• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Długi Upłaz

    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Litworowy Żleb – boczne odgałęzienie Doliny Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. Jest to wąska i stroma dolina, górą przechodząca w żleb. Opada spod Długiego Upłazu w północno-wschodnim kierunku. Jej dnem spływa niewielki Litworowy Potok uchodzący do Chochołowskiego Potoku.
    Mylonit – skała kataklastyczna, metamorficzna powstała poprzez dynamiczną rekrystalizację. Złożona z drobnych pokruszonych i roztartych ziaren starszych skał powstałych w warunkach zmielenia i silnego roztarcia dowolnej skały wyjściowej, tworzących miazgę mylonityczną, objętą rekrystalizacją towarzyszącą mylonityzacji. Powstaje w trakcie metamorfizmu dyslokacyjnego głównie w strefach uskokowych o charakterze przesuwczym.
    Długi Upłaz od polskiej strony. W głębi Bobrowiec
    Długi Upłaz ze szlaku na Wołowiec

    Długi Upłaz (słow. Dlhý úplaz) – odcinek północnej grani Wołowca pomiędzy Rakoniem a Łuczniańską Przełęczą w Tatrach Zachodnich. Granią tą przebiega granica polsko-słowacka. Zachodnie stoki Długiego Upłazu opadają do słowackiej Doliny Zadniej Łatanej. Mająca ok. 2 km długości grań Długiego Upłazu jest płaska i zaokrąglona. Zaznaczają się w niej tylko dwa niewiele wyróżniające się wzniesienia o wysokości 1785 i 1632 m i wcina się w nią górny koniec Litworowego Żlebu. Górale nazywali Długim Upłazem wschodnie stoki opadające do Doliny Chochołowskiej Wyżniej, będącej górną częścią Doliny Chochołowskiej.

    Tatry Wysokie (słow. Vysoké Tatry, niem. Hohe Tatra, węg. Magas-Tátra) – najwyższa część Tatr o charakterze alpejskim, rozciągająca się pomiędzy Tatrami Zachodnimi od strony zachodniej oraz Tatrami Bielskimi od strony północno-wschodniej. W linii prostej odległość między granicznymi przełęczami wynosi ok. 16,5 km, zaś ściśle wzdłuż grani głównej ok. 26 km. Tatry Wysokie zajmują obszar około 340 km² (czyli nieco mniej niż Tatry Zachodnie), z czego większość (260 km²) znajduje się na Słowacji.Bliźniczka psia trawka, b. wyprostowana, psia trawka, psiarka (Nardus stricta L.) – gatunek rośliny z rodziny wiechlinowatych (Poaceae). Zasięg obejmuje całą Europę, rejon Kaukazu oraz wschodnią Syberię, poza tym w wiele miejsc introdukowany i zdziczały. W Polsce gatunek rodzimy, występuje dość pospolicie na niżu i w górach (tutaj częściej).

    Długi Upłaz zbudowany jest ze skał metamorficznych należących do trzonu krystalicznego Tatr. Są to gnejsy, migmatyty, amfibolity, mylonity i kwarcyty. Jest trawiasty i zarastający kępami kosodrzewiny, miejscami wystają skały kwarcytowe. Dawniej stanowił tereny pasterskie Hali Chochołowskiej.

    Granica polsko-słowacka – granica między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Słowacji istniejąca formalnie we współczesnym kształcie od 1 stycznia 1993 tj. od momentu rozpadu Czechosłowacji na dwa niezależne państwa. Przed rozpadem Czechosłowacji obecna granica ze Słowacją stanowiła jej część i miała prawie identyczny przebieg (w późniejszych latach dokonano drobnych korekt).Migmatyt – skała ultrametamorficzna powstająca na pograniczu magmatyzmu i metamorfizmu katazonalnego, wykazująca foliację, zbudowana głównie z kwarcu, skaleni i biotytu, z domieszkami innych minerałów. Występuje razem z gnejsami i granitami, w Polsce – w Sudetach oraz w Tatrach Zachodnich.

