• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dál Fiatach

    Przeczytaj także...
    Clanna Dedad – irlandzka organizacja rodowa zajmująca terytorium zachodniego Munsteru, której grupa rządząca przypisywała sobie pochodzenie od Dedada mac Sin. Z tego rodu wywodzili się królowie Munsteru, zwierzchni królowie Irlandii, dynastia Fergusa I Mora mac Eirc rządząca Dalriadą, dynastia Loarna mac Eirc, z której pochodził m.in. Makbet, słynny król Szkocji. Zaś od tego Fergusa wywodzili się pierwsi królowie Szkocji oraz Stewartowie (Stuartowie), królowie Szkocji i Anglii.Ulaid, Ulad lub Ulaidh (irl.: Coiced Ulaid – „piąta część Ulatów”, ang. Ulster) – dawna prowincja w północnej części Irlandii stanowiąca w okresie wczesnośredniowiecznym jedno z 5 celtyckich królestw-federacji. Był to obszar zamieszkany przez iryjski plemię Ulatów, leżący obecnie w Irlandii Północnej, ze stolicą w Emain Macha koło dzisiejszego Armagh.
    Normanowie (st. nord. Norrmaen, ludzie północy) – określenie stosowane w zachodniej Europie dla określenia mieszkańców Skandynawii w okresie ich ekspansji handlowej i terytorialnej w VIII-XII wieku. Od IX wieku Normanowie na podbijanych terenach tworzyli nowe organizacje państwowe, np. Normandię czy Islandię.
    Irlandia ok. 900 r.

    Dál Fiatachśredniowieczne irlandzkie królestwo i dynastia we wschodnim Ulaidze na terenie obecnego hrabstwa Down w Irlandii Północnej.

    Opis[]

    Nazwa Dál Fiatach wywodzi się od Fiatacha Finna, legendarnego króla Ulaidu i zwierzchniego króla Irlandii. Uczeni uważają, że ród związany był zarówno z Voluntii jak i Dairini, wymienionych w Geografii Klaudiusza Ptolemeusza, starożytnego greckiego geografa z II w. n.e. oraz może bardziej bezpośrednio z prehistorycznymi Dáirine i późniejszym Corcu Loígde. Ulaid, w którym Dál Fiatach była panującą dynastią, jest kojarzony z Érainn przez genealogów i językoznawców. Przedstawiciele Dál Fiatach głosili o swym pokrewieństwie z legendarnym Cú Roí mac Dáire i Clanna Dedad.

    Conall Cernach, Conall Caernach (Conall Zwycięski) – postać występująca w licznych opowieściach tzw. cyklu ulsterskiego mitologii iryjskiej, bohaterski wojownik ulsterski, mleczny brat Cúchulainna, bratanek Conchobara. Jego ojcem był Amairgin mac Echit a matką Findchoem.Ith mac Breogan lub ĺth mac Breogain – mityczny wódz z sagi irlandzkiej Lebor Gabála Érenn („Księga najazdów Irlandii”). Syn Breogana, celtyckiego króla z hiszpańskiej Galicji. Był tym, który pierwszy najechał Irlandię w wieczór zimowej pory, ze szczytu Wieży Breogana w północnej Hiszpanii na terenie Galicji. Przybywając na wyspę z dziewięćdziesięcioma wojownikami, wylądował nad „Cuchnącym Brzegiem” koło Headland pod Corcu Duibne. MacCuill, MacCecht i MacGreine, bracia oraz królowie ludu Tuatha Dé Danann, podejrzewali Ítha o spiskowanie, celem zagarnięcia ich ziemi, szczególnie w czasie dawania im porady. Trzej królowie zamordowali Ítha i kilku jego ludzi. Pozostałe osoby, które zostały przy życiu, wrócili z powrotem do Hiszpanii, zabierając ze sobą ciało Itha. Jego śmierć została pomszczona przez bratanka Mileda (Mila), najazdem i podbojem wyspy. Z tego powodu jego potomkowie zostali zaliczeni do Milezjan. Ith został upamiętniony w kilku miejscach Irlandii, np. Mag ĺtha w hrabstwie Donegal.

