• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Czarna seria polskiego dokumentu

    Przeczytaj także...
    Wszechrosyjski Państwowy Uniwersytet Kinematografii im. S.A. Gierasimowa (WGIK, dawniej Wszechzwiązkowy Państwowy Instytut Kinematografii) ros. федеральное государственное образовательное учереждение высшего послевузовского профессионального образования "Всероссийский государственный университет кинематографии им. С.А. Герасимова" (ВГИК) – rosyjska uczelnia filmowa, kształcąca reżyserów, operatorów, aktorów i scenografów filmowych.Jerzy Hoffman (ur. 15 marca 1932 w Krakowie) – polski reżyser i scenarzysta filmowy. Działalność reżyserską rozpoczął jako dokumentalista, współpracując z Edwardem Skórzewskim, z którym nakręcił także filmy fabularne Gangsterzy i filantropi oraz Prawo i pięść. Sławę zdobył przede wszystkim jako twórca adaptacji sienkiewiczowskiej Trylogii (Pan Wołodyjowski, Potop, Ogniem i mieczem), osadzonej w czasach XVII-wiecznej Rzeczypospolitej. Był także realizatorem filmów obyczajowych i wojennych.
    Jerzy Ziarnik (ur. 5 lipca 1931 w Warszawie, zm. 31 grudnia 1999), polski reżyser, scenarzysta filmów dokumentalnych i fabularnych, laureat licznych nagród. Ukończył studia w WGIK na wydziale reżyserii. Pochowany na warszawskim Cmentarzu Stare Powązki).

    Czarna seria polskiego dokumentu – tendencja twórcza w polskim filmie dokumentalnym, charakterystyczna dla okresu odwilży 1956 roku.

    Jej twórcy zerwali z obowiązującym socrealistycznym „optymizmem” i propagandowym zakłamaniem obecnym w kronice filmowej. Surowość zdjęć i gorzki komentarz to wyróżnik „czarnej serii”. Jej twórcy opowiadali o oficjalnie nieistniejącej patologii społecznej, chuliganach i prostytutkach. Jak powiedział jeden z twórców, Kazimierz Karabasz, – ...nadchodził październik 1956 r. i pojawiła się możliwość pokazania na ekranie rzeczywistości pełnej zgrzebności, zakłamania, obolałych miejsc – starannie dotąd przemilczanych. Co ciekawsze, wśród twórców „czarnej serii” byli absolwenci moskiewskiego WGIK. Czarna seria polskiego dokumentu jest uznanym zjawiskiem filmowym. Informacje o niej można znaleźć w europejskich i amerykańskich opracowaniach dotyczących historii filmu.

    Jerzy Bossak właśc. Burger-Naum. Po ojczymie nosił nazwisko Jerzy Szelubski (ur. 31 lipca 1910 w Rostowie nad Donem, zm. 23 maja 1989 w Warszawie) – polski reżyser filmów dokumentalnych, pedagog, dziennikarz.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    Filmy czarnej serii[ | edytuj kod]

  • „Uwaga, chuligani!”, Jerzy Hoffman i Edward Skórzewski, 1955. Film opowiada o złej młodzieży, nie pasującej do socjalistycznego wzorca.
  • „Gdzie diabeł mówi dobranoc”, Kazimierz Karabasz i Władysław Ślesicki, 1956. Opowieść o rozgrzebanej budowie domu kultury na warszawskim Targówku.
  • „Dzieci oskarżają”, Jerzy Hoffman i Edward Skórzewski, 1956
  • „Warszawa 1956”, Jerzy Bossak i Jarosław Brzozowski, 1956. Najgłośniejszy film całej serii. Pokazuje Warszawę monumentalnych gmachów rządowych i mieszkalnych ruin.
  • „Miasteczko”, Jerzy Ziarnik, 1956
  • „Ludzie z pustego obszaru”, Kazimierz Karabasz i Władysław Ślesicki, 1957. Dokument opowiada o grupie młodzieży z warszawskiej Pragi.
  • „Paragraf zero”, Włodzimierz Borowik, 1957
  • „Miejsce zamieszkania”, Maksymilian Wrocławski, 1957
  • Polska drugiej połowy lat pięćdziesiątych – miasta pełne ruin, ginące miasteczka, biurokracja, alkoholizm, prostytucja, bandytyzm. Czarne dokumenty wskazują, lecz nie docierają przyczyn szkodliwych zjawisk. Autorzy naiwnie wierzą w nich w opiekuńczą moc państwa.

    Edward Skórzewski (ur. 6 października 1930 w Łodzi - zm. 8 października 1991 w Warszawie) - polski reżyser i scenarzysta filmowy.prof. Kazimierz Karabasz (ur. 6 maja 1930 w Bydgoszczy) – polski reżyser filmów dokumentalnych i teoretyk tej dziedziny sztuki, współtwórca tzw. polskiej szkoły dokumentu, wykładowca Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi.

