia itp.), sądy religijne będą rozpatrywać sprawy rodzinne (małżeństwa, rozwody itp.), oraz religijne instytucje edukacyjne będą finansowane przez państwo. W zamian Agudat Israel zgodziła się, aby przyszłe państwo żydowskie było nieteokratyczne, z zachowaniem wolności religijnej. Kolejną ważną decyzją Ben Guriona było odstąpienie od obowiązku służby wojskowej dla ultraortodoksyjnych Żydów. Ben Gurion przy podejmowaniu tych decyzji kierował się faktem, że społeczność ultraortodoksyjna stanowiła zdecydowaną mniejszość populacji Palestyny (było to wówczas 400 osób). Ponadto wierzono, że „ci ludzie nie będą w jakikolwiek sposób przydatni dla izraelskiej armii, a ich pozostawienie pomoże zachować iskrę żydowskiej tradycji i nauki”.

    Deklaracja niepodległości Izraela (hebr. הכרזת העצמאות, Hakhrazat HaAtzma’ut lub מגילת העצמאות, Megilat HaAtzma’ut) – akt prawny ogłoszony w dniu 14 maja 1948 (5 ijar 5708) w Tel Awiwie, głoszący powstanie na części terytorium byłego brytyjskiego Mandatu Palestyny nowego niepodległego państwa Izrael. Deklaracja została ogłoszona i odczytana przez Dawida Ben-Guriona podczas proklamacji niepodległości Izraela.Bagdad (arab. بغداد = Baghdād) – stolica Iraku; liczba mieszkańców wynosi ponad 7 mln. Położony na zachodnim brzegu Tygrysu jest jednym z największych miast na Bliskim Wschodzie.

    Państwo Izrael[ | edytuj kod]

    Dawid Ben Gurion podczas odwiedzin w 101 Eskadrze, 17 sierpnia 1948 r.

    2 kwietnia 1947 roku sprawa Palestyny została poddana pod obrady Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych. Ben Gurion powiedział wówczas:

    „To jest nasza ojczyzna; to nie jest pasaż ptaków, do którego się wraca. Znajduje się ona na obszarze zajmowanym przez ludność arabską, głównie wyznawców islamu. Teraz, jeśli w ogóle, musimy zrobić więcej niż pogodzić się z nimi; musimy osiągnąć z nimi współpracę i sojusz na równych warunkach. Pamiętam, co arabska delegacja z Palestyny i jej sąsiedzi powiedzieli na Walnym Zgromadzeniu oraz w innych miejscach, mówili fantastyczne słowa o przyjaźni arabsko-żydowskiej, ale Arabowie nie chcieli tego, nie chcieli zasiąść do jednego stołu z nami, oni chcieli traktować nas tak, jak potraktowali Żydów z Bagdadu, Kairu i Damaszku”.

    Midreszet Ben Gurion (hebr.: מדרשת בן-גוריון) – wieś położona w samorządzie regionu Ramat HaNegew, w Dystrykcie Południowym, w Izraelu.Ziemia Izraela (hebr. ארץ ישראל, Erec Jisrael, także Ziemia Obiecana) – region, który według Biblii został dany Żydom przez Boga Jahwe.

    Nachum Goldmann skrytykował go za te słowa, które spostrzegane były jako konfrontacyjne podejście do świata arabskiego. Goldmann napisał, że „Ben Gurion jest człowiekiem ponoszącym główną odpowiedzialność za antyarabską politykę, ponieważ to właśnie on formował sposób myślenia pokolenia Izraelczyków”. Po przyjęciu w listopadzie 1947 roku rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181 w sprawie podziału Palestyny, Goldmann razem z Mosze Szaretem doradził Ben Gurionowi, aby opóźnić proklamację niepodległości Izraela, dając więcej czasu na osiągnięcie przez aliantów porozumienia dyplomatycznego z Arabami. Ben Gurion nie wysłuchał ich rady i 14 maja 1948 roku ogłosił Deklarację Niepodległości Izraela.

