• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Darwinizm społeczny

    Przeczytaj także...
    Rasa człowieka (również odmiana człowieka) - termin, który zwykle odnosi się do kategoryzacji populacji ludzkich na grupy w zależności od cech dziedzicznych. Jest to system klasyfikacji ludzi na duże i odrębne populacje lub grupy ze względu na dziedziczne cechy zewnętrzne (fenotyp), geograficzne pochodzenie, kulturę, historię, język, wygląd zewnętrzny, etniczność i status społeczny. Na początku XX wieku termin ten był często stosowany w znaczeniu taksonomicznym, w celu podkreślenia genetycznego zróżnicowania ludzkich populacji określonych przez fenotyp.Socjobiologia jest syntetyczną dyscypliną naukową, której celem jest wyjaśnianie zachowań społecznych wszystkich gatunków, łącznie z Homo sapiens, poprzez rozpatrywanie tych zachowań w kontekście działania sił doboru naturalnego. Dobór naturalny jest rozpatrywany jako mechanizm działający na poziomie organizmu lub poszczególnych genów (egoizm genetyczny). Socjobiologia jest często traktowana jako część biologii i socjologii, ma związki z etologią, ewolucjonizmem, zoologią, genetyką populacyjną, i innymi dyscyplinami. W ramach studiów nad społecznościami ludzkimi socjobiologia jest ściśle związana z ekologią behawioralną i psychologią ewolucyjną.
    Rasizm, dyskryminacja rasowa (z fr. le racisme od la race – ród, rasa, grupa spokrewnionych) – zespół poglądów głoszących tezę o nierówności ludzi, a wynikająca z nich ideologia przyjmuje wyższość jednych ras nad innymi. Przetrwanie tych "wyższych" ras staje się wartością nadrzędną i z racji swej wyższości dążą do dominowania nad rasami "niższymi". Rasizm opiera się na przekonaniu, że różnice w wyglądzie ludzi niosą za sobą niezbywalne różnice osobowościowe i intelektualne (ten pogląd znany jest w jęz. ang. jako racialism).

    Darwinizm społeczny, socjodarwinizm – zespół teorii opisujących ewolucję społeczeństw. Wszystkie teorie nawiązują do klasycznego ewolucjonizmu, jednak cześć z nich odrzuca zaproponowaną przez Darwina koncepcję doboru naturalnego a inne mogą znacząco od niej odbiegać.

    Jednym z pierwszych myślicieli głoszących hasło "walki o byt" był Thomas Malthus

    Odniesienia do biologicznej teorii ewolucji współcześnie nazywane darwinizmem społecznym pojawiają się w pracach wielu teoretyków. Metafora społeczeństwa jako żywego organizmu była stosowana przez myślicieli takich jak Herbert Spencer, Freidrich Ratzel, czy Halford Mackinder. Zaś William Zebina Ripley, Ellsworth Huntington czy Griffith Taylor rozwijali idee hierarchii rasowej. Richard Hofstadter zaliczył także do darwinistów społecznych Williama Grahama Sumnera. Ostatecznie wykształciły się dwa typy darwinizmu społecznego: nurt liberalny i indywidualistyczny, nawiązujący do filozofii Spencera i kładący nacisk na walkę między jednostkami oraz nurt selekcjonizmu i interwencjonizmu kładący nacisk na walkę między rasami.

    Elitaryzm - pogląd zgodnie z którym niektóre jednostki są bardziej wartościowe od innych (ze względu na swoje urodzenie, umiejętności, wiedzę, posiadanie), i z tego powodu powinny zajmować uprzywilejowaną pozycję w społeczeństwie (należeć do elit). Elitaryzm jest przeciwieństwem egalitaryzmu i stoi w opozycji do myśli demokratycznej.Anton Szandor LaVey lub la Vey (właśc. Howard Stanton Levey; ur. 11 kwietnia 1930 w Chicago, zm. 29 października 1997 w San Francisco) - założyciel i najwyższy kapłan Kościoła Szatana.

