• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Czerniec - roślina

    Przeczytaj także...
    Jaskrowce (Ranunculales Dumort.) – grupa roślin okrytonasiennych stanowiąca klad i rząd w systemach klasyfikacyjnych. Przeważnie są to rośliny zielne, ale także drzewa i krzewy (w drewnie zawsze obecne są naczynia). Należy tu (według APweb) 7 rodzin zawierających 199 rodzajów z 4445 gatunkami.Pręcik (łac. stamen) – męski organ płciowy w kwiecie, bardzo silnie zredukowany i zmieniony liść. Ponieważ każdy pylnik (theca) ma połączone po dwa woreczki pyłkowe, pręcik okrytozalążkowych jest mikrosporofilem o 4 mikrosporangiach lub 2 synangiach dwusporangiowych. U roślin okrytonasiennych składa się z nitki pręcikowej (filamentum) i główki (anthera), która jest zróżnicowana na dwa pylniki (thecae) połączone płonnym łącznikiem (connectivum). W pylnikach znajdują się komory pyłkowe zawierające tkankę wyściełającą (tzw. tapetum) oraz tkankę zarodnikotwórczą (tzw. archespor), która wytwarza ziarna pyłku kwiatowego lub pyłkowiny. Dojrzałe pylniki pękają, pyłek się wysypuje i zostaje on dalej przenoszony przez wiatr, owady, zwierzęta, a następnie osadza się na znamionach słupków innych kwiatów (następuje zapylenie). Istnieją także rośliny o kwiatach samopylnych.
    Czerniec czerwony (Actaea rubra (Aiton) Willd.) – gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae Juss.). Występuje naturalnie w Ameryce Północnej, na Półwyspie Fennoskandzkim oraz w Rosji, Chinach i Japonii. Jest także uprawiany w różnych częściach świata.
    Czerniec gronkowy

    Actaea L. – rodzaj roślin należący do rodziny jaskrowatych. W tradycyjnym ujęciu obejmował 4 gatunki, w tym jeden występujący w Ameryce Północnej, dwa w Eurazji i jeden obejmujący zasięgiem Eurazję i Amerykę Północną. Według nowszych ujęć taksonomicznych do rodzaju Actaea włączone zostały również wszystkie gatunki zaliczane w innych opracowaniach do rodzaju pluskwica (Cimicifuga) i Souliea. Czerniec biały i czerwony są uprawiane w założeniach parkowo-leśnych i ogrodach skalnych.

    Synonim w taksonomii (skrót syn.) – nierównoważne określenia odnoszące się do tego samego taksonu. Wyróżnia się synonimy nomenklatoryczne (homotypowe) i taksonomiczne (heterotypowe). Taksony opisane synonimami pierwszego rodzaju oparte są na tym samym typie nomenklatorycznym. Zgodnie z międzynarodowymi kodeksami nomenklatorycznymi tylko jedna nazwa może być ważna, tj. zgodna z tymi przepisami. W sytuacji, gdy dwie lub więcej nazw opisują ten sam takson, ustalana jest nazwa ważna (pierwsza prawidłowo opisana), pozostałe stają się synonimami nomenklatorycznymi. Synonimy taksonomiczne powstają, gdy w wyniku rozwoju wiedzy, pewne taksony są dzielone, łączone lub przenoszone. Nazwy określane jako synonimy taksonomiczne odnoszą się do taksonów posiadających różne typy nomenklatoryczne i stają się synonimami w wyniku taksonomicznego osądu.Wiecha – typ kwiatostanu groniastego złożonego, w którym na głównej osi pędu wykształcają się boczne odgałęzienia drugiego i trzeciego rzędu, a na nich wyrastają kwiaty. Istnieje jeszcze tzw. wiecha złożona, w której rozgałęzienia nie są zakończone pojedynczymi kwiatami, lecz kwiatostanami – np. kłoskami (m.in. u licznych gatunków z rodziny wiechlinowatych, np. owies, męskie kwiatostany kukurydzy) lub koszyczkami (u niektórych przedstawicieli astrowatych, np. lepiężnik, nawłoć).

    Morfologia[]

    Pokrój Okazałe byliny z podzielonymi liśćmi i kwiatami skupionymi w groniaste lub wiechowate kwiatostany. Liście Duże i podzielone na 3, 9 lub wiele listków (do 200). Kwiaty Promieniste, z krótkotrwałymi działkami kielicha. Barwne prątniczki (mają kolor biały, żółty, pomarańczowy do czerwonego) są homologami płatków korony. Pręciki są liczne. Kwiaty skupiają się w gęste i wydłużone groniaste lub wiechowate kwiatostany. Owoce W sekcji Actaea mięsiste jagody, w pozostałych sekcjach suche mieszki.