    Dál Fiatach rywalizował o zwierzchnictwo nad Ulaidem z Dál nAraidi, dynastią ludu Cruithni, którzy się podawali za „prawdziwych Ulatów”, za potomków Conalla Cernacha, legendarnego bohatera cyklu ulsterskiego, potomka Rudraige’a mac Sithrige. Legendarni Ulaci, lud przypuszczalnie związany w pewien sposób z przodkami Dál Fiatach, chociaż to nie jest wyraźnie zachowane w późniejszych genealogicznych tradycjach, bywają nazywani Clanna Rudraige. Członkowie Dál Fiatach akcentowali swe pokrewieństwo z Clanna Dedad z Munsteru, rywalami Clanna Rudraige. Każdy znany król Dál Fiatach stawał się królem Ulaidu. Jednak nie udało się im zmonopolizować władzy królewskiej. Musieli dzielić się władzą z Dál nAraidi, którzy dostarczyli pewną liczbę potężnych królów.

    Antrim (irl. Contae Aontroma) – jedno z sześciu hrabstw położonych w irlandzkiej prowincji Ulster, wchodzących w skład brytyjskiej Irlandii Północnej. Położone w północno-wschodniej części wyspy, nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim. Hrabstwo graniczy z hrabstwami Londonderry oraz Down, oraz przez Lough Neagh z hrabstwami Tyrone i Armagh.Klaudiusz Ptolemeusz, Ptolemeusz Klaudiusz lub po prostu Ptolemeusz (łac. Claudius Ptolemaeus, stgr. Κλαύδιος Πτολεμαῖος Klaudios Ptolemaios; ur. ok. 100, zm. ok. 168) – astronom, matematyk i geograf greckiego pochodzenia. Urodzony w Tebaidzie, kształcił się i działał w Aleksandrii należącej wówczas do Imperium rzymskiego około II wieku n.e.

    Młodsza gałąź Dál Fiatach rządziła Leth Cathail (Połowa Cathala), obecnie półwyspem Lecale koło Downpatrick. Prestiżowa siedziba klasztoru w Downpatrick pozostała pod kontrolą głównej linii Dál Fiatach.

    Z dawnego królestwa Ulatów pozostały tylko wschodnie rubieże Ulaidu, obecne tereny hrabstw Antrim i Down. Bowiem z południa nadszedł najazd na centrum, gdzie zdobywcy uczynili swoim „krajem miecza”, znanym później, jako Airgíalla, czyli „ludy podległe”. W V w. doszło do podboju zachodniego Ulaidu, dokonanego przez ród Uí Néill, gdzie powstało królestwo Ailech, w którego skład weszło dawne centrum Ulatów, Emain Macha.

    Dál nAraidi lub Dál nAraide (zlatyniz. Dalaradia) – średniowieczne irlandzkie królestwo ludu Cruithni i dynastia na wschód od Jeziora Neagh w Ulsterze na terenie obecnego południowego hrabstwa Antrim w Irlandii Północnej.Średniowieczna irlandzka tradycja historyczna podała, że Irlandia była rządzona przez zwierzchnich królów (irl. ard-rí) od czasów starożytnych. Kompilacje, takie jak Lebor Gabála Érenn, a następnie nowożytne dzieła, takie jak Roczniki Czterech Mistrzów i Geoffreya Keatinga Foras Feasa ar Éirinn rzekomo śledziły linię zwierzchnich królów. Korpus wczesnego prawa irlandzkiego nie podał istnienia takiej instytucji, a obecni uczeni uważają, że jest to pseudohistoryczna konstrukcja, powstała w VIII w. n.e., dająca rzut do odległej przeszłości politycznej, który nie stanie się rzeczywistością do czasów Normanów. Máel Sechnaill I mac Máele Ruanaid deklarował się, jako król całej Irlandii, ale takie roszczenia nie uzyskały poparcia politycznego innych królestw (tj. Munsteru), nordyckich i nordycko-gaelickich oraz nie był w stanie utrzymać pokoju z własnymi krewnymi Uí Néill. Tradycyjna lista arcykrólów Irlandii jest więc mieszanką faktów, legend, fikcji i propagandy. Osoby znajdujące się przed V w. n.e. są ogólnie uważane za legendarne, a aplikacja tytułu osobom przed IX w. jest uważana za anachroniczną.

