• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Czampa

    Przeczytaj także...
    Phan Rang-Tháp Chàm (znane jako Phan Rang) – miasto w południowym Wietnamie, stolica prowincji Ninh Thuận. W 2009 roku liczyło 152 906 mieszkańców.Przełęcz Ngang (wiet. Đèo Ngang) – górska przełęcz w Wietnamie na granicy prowincji Quảng Bình i Hà Tĩnh w Regionie Wybrzeża Północno-Środkowego (wiet. Bắc Trung Bộ). Przełęcz Ngang jest położona na drodze 1A, głównej drodze biegnącej wzdłuż wybrzeża Wietnamu, przecinającej w tym miejscu góry Hoành Sơn, boczne pasmo gór Annamskich.
    Georges Maspero (1872-1942) – historyk francuski, członek-korespondent Francuskiej Szkoły Dalekiego Wschodu (EFEO). Syn egiptologa Gastona Maspero i brat przyrodni sinologa Henriego Maspero. Napisał "Le Royaume de Champa", historię indochińskiego królestwa Czampa, będącą podstawą do wszystkich późniejszych prac historycznych dotyczących Czampy.
    Szlaki komunikacyjne w południowo-wschodniej Azji w XII wieku.
    Cham Thap w pobliżu Mũi Né

    Czampa, wiet. Chăm Pa – państwo ludu Czamów, istniejące na obszarze dzisiejszego środkowego i południowego Wietnamu, od przełęczy Ngang (zwanej również Bramą Annamu) po skraj delty Mekongu, między II a XVII w. n.e.

    Czamowie (język wietnamski: người Chăm) – naród zamieszkujący Czampę – państwo historyczne istniejące od II do XIX w. na terenie obecnego Wietnamu Środkowego. Obecnie mniejszość etniczna zamieszkująca w Wietnamie (133 tys.), Kambodży (317 tys.), Malezji (10 tys.) i Tajlandii (4 tys.). Kilka tysięcy Czamów jest także rozproszone po świecie, głównie w USA i Francji. Posługują się językiem czamskim, należącym do grupy malajo-polinezyjskiej.Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

    Ich państwo było lokalną potęgą morską. Współczesna wiedza pozwala stwierdzić, że Czampa była związkiem kilku mniejszych państewek. Geograficznie Czampę dzieli się na pięć odrębnych regionów: Indrapura, Amarawati, Widżaja, Kauthara, Panduranga. Państwo Czamów toczyło ustawiczne walki z sąsiadami: imperium Khmerów na zachodzie i państwem Wietnamczyków Đại Việt na północy. W 1177 roku Dżaja Indrawarman IV podczas morskiej wyprawy złupił stolicę Khmerów Angkor. W odwecie Khmerowie czasowo okupowali Czampę. Za najwybitniejszego władcę Czampy uważa się Che Bong Nga (13601390, który w 1371 r. doszedł z wojskiem aż pod Hanoi. W 1472 r. Wietnamczycy zdobyli stolicę Czampy – Widżaja i anektowali kraj. Czamowie utrzymali swą niezależność tylko w Pandurandze (okolica dzisiejszego Phan Rang), zaś całkowicie stracili niezależność w 1697 r. W tym czasie część ludności przeszła na islam. Odrębność administracyjna Czampy w ramach Wietnamu utrzymała się jeszcze do 1832 r. Czampa pozostawała pod silnym wpływem kultury indyjskiej, a główną religią był hinduizm.

    Angkor – współczesna nazwa stosowana do państwa Khmerów istniejącego w okresie od 802 do 1432 roku, nazywanego również Imperium Angkoru lub Khmerskim. Nazwa Angkor pochodzi od sanskryckiego słowa nagara - miasto (nagara>nokor>angkor).Historiografia nieistniejącego już państwa Czamów położonego na wschodnim wybrzeżu półwyspu indochińskiego na terytorium dzisiejszego Wietnamu Środkowego. Historia Czampy budzi wiele kontrowersji ze względu na skąpe i fragmentaryczne materiały dostępne dla badań historycznych. Przyjmuje się, że Czampa powstała w roku 192 n.e. i przetrwała do roku 1832.

    Kontrowersyjność historii Czampy

    Najnowsze badania dowodzą, że Czampa jako państwo, nie była jednolitą strukturą, lecz federacją mniejszych królestw łączących się w razie potrzeby w tzw. Mandalę – Krąg Królów, formę organizacyjną często spotykaną w historii Azji. Z tego względu dotychczasowa historia Czampy wymaga weryfikacji, a poniższa lista dynastii, utworzona głównie w oparciu o klasyczną pracę Georges'a Maspero, powinna być traktowana z dużą rezerwą.

    Annam − (chin.: 安南, pinyin: Ānnán; wiet.: An Nam − Uspokojone Południe) historyczna nazwa związana z Wietnamem.Azja (gr. Ἀσία Asía, łac. Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).
     Osobny artykuł: Historiografia Czampy.

