• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dagny Juel Przybyszewska



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Życie – ilustrowany tygodnik (później dwutygodnik i miesięcznik) literacko-artystyczno-społeczny, założony w 1897 przez Ludwika Szczepańskiego, ukazujący się w Krakowie i Lwowie.Richard Dehmel (ur. 18 listopada 1863, Wendisch-Hermsdorf; zm. 8 lutego 1920, Hamburg-Blankense) – niemiecki poeta, prozaik i autor dramatów.
    Dagny Juel Przybyszewska - Sztokholm 1895/96
    Rolighed - dom rodzinny Dagny w Kongsvinger, widok współczesny (obecnie siedziba Kvinnemuseet)
    Stanisław i Dagny Przybyszewscy ok. 1897/98
    Tablica na budynku dawnego Grand Hotelu w Tbilisi, w którym zginęła Dagny Juel-Przybyszewska
    Miejsce pochówku Dagny po ekshumacji, widok współczesny

    Dagny Juel Przybyszewska (ur. 8 czerwca 1867 w Kongsvinger, zm. 5 czerwca 1901 w Tyflisie) – norweska pisarka, pianistka, tłumaczka, autorka dramatów, utworów poetyckich prozą i wierszy, muza artystów końca XIX wieku.

    Zenon Przybyszewski Westrup, Zenon P. Westrup (ur. 28 września 1895 w Kongsvinger, zm. 27 listopada 1988 w Middelfart) – szwedzki dyplomata, syn Stanisława i Dagny Przybyszewskich. Brat Iwy Dahlin.Stanisław Izrael Lack (ur. 11 stycznia 1876, zm. 20 stycznia 1909) – polski poeta, myśliciel, tłumacz oraz krytyk literacki i teatralny żydowskiego pochodzenia.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Dagny Juel przyszła na świat w norweskim miasteczku Kongsvinger jako druga córka lekarza Hansa Lemmicha Juella i Mindy z Blehrów. Miała czworo rodzeństwa, trzy siostry i brata, który zmarł jako dziecko — Gudrun (ur. 1866, zamężną Westrup), Hansa Lemmicha (ur. 1868), Astrid (ur. 1869) i Ragnhild (ur. 1871, zamężną Bäckström). Rodowe nazwisko Juell zmieniła na Juel około 1890 roku. Po wyjściu za mąż podpisywała się Dagny Przybyszewska.

    Stanisława Przybyszewska (ur. 1 października 1901 w Krakowie, zm. 15 sierpnia 1935 w Gdańsku) – polska dramatopisarka, powieściopisarka.Jan Julian Nalborczyk (ur. w 1870, zm. w 1940 we Lwowie) – polski artysta rzeźbiarz, pedagog, organizator lwowskiego środowiska plastycznego.

    Pierwsze lata życia spędziła w Kongsvinger. Jesienią 1875 roku rodzina Juellów przeniosła się do willi Rolighed u podnóża fortecy w Kongsvinger. Jesienią 1882 roku Dagny została konfirmowana i kilka dni później wyjechała na pensję do Erfurtu, gdzie spędziła około dwóch lat.

    Niewiele wiadomo o jej losach w pierwszych latach po powrocie do Norwegii. Wczesnym latem 1888 roku została w Førde guwernantką dzieci swego wuja Ottona Blehra, przyszłego premiera Norwegii. Zimą 1888 roku poznała pochodzącego z Førde studenta, początkującego pisarza i krytyka literackiego Hjalmara Christensena, z którym połączyło ją pierwsze młodzieńcze uczucie. Młodzi prawdopodobnie potajemnie zaręczyli się, ale ich związek nie przetrwał — zakończył się wiosną 1891 roku.

    Kopenhaga (duń. København [kʰøb̥m̩ˈhɑʊ̯ˀn], łac. Hafnia) – stolica i największe miasto Królestwa Danii. W 2014 r. odbył się tu 59 Festiwal Muzyki Europejskiej Eurowizja.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.

    Po powrocie z Førde jesienią 1889 roku Dagny studiowała grę na fortepianie w Kristianii. Dzięki znajomościom Hjalmara Christensena Juel zaprzyjaźniła się z artystami z kręgu tzw. młodej bohemy kristiańskiej. Do grona tego należeli malarz Edvard Munch, poeci Nils Collett Vogt i Vilhelm Krag, wspomniany już Hjalmar Christensen i wielu innych. Dagny przebywała w Kristianii z przerwami od roku 1889 do 1892. W międzyczasie mieszkała w Kongsvinger.