    Pojawienie się Dál Fiatach zapewne spowodowało wyparcie wcześniejszych rodów Ulaidu z pamięci. Bowiem roczniki odnotowują pod rokiem 496 „szturm na Downpatrick” na terenie obecnego hr. Down. Od tego czasu stał się on centrum rządów Dál Fiatach. Przed początkiem VII w. ród zdominował Ulaid tak, że tytuł rí Ulad oznaczał zarówno „króla Dál Fiatach” jak i „króla Ulaidu”. Kontynuowali ekspansję na północ, gdzie zdominowali Bangor, ośrodek słynnego i wpływowego klasztoru założonego przez członka Dál nAraidi. Wkrótce przenieśli tutaj siedzibę władzy z Downpatrick

    Eremon (ir. Ereamhon) – legendarny zwierzchni król Irlandii z bratem Emerem Finnem w latach 1016-1015, potem samosdzielnie w latach 1015-1002 p.n.e. Siódmy syn Mileda (Mila) i jego drugiej żony Scoty, córki Faraona, króla Egiptu.Donegal (irl. Dún na nGall) – miasto w hrabstwie Donegal w Irlandii. Donegal nie jest stolicą hrabstwa (jest nią Lifford, ani największym miastem (jest nim Letterkenny). Usytuowane jest nad zatoką Donegal, u podnóża gór nazywanych Bluestacks.

    Ostatni królowie zostali pokonani przez Normanów pod wodzą Jana de Courci. Jednak próbowali się zebrać i kontratakować, ale bez skutku. Potomkami linii królewskiej byli O’h-Eochaidh (zanglizowane O’Heoghy, Hoey, Howe, Haugh, Haughey itd.), MacDunshleibhe i O'Dunsleibhe (zanglizowane Dunleary, Dunlief, Dunlap, Delap, Dunlevy, Don-Levi, Donlevy, Levingstone, Livingstone i Levenston). Większość członków MacDonlevy ostatecznie poszła na zachód do Donegalu, gdzie byli dziedzicznymi medykami panującej dynastii O′Donnell w Tyrconnellu i byli później znani pod nazwiskiem Mac an Ulltaigh (syn mieszkańców Ulaidu), zanglizowane MacNulty. O′Haughey/O′Hoey są znajdowani głównie w hrabstwie Down.

    Dedad mac Sin lub Degad mac Sin – legendarny eponim irlandzkiego rodu Clanna Dedad z którego wywodzili się królowie Munsteru, zwierzchni królowie Irlandii. Od niego wywodziły się dynastie Fergusa I Mora mac Eirc rządząca Dalriadą oraz Loarna mac Eirc, z której pochodził m.in. Makbet, słynny król Szkocji. Od Fergusa wywodzili się pierwsi królowie Szkocji oraz Stewartowie (Stuartowie), królowie Szkocji. Dedad był synem Sina, w siedemnastym stopniu potomka Itha mac Breogan z rodu Milezjan. Według Caithréim Conghail Cláiringhnigh („Wojenna kariera Congala Cláiringnecha”) Dedad otrzymał królestwo dwu prowincji Munsteru od Lugaida IV Luaigne’a, zwierzchniego króla Irlandii. Gdy arcykról odbywał radę w Tarze, Dedad siedział po jego prawej stronie. Brał udział w walkach z jego rywalem do tronu Irlandii, Congalem Clairingnechem. Kiedy ten w końcu pokonał i zabił Lugaida, prowincjonalni królowie uznali go za arcykróla. Dedad był także wśród nich. Jednak inne źródła podają, że dopiero jego syn Iar był pierwszym królem z tego rodu.Rudraige I Mor lub Ruaidri I Mor („Wielki”) – legendarny król Ulaidu z dynastii Milezjan (linia Ira, syna Mileda) w latach 157-87 p.n.e. oraz zwierzchni król Irlandii w latach 104-87 p.n.e. Syn Sithrige’a, w jedenastym stopniu potomka Airgetmara, zwierzchniego króla Irlandii.

    Rodowód[]

