Datowanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Datowanie – proces przypisywania zdarzeniom czasu (daty) z przeszłości, w którym mogło się ono wydarzyć. Znane jest wiele metod datowania, opierają się na różnych zmianach zachodzących z upływem czasu, bądź charakterystycznych dla danego czasu.

Datowanie względne - zwane inaczej relatywnym, określa chronologię starszeństwa źródła archeologicznego. Pozwala nam jedynie stwierdzić, który zabytek jest młodszy lub starszy od innego w pewnej opracowanej poprzednio sekwencji. Wyróżniamy terminus ante quem oraz terminus post quem.Do metod datowania względnego zaliczamy:Torf – skała osadowa powstała w wyniku zachodzących w szczególnych warunkach przemian obumarłych szczątków roślinnych, najmłodszy węgiel kopalny. Zawiera mniej niż 60% węgla.

Metody datowania dzieli się na datowanie bezwzględne, określające czas wystąpienia zdarzenia, oraz datowanie względne spośród dwóch zdarzeń określa, które było wcześniej, a które później.

Metody datowania bezwzględnego[ | edytuj kod]

Izotopowe
  • radiowęglowe
  • metodą potasowo-argonową
  • metodą argonową
  • metodą uranowo-torową
  • metodą rubidowo-strontową
  • metodą trytową
  • Inne
  • historyczne
  • termoluminescencyjne
  • ultradźwiękowe kości
  • metodą optyczną
  • metodą elektronowego rezonansu spinowego
  • metodą trakową
  • dendrochronologia
  • warwochronologia
  • Metody datowania względnego[ | edytuj kod]

  • lingwistyczne
  • pyłkowe
  • faunistyczne
  • na podstawie rdzeni
  • metodą stratygraficzną
  • metodą typologiczną
  • metodą porównawczą
  • metodą numizmatyczną
  • datowanie kości
  • seriacja chronologiczna
  • Względne kalibrowane
  • metodą archeomagnetyczną
  • metodą badania racemizacji aminokwasów
  • metodą badania hydratacji obsydianu
  • metodą kationową
  • tefrochronologia

  • Wiek obiektów może być także datowany wykorzystując informacje na temat warstwy lodowców, osadów dennych, torfu, skał osadowych, resztkowego magnetyzmu skał, innych niż C izotopów, np. tlenu, bądź argonu, a także na podstawie obserwacji astronomicznych - wiążąc niecodzienne zdarzenia, takie jak: zaćmienia, pojawienia się komet i obserwowane wybuchy supernowych, z zapisami historycznymi.

    Datowanie metodą badania hydratacji obsydianu - metoda datowania względnego kalibrowanego opracowana przez amerykańskich geologów: Irvinga Friedmana oraz Roberta L. Smitha.Datowanie ultradźwiękowe kości - w archeologii metoda datowania bezwzględnego, stosowana od lat sześćdziesiątych XX wieku. Cechą charakterystyczną tej metody jest to, że nie niszczy ona próbek. Można ją stosować przy datowaniu kości. Datowanie polega na analizie szybkości rozchodzenia się fal. Im ultradźwięki rozchodzą się wolniej tym kości są starsze, ponieważ bardziej zaawansowany jest proces ich mineralizacji.
    Datowanie na podstawie rdzeni - metoda datowania względnego, opiera się na analizie budowy i składu rdzeni głebokomorskich oraz lodowych.Warwochronologia – metoda datowania bezwzględnego, opierająca się na analizie sekwencji warw, tworzących się w jeziorach zastoiskowych i płytkich morzach przed czołem lodowca. Twórcą tej metody był szwedzki geolog Gerard De Geer. Metoda ta pozwala na datowanie poszczególnych stadiów recesji lodowca i stanowisk zlokalizowanych w tych strefach. Cała metoda opiera się na tym, że wraz z topniejącą wodą z lodowców (sezon wiosenno-letni) dostarczany był materiał osadowy (ciężki piasek i muł oraz lżejsze iły), które tworzyły jasną warstwę w obrębie warwy. W okresie zimowym powstawała natomiast ciemna warstwa ilasta. Grubość warstw była zależna od warunków klimatycznych. Im grubsza warstwa osadów tym cieplejsze było lato (lodowiec topniał szybciej) i odwrotnie. Analizując sekwencje grubości poszczególnych warw, charakterystyczną dla konkretnego przedziału czasowego liczonego w latach, i porównując ją z odpowiednimi sekwencjami wzorcowymi (opisanymi przez De Geera na 12 tys. lat wstecz), można precyzyjnie ustalić lata, w których tworzył się badany osad. Metoda przypomina skanowanie kodów kreskowych.