    Termin powstał w latach 80. XIX wieku i pierwotnie został użyty do krytyki filozofii "walki o byt" i "przetrwania lepiej przystosowanych". Określenie miało charakter pejoratywny i nie nawiązywało bezpośrednio do teorii doboru naturalnego stworzonej przez Darwina. Na początku XX wieku darwinizm społeczny jako uproszczona lub fałszywa interpretacja osiągnięć naukowych rozprzestrzenił się jako ruch eugeniki w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i innych państwach. W latach 30. i 40. XX teorie zyskały popularność, w nazistowskich Niemczech doprowadzając do odejścia od tradycyjnych wartości medycyny takich jak leczenie, współczucie oraz niesienie ulgi w cierpieniu. Rozpowszechnienie poglądów doprowadziło w Stanach Zjednoczonych do nierówności w dostępie oraz jakości opieki medycznej oferowanej grupom społeczno-ekonomicznym i etnicznym. Darwinizm społeczny stał się również podstawą ideologii ukraińskiego nacjonalizmu, sformułowanej przez Dmytro Dońcowa. Do lat 40. XX wieku termin był sporadycznie stosowany w literaturze naukowej i powiązany był głównie z opisem ideologii rasistowskich oraz imperialistycznych. Termin został spopularyzowany przez Richarda Hofstadtera w dwóch znaczeniach jako biologiczne uzasadnienie leseferyzmu oraz jako teoretyczna podstawa eugeniki, rasizmu i imperializmu. Ani Herbert Spencer, ani William Graham Sumner nie byli do tego czasu opisywani jako myśliciele darwinizmu społecznego. Sumner ze względu na prezentowane poglądy został nawet przedstawiony jako darwinista antyspołeczny.

    Dobór naturalny (selekcja naturalna) – jeden z mechanizmów ewolucji biologicznej, prowadzący do ukierunkowanych zmian w populacji zwiększających ich przeciętne przystosowanie, czyli adaptację do warunków środowiskowych, poza okresem wymierania.PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.

    Współcześnie teorie określane nazwą darwinizm społeczny uznawane są za mit społeczny nie powiązany z teorią ewolucji przedstawioną przez Darwina. Ideologie te nawiązują do istniejącej przed Darwinem koncepcji walki o byt, którą twórca teorii ewolucji używał w swoich dziełach metaforycznie. Pre-darwinowscy politolodzy rozważali pewien rodzaj ewolucji społecznej i poglądy te były znane Darwinowi. Możliwy jest kulturowy wpływ tych poglądów na język i społeczny odbiór dzieła O powstawaniu gatunków. W efekcie publikacji książki przypisywanych jest szereg konsekwencji społecznych i kulturowych w zakresie ekonomii, polityki, medycyny, edukacji, eugeniki i religii. Jedną z konsekwencji rozpowszechnienia się ideologii darwinizmu społecznego w środowisku medycznym jest traktowanie ludzi z zaburzeniami emocjonalnymi jako efektu "złych genów", czyli szukania przyczyny problemu wewnątrz człowieka, nie zaś w społeczności w której żyją. Interpretacja taka jest przedstawiana pomimo, że częstotliwość występowania zaburzeń nie zmienia się nawet przy skutecznym leczeniu.

    Interwencjonizm – stosunki gospodarczo-polityczne, polegające na bezpośrednich interwencjach państwa w rynek. Niekiedy rozumiane jako teoria ekonomiczna zalecająca takowe podejście.Eugenika (gr. eugenes = dobrze urodzony) – pojęcie wprowadzone w 1883 r. przez Francisa Galtona, kuzyna Karola Darwina, które dotyczyło selektywnego rozmnażania zwierząt (w tym ludzi), aby ulepszać gatunki z pokolenia na pokolenie, szczególnie jeśli chodzi o cechy dziedziczone. W ciągu następnych lat Galton poprawił swoją definicję, aby uwzględnić specyfikę eugeniki pozytywnej, zachęcającej do częstszego reprodukowania się najlepszych osobników oraz eugeniki negatywnej, zniechęcającej do reprodukcji osobników mniej wartościowych.

    Obecnie naukowcy, filozofowie oraz teoretycy myśli społecznej nie stosują nazwy darwinizm społeczny do swoich teorii. Jedynie subkultura satanistów stworzona przez LaVey'a bezpośrednio nawiązuje do ideologii "przetrwania najsilniejszych" i stosuje termin darwinizm społeczny w celu samookreślenia.