    Theodor Kittelsen - ur. 27 kwietnia 1857 w Kragerø, zm. 21 stycznia 1914 na wyspie Jeløy. Norweski rysownik i ilustrator, uwieczniający w swoich pracach przyrodę i wierzenia Norwegii.Artur Maria Hutnikiewicz (ur. 12 stycznia 1916 we Lwowie, zm. 16 kwietnia 2005 w Toruniu) – historyk literatury polskiej.

    W 1892 roku wyjechała na krótko do Berlina na studia muzyczne, które ponownie podjęła rok później — w lutym 1893. W czasie drugiego pobytu w Berlinie stała się bywalczynią winiarni Zum Schwarzen Ferkel („Pod Czarnym Prosiakiem”) oraz muzą skandynawskiej kolonii literackiej i artystycznej tam się spotykającej. W winiarni „Pod Czarnym Prosiakiem” bywali m.in. niemiecki poeta Richard Dehmel, fiński pisarz i publicysta Adolf Paul, szwedzki botanik Bengt Lidforss, duński dramaturg Holger Drachmann, niemieccy lekarze i mecenasi sztuki Carl Ludwig Schleich i Max Asch.

    Wiersz (także: mowa wiązana, oratio vincta) – sposób organizacji tekstu, polegający na powtarzaniu się w nim odcinków o takich samych właściwościach strukturalnych; przeciwieństwo prozy; utwór o swoistej językowej kompozycji, w której wers (linijka wiersza wyodrębniona intonacyjnie i graficznie) pełni funkcję wierszotwórczą, wykorzystuje środki stylistyczne w funkcji poetyckiej, impresywnej lub ekspresywnej.Tbilisi (gruz. თბილისი, w latach 1845-1936 Tyflis) – stolica i największe miasto Gruzji położone nad rzeką Kurą, zamieszkane przez 1,15 mln osób (aglomeracja 1,5 mln mieszkańców, 2010). Jest głównym kulturalnym, naukowym (Akademia Nauk, Biblioteka Narodowa i liczne uczelnie) i przemysłowym (m.in. produkcja lokomotyw) ośrodkiem Gruzji.

    Wiosną 1893 roku nazwisko Dagny łączono z malarzem Edvardem Munchem i dramatopisarzem Augustem Strindbergiem. W marcu 1893 roku Dagny miała krótki i burzliwy romans ze Strindbergiem, który zakończył się interwencją jej rodziny i powrotem na kilka tygodni do Kongsvinger. Po powrocie, 18 sierpnia 1893, Juel wyszła za mąż za poznanego tej wiosny „Pod Czarnym Prosiakiem” pisarza Stanisława Przybyszewskiego. Przybyszewski był już wtedy związany z Martą Foerder, z którą miał już syna (Bolesław, ur. 22 lutego 1892) i która była w ciąży z kolejnym jego dzieckiem (Mieczysława, ur. 14 listopada 1893). Juel wiedziała o tym związku.

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Dramat (z gr. δρᾶμα – dráma czyli działanie, akcja) – jeden z trzech rodzajów literackich (obok liryki i epiki). Jest to właściwie rodzaj sztuki na granicy teatru i literatury.

    W latach 1893-98 Przybyszewscy mieszkali na zmianę w Berlinie i Kongsvinger, obracając się w kręgach cyganerii artystycznej. W czasie pierwszego wspólnego pobytu w Norwegii od wiosny do jesieni 1894 roku poznali m.in. Henryka Ibsena, Gustava Vigelanda, Theodora Kittelsena, Knuta Hamsuna. Zimę 1894/95 Przybyszewscy spędzili w Berlinie.

    Otto Albert Blehr (ur. 17 lutego 1847, zm. 13 lipca 1927) – norweski polityk; dwukrotnie ,1902-03 i 1921-23, premier Norwegii.Fortepian – strunowy (chordofon), młoteczkowy, klawiszowy instrument muzyczny, zaliczany do rodziny cytr. Współczesny fortepian dysponuje skalą od A2 (czasami najlepsze koncertowe od F2; instrumenty z pocz. XIX wieku od C1 ) do c (88 dźwięków/klawiszy).