    Systematyka[]

    Synonimy taksonomiczne

    Actinospora Turcz., Pityrosperma Siebold & Zucc., Cimicifuga Wernisch.

    Owoc (łac. fructus) − w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka, zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji, gutacji i wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.
    Pozycja według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

    Rodzaj z podrodziny Ranunculoideae Arnott, rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae) z rzędu jaskrowców (Ranunculales), należących do kladu dwuliściennych właściwych (eudicots). W obrębie podrodziny należy do plemienia Actaeeae

    Taksonomia (gr. taksis – układ, porządek + nomos – prawo) – poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach i metodach klasyfikowania, w szczególności o tworzeniu i opisywaniu jednostek systematycznych (taksonów) i włączaniu ich w układ kategorii taksonomicznych.Jaskrowate (Ranunculaceae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu jaskrowców (Ranunculales). Liczy ok. 2,5 tysiąca gatunków (w Polsce ok. 75 gatunków). Występują one głównie w klimacie umiarkowanym i chłodnym, często w obszarach górskich, ale zasięg ogólny obejmuje wszystkie obszary lądowe z wyjątkiem pustynnych obszarów północnej Afryki i Australii. W Polsce na łąkach i w lasach oraz w górach.
    Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

    Gromada okrytonasienne, podgromada Magnoliophytina, klasa Ranunculopsida, podklasa jaskrowe, nadrząd Ranunculanae, rząd jaskrowce, podrząd Ranunculineae, rodzina jaskrowate, plemię Actaeae Spach., rodzaj czerniec (Actaea L.). Gatunki flory Polski

  • czerniec gronkowy (Actaea spicata L.)
  • pluskwica europejska, p. cuchnąca (Actaea europaea (Schipcz.) J.Compton, syn. Cimicifuga europaea Schipcz.)
  • Gatunki uprawiane
  • czerniec biały (Actaea alba (L.) Mill.)
  • czerniec czerwony (Actaea rubra Willd.)
  • czerniec krwistoowockowy (Actaea erythrocarpa Fisch.)
  • pluskwica groniasta, świecznica groniasta (Actaea racemosa L., syn. Cimicifuga racemosa (L.) Nutt.
  • pluskwica prosta (Actaea simplex (DC.) Wormsk. ex Prantl), syn. Cimicifuga simplex Wormsk. ex DC.
  • Lista gatunków Mieszańce międzygatunkowe
  • Actaea × ludovicii B.Boivin
  • Przypisy