    Liberalizm (łac. liberalis – wolnościowy, od łac. liber – wolny) – ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością, ma charakter indywidualistyczny i przeciwstawia się kolektywizmowi. Innymi wartościami cenionymi przez liberałów są wartości demokratyczne, wolności i prawa obywatelskie czy własność prywatna i wolny rynek.Ewolucjonizm w naukach społecznych i historii, zwany także ewolucjonizmem kulturowym lub ewolucjonizmem kulturowo-społecznym – zbiór teorii opisujących ewolucję społeczeństwa, które przechodzi przez poszczególne etapy podczas rozwoju społecznego. Ewolucjonizm jest jedną z najstarszych teorii w socjologii i antropologii kulturowej i w swojej klasycznej postaci został sformułowany (i dominował w całej nauce) w XIX wieku.

    Zobacz też[]

  • elitaryzm
  • socjobiologia
  • Bibliografia[]

    1. R.C. Bannister. Evolutionism, Including Social Darwinism. „International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences”, s. 5033–5038, 2001. DOI: 10.1016/B0-08-043076-7/00063-2 (ang.). 
    2. H. Winlow. Darwinism (and Social Darwinism). „International Encyclopedia of Human Geography”, s. 4–11, 2009. DOI: 10.1016/B978-008044910-4.00675-1 (ang.). 
    3. Richard Hofstadter. William Graham Sumner, Social Darwinist. „The New England Quarterly”. 14 (3), s. 457-477, 1941. 
    4. A. Drouard. Darwinism: Social. „International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences”, s. 3222–3225, 2001. DOI: 10.1016/B0-08-043076-7/01857-X (ang.). 
    5. Jeremiah A. Barondess. Care of the Medical Ethos: Reflections on Social Darwinism, Racial Hygiene, and the Holocaust. „Annals of Internal Medicine”. 129 (11_Part_1), s. 891, 1998. DOI: 10.7326/0003-4819-129-11_Part_1-199812010-00010. ISSN 0003-4819 (ang.). 
    6. Bogumił Grott: Polacy i Ukraińcy dawniej i dziś. Wydawn. Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2002, s. 68. ISBN 978-83-233-1561-2.
    7. Geoffrey M. Hodgson. Social Darwinism in Anglophone Academic Journals: A Contribution to the History of the Term. „Journal of Historical Sociology”. 17 (4), s. 428–463, 2004. DOI: 10.1111/j.1467-6443.2004.00239.x. ISSN 0952-1909 (ang.). 
    8. Thomas C. Leonard. Origins of the myth of social Darwinism: The ambiguous legacy of Richard Hofstadter's Social Darwinism in American Thought. „Journal of Economic Behavior & Organization”. 71 (1), s. 37–51, 2009. DOI: 10.1016/j.jebo.2007.11.004. ISSN 01672681 (ang.). 
    9. Norman Erik Smith. William Graham Sumner as an Anti-Social Darwinist. „The Pacific Sociological Review”. 22 (3), s. 332-347, 1979. 
    10. Becquemont D. Social Darwinism: from reality to myth and from myth to reality.. „Stud Hist Philos Biol Biomed Sci”. 42 (1), s. 12-9, 2011. DOI: 10.1016/j.shpsc.2010.11.001. PMID: 21300311 (ang.). 
    11. Gregory Claeys. The "Survival of the Fittest" and the Origins of Social Darwinism. „Journal of the History of Ideas”. 61 (2), s. 223–240, 2000. DOI: 10.1353/jhi.2000.0014. ISSN 1086-3222 (ang.). 
    12. Orr HA. Darwin and Darwinism: the (alleged) social implications of the origin of species.. „Genetics”. 183 (3), s. 767-72, 2009. DOI: 10.1534/genetics.109.110445. PMID: 19933232 (ang.). 
    13. Albee GW. Introduction to the special issue on Social Darwinism.. „J Prim Prev”. 17 (1), s. 3-16, 1996. DOI: 10.1007/BF02262735. PMID: 24254918 (ang.). 
    14. Chris Mathews: Modern Satanism: Anatomy of a Radical Subculture. Greenwood Publishing Group, 2009, s. 78. ISBN 978-0-313-36639-0. (ang.)