    Z trasy turystycznej, która prowadzi cały czas odkrytym odcinkiem grani, rozpościerają się rozległe widoki na szczyty i doliny Tatr Zachodnich. Na południu wznoszą się Rohacze, swoim wyglądem przypominające bardziej szczyty Tatr Wysokich niż Zachodnich, piramida Starorobociańskiego Wierchu i polodowcowy kocioł Doliny Chochołowskiej Wyżniej. Jesienią stoki wybarwione są na wszystkie niemal kolory; ciemnoczerwone kępy borówek, żółte bliźniczki psiej trawki, fioletowo kwitnące wrzosy i ciemnozielone kępy kosówki z wystającymi białymi turniami Bobrowca.

    Dolina Zadnia Łatana (słow. Zadná Látaná dolina) – górna część Doliny Łatanej w słowackich Tatrach Zachodnich. Obejmuje zachodnie zbocza grzbietu od Grzesia po Rakoń i opiera się o wybiegający na północ z Zadniego Zabratu krótki grzbiet zwany Ostrewką. W zakątku pod Rakoniem znajduje się kocioł lodowcowy zwany Praszywe. Ze zboczy Doliny Zadniej Łatanej spływa kilka potoków dających początek Łatanemu Potokowi.Dolina Chochołowska Wyżnia – zachodnie odgałęzienie górnej części Doliny Chochołowskiej, rozpoczynające się nieco powyżej Polany Chochołowskiej i ciągnące się po główną grań Tatr Zachodnich. W dolnej części dolina jest porośnięta lasem świerkowym. Istnieje w nim zarastająca już Polana Chochołowska Wyżnia. Dawniej była ona wypasana i stały na niej szałasy, zwane sołtysimi. Zimą 1944/45 r. mieścił się w nich sztab partyzantów radzieckich kpt. Tichonowa. Dolina wyrzeźbiona została przez lodowiec. Górna jej część pod granią główną to kocioł lodowcowy, ograniczony z 3 stron ścianami i stromymi zboczami Wołowca, Łopaty, Czerwonego Wierchu. Wznoszą się one na wysokość 300-350 m ponad zawalone piargami i blokami morenowymi i porastające kosówką dno kotła. Od północnej strony kocioł ten zablokowany jest wzniesieniem Kopy (1596 m). Ze znajdującego się pod nim progu skalnego wypływa kilka źródeł. Dają one początek Wyżniemu Chochołowskiemu Potokowi.

    Szlaki turystyczne[edytuj kod]

    szlak turystyczny niebieski – niebieski szlak z Grzesia przez Rakoń na Wołowiec. Czas przejścia: 1:45 h, ↓ 1:30 h

    Przypisy

    1. Tatry Zachodnie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25 000. Warszawa: Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2005/06. ISBN 83-87873-36-5.
    2. Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2003. ISBN 83-915859-1-3.
    3. Zofia Radwańska-Paryska: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 1995. ISBN 83-7104-009-1.