    Drugi rząd Izraela – rząd Izraela, sformowany 1 listopada 1950, którego premierem został Dawid Ben Gurion z Mapai. Rząd został powołany przez koalicję mającą większość w Knesecie I kadencji, po upadku poprzedniego rządu Ben Guriona. Funkcjonował do 8 października 1951, kiedy to powstał kolejny rząd również pod przywództwem Dawida Ben Guriona.Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

    1. premier Izraela[ | edytuj kod]

    Dawid Ben Gurion podczas wizyty u amerykańskiego prezydenta Harry’ego Trumana. Po prawej stronie izraelski ambasador Abba Eban. 5 sierpnia 1951 r.

    Natychmiast po zakończeniu uroczystości proklamacji niepodległości Izraela powołano Tymczasową Radę Państwa, a organ wykonawczy nazwano Rządem Tymczasowym. Przewodniczącym Tymczasowej Rady Państwa został Chaim Weizman, a tymczasowym premierem rządu został Dawid Ben Gurion. Następnego dnia rozpoczęła się I wojna izraelsko-arabska. Ben Gurion odegrał kluczową rolę w planowaniu i nadzorowaniu operacji wojskowych. W pierwszych tygodniach wojny rozkazał wszystkim żydowskim formacjom paramilitarnym rozwiązanie się i dołączenie do powołanych 28 maja 1948 roku do życia Sił Obronnych Izraela. Proces ten nie przebiegł w bezkonfliktowy sposób. Nowy rząd spierał się odnośnie do kształtu nowego państwa, a siły zbrojne stanowiły ważny argument. Dlatego Ben Gurion zdecydował o usunięciu z szeregów dowództwa oficerów o poglądach za bardzo lewicowych, bądź prawicowych. Usuwanie członków Mapam z wysokiego dowództwa doprowadziło w czerwcu do „buntu generałów”. W okresie tym doszło także do bardzo złożonej sprawy Altaleny, kiedy to Ben Gurion rozkazał otworzyć ogień do żołnierzy Irgunu. Sprawa ta ukazała głębokie podziały między głównymi frakcjami politycznymi w Izraelu i na wiele lat stała się tematem zażartych dyskusji. Po zjednoczeniu sił zbrojnych z powodzeniem kontynuowano walki na wszystkich frontach wojny. 2 sierpnia 1948 roku Ben Gurion powiedział, że izraelska siła militarna jest większa od możliwości prowadzenia skutecznych działań politycznych:

    Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.Josippon - tytuł popularnej hebrajskiej przeróbki kroniki Dawne dzieje Izraela (znanej też pod tytułem Starożytności żydowskie) Józefa Flawiusza. Autor bliżej nieznany krył się pod pseudonimem Józef ben Gorion i żył ok. 950 n.e. w Italii, prawdopodobnie w Wenecji. Josippon ukazał się po raz pierwszy w latach 1474—79 i został przetłumaczony na język łaciński, angielski, francuski i żydowski.

    „Obecnie nasze wojsko jest silniejsze niż nasza polityka, ponieważ nie wszystkie duże kraje uznają nas. Wobec tego wydaje mi się, że nie możemy polegać jedynie na walce politycznej i musimy podjąć decydującą walkę zbrojną, wprowadzając zmiany na naszą korzyść (...) Jest mało prawdopodobne, że ONZ podejmie decyzje zgodne z naszymi oczekiwaniami w odniesieniu do Galilei, drogi do Jerozolimy i Negewu (...) jeśli nie podejmiemy działań w celu dokonania niezbędnych korekt terytorialnych, nigdy nie będziemy mieli tego, co chcemy osiągnąć na Negewie, na drodze do Jerozolimy i w Galilei”.

    En Charod Ichud (hebr. עֵין חֲרוֹד אִחוּד‎‎; ang. Ein Harod Ihud) - kibuc położony w Samorządzie Regionu Gilboa, w Dystrykcie Północnym, w Izraelu. Członek Ruchu Kibuców.Uniwersytet Stambulski (tur. İstanbul Üniversitesi) − największy i cieszący się opinią najbardziej prestiżowego uniwersytetu Turcji, mieszczący się w Stambule, dawnej stolicy kraju. Obecnie posiada 17 wydziałów i skupia 70 tys. studentów oraz 6 tys. pracowników naukowych.

