• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dąb szypułkowy



    Podstrony: [1] [2] [3] 4 [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Grubodziób zwyczajny, grubodziób, pestkojad, grabołusk (Coccothraustes coccothraustes) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczaków, jedyny przedstawiciel monotypowego rodzaju Coccothraustes.
    Historia i znaczenie gospodarcze w Polsce[]

    Około 11000 lat temu na południowych krańcach Polski pojawiły się pierwsze lasy sosnowo-brzozowe. Wycofujący się lodowiec i stopniowe ocieplanie klimatu spowodowały rozprzestrzenienie się lasów na pozostały obszar kraju. 9000 lat temu pojawiły się pierwsze dęby. Wiek najstarszego (datowany metodą radiowęglową) znalezionego w Polsce, określany jest na ok. 9200 lat. Dominacja borów sosnowo-brzozowych kończy się wraz z dalszym ociepleniem klimatu, czyli ok. 7700 do 5100 lat temu. W tym czasie następuje gwałtowny rozwój lasów liściastych z przewagą dębu. Do tego czasu jedynym czynnikiem mającym wpływ na kształtowanie szaty roślinnej w Polsce były zmiany klimatyczne, teraz doszedł kolejny – człowiek.

    Las mieszany – siedliskowy typ lasu występujący na nizinach i zajmujący na terenie Polski ok. 10,5% powierzchni siedlisk leśnych, głównie żyźniejsze gleby typu skrytobielicowego lub brunatnego: piaski gliniaste oraz gliny spiaszczone. Dla siedliska lasu mieszanego głównymi gatunkami drzew są: dąb szypułkowy, buk, sosna, świerk, jodła, modrzew, brzoza.Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. starożytna Viadua, Suevus, łac. średniowiecza Oddera (w Dagome iudex), Odera; łac. renesansowa Viadrus (od 1543)) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).

    Neolit to okres w którym zaczyna rozwijać się rolnictwo i rozpoczyna się udomowienie zwierząt. Wzrasta zapotrzebowanie na żyzne ziemie do tej pory porośnięte lasami z dużym udziałem dębu oraz na drewno do celów gospodarczych.

    Ostatnie tysiąclecie przed naszą erą to dalszy rozwój rolnictwa i hodowli, powstają pierwsze grody. Największe zapotrzebowanie jest na najbardziej trwałe drewno – dębowe. Współcześnie dokonane szacunkowe obliczenia dla Biskupina pozwoliły określić ilość zużytego materiału na około 8000 kubików drewna, w większości dębowego. Zakłada się, że obszar z jakiego można było pozyskać ten materiał to ok. 800 ha lasu. Na podstawie badań dr T. Ważnego i zastosowaniu dendrochronologii ustalono datę pozyskania budulca na 747722 p.n.e. Około 1750 lat później, tylko do budowy wału obronnego w Kruszwicy zużyto 20 000 kubików drewna, z czego 80% to drewno dębowe. Według obliczeń W. Dzieduszyckiego (1977), ilość ta to 25 500 kubików.

    Grąd – wielogatunkowy i wielowarstwowy las liściasty zazwyczaj z przewagą grabu i dębu i z udziałem różnych innych gatunków. W fitosocjologii zespoły leśne reprezentujące grądy wyodrębniane są w związek zespołów Carpinion betuli. Na mapach potencjalnej roślinności naturalnej Polski, lasy grądowe dominują stanowiąc 41,6% powierzchni kraju. Ze względu na to, że wykształcają się na siedliskach żyznych – zostały w ogromnej większości zniszczone i zajęte przez grunty rolne lub zdegradowane z powodu uprawy drzew iglastych. Grądy stanowią siedlisko przyrodnicze chronione w sieci Natura 2000.Rogaliński Park Krajobrazowy – park krajobrazowy w woj. wielkopolskim, na terenie powiatów poznańskiego i śremskiego. Rozciąga się po obu stronach rzeki Warty, od Wiórka i Puszczykowa w pobliżu Poznania aż do Zbrudzewa i Góry koło Śremu. Został utworzony w 1997 r. celem ochrony największego w Europie skupiska wielowiekowych dębów szypułkowych rosnących w dolinie Warty, licznych starorzeczy, a także wartości historyczno-kulturowych. Nazwa pochodzi od wsi Rogalin, gdzie rosną najbardziej znane z wielkopolskich dębów.