    Borówka (Vaccinium L.) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych (Ericaceae Juss). Według niektórych ujęć taksonomicznych należy do niego ok. 450 gatunków występujących głównie na półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Vaccinium uliginosum L..Rakoń (słow. Rákoň, 1879 m n.p.m.) – słabo wyróżniający się szczyt w Tatrach Zachodnich, znajdujący się w bocznej północnej grani Wołowca. Przez grań tę biegnie granica polsko-słowacka. Rakoń od Wołowca oddzielony jest niewielką przełęczą Zawracie, nad którą wznosi się tylko 19 metrów, zaś w stronę sąsiedniego w południowym kierunku Grzesia biegnie grzbiet Długiego Upłazu z Łuczniańską Przełęczą (1602 m n.p.m.). W kierunku północno-zachodnim z Rakonia odchodzi jeszcze jedna grań – północno-zachodnia grań Rakonia, rozdzielająca słowackie doliny: Łataną i Rohacką. Jego wschodnie zbocza opadają do Doliny Chochołowskiej Wyżniej.
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Kosodrzewina (sosna górska, kosówka właściwa) (Pinus mugo Turra) – gatunek drzewa (lub krzewu) iglastego z rodzaju sosna (Pinus) należący do rodziny sosnowatych (Pinaceae). Występuje na terenach pasm górskich Europy Środkowej i Południowej w piętrze kosówki powyżej regla górnego, a poniżej piętra hal. W Polsce: Tatry, Sudety, Babia Góra i Pilsko, niewielkie stanowiska kosodrzewiny znajdują się również na Policy, Romance, oraz na szczycie Czyrńca. Do lat 90. XX wieku reliktowe stanowisko kosodrzewiny znajdowało się w Beskidzie Niskim (rezerwat przyrody Kornuty).Grześ (słow. Lúčna, 1653 m) – dwuwierzchołkowy szczyt w Tatrach Zachodnich, znajdujący się w grzbiecie granicznym na zachód od Polany Chochołowskiej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Dolina Chochołowska – najdłuższa i największa dolina w polskich Tatrach, znajdująca się na zachodnim skraju polskich Tatr Zachodnich i stanowiąca orograficznie lewą odnogę doliny Czarnego Dunajca. Zajmuje obszar ponad 35 km² i ma długość ok. 10 km. Jest doliną walną. Administracyjnie leży na terenie wsi Witów.
    Północna grań Wołowca – boczna grań odchodząca w północnym kierunku od znajdującego się w grani głównej szczytu Wołowca w Tatrach. Mająca kręty przebieg grań jest najdłuższą boczną granią w całych Tatrach Zachodnich. Prowadzi nią granica polsko-słowacka, a także przebiega przez nią Wielki Europejski Dział Wodny. Wody spływające z zachodniej, słowackiej strony grani znajdują się w zlewni Morza Czarnego, wody spływające z wschodniej, polskiej strony uchodzą do Bałtyku. Jej bezpośrednim przedłużeniem w kierunku północnym jest grań główna Orawicko-Witowskich Wierchów.
    Kwarcyt - skała metamorficzna, która powstała przez przeobrażenie piaskowców i mułowców zbudowanych niemal wyłączne z okruchów kwarcu. W Polsce kwarcyty występują głównie w masywach metamorficznych Sudetów.
    Szlak turystyczny – trasa wycieczkowa oznaczona specjalnymi symbolami wyznaczającymi jej przebieg i ułatwiającymi odnalezienie właściwej drogi.
    Bobrowiec (słow. Bobrovec) – samodzielny masyw górski na granicy polsko-słowackiej, wznoszący się ponad Doliną Chochołowską, Doliną Juraniową i Doliną Bobrowiecką Orawską w Tatrach Zachodnich.
    Józef Nyka (ur. 5 grudnia 1924 w Łysininie k. Żnina) – alpinista, taternik, popularyzator alpinizmu i turystyki górskiej, autor wielu przewodników turystycznych po polskich górach. Ma na koncie szereg najwyższej klasy przejść dróg i pierwszych przejść w Tatrach oraz w Dolomitach. Członek honorowy prestiżowych międzynarodowych organizacji alpinistycznych i górskich, między innymi Polskiego Związku Alpinizmu.
    Hala Chochołowska – dawna hala pasterska w Dolinie Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. Składała się z Hali Chochołowskiej Wyżniej i Niżniej. Należały do niej polany: Chochołowska (dawniej nazywana Chochołowską Niżnią), Chochołowska Wyżnia i polany pod Bobrowiecką Przełęczą. Sięgała pod Grzesia, Długi Upłaz, Rakoń, Wołowiec, Bobrowiec i Mnichy Chochołowskie. Łączna jej powierzchnia wynosiła aż 524 ha, w tym pastwiska stanowiły 10 ha, wysokogórskie halizny 170 ha, resztę zaś kosówka, las, i nieużytki (piargi, gołoborza, skały). Dodatkowa powierzchnia służebności (tzw. serwituty) wynosiła 186,75 ha. W 1960 r. wypasano na niej 649 owiec (tzw. owce przeliczeniowe, gdyż oprócz owiec wypasano też bydło i kozy). Po przejęciu jej przez TPN zabroniono wypasu na tych polanach. Wskutek tego polany pod Bobrowiecką Przełęczą i Polana Chochołowska Wyżnia niemal całkowicie zarosły lasem. Obecnie utrzymał się jeszcze tzw. kulturowy wypas na Chochołowskiej Polanie. Jest więc nadzieja, że przynajmniej ta polana (chociaż i ona też częściowo zarosła lasem) pozostanie polaną.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.038 sek.