    1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-07].
    2. Campton James A., Culham Alastair, Jury Stephen L.: Reclassification of Actaea to include Cimicifuga and Souliea (Ranunculaceae): phylogeny inferred from morphology, nrDNA ITS, and cpDNA trnL-F sequence variation (ang.). W: Taxon, Vol. 47, 3 [on-line]. 1998. [dostęp 2011-10-02].
    3. James A. Compton and Alastair Culham: Phylogeny and Circumscription of Tribe Actaeeae (Ranunculaceae) (ang.). W: Systematic Botany Vol. 27, No. 3: 502-511 [on-line]. 2002. [dostęp 2011-10-02].
    4. Actaea (ang.). W: The Plant List [on-line]. The Kew Gardens. [dostęp 2011-10-08].
    5. Tony Rodd i in.: Botanica. Tandem Verlag, 2005, s. 55. ISBN 3-8331-1916-0.
    6. Genus: Actaea (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-10-08].
    7. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Actaea (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-18].
    8. Ludmiła (red.) Karpowiczowa: Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.
    9. Actaea (ang.). Th Plant List. [dostęp 3 grudnia 2015].
    Prątniczki (łac. staminodium, liczba mnoga łac.staminodia) – znajdujące się w kwiatach u niektórych gatunków roślin płonne pręciki, które nie mają pylników i nie wytwarzają pyłku. Spełniać mogą natomiast inne funkcje. Np. u piwonii upodabniają się one do płatków korony, pełniąc rolę powabni dla owadów zapylających kwiaty. Podobną funkcję spełniają u powojnika (Clematis), tworząc wewnątrz korony ozdobny pierścień prątniczek. Niektóre z uprawianych odmian ozdobnych powojnka kwiecistego (Clematis florida) mają wszystkie pręciki przeksztalcone w ozdobne prątniczki. U niektórych gatunków w rodzinie jaskrowatych prątniczki pełnią funkcję miodników. U tawułowych (rodzina różowatych) prątniczki zrastając się tworzą czerwony pierścień oddzielający pręciki od słupków. U urdzika karpackiego drobne, łuskowate prątniczki występują pomiędzy normalnymi, płodnymi pręcikami.Pluskwica groniasta, p. sercolistna, świecznica groniasta (Cimicifuga racemosa Nutt.) – gatunek rośliny należący do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae Juss.). Pochodzi z Ameryki Północnej. Uprawiana w wielu krajach, również w Polsce, jako roślina ozdobna i zielarska. Według nowszych ujęć taksonomicznych gatunek ten włączony został do rodzaju Actaea i jego nazwa naukowa to obecnie Actaea europaea.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Jaskrowe (Ranunculidae Takht. ex Reveal) – jedyna podklasa roślin zielnych wyróżniona w klasie Ranunculopsida Brongn. w systemie Reveala. W nowszych systemach (system APG I, APG II) ani podklasa, ani klasa nie jest wyróżniana. Taksony skupione przez Reveala w podklasie są w istocie grupą niemal monofiletyczną, jedynie zaliczone tu w randze rzędu piwoniowce Paeoniales okazały się być kladem w obrębie skalnicowców Saxifragales (oznaczony tam w randze rodziny jako piwoniowate Paeoniaceae). Ze względu na bliskie pokrewieństwo pozostałych grup roślin w systemie APG II zaliczane są one wszystkie w randze rodzin do rzędu jaskrowców Ranunculales.
    Pluskwica (Cimicifuga Wernisch.) – rodzaj roślin wyróżniany do 1998 roku w obrębie rodziny jaskrowatych z gatunkiem typowym pluskwicą europejską (Cimicifuga foetida L., obecnie Actaea europaea (Schipcz.) J.Compton). W wyniku badań nad genomem jądrowym i plastydowym oraz nad cechami morfologicznymi rodzaj ten wraz z Souliea włączony został do rodzaju czerniec (Actaea). Należące tu gatunki włączone zostały do kilku spośród 7 sekcji rodzaju Actaea (Cimicifuga, Dichanthera, Oligocarpae, Pityrosperma, Podocarpae). W efekcie współczesne bazy danych taksonomicznych rodzaju Cimicifuga nie wyróżniają. Polskojęzyczne publikacje wciąż opisują ten takson, dlatego dla klasyfikowanych tu gatunków stosowane są nazwy polskie z nazwą rodzajową pluskwica. W tradycyjnym ujęciu rodzaj obejmował 23 gatunki, z czego 1 w Europie, 16 w Azji i 6 w Ameryce Północnej.
    Dwuliścienne właściwe (trójbruzdowe) (Eudicotyledoneae Donoghue, Doyle et Cantino, ang. eudicots, tricolpates) — klad roślin okrytozalążkowych obejmujący rośliny dawniej zaliczane do dwuliściennych. Wyróżniony został ze względu na kryterium pochodzenia od wspólnego przodka oraz z powodu różnic w stosunku do pozostałych roślin zaliczanych niegdyś do dwuliściennych (różnych kladów wczesnych dwuliściennych) oraz kladu jednoliściennych. W odróżnieniu od tych wcześniejszych grup systematycznych, dwuliścienne właściwe cechują się trójbruzdowymi ziarnami pyłku, koncentrycznym rozmieszczeniem wiązek przewodzących oraz 4- i 5-krotnymi kwiatami.
    Bylina (łac. herba perennis) – roślina zielna żyjąca dłużej niż dwa lata i zwykle wielokrotnie w tym czasie wydająca nasiona bądź zarodniki (wyjątkiem są zakwitające raz hapaksanty). Byliny wraz z krzewinkami, krzewami i drzewami określane są mianem roślin wieloletnich.
    Terminem homologia (gr. homólogos – zgodny) w biologii określa się wspólne ewolucyjne pochodzenie struktur organizmów z różnych grup taksonomicznych, istotne podobieństwo organów lub ich części (nawet genów), a u zwierząt także podobieństwo sposobów zachowania się (homologie behawioralne), wynikające z odziedziczenia po wspólnym przodku. Pojęcie homologii w biologii porównawczej wprowadził w połowie XIX wieku Richard Owen, a dla potrzeb biologii ewolucyjnej przedefiniował Karl Gegenbaur w roku 1870. Zasady homologii i analogii narządów stanowią podstawowe kryteria w anatomii porównawczej.
    Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
    Ogród skalny – ogród zbudowany ze skał, kamieni i ziemi, naśladujący w niewielkiej skali krajobraz górski, tworzony w celach dekoracyjnych z nasadzeniami roślin ozdobnych. W odróżnieniu od alpinariów ogrody skalne nie zawierają kolekcji roślin górskich lub arktycznych, a głównym kryterium doboru roślin są zwykle względy estetyczne.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.015 sek.