    Przybyszewski cały czas utrzymywał związek z Martą Foerder: ich trzecie dziecko (Janina) urodziło się 6 lutego 1895 roku. W tym czasie w ciąży była również Przybyszewska, w związku z tym Przybyszewscy ponownie wyjechali do Kongsvinger, korzystając z gościnności rodziców Przybyszewskiej. Zenon, syn Dagny i Stanisława, urodził się 28 września 1895 roku w Konsvinger. Jego ojciec był w tym czasie w Berlinie.

    Gruzja (gruz. საქართველო, Sakartwelo) – państwo w Azji na Kaukazie Południowym (Zakaukaziu). Obszar 69,7 tys. km². Graniczy na północy z Rosją, na wschodzie z Azerbejdżanem, a na południu z Armenią i Turcją; zachodnią granicę kraju wyznacza wybrzeże Morza Czarnego. Stolicą Gruzji jest Tbilisi, przy czym od 2012 r. siedzibą parlamentu jest Kutaisi, a sądu konstytucyjnego Batumi.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Kilka tygodni później Przybyszewski ponownie przyjechał do Norwegii. Z końcem roku małżonkowie wyjechali do Sztokholmu, a potem do Kopenhagi, pozostawiając syna u rodziny w Kongsvinger. Wczesną wiosną 1896 roku Przybyszewski wyruszył do Berlina, a Przybyszewska wróciła do Rolighed. Stanisław dołączył do żony z końcem maja 1896 roku. Tam dotarła do nich wiadomość o samobójczej śmierci Marty Foerder (9 czerwca 1896), która była ze Stanisławem w czwartej ciąży. Przybyszewscy pojechali do Berlina, gdzie Stanisław Przybyszewski, pod zarzutem przyczynienia się do śmierci Marty, został aresztowany i przez dwa tygodnie przebywał w więzieniu. Zwolniono go dzięki wpływom bliskich i staraniom Dagny.

    Samobójstwo (łac. suicidium, od sui caedere, „zabić się”) – celowe działanie mające na celu odebranie sobie życia. Samobójstwo wynika często z uczucia smutku, które w wielu przypadkach jest rezultatem zaburzeń psychicznych takich jak depresja, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, schizofrenia, alkoholizm lub uzależnienie od środków odurzających. Stresory takie jak problemy finansowe lub problemy w zakresie relacji międzyludzkich również odgrywają istotną rolę. Próby zapobiegnięcia samobójstwu obejmują ograniczenie dostępu do broni palnej, leczenie zaburzeń psychicznych, w tym uzależnienia od środków odurzających, a także poprawę sytuacji ekonomicznej.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

    Mimo wyroku uniewinniającego przyjaciele z kręgu „Czarnego Prosiaka” odsunęli się od niego. W latach 1896-1897 Przybyszewscy obracali się więc w kręgach mieszczańskich i salonowych. Zaprzyjaźnili się m.in. z konsulową Idą Auerbach, późniejszą drugą żoną Richarda Dehmela, tłumaczką Hedwigą Lachmann, malarką Julie Wolfthorn, kompozytorem Conradem Ansorge i jego żoną pianistką Margarethe. Margarethe Ansorge stała się jedną z najbliższych przyjaciółek Dagny Przybyszewskiej.

    Wincenty Korab-Brzozowski, pseud. Vincent de Korab (ur. w 1877 w Latakii w Syrii, zm. 3 kwietnia 1941 w Warszawie), polski poeta piszący zarówno w języku polskim jak i francuskim, którego postać owiano barwną legendą w stylu Arthura Rimbauda jeszcze za jego życia; również autor niewielkiej ilości prozy poetyckiej oraz tłumacz literatury francuskiej i orientalnej.Tłumacz – osoba, która dzięki znajomości co najmniej dwóch języków dokonuje przekładu wypowiedzi lub tekstu pisanego z języka źródłowego na język docelowy. Tłumaczenie wymaga nie tylko rozumienia tekstu, ale również sprawnego wyrażania jego treści w języku, na który ma być tłumaczony. Oprócz wysokich kompetencji językowych, dobry tłumacz powinien cechować się umiejętnością szybkiego uczenia się i wszechstronną wiedzą, a przynajmniej dobrą orientacją w swojej specjalizacji. Tłumacz musi także być osobą wzbudzającą zaufanie obu stron, którym umożliwia komunikację.

