• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Daspletozaur



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Kecalkoatl (Quetzalcoatlus) – rodzaj olbrzymiego pterozaura z rodziny azdarchidów (Azhdarchidae) żyjącego w późnej kredzie na obecnych terenach Ameryki Północnej. Został opisany w 1975 roku przez Douglasa Lawsona w oparciu o skamieniałości pochodzące z datowanych na najpóźniejszą kredę lądowych osadów na zachodzie stanu Teksas. Nazwa Quetzalcoatlus pochodzi od imienia Quetzalcoatla, jednego z najważniejszych bogów plemion Mezoameryki, oznaczającego „pierzasty wąż”.Hadrozaury (Hadrosauridae) – rodzina ornitopodów z grupy hadrozauroidów (Hadrosauroidea), znana też jako „dinozaury kaczodziobe”.
    Porównanie rozmiarów daspletozaura i człowieka

    Daspletozaur (Daspletosaurus) – rodzaj dużego teropoda z rodziny tyranozaurów (Tyrannosauridae). Żył w Ameryce Północnej w późnej kredzie (ok. 80-72 mln lat temu). Obecnie tylko dwa gatunki daspletozaura uważane są za ważne – D. torosus i D. horneri, choć nadal kilka jego potencjalnych gatunków z Alberty, Montany i Nowego Meksyku pozostaje nieopisanych. Wliczając nieopisane gatunki oraz te nieważne, daspletozaur obejmuje najwięcej gatunków ze wszystkich tyranozauroidów.

    Triceratops – rodzaj roślinożernego dinozaura rogatego z rodziny ceratopsów, żyjącego w mastrychcie (kreda późna), od 68 do 65,5 milionów lat temu na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej. Należy do ostatnich nieptasich dinozaurów, które pojawiły się przed wymieraniem kredowym. Nazwa rodzajowa Triceratops oznacza "trójrogą twarz". Pochodzi ze starożytnej greki od τρί- (tri-, czyli "trzy"), κέρας (kéras, "róg") i ὤψ (ops, "twarz").Teratophoneus – rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów (Tyrannosauridae) żyjącego w późnej kredzie w Ameryce Północnej. Został opisany w 2011 roku przez Thomasa Carra i współpracowników w oparciu o niekompletny szkielet jednego osobnika, oznaczony kilkoma numerami katalogowymi (kości czaszki, kręgi szyjne, kość krucza i łopatka – BYU 8120/9396, kości promieniowa i łokciowa – BYU 8120/9397, lewa kość szczękowa – BYU 826/9420, lewa kość zębowa – BYU 9398, lewa kość udowa – BYU 13719). Skamieniałości te odkryto na terenie pomnika narodowego USA Grand Staircase-Escalante National Monument, w górnokampańskich osadach formacji Kaiparowits, datowanych radiometrycznie na około 74–76 mln lat. Teratophoneus jest pierwszym znanym diagnostycznym tyranozaurydem żyjącym w kampanie na południowym zachodzie Ameryki Północnej i pierwszym przedstawicielem tej grupy z formacji Kaiparowits.

    Daspletozaur budową przypomina swojego większego krewnego – tyranozaura, mimo że jest od niego mniejszy. Niektórzy paleontolodzy twierdzą, że to daspletozaur jest bezpośrednim przodkiem tyranozaura. Daspletozaur podobnie jak inne tyranozaury był dwunożnym drapieżnikiem uzbrojonym w tuziny ostrych zębów. Daspletozaur najprawdopodobniej polował na takie dinozaury, jak hadrozaur hipakrozaur, czy ceratops centrozaur. Mimo iż okazy daspletozaura są rzadsze od innych tyranozaurów, umożliwiają stosunkowo dokładne poznanie jego zachowań, diety i ontogenezy.

