• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dál nAraidi

    Przeczytaj także...
    Ulaid, Ulad lub Ulaidh (irl.: Coiced Ulaid – „piąta część Ulatów”, ang. Ulster) – dawna prowincja w północnej części Irlandii stanowiąca w okresie wczesnośredniowiecznym jedno z 5 celtyckich królestw-federacji. Był to obszar zamieszkany przez iryjski plemię Ulatów, leżący obecnie w Irlandii Północnej, ze stolicą w Emain Macha koło dzisiejszego Armagh.Conall Cernach, Conall Caernach (Conall Zwycięski) – postać występująca w licznych opowieściach tzw. cyklu ulsterskiego mitologii iryjskiej, bohaterski wojownik ulsterski, mleczny brat Cúchulainna, bratanek Conchobara. Jego ojcem był Amairgin mac Echit a matką Findchoem.
    Antrim (irl. Contae Aontroma) – jedno z sześciu hrabstw położonych w irlandzkiej prowincji Ulster, wchodzących w skład brytyjskiej Irlandii Północnej. Położone w północno-wschodniej części wyspy, nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim. Hrabstwo graniczy z hrabstwami Londonderry oraz Down, oraz przez Lough Neagh z hrabstwami Tyrone i Armagh.
    Irlandia ok. 900 r.

    Dál nAraidi lub Dál nAraide (zlatyniz. Dalaradia) – średniowieczne irlandzkie królestwo ludu Cruithni i dynastia na wschód od Jeziora Neagh w Ulsterze na terenie obecnego południowego hrabstwa Antrim w Irlandii Północnej.

    Nazwa powstała od imienia Fiachy Araide, legendarnego króla Ulsteru oraz potomka herosa Conalla Cernacha. Dál nAraidi wchodziło, obok Dál Fiatach i Dál Riaty, w skład Ulaidu. Królowie walczyli z Dál Fiatach o zwierzchnią władzę nad krainą Ulaidem przez kilka stuleci. Prawdopodobnie Dál nAraidi istniało obok luźnej konfederacji małych królestw ludu Cruithni, aż do VIII w. Rok 563 był rokiem przełomowym dla tego ludu, bowiem siedmiu ich królów poległo w bitwie pod Móin Dairi Lothair z północnymi Uí Néill. Cruithni wycofali się na wschód od rzeki Bann, gdzie wymieszali się ze swymi krewnymi Dál nAraidi. Po tym czasie Uí Néill zdobyli kontrolę nad terytoriami na zachód od rzeki Bann.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Fiacha II Araide – legendarny król Ulaidu z dynastii Milezjan (linia Ira, syna Mileda) w latach 230-250, od którego została nazwana dynastia oraz starożytne terytorium Dál nAraidi (czasami zwane Ulaidem, obejmujące obecne hrabstwo Down i część hr. Antrim). Syn Aengusa I Goibnenna, króla Ulaidu. Informacje o jego rządach z Emain Macha w Ulaidzie czerpiemy ze źródeł średniowiecznych. W „Laud 610”, manuskrypcie z XV w., zanotowano na jego temat: "Fíacha Araide .xx. blī[adn]a" (fol. 107 b 15), zaś w „Rawlinson B 502” (XII w.) "Fiachu A[r]aide m[ac] Óeng[u]sa Goib[nenn] .xx. b[liadna]" (faksym. 157). Zastosowano w tekście abrewiację oraz zapisano małymi literami rzymską cyfrę XX, oznaczającą dwadzieścia lat panowania. Błędnie umieszczono go tam na liście królów po Lugaidzie Mennie, zamiast po swym ojcu. Jego następcą na tronie Ulaidu został Fergus III Duibdedach („Czarnozęby”), prawnuk Ogamana, króla Ulaidu z dynastii Dál Fiatach.

    Congal Cláen (inaczej zwany Congal Caéch) pojawił się w traktacie z VII w., jako król Tary. Pomimo tego królowie Dál nAraidi nie zdołali przełamać dominacji Dál Fiatach. Spośród wielu królów Ulsteru, tylko jedenastu wywodziło się z Dál nAraidi, a trzech z Dál Echach Cobo, młodszych krewnych.

    Władcy Dál nAraidi – królowie i lordowie, wywodzący się z ludu Cruithni, jednego z trzech głównych królestw Ulsteru. Współzawodniczyli z Dál Fiatach o supremację nad Ulaidem. Ich centrum znajdowało się w Ráith Mór, na wschód od Antrim na terenie obecnego hrabstwa Antrim. Wielu, zamiast tytułu rí („króla”) Dál nAraidi, posiadało irlandzki tytuł tighearna („lord”, „pan”). Od imienia króla Lethlobara II dynastia otrzymała nazwisko Ua Leathlobhair, później Ua Loingsig (Ó Loingsigh, zanglizowane Lynch) od jego wnuka Loingsecha. W 1177 r. Dalaradia (Dál nAraidi) została najechana przez armię normańską pod wodzą Jana de Courci; ci zabili Donnella, wnuka Cathasacha, lorda Dalaradii.Dalriada (Dál Riata) - królestwo celtyckie (szkockie) rozciągające się na wybrzeżach Irlandii i dzisiejszej Szkocji, a właściwie Hebrydów Wewnętrznych i Argyll. Istniało już w V w n.e., pierwotnie jako podkrólestwo irlandzkie należące do królestwa Ulaid, a następnie rozprzestrzeniło się na Argyll i Hebrydy Wewnętrzne. Do Dalriady należała wyspa Iona. Dalriada walczyła z Piktami i Nortumbrią, a od VIII wieku broniła się też przed wikingami. Od najazdu Normanów na Irlandię (IX w n.e.) irlandzka część królestwa utraciła znaczenie, natomiast część szkocka rozwijała się, by w 843 roku, połączyć się (za sprawą króla Kennetha I) z Piktami tworząc królestwo Alby i dać podwaliny dzisiejszej Szkocji.

    Zobacz też[]

  • Ulaid
  • Cruithni
  • Władcy Dál nAraidi
  • Uí Echach Cobo
  • Bibliografia[]

  • Byrne F. J., Irish Kings and High-Kings Four Courts Press, Second edition (Repr.), Dublin 2004, ISBN 1-85182-552-5.
  • Charles-Edwards T. M., Early Christian Ireland, Cambridge University Press 2004, ISBN 0-521-36395-0.
  • Ó Cróinín D., Irlandia średniowieczna (400-1200), przekł. i red. J. Szaciłło, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2010, ISBN 978-83-235-0638-6.
  • O’Hart J., Irish Pedigress. The Origin and Stem of The Irish Nation, vol. I, Fifth Edition, Dublin 1892, s. 426-428.
  • Congal II Cláen lub Congal II Cáech („Niedowidzący”) (zm. 637 r.) – król Dál nAraidi z ludu Cruithni od 626 r. oraz Ulaidu (Ulsteru) od 527 r. do swej śmierci. Wnuk Fiachny II Lurgana mac Báetáin, króla Dál nAraidi i Ulaidu.Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Dál Fiatach – średniowieczne irlandzkie królestwo i dynastia we wschodnim Ulaidze na terenie obecnego hrabstwa Down w Irlandii Północnej.
    Irlandia Północna – prowincja, jedna z części składowych Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Jej stolicą jest Belfast.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.049 sek.