    Karol Robert Darwin (ang. Charles Robert Darwin; ur. 12 lutego 1809 w Shrewsbury, zm. 19 kwietnia 1882 w Downe) – angielski przyrodnik, twórca teorii ewolucji, zgodnie z którą wszystkie gatunki pochodzą od wcześniejszych form, autor publikacji, w których przedstawił argumenty na poparcie swej tezy. Darwin uważał, że rozgałęziony schemat ewolucji wynika z procesu, który nazwał doborem naturalnym. Prawdziwość teorii ewolucji została zaakceptowana przez wielu naukowców przyrodników i dużą część społeczeństwa już za życia Darwina; jednak dopiero po pojawieniu się współczesnej syntezy ewolucji (którą opracowano w okresie od początku lat 30. do końca lat 50. XX wieku) naukowcy powszechnie zgodzili się, że dobór naturalny jest podstawowym mechanizmem ewolucji, a sam proces ciągłych zmian, z których wyłaniają się nowe jakości, niezaprzeczalnym faktem. W swojej zmodyfikowanej formie odkrycia naukowe Darwina są teorią unifikującą nauki o życiu i wyjaśniającą różnorodność biologiczną.Thomas Robert Malthus (ur. 14 lutego 1766, Surrey - zm. 23 grudnia 1834, Bath) – ekonomista angielski, duchowny anglikański, który prowadził badania z pogranicza ekonomii i socjologii. Zajmował się teorią ludności oraz problemami płac i pieniądza. W 1805 roku został pierwszym w Anglii profesorem ekonomii politycznej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Indywidualizm – zasada filozofii politycznej i etyki, zgodnie z którą jednostka ludzka uznawana jest za najwyższe dobro. Przeciwieństwem indywidualizmu jest kolektywizm.
    William Graham Sumner (ur. 30 października 1840 w Paterson, New Jersey, zm. 12 kwietnia 1910 w New Haven, Connecticut) – amerykański socjolog, profesor Uniwersytetu Yale.
    Dmytro Iwanowycz Doncow (ukr. Дмитро Іванович Донцов, ur. 30 sierpnia 1883 w Melitopolu, zm. 30 marca 1973 w Montrealu) – ukraiński pisarz, dziennikarz, działacz polityczny, doktor prawa. Twórca ukraińskiej koncepcji nacjonalizmu, przyjętej w latach 30. XX wieku przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów za podstawę ideologiczną działalności politycznej, a porzuconej w 1943.
    Leseferyzm (fr. laissez faire - pozwólcie czynić; laissez passer - pozwólcie przechodzić, laissez aller) - sformułowany przez francuskich fizjokratów, ale najpełniej zrealizowany w dziewiętnastowiecznej Wielkiej Brytanii pogląd filozoficzno-ekonomiczny głoszący wolność jednostki, zwłaszcza w wymiarze społeczno-ekonomicznym. Za popularyzatora tego określenia uznaje się J.V. Gournaya, nauczyciela ekonomii J. Turgota. Wyraża dążenie do wolności gospodarowania oraz wyzwolenie z wszelkich zależności feudalnych. Rola państwa miała być ograniczona do roli nocnego stróża, który miał strzec fundamentalnych zasad wolności gospodarowania i prywatnej własności. Rozumowanie leseferystów nie jest oparte na założeniu, że każdy człowiek kieruje się tylko zasadą korzyści materialnej (homo oeconomicus). Korzyść, którą chce osiągnąć człowiek jest usunięcie pewnego dyskomfortu, który może mieć różny charakter (chęć posiadania, świadomość trwania innej osoby w niedostatku, nieznanie swojego miejsca na ziemi i wiele innych). Zespół poglądów leseferystów związany był ściśle z oświeceniowymi koncepcjami wolności jednostki oraz ideą praw naturalnych.
    Satanizm laveyański (filozoficzny) − system filozoficzny stawiający na najwyższym miejscu w hierarchii świata jego przedstawiciela oraz całkowite zaspokajanie swoich potrzeb wyłącznie na podstawie rachunku strat i zysków (przy czym za zysk uznać można również zaspokojenie potrzeb bliskiej osoby).
    Adaptacjonizm – pogląd w ramach ewolucjonizmu, przyjmujący, że wszelkie własności konkretnych organizmów mają charakter adaptacji, czyli przystosowań, i powstały w drodze doboru naturalnego.
    DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.044 sek.