    Ostatecznie wojna zakończyła się izraelskim zwycięstwem, a zawarte porozumienia z Rodos o zawieszeniu broni pomiędzy Izraelem a Libanem, Syrią, Jordanią i Egiptem, wyznaczyły przebieg nowych granic. 25 stycznia 1949 roku odbyły się pierwsze wybory parlamentarne, zdecydowanie wygrane przez partię Mapai. 17 maja 1949 roku Ben Gurion został zatwierdzony jako 1. premier Izraela. Równocześnie pełnił obowiązki ministra obrony (1948-1954).

    Afera Lawona – wydarzenia z historii Izraela związane ze skandalem, jaki wybuchł po nieudanej tajnej operacji izraelskiego wywiadu, znanej jako operacja "Susannah". Podczas tego przedsięwzięcia w lecie 1954 r. agenci żydowscy umieścili bomby w budynkach znajdujących się w Egipcie, ale w większości należących do Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Uczynili to z nadzieją, że winą za eksplozje zostanie obarczone: Bractwo Muzułmańskie, komuniści, nieokreśleni malkontenci lub lokalni nacjonaliści. Wydarzenia te stały się szerzej znane jako afera Lawona lub sprawa Lawona z powodu izraelskiego ministra obrony Pinchasa Lawona, który został zmuszony z ich powodu do rezygnacji. Czasem określa się je eufemistycznie jako niefortunna sprawa (העסק הביש, HaEsek HaBish).Achdut ha-Awoda (hebr. אחדות העבודה, Jedność Pracy) - izraelska lewicowa syjonistyczna partia polityczna, jedna z poprzedniczek dzisiejszej Izraelskiej Partii Pracy.
    Dawid Ben Gurion z członkami swojego trzeciego rządu, 11 października 1951 r.

    Był charyzmatycznym przywódcą narodu, potrafił pociągnąć za sobą masy. Zmobilizował Żydów z całego świata do finansowego poparcia Izraela. Wspierał napływ i absorpcję tysięcy nowych żydowskich imigrantów. Pomagał w ich edukacji i organizacji miejsc pracy. Wdrożył rewolucyjny projekt narodowego systemu zaopatrzenia w wodę, opracował plan zasiedlenia pustyni Negew. 5 grudnia 1949 roku w reakcji na propozycję ONZ, by Jerozolima stała się miastem międzynarodowym, wydał oświadczenie w Knesecie, że „żydowska Jerozolima jest integralną i nierozłączną częścią państwa Izraela, gdyż jest nieodłączną częścią historii Izraela, wiary Izraela i ducha naszego narodu”. Wraz z napływem nowych imigrantów zaczęły się pojawiać liczne problemy ideologiczne dotyczące oświaty. Drugą kwestią sporów był niski poziom zapasów w państwie i potrzeba racjonowania towarów pierwszej potrzeby. Na tle tych sporów Ben Gurion ustąpił 15 października 1950 roku z urzędu. Otrzymał jednak ponownie misję sformowania rządu i 1 listopada 1950 roku został zatwierdzony. W sprawach zagranicznych zajmował się amerykańską pożyczką, brakiem walut i racjonowaniem towarów. W sprawach wewnętrznych głównym problemem była propozycja wprowadzenia obowiązku edukacji dzieci. W listopadzie 1950 roku sprzeciwiające się temu religijne partie ortodoksyjne wycofały się z koalicji rządowej, doprowadzając do upadku rządu. W międzyczasie Ben Gurion pełnił przejściowo obowiązki ministra edukacji. 14 lutego 1951 roku ustąpił z urzędu premiera.