    Około XXI w. coraz bardziej wzrasta znaczenie gospodarcze dębu. Używany jest przy budowie konstrukcji obronnych i portowych, w dymarkach jako wysokokaloryczne paliwo. Znajduje zastosowanie w dębieniu (garbowaniu) skór i farbowaniu. Wykorzystywany jest w celach leczniczych i częściowo do produkcji potażu. Żołędzie i bukiew to podstawowa pasza dla nierogacizny. Na wychów jednej świni potrzeba było około 2 ton żołędzi, taką ilość daje rocznie 25 dorosłych dębów. Lasy dębowo-bukowe często nazywane silva glandiferae pełniły funkcję pastwiska, co miało negatywny wpływ na ich możliwość odnawiania. Wysuszone i zmielone żołędzie dodawano do mąki w latach nieurodzaju. W tym okresie była już zagospodarowana ok. 1/3 powierzchni kraju, udział dębów w lasach określa się na ok. 66% a zaludnienie na ok. 4 mieszkańców na km².

    Torfowisko (ang. peatland, mire, niem. Moor, Moos, Ried, Filz) – jeden z typów mokradeł, siedlisk na tyle uwodnionych, że występuje tam specyficzna roślinność i zachodzą procesy akumulacji osadów organicznych. Jest to teren stale podmokły, o podłożu trudno przepuszczalnym, pokryty zbiorowiskami roślin bagiennych i bagienno-łąkowych. Torfowiska występują głównie w strefie klimatu umiarkowanego, wilgotnego i chłodnego (północna część Eurazji i Ameryki Północnej, a także obszary górskie). Obszary te są cenne pod względem przyrodniczym, można je także wykorzystać gospodarczo – poprzez wydobywanie torfu. Torfowisko przyrasta średnio o 1 mm w ciągu roku.Władysław II Jagiełło (ur. ok. 1362 lub ok. 1352, zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377–1381 i 1382–1401, król Polski 1386-1434 i najwyższy książę litewski 1401–1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.

    Znaczenie kulturowe w Polsce[]

    Dąb „Cysters” w Rudach (Wielkich)
    Tablica informacyjna na temat dębu szypułkowego w PolicachMścięcinie

    Majestat i dostojny wygląd dębu zawsze wywierał na człowieku duże wrażenie. Z tego zapewne powodu, w krajach słowiańskich poświęcony był najwyższemu bogu – Perunowi. Należy przy tym pamiętać, że cześć okazywano drzewom jako siedzibie bóstwa i w tym tylko znaczeniu można mówić o roli jaką pełnił dąb w kulcie.

    Dąb Napoleon (Dąb Napoleona) – nieistniejący już pomnik przyrody, rosnący w Zaborze dąb szypułkowy był najgrubszym w Polsce drzewem tego gatunku. Spłonął 15 listopada 2010 najprawdopodobniej podpalony przez wandali.Bitwa pod Grunwaldem (w literaturze niemieckiej pierwsza bitwa pod Tannenbergiem) – jedna z największych bitew w historii średniowiecznej Europy (pod względem liczby uczestników), stoczona na polach pod Grunwaldem 15 lipca 1410 w czasie trwania wielkiej wojny między siłami zakonu krzyżackiego wspomaganego przez rycerstwo zachodnioeuropejskie (głównie z Czech, z wielu państewek na Śląsku, z Pomorza Zachodniego i z pozostałych państewek Rzeszy), pod dowództwem wielkiego mistrza Ulricha von Jungingena, a połączonymi siłami polskimi i litewskimi (złożonymi głównie z Polaków, Litwinów i Rusinów) wspieranymi lennikami obu tych krajów (Hospodarstwo Mołdawskie, Księstwo Mazowieckie, Księstwo Płockie, Księstwo Bełskie, Podole i litewskie lenna na Rusi) oraz najemnikami z Czech, Moraw i z państewek ze Śląska oraz uciekinierami ze Złotej Ordy i chorągwiami prywatnymi (między innymi chorągiew z Nowogrodu Wielkiego księcia Lingwena Semena), pod dowództwem króla Polski Władysława II Jagiełły.

    Stare, rozrośnięte dęby zawsze darzono dużym szacunkiem. Często szczególnie potężne egzemplarze nazywano „ojcem dębów” lub „gospodarzem lasu”. Równie często wiązane były legendami i podaniami ze znanymi postaciami historycznymi, które miały je zasadzać, odpoczywać pod nimi lub sprawować sądy (np. pod Bartkiem miał sądzić Kazimierz Wielki, z kolei pod „Dębem Jagiełły” odpoczywał ponoć król Władysław po polowaniu, podczas którego gromadzono zapasy na wyprawę grunwaldzką). Dąb jest drzewem opisywanym również w literaturze ludowej i w pieśniach. W praktykach magicznych postrzegany był zawsze jako dający siłę i zdrowie.