    Wczesną wiosną 1897 roku okazało się, że Przybyszewska jest w kolejnej ciąży, dlatego też opuściła Berlin i udała się do Kongsvinger. Przybyszewski dołączył do żony później, ale przed porodem ponownie powrócił do Berlina w sprawach zawodowych. W tym czasie, 3 października 1897, Przybyszewska urodziła córkę Ivi, która była też nazywana Iwi, a jako osoba dorosła wybrała imię Iwa. Wkrótce po porodzie Przybyszewska wyjechała do Berlina, pozostawiając dzieci pod opieką swoich rodziców. W styczniu 1898 roku Przybyszewscy wyjechali do Hiszpanii, do małej nadmorskiej miejscowości Playa de la Mera niedaleko A Coruña, na zaproszenie mieszkającego tam polskiego filozofa Wincentego Lutosławskiego. Z powodów zatargów z Lutosławskim, który był przeciwnikiem alkoholu, Przybyszewscy po kilku tygodniach wyjechali do Paryża, gdzie obracali się w kręgach paryskiej Polonii skupionej wokół Zenona Przesmyckiego (Miriama).

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Stanisław Feliks Przybyszewski (ur. 7 maja 1868 w Łojewie pod Inowrocławiem, zm. 23 listopada 1927 w Jarontach pod Inowrocławiem) – polski pisarz, poeta, dramaturg, nowelista okresu Młodej Polski, skandalista, przedstawiciel cyganerii krakowskiej i nurtu polskiego dekadentyzmu.

    Latem 1898 powrócili do Kongsvinger. Wkrótce Stanisław Przybyszewski otrzymał propozycję objęcia redakcji krakowskiego pisma „Życie”. Jesienią 1898 roku Przybyszewscy z dziećmi przenieśli się do Krakowa, gdzie oboje stali się centralnymi postaciami światka krakowskiej bohemy. Wśród młodych artystów skupionych wokół Przybyszewskiego byli m.in. Tadeusz Boy-Żeleński, Wojciech Weiss, Jan Nalborczyk, bracia Stanisław i Wincenty Korab-Brzozowscy.

    Holger Henrik Herholdt Drachmann (ur. 9 października 1846 w Kopenhadze, zm. 14 stycznia1908 w Hornbæk na Zelandii) był duńskim pisarzem, poetą i malarzem.Muzy (lm gr. Μοῦσαι Moûsai, łac. Musae, lp. gr. Μούσα Moúsa, łac. Musa) – w mitologii greckiej boginie sztuki i nauki. Ośrodkami kultu muz były Delfy, Parnas i Helikon w Beocji.

    W czerwcu 1899 roku Przybyszewski pojechał do Lwowa. Zamieszkał tam u poety Jana Kasprowicza i nawiązał romans z jego żoną, Jadwigą. Równocześnie związał się z malarką Anielą Pająkówną: z tego związku przyszła w 1901 roku na świat późniejsza pisarka Stanisława Przybyszewska.

    Z początkiem 1900 roku Przybyszewska opuściła męża i przez rok podróżowała po Europie. Niepotwierdzone pogłoski łączą jej osobę z samobójstwem Stanisława Korab-Brzozowskiego (1876-1901), jednego z najwybitniejszych przedstawicieli nurtu dekadenckiego w poezji młodopolskiej: Tadeusz Boy-Żeleński uważa, że przyczyną śmierci była miłość do Przybyszewskiej; według Artura Hutnikiewicza powodem samobójstwa mogła być niemożność wywikłania się poety z trójkąta tworzonego przez niego, Przybyszewską i Władysława Emeryka.

    Henryk Johan Ibsen (Henrik Ibsen; ur. 20 marca 1828 w Skien, zm. 23 maja 1906 w Christianii, obecnie Oslo) – dramatopisarz norweski.Wincenty Lutosławski (ur. 6 czerwca 1863 w Warszawie, zm. 28 grudnia 1954 w Krakowie) – profesor filozofii, mesjanista, poliglota i publicysta, działacz narodowy; najstarszy syn Franciszka Dionizego Lutosławskiego i Marii ze Szczygielskich.