    Eric R. Pianka (ur. 23 stycznia 1939 w hrabstwie Siskiyou, Kalifornia) – amerykański biolog (zoolog, ekolog ewolucyjny) związany z University of Texas at Austin, autor książki Evolutionary Ecology uważanej klasyczną pozycję prezentującą powiązania ewolucjonizmu z ekologią, wydanej po raz pierwszy na początku lat 70. XX wieku, a następnie wielokrotnie tłumaczonej na języki obce (grecki, japoński, polski, rosyjski, hiszpański) i wznawianej.Tyranozaur (Tyrannosaurus) – rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów. Jedynym gatunkiem z tego rodzaju, którego istnienie zostało potwierdzone i który jest zarazem jednym z najbardziej znanych dinozaurów na świecie, jest Tyrannosaurus rex.

    Budowa[ | edytuj kod]

    Daspletozaur, mimo że był ogromny w porównaniu z dzisiejszymi drapieżnikami, nie był największym tyranozauroidem. Dorośli przedstawiciele tego rodzaju mierzyli 8-9 m długości. Waga daspletozaura nie jest pewna – w różnych publikacjach jest podawana na ok. 2,5 t, ok. 1,8 t lub 3,8 t. Daspletozaur miał masywną, mierząca ok. 1 m długości czaszkę. W czaszce znajdowały się duże otwory, które zmniejszały jej ciężar. Dorosły daspletozaur miał ok. sześciu tuzinów ostrych zębów, owalnych w przekroju poprzecznym. W odróżnieniu od innych zębów, te znajdującego się obok kości przysiecznej na końcu szczęki miały w przekroju poprzecznym kształt zagiętej litery „D”. Różnice między poszczególnymi zębami szczęk występują także u innych tyranozauroidów. Cechami charakterystycznymi daspletozaura, pozwalającymi odróżnić go od innych tyranozaurów są: nierówna powierzchnia szczęki górnej, wyraźne grzebienie nad oczodołami i na kości jarzmowej. Daspletozaur miał proporcjonalnie najdłuższe kończyny przednie ze wszystkich przedstawicieli Tyrannosauridae. Posiadały one tylko dwa palce. Ciężar ciała równoważył długi ogon. Potężna paszcza była umieszczona na krótkiej wygiętej w kształt litery „S” szyi. Daspletozaur poruszał się na dwóch silnych pięciopalczastych kończynach. Środek ciężkości owego teropoda znajdował się nad biodrami.

    Dale Alan Russell (ur. 27 grudnia 1937, zm. 21 grudnia 2019) – kanadyjski geolog i paleontolog specjalizujący się w badaniu dinozaurów. Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Klasyfikacja[ | edytuj kod]

    Daspletosaurus torosus

    Daspletozaur należy do podrodziny Tyrannosaurinae umieszczonej w rodzinie Tyrannosauridae wraz z tarbozaurem, tyranozaurem i być może alioramem. Podrodzina Tyrannosaurinae jest definiowana jako grupa obejmująca zwierzęta bliżej spokrewnione z tyranozaurem niż z albertozaurem. Przedstawiciele Tyrannosaurinae różnią się od albertozaurów masywniejszymi ciałami, proporcjonalnie dłuższymi czaszkami i kośćmi udowymi. Daspletozaur był blisko spokrewniony z tyranozaurem, niektórzy uważają go nawet za jego bezpośredniego przodka. Gregory Paul uznał daspletozaura za nowy gatunek z rodzaju Tyrannosaurus, którego nazwał T. torosus, ale spotkało się to z krytyką społeczności naukowej. Niektórzy badacze twierdzą jednak, że tyranozaur i tarbozaur są taksonami siostrzanymi, a daspletozaur jest bardziej bazalny. Według analiz Philipa Curriego, Jørna Huruma i Karola Sabatha daspletozaur jest bliższy tarbozaurowi i innym azjatyckim tyranozaurom niż tyranozaurowi. Badania te zasugerowały, że tarbozaur i tyranozaur wcale nie są tak blisko spokrewnione jak się powszechnie uważa i że północnoamerykańskie i azjatyckie tyranozaury różniły się pod względem biomechaniki czaszki. Jeśli te wyniki są prawdziwe, dowodzi to, że północnoamerykańskie i azjatyckie tyranozaury rozwijały się od siebie niezależnie. Tak więc relacje i ewolucja tyranozauroidów nie są w pełni wyjaśnione. Niegdyś tyranozauroidy ze względu na swoje rozmiary były zaliczane do karnozaurów, dzisiaj jednak wiadomo, że w rzeczywistości były celurozaurami.

