• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Czynnik transkrypcyjny

    Przeczytaj także...
    Białka wiążące DNA – szeroka klasa białek posiadających motywy strukturalne pozwalające im na wiązanie się do dwu- lub jednoniciowego DNA. Przykładem takich białek mogą być czynniki transkrypcyjne, których funkcją jest regulacja ekspresji genów oraz niektóre polimerazy zależne od kwasów nukleinowych, zaangażowane w replikację DNA i transkrypcję na mRNA.Zamek leucynowy (suwak leucynowy) – trójwymiarowy białkowy motyw strukturalny łączący ze sobą białkowe helisy α. Zamki leucynowe stanowią często fragment białek wiążących DNA w różnych czynnikach transkrypcyjnych, a zatem biorą udział w regulacji ekspresji genów. Spotyka się je zarówno w prokariotycznych, jak i w eukariotycznych białkach regulatorowych, przy czym u tych drugich są znajdowane częściej. Rodzina bZip czynników transkrypcyjnych oprócz zamka leucynowego zawiera region zasadowy, który poprzez wiązania wodorowe oddziałuje z większym rowkiem cząsteczki DNA.
    Palec cynkowy, motyw palca cynkowego (ang. zinc finger domain) – rodzaj domeny białkowej występującej w białkach wiążących DNA i biorący bezpośredni udział w związaniu cząsteczki kwasu nukleinowego przez białko. Palec cynkowy składa się z dwóch antyrównoległych β-kartek i α-helisy. Obecność jonu cynku (Zn) jest kluczowa dla stabilności domeny – w przypadku jego braku nie dochodzi do powstania wystarczająco dużej domeny posiadającej hydrofobowy rdzeń i przez to funkcjonalnej.

    Czynnik transkrypcyjny jest białkiem wiążącym DNA na obszarze promotora bądź sekwencji wzmacniającej w specyficznym miejscu lub regionie, gdzie reguluje proces transkrypcji. Czynniki transkrypcyjne mogą być selektywnie aktywowane, bądź dezaktywowane przez inne białka, najczęściej na ostatnim etapie przekazywania sygnału w komórce.

    Enhancery są to sekwencje w DNA wspomagające i regulujące transkrypcję informacji genetycznej. Inaczej są nazywane sekwencjami wzmacniającymi. Sekwencje te mogą znajdować się nawet kilka tysięcy nukleotydów przed lub za promotorem. Do sekwencji tych przyłączają się białka, które bezpośrednio oddziałują na transkrypcję oddalonego genu.Promotor – odcinek DNA, położony zazwyczaj powyżej sekwencji kodującej genu, który zawiera sekwencje rozpoznawane przez polimerazę RNA zależną od DNA. Po połączeniu się polimerazy RNA z promotorem rozpoczyna się transkrypcja (proces przepisywania informacji genetycznej z DNA na RNA). Promotory eukariotyczne zawierają także sekwencje rozpoznawane przez czynniki transkrypcyjne, które wiążąc się z DNA umożliwiają związanie się polimerazy RNA z nicią DNA i rozpoczęcie transkrypcji. Promotor może mieć długość od kilkudziesięciu do kilkuset nukleotydów.

    Klasy czynników transkrypcyjnych[]

    Ze względu na rodzaj mechanizmu regulacji transkrypcji wyróżnia się trzy klasy czynników transkrypcyjnych:

  • Ogólne czynniki transkrypcyjne zaangażowane w tworzenie kompleksu preinicjacyjnego
  • Wiodące czynniki transkrypcyjne nieregulowane białka wiążęce się do nici wiodącej DNA przed miejscem inicjacji. Stymulują bądź inhibują proces transkrypcji
  • Indukowalne czynniki transkrypcyjne podobne do wiodących czynników transkrypcyjnych ale wymagają aktywacji bądź inhibicji.
  • Motywy w czynnikach transkrypcyjnych[]

    W czynnikach transkrypcyjnych występują motywy białkowe:

    Kompleks preinicjacyjny - biorący udział w procesie transkrypcji u eukariotów kompleks białkowy, który wiąże się z promotorem genu umożliwiając polimerazie RNA rozpoczęcie pracy. W jego skład wchodzą ogólne czynniki transkrypcyjne.Ogólne czynniki transkrypcyjne - czynniki transkrypcyjne tworzące kompleks preinicjacyjny, który wiąże się z promotorem genu umożliwiając polimerazie RNA rozpoczęcie transkrypcji. Występują u eukariontów i archeowców.
  • Helisa-Zwrot-Helisa (HTH, ang. Helix-Turn-Helix) wiąże się do głównego rowka DNA
  • Palec cynkowy strukturalna płaszczyzna dla procesu wiązania DNA
  • Domena zasadowa bogata w aminokwasy zasadowe, odpowiada za wiązanie się z DNA
  • Zamek leucynowy (ang. leucine zipper) wiąże między sobą czynniki transkrypcyjne
  • Helisa-Pętla-Helisa (HLH, ang. Helix-Loop-Helix) odpowiada za dimeryzację
  • Zobacz też[]

  • białko wiążące DNA
  • Kwas deoksyrybonukleinowy (dawn. kwas dezoksyrybonukleinowy; akronim: DNA, z ang. deoxyribonucleic acid) – wielkocząsteczkowy organiczny związek chemiczny należący do kwasów nukleinowych. U eukariontów zlokalizowany jest przede wszystkim w jądrach komórek, u prokariontów bezpośrednio w cytoplazmie, natomiast u wirusów w kapsydach. Pełni rolę nośnika informacji genetycznej organizmów żywych.Transkrypcja – w genetyce proces syntezy RNA na matrycy DNA przez różne polimerazy RNA, czyli przepisywanie informacji zawartej w DNA na RNA.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Białka – wielkocząsteczkowe (masa cząsteczkowa od ok. 10 000 do kilku mln Daltonów) biopolimery, a właściwie biologiczne polikondensaty, zbudowane z reszt aminokwasów połączonych ze sobą wiązaniami peptydowymi -CONH-. Występują we wszystkich żywych organizmach oraz wirusach. Synteza białek odbywa się przy udziale specjalnych organelli komórkowych zwanych rybosomami.

    Reklama