    Puszcza Białowieska – kompleks leśny położony na terenie Polski i Białorusi, odznaczający się dużymi walorami przyrodniczymi i historycznymi. W Puszczy Białowieskiej zachowały się ostatnie fragmenty lasu o charakterze pierwotnym. Tutaj mieszka największa populacja wolnego żubra na świecie.Atrament (łac. atramentum → czernidło) – środek barwiący w postaci roztworu barwnika w rozpuszczalniku z ewentualnym dodatkiem substancji zagęszczających (np. żelujących). Wykorzystywany jest w szeregu przyborów pisarskich (długopisy, flamastry, markery, pisaki, pióra, pióra wieczne itp.) oraz w druku atramentowym (drukarki atramentowe, plotery).

    Ciekawy zwyczaj opisuje Teresa Karwicka. We wsiach podkrakowskich w wigilię Nowego Roku kolędnicy przynosili gałązkę dębu z uschniętymi liśćmi. Magiczna moc dębu przejawiała się tym, że uschnięte liście nie odpadały od gałązki. Ta cecha dębu była podkreślana przez informatorów przy uzasadnieniu tego obrzędu „by ludzie byli tak mocni, jak ten listek, co choć usechł, ale od gałązki nie odpadł”.

    Czarny dąb (dąb kopalny, polski heban) – drewno dębów przebywających w ziemi lub pod wodą od kilkuset do nawet kilkunastu tysięcy lat.Taniny (E181) – grupa organicznych związków chemicznych zbudowanych z wielu cząsteczek kwasu galusowego i D-glukozy.

    Do dzisiaj, pomimo tego, że otaczamy już wszystkie stare drzewa ochroną pomnikową, to jednak dąb wzbudza w ludziach szczególne odczucia. „Pierwszy w dostojności między drzewami dąb, moc i władzę ma w sobie oddaną nad gruntem na którym stoi.” – Izabela Czartoryska.

    Znane dęby szypułkowe[]

    Dąb Bartek

    Dąb szypułkowy jest symbolem długowieczności, dostojeństwa i siły – żyje najdłużej z polskich drzew liściastych i osiąga imponujące rozmiary.

    Odmrożenie (łac. congelatio) – uszkodzenie skóry, powstające w wyniku działania na nią niskiej temperatury. Ciężkość i rozległość uszkodzenia skóry zależą od temperatury otoczenia oraz czasu, w jakim skóra była poddana działaniu niskiej temperatury. Wiatr i duża wilgotność powietrza nasilają skutki działania mrozu. Zmiany w naczyniach krwionośnych, spowodowane spożyciem dużej ilości alkoholu, powodują u poszkodowanych ciężkie odmrożenia, często przyczyniając się do nadmiernego wychłodzenia ciała i – w wyniku tego – śmierci. Miejsca szczególnie narażone na odmrożenie to: nos, uszy, policzki oraz palce rąk i stóp.Kultywar (łac. cultus = uprawny, varietas = odmiana) – wyraźnie odrębna, jednorodna i trwała odmiana uprawna (hodowlana) rośliny wyróżniająca się walorami użytkowymi lub estetycznymi (określoną cechą lub kombinacją cech), uzyskana w wyniku zabiegów hodowlanych (selekcji, krzyżowania, poliploidyzacji, działania mutagenów), ewentualnie odnaleziona w naturze lub uprawie.
  • Najbardziej znanym dębem w Polsce jest Dąb Bartek rosnący w pobliżu wsi Bartków koło Zagnańska. Rozpiętość korony 20 × 40 m, wysokość 27 m, obwód pnia 9,85 m (na wysokości 1,3 m). Wiek tego drzewa w publikacji dr Cezarego Pacyniaka „Najstarsze drzewa w Polsce” z roku 1992 oceniany był wówczas na 654 lata. Dawniej wiek tego dębu oceniano błędnie nawet na 1200 lat.
  • Najgrubszym polskim dębem szypułkowym był Dąb Napoleon, którego obwód wynosił 10,43 m (na wysokości 1,3 m). Rósł on na skarpie pradoliny Odry w odległości 3 km na wschód od Zaboru (powiat zielonogórski). W 2010 roku spalony przez wandali.
  • Najstarszym dębem w Polsce i jednocześnie największym (objętościowo) dębem szypułkowym jest Chrobry: wiek drzewa – ok. 745 lat, obwód pnia – 9,92 m, wysokość drzewa – 28 m, średnica korony – 16 m, a wspomniana objętość – ok. 90 m³. Usytuowany jest na terenie rezerwatu przyrody Buczyna Szprotawska w Borach Dolnośląskich. Z jego żołędzi pochodzą tzw. dęby papieskie.
  • Znaczącym skupiskiem dębów szypułkowych w Europie jest Rogaliński Park Krajobrazowy. Według ostatniego spisu rośnie tam 1435 dębów, które mają ponad 2 m obwodu, z czego 860 to pomniki przyrody. Najsłynniejsze z nich to: Dąb Lech, Dąb Czech, Dąb Rus oraz Dąb Edward. Jeszcze większym skupiskiem dębów szypułkowych jest Puszcza Białowieska, gdzie rośnie ok. 3 tys. egzemplarzy, których obwód przekracza 4 m (na wysokości 1,3 m).
  • Najwyższym znanym dębem szypułkowym w Europie jest rosnący w Puszczy Białowieskiej Dąb Agnieszki (wys. 43,6 m).
  • Kruszwica (niem. Kruschwitz) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, leży na Kujawach, w powiecie inowrocławskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kruszwica.Dąbrowy Krotoszyńskie - jeden z największych w Polsce kompleksów naturalnych lasów dębowych, zajmuje teren blisko 23 tys. ha.