    Owiraptorozaury (łac. – „jaszczury złodzieje jaj”) – grupa teropodów, obejmująca takie dinozaury jak m.in. Oviraptor i Gigantoraptor. Podzielona jest ona na kilka rodzin. Owiraptorozaury są blisko spokrewnione z ptakami, a niektórzy badacze (np. Osmólska i inni, 2004) uważają je za wtórnie nielotne ptaki. Należą do większej grupy Oviraptoriformes, zdefiniowanej przez Paula Sereno jako obejmującej dinozaury bliżej spokrewnione z owiraptorem niż z wróblem.JSTOR (/dʒeɪ-stɔːr/, skrót od ang. Journal Storage) – biblioteka cyfrowa utworzona w 1995 roku. Początkowo zawierała cyfrowe kopie czasopism naukowych o wyczerpanym nakładzie. Następnie zaczęła zbierać także książki, materiały źródłowe oraz aktualne numery czasopism naukowych. Pozwala na wyszukiwanie w pełnej treści niemal 2000 czasopism naukowych.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Tyranozauroidy (Tyrannosauroidea) – nadrodzina teropodów z grupy celurozaurów (Coelurosauria), obejmująca rodzinę tyranozaurów (Tyrannosauridae) oraz liczne formy bazalne, takie jak Guanlong, Dilong, Raptorex czy Xiongguanlong. Najstarszym znanym tyranozauroidem jest proceratozaur, żyjący w środkowej jurze. Według definicji filogenetycznej przedstawionej w 2009 roku przez Paula Sereno i Stephena Brusatte, Tyrannosauroidea to klad obejmujący zwierzęta bliżej spokrewnione z Tyrannosaurus rex niż z Ornithomimus velox, Troodon formosus lub Velociraptor mongoliensis. Analizy kladystyczne są w większości zgodne co do filogenezy tyranozauroidów, niejasna jest jednak pozycja aliorama na drzewie rodowym tyranozauroidów – niektóre analizy sugerują, że jest on bazalnym przedstawicielem Tyrannosauroidea, podczas gdy według innych należy on do bardziej zaawansowanej grupy Tyrannosaurinae.
    Scynkowate, scynki, śligi (Scincidae) – rodzina jaszczurek z infrarzędu Scincomorpha w rzędzie łuskonośnych (Squamata) obejmująca ponad 1500 gatunków.
    John „Jack” R. Horner (ur. 15 czerwca 1946 w Shelby w stanie Montana w Stanach Zjednoczonych) – amerykański paleontolog zajmujący się głównie dinozaurami, specjalizujący się w dinozaurach kaczodziobych, ich jajach, rozwoju osobniczym, zachowaniach rodzicielskich oraz histologii i ewolucji. John Horner studiował na Uniwersytecie Stanu Montana w Missouli (University of Montana), a obecnie jest kustoszem w Muzeum Gór Skalistych w Bozeman (Museum of the Rockies).
    Formacja Horseshoe Canyon – formacja geologiczna znajdująca się w kanadyjskiej prowincji Alberta, należąca do kredowej grupy Edmonton. Jej grubość wynosi około 290 m, co odpowiada około 7 mln lat. Eberth i Braman (2012) podzielili formację Horseshoe Canyon na siedem ogniw: Strathmore, Drumheller, Horsethief, Morrin, Tolman, Carbon i Whitemud. Jest ona najniżej położoną formacją grupy Edmonton, nad nią znajdują się formacje Battle i Scollard. Osady należące do formacji Horseshoe Canyon powstawały od późnego kampanu – wieku późnej kredy trwającego od 73 do 70 mln lat temu – do wczesnego mastrychtu. Przez pierwsze 2,5 miliona lat (okres ten obejmują warstwy ogniw Strathmore i Drumheller) były to obszary względnie stabilne pod