    Liban (arab. لبنان Lubnān; الجمهوريّة اللبنانيّة al-Jumhūrīya al-Lubnānīya, Republika Libańska) – państwo w zachodniej Azji, na obszarze Bliskiego Wschodu, nad Morzem Śródziemnym graniczące z Syrią i Izraelem.Zakład Ubezpieczeń Społecznych (oficjalny skrót: ZUS) – państwowa instytucja publicznoprawna realizująca zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych w Polsce.

    30 lipca 1951 roku odbyły się drugie wybory parlamentarne, wygrane zdecydowanie przez Mapai. 8 października 1951 roku Ben Gurion po raz kolejny został premierem. W okresie tym podjął próbę rozwiązania trudnych warunków bytowych panujących w obozach imigrantów, rozpoczynając duże państwowe projekty budownictwa mieszkaniowego. Na arenie międzynarodowej we wrześniu 1952 roku zawarł kontrowersyjne porozumienie o odszkodowaniach z Niemcami. Zawarte porozumienie umożliwiło sfinansowanie licznych projektów, jednak pogłębiło wewnętrzne spory w kraju. Pomimo tego zdołano przeforsować zgodę na uruchomienie państwowego systemu szkolnego, wokół którego toczyły się duże spory ideologiczne. Wynikały one ze specyfiki izraelskiej demokracji, w której istnieje nierozerwalny związek między państwem a religią. Gdy nieugięte partie religijne postawiły żądania zwiększenia wydatków na religijną edukację, spór ten ponownie doprowadził do upadku rządu (19 grudnia 1952). W międzyczasie Ben Gurion pełnił przejściowo obowiązki ministra transportu. Ponownie powierzono mu misję sformowania rządu, który został zatwierdzony 24 grudnia 1952 roku. W okresie tym narastającym problemem były ataki palestyńskich fedainów, którzy przenikali przez granice i atakowali cywilne cele w Izraelu. Po kilku nieudanych akcjach odwetowych, Ben Gurion powierzył w 1953 roku Arielowi Szaronowi misję utworzenia nowej jednostki komandosów (Jednostka 101). Podlegała ona bezpośrednio sztabowi generalnemu i prowadziła akcje przeciwko bazom fedainów na terytoriach sąsiednich arabskich państw. Gdy nastąpiła poprawa sytuacji gospodarczej kraju, w grudniu 1953 roku Ben Gurion podjął decyzję o wycofaniu się z życia politycznego, i 26 stycznia 1954 roku ustąpił z urzędu. Zastąpił go Mosze Szaret, który równocześnie objął przywództwo nad partią Mapai. Ben Gurion zamieszkał w kibucu Sede Boker na pustyni Negew.

    Konflikt izraelsko-arabski (arab. الصراع العربي الإسرائيلي, hebr. הסכסוך הישראלי ערבי) – obejmuje okres ponad pół wieku politycznych napięć i jawnych niechęci pomiędzy Arabami a Żydami na Bliskim Wschodzie. Swoimi przyczynami wybiega on na dużo wcześniej przed powstaniem państwa Izrael (14 maja 1948) do czasu utworzenia ruchu syjonistycznego, którego celem działania było stworzenie państwa żydowskiego w tak zwanej Ziemi Izraela.Nacjonalizm (z łac. natio – naród) – postawa społeczno-polityczna, uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze (egoizm narodowy), jednak istnieją grupy, które szanują także racje i poglądy innych narodów. Nacjonalizm przejawia się głoszeniem poglądów o zabarwieniu narodowym, szerzeniem myśli narodowej i pamięci o bohaterach danego narodu. Głosi solidarność wszystkich grup i klas społecznych danego narodu. Wyróżniamy dwa typy nacjonalizmu: pozytywny i negatywny (szowinistyczny).

    3. premier Izraela[ | edytuj kod]

    Dawid Ben Gurion przemawia w Knesecie, 1 stycznia 1957 r.