    Wiosną 1901 roku Przybyszewscy spotkali się w Warszawie i postanowili wybrać wspólnie do Tyflisu na zaproszenie krakowskiego studenta, wielbiciela i kochanka Przybyszewskiej, Władysława Emeryka. Przybyszewska wyjechała pierwsza wraz z Emerykiem i synkiem Zenonem. Stanisław z Ivi miał dojechać później, ale – mimo obietnicy – wyjeżdżać nie miał zamiaru. Po kilku tygodniach pobytu w stolicy Gruzji, 5 czerwca 1901 roku, w pokoju tyfliskiego Grand Hotelu Emeryk zastrzelił Przybyszewską, po czym popełnił samobójstwo.

    Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.Konfirmacja (pl.: konfirmacja, niem., szw.: Konfirmation, z łac. confirmatio, potwierdzenie) – w Kościołach ewangelickich odpowiednik jednocześnie pierwszej komunii i bierzmowania, sakramentów Kościoła katolickiego, ale nie ma ona charakteru sakramentu.

    Dagny Juel Przybyszewska została pochowana w dniu swoich 34. urodzin na cmentarzu na Kukach. W 1999 roku jej szczątki zostały ekshumowane i przeniesione w inne miejsce cmentarza na Kukach w Tbilisi.

    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Stanisław Mateusz Ignacy Wyspiański (ur. 15 stycznia 1869 w Krakowie, zm. 28 listopada 1907 tamże) – polski dramaturg, poeta, malarz, grafik, architekt, projektant mebli. Jako pisarz związany z dramatem symbolicznym. Tworzył w epoce Młodej Polski. Nieoficjalnie nazywany Czwartym Wieszczem Polskim.
    Jan Kasprowicz (ur. 12 grudnia 1860 w Szymborzu, zm. 1 sierpnia 1926 w Zakopanem) – polski poeta, dramaturg, krytyk literacki i tłumacz. Przedstawiciel Młodej Polski, związany z kilkoma głównymi nurtami ówczesnej liryki, przede wszystkim z naturalizmem, symbolizmem oraz ekspresjonizmem. Prekursor nowoczesnego wiersza wolnego, katastrofizmu oraz szeregu tendencji prymitywistycznych we współczesnej sztuce. Uważany za jednego z najwybitniejszych poetów w dziejach literatury polskiej, stawianego na równi z Adamem Mickiewiczem, czy nawet nobilitowanego do roli Wieszcza.
    Kvinnemuseet (Muzeum Kobiet) w Kongsvinger zostało założone w willi "Rolighed" – domu rodzinnym pisarki Dagny Juel Przybyszewskiej. W 1988 roku zrodziła się idea utworzenia w zdewastowanym domu muzeum związanego z Dagny Juel Przybyszewska i kwestią emancypacji kobiet. Muzeum Kongsvinger wykupiło w 1989 roku zniszczony budynek i przstąpiło do odbudowy. Sześć lat później uroczystego otwarcia dokonała norweska królowa Sonia. Swoją działalność Muzeum Kobiet (bo tak nazwano instytucję usytuowaną w "Rolighed") zainaugurowało wystawą Kvinnesjebner (Losy kobiet). Obecnie w muzeum mieści się stała wystawa poświęcona Dagny Juel Przybyszewskiej oraz wystawy czasowe. Muzeum organizuje koncerty i wystawy współczesnych artystów norweskich. W archiwum Muzeum znaleźć można materiały dotyczące Dagny Juel Przybyszewskiej oraz historii norweskiego ruchu emancypacyjnego.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    A Coruña (oficjalna nazwa w języku galicyjskim), La Coruña (nazwa w języku hiszpańskim, obowiązująca wcześniej) – miasto w północno-zachodniej Hiszpanii (Galicja), nad Oceanem Atlantyckim; ośrodek administracyjny prowincji A Coruña; 244 tys. mieszkańców (2007).
    Tadeusz Kamil Marcjan Żeleński, pseud. Boy (ur. 21 grudnia 1874 w Warszawie, zm. 4 lipca 1941 we Lwowie) – polski lekarz, krytyk literacki i teatralny, pisarz, poeta-satyryk, kronikarz, eseista, tłumacz literatury francuskiej, działacz społeczny, wolnomularz. Współpracownik i partner Ireny Krzywickiej, propagował świadome macierzyństwo, antykoncepcję i edukację seksualną.
    Cmentarz Kukia (cmentarz kukijski) – zespół cmentarny w dzielnicy Kukia w Tbilisi, we wschodniej części miasta, na stoku wzgórza Makhata. Założony w XVIII w. W starej części cmentarza znajduje się kościół pw. św. Nino, patronki Gruzji.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.05 sek.