względem tektonicznym i klimatycznym. Występowała tam wówczas pionowa agradacja i niewielka progradacja wybrzeży morskich. Kolejne 4,5 mln lat cechowały się bardziej zmiennym klimatem, częstsze były też zmiany w wulkanizmie, orogenezach, tempie wietrzenia skał i tworzenia gleb. Tereny formacji Horseshoe Canyon znajdowały się wówczas na około 58° paleoszerokości geograficznej. Tuż pod skałami formacji znajduje się Bearpaw Shale, morska formacja reprezentująca fragment Morza Środkowego Zachodu (Western Interior Seaway). Przesmyk zanikał w miarę ochładzania się klimatu i opadania poziomu mórz pod koniec kredy, odsłaniając tereny znajdujące się uprzednio pod wodą. Nie był to spokojny proces – kanał okresowo ponownie się pojawiał, zalewając region Horseshoe Canyon, zanim ostatecznie zanikł. Z powodu zmian poziomu mórz w formacji Horseshoe Canyon reprezentowanych jest wiele różnych środowisk, wliczając środowiska morskie i nadbrzeżne, takie jak laguny i estuaria. Węgle kopalne licznie występują na prehistorycznych torfowiskach. Ze względu na obecność lub brak węgli i architekturę stratygraficzną Larson i in. (2011) podzielili formację Horseshoe Canyon na pięć nieformalnych jednostek. Pierwsza z nich powstała w klimacie ciepłym i wilgotnym, jednostki 2–4 w klimacie chłodnym i suchym, a 5. w ciepłym i wilgotnym.
    Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 tys. gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.
    Ceratopsy (Ceratopsia) – grupa dinozaurów ptasiomiednicznych, której nazwa oznacza „rogate oblicza”. W pełni rozwinęły się w kredzie na terenach współczesnej Ameryki Północnej i Azji, jednak ich najstarsi przedstawiciele żyli już w jurze. Wcześni przedstawiciele tego kladu, tacy jak psitakozaur, byli niewielcy i dwunożni. Później rozwinęły się wielkie, słynne czworonożne formy, jak Triceratops czy centrozaur, mające rogi i rogowe kryzy wokół karku. Niegdyś twierdzono, że owe kryzy służyły wyłącznie do ochrony karku przed ugryzieniami drapieżników. Dzisiaj wiadomo, że większość kryz miała duże otwory, przez co nie były one zbyt skuteczne w tej roli. Mogły one służyć do termoregulacji, popisów godowych lub odstraszania napastników. Ceratopsy obejmowały bardzo zróżnicowane dinozaury od niewielkich mniej więcej metrowych i ważących ok. 23 kg form aż po wielkie, osiągające ponad sześć metrów długości i 5 t formy, Najsłynniejszym przedstawicielem tej grupy jest Triceratops. Większość jej członków ma w nazwie człon „ceratops”, jednak istnieją wyjątki od tej reguły (np. psitakozaur). Jednym z najwcześniejszym opisanych przedstawicieli Ceratopsia był Ceratops, który użyczył jej nazwy. Jednak obecnie uważa się go za nomen dubium z powodu nieobecności u niego jakichkolwiek cech mogących odróżnić go od innych ceratopsów.
    Philip John Currie (ur. 13 marca 1949 w Brampton) – kanadyjski paleontolog, profesor Uniwersytetu Alberty (University of Alberta). Licencjat (B.Sc.) uzyskał na Uniwersytecie w Toronto, magisterium (M.Sc.) i doktorat (Ph.D. – z wyróżnieniem) – na Uniwersytecie McGill.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.104 sek.