    Warto wiedzieć że... beta

    Supernowa – w astronomii termin określający kilka rodzajów kosmicznych eksplozji, które powodują powstanie na niebie niezwykle jasnego obiektu, który już po kilku tygodniach bądź miesiącach staje się niemal niewidoczny. Istnieją dwie możliwe drogi prowadzące do takiego wybuchu: w jądrze masywnej gwiazdy przestały zachodzić reakcje termojądrowe i pozbawiona ciśnienia promieniowania gwiazda zaczyna zapadać się pod własnym ciężarem, lub też biały karzeł tak długo pobierał masę z sąsiedniej gwiazdy, aż przekroczył masę Chandrasekhara, co spowodowało eksplozję termojądrową. W obydwu przypadkach, następująca eksplozja supernowej z ogromną siłą wyrzuca w przestrzeń większość lub całą materię gwiazdy. Utworzona w ten sposób mgławica jest bardzo nietrwała i ulega całkowitemu zniszczeniu już po okresie kilkudziesięciu tysięcy lat, znikając zupełnie bez śladu. Z tego powodu w Drodze Mlecznej znamy obecnie zaledwie 265 pozostałości po supernowych, choć szacunkowa liczba tego rodzaju wybuchów w ciągu ostatnich kilku miliardów lat jest rzędu wielu milionów.
    Datowanie metodą kationową – metoda datowania względnego kalibrowanego, opracowana w latach osiemdziesiątych XX wieku przez Richarda Dorna.
    Terminus ante quem (łac. zakończony przed czasem) – termin używany w archeologii, paleografii oraz historii sztuki odnoszący się do datowania względnego. Przez to pojęcie rozumiemy określenie, że obiekt lub warstwa archeologiczna powstały przed jakimś konkretnym momentem w czasie, np: mogą być ograniczone z góry przez inne warstwy lub konstrukcje.
    Zaćmienie – zjawisko astronomiczne polegające na tym, że cień jednego ciała niebieskiego pada na powierzchnię drugiego. Możliwe jest ono, gdy w jednej linii znajdują się oba ciała oraz źródło światła, którym jest zazwyczaj gwiazda jako ciało świecące światłem własnym lub inny obiekt świecący światłem odbitym.
    Datowanie względne kalibrowane - datuje w oparciu o procesy naturalne, dostatecznie stabilne z punktu widzenia zastosowań archeologicznych, jednak nie tak regularne jak rozpad promieniotwórczy. Metody te nie są kalibrowane w latach lecz pomagają ustalić wiek bezwzględny po poddaniu kalibracji metodą bezwzględną.
    Lodowiec – wolno płynąca masa lodu powstałego z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu. Lodowce są największym rezerwuarem wody słodkiej na Ziemi i drugim po oceanach wody na świecie.
    Argon (Ar, łac. argon) – pierwiastek chemiczny będący gazem szlachetnym. Jest praktycznie niereaktywny i nie ma żadnego znaczenia biologicznego, jest także jednym ze składników powietrza. Argon wyodrębnili i zidentyfikowali Lord Rayleigh i sir William Ramsay w 1894 roku.

    Reklama