    Władcy Czampy[ | edytuj kod]

    I Dynastia

  • 192- ? Sri Mara
  • ?
  • ?
  • ok. 270 Fan Xiong
  • ok. 284-336 Fan Yi
  • II Dynastia

  • 336-349 Fan Wen
  • 349- ? Fan Fo
  • ok. 377 Bhadravarman I
  • ? Gangaraja
  • ? Manorathavarman
  • ok. 420 Wen Ti
  • III Dynastia

  • ok. 420-Fan
  • ?
  • ok. 510 Devavarman
  • ok. 526/9 Vijayavarman
  • IV Dynastia

    Mekong (chiń.: 瀾滄江, Láncāng Jiāng; taj.: แม่น้ำโขง; Me Nam Khong, tybet.: རྫ་ཆུ་, Wylie: rDza chu, ZWPY: Za qu; wiet.: Mê Kông; laot.: ແມ່ນ້ຳຂອງ) – najdłuższa rzeka na Półwyspie Indochińskim (4. w Azji, 9. na świecie).Đại Việt (pol. Wielki Wietnam) – oficjalna nazwa państwa wietnamskiego powstałego w 938 roku po wyzwoleniu spod panowania chińskiego. W roku 968 nazwę tę zmieniono na: Đại Cồ Việt (również „Wielki Wietnam”, tylko bardziej kwieciście). W 1054 roku powrócono do nazwy Đại Việt, która z krótkimi przerwami obowiązywała do początków XIX w. Cesarz Gia Long zmienił nazwę na Việt Nam.
  • ok. 529 ? Rudravarman I
  • ok. 605 Sambuvarman
  • ok. 629 ? Kanharpadharma
  • ? -645 Bhasadharma
  • 645- ? Bhadresvaravarman
  • ?
  • 653- ? Vikrantavarman I
  • ok. 685-ok. 730 Vikrantavarman II
  • ok. 749/58 Rudravarman II
  • Dynastia z Panduranga

  • ok. 757 : Prithivîndravarman
  • ok. 774 : Satyavarman
  • ok. 793 : Indravarman
  • ok. 801 : Harivarman
  • ok. 820-860 : Vikrantavarman III
  • Dynastia z Bhrigu

  • ok. 877 : Indravarman II
  • ok. 896-905 : Jayasimhavarman
  • 905-910 : Bhadravarman II
  • 911-po 971 : Indravarman III
  • 989- ? : Vijaya Shrî Harivarman II
  • ok. 989 : Yanpuku Vijaya Shrî
  • Dynastia Południowa

    Mandala - model opisujący schemat rozkładu sił politycznych w państwach historycznych Azji Południowo-Wschodniej. Dosłownie oznacza krąg i w tym znaczeniu można je tłumaczyć jako krąg królów. W pewnym sensie system ten jest podobny do systemu feudalnego w Europie: wzajemne powiązania między państwami tworzącymi mandalę zależą od układów wasalnych ich władców, chociaż w porównaniu do feudalizmu państwa te mają znacznie większą swobodę. Zasięgi oddziaływania mandali często nakładały się na siebie, tworząc sieć wzajemnie powiązanych ośrodków władzy.Mũi Né – wieś i ośrodek wypoczynkowy w południowo-wschodnim Wietnamie, nad Morzem Południowochińskim, w prowincji Bình Thuận, zwane turystyczną stolicą Wietnamu (Thủ đô resort của Việt Nam). Półwysep, na którym leży wieś, nosi tę samą nazwę.
  • 1041-1059 : Jayasimhavarman II
  • 1059-1060? : Bhadravarman III
  • ok. 1060 : Rudravarman
  • ok. 1081 : Jaya Indravarman IV
  • ? -1086 : Paramabodhisattva
  • 1086-1139 : Jaya Indravarman V
  • 1139-1147 : Jaya Indravarman VI
  • 1147-1163 : Jaya Harivarman VI
  • 1163- ? : Jaya Indravarman VII
  • ? – 1190 : Jaya Indravarman VIII
  • 1226- ? : Jaya Parameshvaravarman IV
  • ? – 1237 : Jaya Indravarman X
  • 1266- ? : Indravarman IX
  • ? – 1307 : Jayasimhavarman IV
  • 1307- ? : Mahendravarman
  • 1342-1360 : Bo-dê
  • 1360-1390 : Che Bong Nga
  • 1441-1446 : Bichai
  • ?
  • 1627 – 1651 Po Rome
  • 1660 – 1692 Po Sot
  • Dynastia z Po Saktiraidaputih