    Podstrony: [1] [2] [3] 4 [5] [6] [7]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mszyce (Aphidoidea) – nadrodzina owadów w rzędzie pluskwiaków, obejmująca ponad 3,5 tys. gatunków, z czego w Polsce występuje kilkaset. Występują masowo, żerują na roślinach. W większości są szkodnikami upraw.
    Instytut Dendrologii w Kórniku jest placówką naukową Polskiej Akademii Nauk. Prowadzi badania w zakresie nauk biologicznych, ma uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora nauk biologicznych w dyscyplinie biologia.
    Biegunka (łac. diarrhoea; potocznie rozwolnienie) – objaw kliniczny polegający na zwiększonej częstotliwości wypróżnień (według WHO ≥3/24h) lub zwiększonej ilości stolca (≥200g/24h), wraz ze zmianą konsystencji na płynną bądź półpłynną. Biegunce może towarzyszyć stan ogólnego osłabienia, gorączka czy też kurczowe bóle brzucha. Objaw ten trwający do 14 dni określany jest jako biegunka ostra, natomiast utrzymanie się objawów chorobowych ponad 4 tygodnie kwalifikuje do rozpoznania biegunki przewlekłej (niektórzy autorzy wyróżniają biegunkę uporczywą – trwającą 2-4 tygodnie).
    Kórnik – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, nad Jeziorem Kórnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kórnik. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego. Położone 20 km na południowy wschód od Poznania przy drodze krajowej nr 11.
    Odwar – łac. decoctum – w ziołolecznictwie jest to rodzaj leku ziołowego – jeden z rodzajów wyciągów wodnych, zazwyczaj przygotowywany w domu, bezpośrednio przed spożyciem. Otrzymuje się go w ten sposób, ze odmierzoną ilość ziół zalewa się letnią wodą i gotuje przez 5-30 minut (w zależności od konsystencji surowca) pod przykryciem. Nie wolno do tego celu używać garnków aluminiowych. Po przestygnięciu odcedza się. Spożywać należy wkrótce po przygotowaniu, jeszcze ciepły i niesłodzony. Nie można go przechowywać dłużej. Ten sposób przygotowywania stosuje się zazwyczaj do otrzymywania lekarstw ziołowych z kłączy, korzeni, kory i ziela, zawierających dużo garbników i zdrewniałych, które trudno puszczają soki i wymagają dłuższego gotowania. Nie należy w ten sposób przygotowywać lekarstwa z ziół zawierających olejki eteryczne. W tym przypadku wykonuje się napar.
    Pomnik przyrody – prawnie chroniony twór przyrody, szczególnie cenny ze względów naukowych, zabytkowych, kulturowych i innych.
    Puszcza Borecka o powierzchni 230 km² położona jest w północno-wschodniej Polsce, jest największym kompleksem leśnym na Pojezierzu Ełckim, które jest częścią Pojezierza Mazurskiego. Znajduje się na wschód od jeziora Mamry.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.074 sek.