    W 1955 roku Ben Gurion powrócił do życia publicznego i objął przywództwo nad partią Mapai. W wyniku wyborów parlamentarnych z 1955 roku wszedł do Trzeciego Knesetu. Początkowo pełnił obowiązki ministra obrony (1955-1963), a 3 listopada 1955 roku został 3. premierem Izraela. Niemal natychmiast po objęciu przez niego rządów, izraelscy komandosi zaczęli bardziej zdecydowanie reagować na ataki arabskich fedainów ze Strefy Gazy, pozostającej pod kontrolą Egiptu. Nakręcająca się spirala przemocy doprowadziła egipskiego prezydenta Gamala Nasera do rozbudowy własnych sił zbrojnych przy pomocy ZSRR. W odpowiedzi Izrael skorzystał z pomocy wojskowej Wielkiej Brytanii i Francji. Gdy następnie Egipcjanie znacjonalizowali i zablokowali dla międzynarodowej żeglugi Kanał Sueski, doszło do kryzysu sueskiego (29 października-6 listopada 1956 r.). Wojska izraelskie błyskawicznym atakiem zajęły Strefę Gazy i półwysep Synaj, dając Brytyjczykom i Francuzom pretekst do zajęcia strefy Kanału Sueskiego. Interwencja ONZ i Stanów Zjednoczonych zmusiła aliantów zachodnich do wycofania się. Izraelczycy opuścili półwysep Synaj w zamian za obietnicę swobodnej żeglugi przez Morze Czerwone i Kanał Sueski. Międzynarodowe siły pokojowe UNEF wkroczyły następnie na Synaj, nadzorując przestrzeganie zawieszenia broni na granicy izraelsko-egipskiej. 29 października 1957 roku niezrównoważony psychicznie zamachowiec rzucił granat na sali obrad Knesetu, raniąc premiera Ben Guriona oraz kilku ministrów. Mniej więcej w tym samym czasie wybuchła afera z wyciekiem tajnych informacji ze spotkań rządowych. W jej wyniku doszło do upadku rządu (31 grudnia 1957 r.). 7 stycznia 1958 roku Ben Gurion został ponownie zatwierdzony na premiera. W okresie tym udało mu się zrealizować jeden z najważniejszych projektów związanych z bezpieczeństwem państwa. We współpracy z Francją uruchomiono izraelski program nuklearny, którego najważniejszym elementem było Nuklearne Centrum Badawcze Negew utworzone w osadzie Dimona na pustyni Negew. Wybudowano tam izraelski reaktor jądrowy o mocy 26 MW oraz instalację do produkcji plutonu i bomb atomowych. Kompleks jest odizolowany i silnie strzeżony. Ben Gurion uważał, że arsenał nuklearny jest jedynym sposobem, aby przeciwdziałać liczebnej i finansowej przewadze Arabów. Postrzegał broń jądrową jako jedyną pewną gwarancję przetrwania Izraela i zapobieżeniu kolejnemu Holocaustowi. Premier ustąpił z urzędu 5 lipca 1959 roku, w związku z kontrowersjami wokół rządowej decyzji o sprzedaży broni do Niemiec.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Kibuc (hebr. קִבּוּץ) – spółdzielcze gospodarstwo rolne w Izraelu, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną. Kibuce odegrały znaczącą rolę przy tworzeniu państwa Izrael i nadal odgrywają znaczącą rolę w narodowej gospodarce.
    Dom w kibucu Sede Boker, w którym mieszkał Dawid Ben Gurion w latach 1953–1973

    Wybory parlamentarne w 1959 roku po raz kolejny wygrała partia Mapai, i Ben Gurion 17 grudnia objął urząd premiera. Najważniejszym wydarzeniem z tego okresu było pojmanie i skazanie na śmierć nazistowskiego zbrodniarza wojennego Adolfa Eichmana. Doszło także do pierwszego spotkania izraelskiego premiera Ben Guriona z niemieckim kanclerzem Konradem Adenauerem. Doprowadziło to do masowego ruchu protestów przeciwko rządowi. Równocześnie wyszła na jaw afera szpiegowska, tzw. Afera Lawona – nieudana akcja izraelskiego wywiadu w Egipcie, za którą nikt z najwyższych władz państwowych nie chciał wziąć odpowiedzialności. Gdy postawiono rządowi ciężkie publiczne zarzuty, Ben Gurion 31 stycznia 1961 roku podał się do dymisji. Wybory parlamentarne w 1961 roku także zakończyły się zdecydowanym zwycięstwem Mapai. 2 listopada 1961 roku Ben Gurion został po raz kolejny premierem. 16 czerwca 1963 roku ustąpił ze względów osobistych. Twierdził, że nie otrzymuje wystarczającego poparcia ze strony kolegów. Jako następcę wskazał Lewiego Eszkola.