    Język wietnamski (wiet. tiếng Việt, tiếng Việt Nam lub Việt ngữ) – jest narodowym i oficjalnym językiem Wietnamu. Wietnamski jest językiem ojczystym Wietnamczyków (người Việt / người kinh), stanowiących ok. 87% populacji tego kraju, oraz ok. dwóch milionów wietnamskich emigrantów. Jako drugi język używany jest przez mniejszości narodowe Wietnamu.Dżaja Indrawarman IV – władca państwa Czampa w południowym Wietnamie w latach 1167-ok. 1190. Według klasycznej historii Czampy, napisanej przez G. Maspero, jest to król, który w roku 1177 niespodziewanym atakiem złupił stolicę państwa Khmerów - Angkor i zabił jego władcę Tribhuwanaditjawarmana. W odwecie Khmerzy zajęli Czampę i okupowali ją do 1220 r. Współczesny badacz historii Indochin Michel Vickery wykazał, że inskrypcje z tego okresu zawierające imię Dżaja Indrawarmana odnoszą się do różnych osób. Vickery twierdzi, że postać króla Czampy Dżaja Indrawarmana IV jest kompilacją kilku postaci historycznych.. W legendach Czamów Dżaja Indrawarman IV jest kojarzony z Po Klon Girai - królem-bogiem z Pandurangi.
  • 1695 – 1728 Po Saktiraidaputih
  • 1728 – 1730 Po Ganvuhdaputih
  • 1731 – 1732 Po Thuttirai
  • 1732 – 1735 wakat
  • 1735 – 1763 Po Rattirai
  • 1763 – 1765 Po Tathundamohrai
  • 1765 – 1780 Po Tithuntiraidapaguh
  • 1780 – 1781 Po Tithuntiraidaparang
  • 1781 – 1783 wakat
  • 1783 – 1786 Chei Krei Brei
  • 1786 – 1793 Po Tithundaparang
  • 1793 – 1799 Po Lathundapaguh
  • 1799 – 1822 Po Chong Chan
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

    Historia Wietnamu

    Amarawati – historyczna kraina we wschodniej części półwyspu Indochińskiego, część historycznego państwa Czampa, obecnie prowincje Quảng Nam i Quảng Ngãi w środkowym Wietnamie. Centrum polityczne Amarawati było istotnym składnikiem federacji państw tworzących historyczną Czampę. W dolinie rzeki Thu Bồn, określanej mianem Święte Ziemie Amarawati znajdowały się sanktuaria religijne: hinduistyczne - Mỹ Sơn i buddyjskie - Đồng Dương, a także miasto Simhapura (Trà Kiệu) uważane za stolicę Czampy.Czampa (wiet. Chăm Pa) – państwo ludu Czamów, istniejące na obszarze dzisiejszego środkowego i południowego Wietnamu, od przełęczy Ngang (zwanej również Bramą Annamu) po skraj delty Mekongu, między II a XVII w. n.e. Ich państwo było lokalną potęgą morską. Według współczesnych poglądów Czampa była związkiem kilku odrębnych państewek. Geograficznie Czampę dzieli się na pięć odrębnych regionów: Indrapura, Amarawati, Widżaja, Kauthara, Panduranga. Państwo Czamów toczyło ustawiczne walki z sąsiadami: imperium Khmerów na zachodzie i państwem Wietnamczyków Đại Việt na północy. W 1177 r. Dżaja Indrawarman IV podczas morskiej wyprawy złupił stolicę Khmerów Angkor. W odwecie Khmerowie czasowo okupowali Czampę. Za najwybitniejszego władcę Czampy uważa się Che Bong Nga (1360–1390, który w 1371 r. doszedł z wojskiem aż pod Hanoi. W 1472 r. Wietnamczycy zdobyli stolicę Czampy – Widżaja i anektowali kraj. Czamowie utrzymali swą niezależność tylko w Pandurandze (okolica dzisiejszego Phan Rang), zaś całkowicie stracili niezależność w 1697 r. W tym czasie część ludności przeszła na islam. Odrębność administracyjna Czampy w ramach Wietnamu utrzymała się jeszcze do 1832 r. Czampa pozostawała pod silnym wpływem kultury indyjskiej, a główną religią był hinduizm.

    Przypisy[ | edytuj kod]





    Warto wiedzieć że... beta

    Khmerowie, Khmerzy – naród mieszkający w Kambodży (12,1 mln), Wietnamie (ok. 1 mln.), Tajlandii (ok. 1,1 mln.), USA, Kanadzie, Australii, Nowej Zelandii. Posługują się językiem khmerskim z grupy mon-khmer rodziny austroazjatyckiej. Od XV wieku wyznają buddyzm theravada. Główne zajęcia: uprawa zbóż na glebach sztucznie nawadnianych, hodowla, rybołówstwo. U Khmerów kobiety zajmują wysoką pozycję społeczną, dużą rolę odgrywają również klasztory.
    Historia Wietnamu obejmuje dzieje tego kraju od czasów najdawniejszych do chwili obecnej. Dla większej przejrzystości i zmniejszenia objętości zastosowany został podział na pięć artykułów uporządkowujących historię Wietnamu chronologicznie:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.