    Cechy filmów serii:

    1. Dominująca metoda zdjęć inscenizowanych; inscenizacja w połączeniu z nieobiektywnym komentarzem kwestionuje autentyzm całego przekazu
    2. Narracja prowadzona za pomocą komentarza; słowa porządkują ciąg zestawionych ze sobą obrazów, nadając mu sens i dokonując interpretacji. Opisują to, co widać na ekranie i to, czego kamera nie pokazuje.
    3. Komentarz – interpretacja obrazów zostaje narzucona widzowi, komentator analizuje film za widza, wyręcza go w myśleniu, manipuluje nim.
    4. Słowa komentarza przemieniają wyłowione z tłumu sylwetki w typowe, jednowymiarowe postaci: chuligan, spekulant, kierowca-pijak.
    5. Opowiadają tylko o fragmencie rzeczywistości, na którego podstawie zrodziła się ówczesna władza – przekazywany obraz świata jest niepełny.
    6. Nie pojawia się tu bohater jednostkowy – bohaterem jest grupa, np.:
      1. chuligani w „Uwaga, chuligani”,
      2. młodzież zbierająca się co dzień pod pomnikiem wdzięczności na warszawskiej Pradze w „Ludzie z pustego obszaru”,
      3. chłopcy z Targówka w „Gdzie diabeł mówi dobranoc”,
      4. warszawskie prostytutki w „Paragraf zero”.
    7. Bohaterowie tych filmów nie mają prawa wypowiadać się samodzielnie przed kamerą.
    8. Bogata, wieloznaczna rzeczywistość została stłamszona przez płynące zza kadru słowa.

    Metody autorskie:

    Mikołaj Sebastian Jazdon (ur. 15 lutego 1971 w Poznaniu) - polski filmoznawca, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (UAM) w Poznaniu, dr hab., wykładowca w Katedrze Filmu Telewizji i Nowych Mediów UAM.Odwilż gomułkowska, nazywana także polskim październikiem, październikiem 1956 lub odwilżą październikową — zmiana polityki wewnętrznej w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w II połowie 1956 roku, połączona ze zmianą na czele władzy i liberalizacją systemu politycznego. Jej efektem było m.in. uwolnienie z więzień i internowań części więźniów politycznych i duchowieństwa, w tym kard. Stefana Wyszyńskiego.
  • Karabasz i Ślesicki:
    1. pierwiastek inscenizacji jest mniejszy niż w pozostałych utworach serii
    2. kamera obserwuje bohaterów z daleka, nie prowokując ich poczynań i nie ingerując w działanie
    3. komentarz czasem milknie i opowieść toczy się jedynie w warstwie wizualnej
    4. obserwacja rzeczywistości, cierpliwe odkrywanie jej ukrytego sensu
  • Hoffman i Skórzewski:
    1. inscenizacja i montaż to podstawowe środki opowiadania
    2. gwałtownie wyłaniające się z obrazu napisy tytułowe, nagłówki gazet przenikające się z obrazami miejsc zbrodni
    3. dynamiczna muzyka podkreślająca dramatyczne wydarzenia na ekranie
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

    1. „Kino polskie” Marek Haltof, przeł. Mirosław Przylipiak, Gdańsk 2004
    2. „Czarne filmy posiwiały. „Czarna seria” polskiego dokumentu 1956–1958”, Mikołaj Jazdon, w: „Widziane po latach. Analizy i interpretacje filmu polskiego”, pod red. Małgorzaty Hendrykowskiej, Poznań 2000

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Ludzie z pustego obszaru, Vimeo (pol.).
  • Polska Kronika Filmowa (PKF) – cotygodniowa polska kronika filmowa, (magazyn filmowy) emitowana w latach 1944–1994 przez Wytwórnię Filmów Dokumentalnych; poprzedzała projekcję filmu w kinach. W 1995 przestała się ukazywać w kinach i telewizji. Działała (pod nazwą Studio Filmowe "Kronika" sp. z o.o.) aż do 2012 roku, rejestrując najważniejsze wydarzenia w kraju.Władysław Ślesicki (ur. 5 stycznia 1927 w Warszawie, zm. 9 grudnia 2008 tamże) – polski reżyser filmowy. Stryj reżysera Macieja Ślesickiego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Film dokumentalny – szeroka kategoria opisująca jedną z form ekspresji filmowej. Początkowo, tym co wyróżniało ten rodzaj filmów było dokumentowanie oraz przedstawianie faktów, co odróżniało je od filmów fabularnych, przedstawiających fikcyjne wydarzenia. Filmy dokumentalne były często tworzone w celach informacyjnych lub dydaktycznych. Służyły też propagandzie, czego przykładem jest twórczość Leni Riefenstahl. W Polsce filmy dokumentalne powstawały przede wszystkim w założonej w 1950 warszawskiej Wytwórni Filmów Dokumentalnych i łódzkiej Wytwórni Filmów Oświatowych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.009 sek.