  • Eochaid (Eoin) Brec mac Lugaid, wnuk Itha z rodu Milezjan; miał dwóch synów, w tym:
  • Sithchend (Sithcenn), miał syna:
  • Finn (Find), miał syna:
  • Marthened (Mairtine), miał syna:
  • Roth Ruad, miał syna:
  • Lond, miał syna:
  • Oilioll Laebchuire (Laobchorach), miał trzech synów, w tym:
  • Oilioll (Ailill) Erann (Erand), przybrany syn Fiachy Fermary, syna arcykróla Aengusa III Tuirmecha Temracha. Stąd w niektórych źródłach jego potomkowie byli określani jako członkowie rodu Milezjan z linii Eremona; miał syna:
  • Feradach, miał syna:
  • Forgo, miał syna:
  • Maine (Mane Mair), miał syna:
  • Arndil, miał syna:
  • Rothriun (Rothrein), miał syna:
  • Triun (Trein), miał syna:
  • Rosin, miał syna:
  • Sin mac Rosin, miał trzech synów, w tym:
  • Dedad mac Sin, a quo Clanna Dedad
  • Eochaid (Echdach/Echach) mac Sin, miał syna:
  • Deithsin (Deitsini), miał syna:
  • Dluthach (Dluthaig), miał syna:
  • Daire (Dairi), miał syna:
  • Fiatach Finn, król Ulaidu i zwierzchni król Irlandii
  • Bibliografia[]

  • Byrne F. J., Irish Kings and High-Kings Four Courts Press, Second edition (Repr.), Dublin 2004, ISBN 1-85182-552-5.
  • Charles-Edwards T. M., Early Christian Ireland, Cambridge University Press 2004, ISBN 0-521-36395-0.
  • Dobbs. M. E., Side-Ligts on the Táin Age and Other Studies, Dundalk 1917.
  • Dobbs M. E., The History of the Descendants of Ir, „Zeitschrift für celtische Philologie” 13 (1921), s. 308-359; „Zeitschrift für Celtische Philologie”, 14 (1923), s. 44-144.
  • Ó Cróinín D., Irlandia średniowieczna (400-1200), przekł. i red. J. Szaciłło, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2010, ISBN 978-83-235-0638-6.
  • O’Hart J., Irish Pedigress. The Origin and Stem of The Irish Nation, vol. I, Fifth Edition, Dublin 1892, s. 426-428.
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Królowie Ulsteru – legendarni starożytni oraz historyczni średniowieczni władcy na terenie Ulaidu (ob. Ulster), jednego z pięciu regionów Irlandii. Pierwsi legendarni królowie pochodzili z dynastii Milezjan, z linii Íra, syna Mileda, ze stolicą w Emain Macha. Według tradycji, w r. 331 n.e. trzej bracia Collasowie, pochodzący z Connachtu, dokonali najazdu i podboju centralnych okręgów Ulsteru, znanych później, jako Airgíalla. Z dawnego królestwa Ulatów pozostały tylko szczątki. Synowie Nialla I od Dziewięciu Zakładników, arcykróla Irlandii, dokonali podboju pozostałych zachodnich rubieży.Fiatach Finn („Sprawiedliwy”), właśc. Fiacha – legendarny król Ulaidu z dynastii Milezjan (linia Itha) w latach 102-106, zwierzchni król Irlandii w latach 116-119, eponim dynastii Dál Fiatach. Syn Daire’a, w dwudziestym pierwszym stopniu potomka Itha mac Breogana, stryja Mileda.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Milezjanie, zwani też Synami Mila Espaine (zob. Milesius) - w mitologii irlandzkiej to nazwa określająca potomków Mila Espaine.
    Fort Navan – starożytny zabytek, istniejący od późnej epoki brązu, w hrabstwie Armagh, na terenie Irlandii Północnej, dawne grodzisko Emain Macha (współczesny irlandzki Eamhain Mhacha), starożytna i średniowieczna stolica królestwa Ulaidu.
    Aengus III Tuirmech Temrach („Płodny z Tary”) – legendarny zwierzchni król Irlandii z dynastii Milezjan (linia Eremona) w latach 162-130 p.n.e. Syn Eochaida VIII Ailtlethana („z Broad Joints” lub „z Broad House”), zwierzchniego króla Irlandii.
    Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.
    Down (irl. Contae An Dúin) – jedno z sześciu hrabstw położonych w irlandzkiej prowincji Ulster, wchodzących w skład brytyjskiej Irlandii Północnej. Położone w północno-wschodniej części wyspy, nad Morzem Irlandzkim. Hrabstwo graniczy z hrabstwami Antrim oraz Armagh.
    Down (irl. Contae An Dúin) – jedno z sześciu hrabstw położonych w irlandzkiej prowincji Ulster, wchodzących w skład brytyjskiej Irlandii Północnej. Położone w północno-wschodniej części wyspy, nad Morzem Irlandzkim. Hrabstwo graniczy z hrabstwami Antrim oraz Armagh.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.032 sek.