    Kair (arab. القاهرة; - trl. Al-Qāhirah, trb. Al-Kahira) – stolica i największe miasto Egiptu (214 km², liczba ludności 6 787 000 stałych mieszkańców, zespół miejski 17,285 mln mieszkańców (tzw. Wielki Kair) – największe miasto Afryki i Bliskiego Wschodu). Nie ma dokładnych statystyk na temat liczby ludności Kairu. Powodują to ciągłe wędrówki mieszkańców. Szacuje się, że codziennie przybywa tu tysiąc nowych mieszkańców. Ponad 2 mln osób mieszka w tzw. „Mieście umarłych”. Kair nazywane jest „Miastem tysiąca minaretów” lub „Matką Świata”. To największy ośrodek świata islamskiego. Położone jest nad Nilem.Tel Awiw-Jafa (hebr. תֵּל־אָבִיב-יָפוֹ, trl. Tel Aviv-Yafo, trb. Tel Awiw-Jafo; arab. تل ابيب-يافا trl. Til Abīb-Yāfū, trb. Til Abib-Jafu), zwyczajowo nazywane Tel Awiw, jest drugim pod względem wielkości miastem Izraela. Miasto jest położone w Dystrykcie Tel Awiwu na nadmorskiej równinie Szaron leżącej nad Morzem Śródziemnym. Tel Awiw zajmuje powierzchnię 51,8 km², będąc największym i najludniejszym miastem obszaru metropolitalnego Gusz Dan. Miasto jest zarządzane przez władze miejskie Tel Awiwu-Jafy, na czele których stoi burmistrz Ron Huldai.

    Późniejsza kariera polityczna[ | edytuj kod]

    Rok po ustąpieniu z urzędu premiera rozpoczął się ciężki spór Ben Guriona z Lewi Eszkolem w sprawie afery Lawona. Ben Gurion nalegał, aby cała sprawa została dokładnie zbadana i wyjaśniona, czemu Eszkol odmówił. Nikt w rządzie nie chciał brać odpowiedzialności za ewentualnie popełnione błędy. W proteście przeciwko takiemu postępowaniu Ben Gurion w czerwcu 1965 roku wystąpił z Mapai i założył własną partię polityczną Rafi. W wyniku wyborów parlamentarnych w 1965 roku Ben Gurion wszedł do Szóstego Knesetu. Dalsze spory z Eszkolem przerwała wojna sześciodniowa, kiedy to wszystkie izraelskie stronnictwa polityczne zjednoczyły się w obliczu zewnętrznego wroga. W wyniku wojny Izrael pozyskał duże zdobycze terytorialne. Ben Gurion opowiedział się za utrzymaniem zjednoczonej Jerozolimy w zamian za oddanie innych zdobytych terytoriów. Przeszedł on stopniową ewolucję swoich poglądów dotyczących społeczności arabskiej w Palestynie. Wierzył, że Arabowie pozostaną w państwie żydowskim i będą korzystać z jego wszystkich praw jako pełnoprawni obywatele. Mówił:

    William Robert Wellesley Peel, 1. hrabia Peel GCSI, GBE (ur. 7 stycznia 1867, zm. 28 września 1937), brytyjski arystokrata i polityk, członek Partii Liberalno-Unionistycznej i Partii Konserwatywnej, minister w rządach Davida Lloyda George’a, Andrew Bonar Lawa i Stanleya Baldwina.Holocaust („całopalenie”, spolszczenie: Holokaust) – pierwotnie termin religijny oznaczający ofiarę całopalną (w tym znaczeniu może być stosowane również dziś), obecnie najpowszechniejszym znaczeniem tego słowa są prześladowania i zagłada prawie 6 milionów Żydów przez władze niemieckiej III Rzeszy oraz jej sojuszników w okresie II wojny światowej (w tym znaczeniu, jako nazwa własna, słowo Holocaust/Holokaust pisane jest wielką literą).
    Groby Pauli i Dawida Ben Gurionów w Midreszet Ben Gurion

    „Musimy zacząć pracować w Jafie. Jafa musi zatrudniać arabskich robotników. I jest pytanie o ich płace. Uważam, że powinni otrzymywać takie samo wynagrodzenie jak żydowscy robotnicy. Arab ma także prawo być wybranym na prezydenta państwa, na drodze powszechnych wyborów”.

    Sprawa Altaleny była konfrontacją, do której doszło 22 czerwca 1948 pomiędzy nowo powstałymi Siłami Obronnymi Izraela a skrajnie prawicową żydowską organizacją paramilitarną Irgun. Do konfrontacji doszło o statek towarowy Altalena, który przewoził broń, amunicję i bojowników Irgunu. W wyniku ostrzelania, statek zapalił się i zatonął u plaży Tel Awiwu.Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).

    Po wejściu partii Rafi do rządu jedności narodowej, jej związki z Koalicją Pracy Eszkola zaczęły się stopniowo zacieśniać. W 1968 roku doszło do utworzenia formalnej koalicji Rafi, Mapai, Mapam i Achdut ha-Awoda w blok wyborczy pod nazwą Blok Pracy (Ma’arach). Ben Gurion patrzył niechętnie na ten sojusz partyjny i odmówił ponownego wstępowania do swego dawnego ugrupowania politycznego. Założył więc nową Listę Państwową, dzięki której zdobył cztery mandaty w wyborach parlamentarnych w 1969 roku. W 1970 roku wycofał się jednak z życia politycznego i ostatnie lata życia spędził w kibucu Sede Boker na pustyni Negew. W dniu 18 listopada 1973 roku doznał udaru mózgu. Zmarł 1 grudnia 1973 roku. Został pochowany we wsi Midreszet Ben Gurion na pustyni Negew.

    Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.Przedsiębiorca – w polskim systemie prawa podmiot, który prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą (art. 43 k.c.; art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Uważa się także za niego wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    BBC News Channel (do 20 kwietnia 2008 BBC News 24) – brytyjski kanał informacyjny, dostępny tylko w przekazie cyfrowym (naziemnym i satelitarnym) oraz w sieciach kablowych i właściwie tylko na terenie Wielkiej Brytanii. Jednak jego odbiór w Polsce jest możliwy.
    Jerozolima (hebr. ירושלים, trl. Yerushalayim, trb. Jeruszalajim; arab. القدس, trl. Al-Quds, trb. Al-Kuds oraz اورشليم trl. Ūrushalīm, trb. Uruszalim, łac. Hierosolyma, Aelia Capitolina – zobacz też: nazwy Jerozolimy) – największe miasto Izraela, stolica administracyjna Dystryktu Jerozolimy i stolica państwa Izraela (według izraelskiego prawa). Znajduje się tutaj oficjalna siedziba prezydenta, większość urzędów państwowych, sąd najwyższy, parlament i inne.
    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
    Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.
    Europa Wschodnia to region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją. Region ten jest różnie definiowany.
    Mapai (hebr. מפא"י‎, akronim od Mifleget Poalei Eretz Yisrael, מפלגת פועלי ארץ ישראל‎, Partia Pracy Ziemi Izraela) była lewicową partią polityczną w Izraelu. Ugrupowanie to było dominującą siłą polityczną na izraelskiej scenie politycznej do czasu wejścia w skład Koalicji Pracy w połowie lat 60. XX wieku. Mapai jest głównym prekursorem dzisiejszej centrolewicowej Partii Pracy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.347 sek.