• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Cybina

    Przeczytaj także...
    Województwo wielkopolskie – województwo utworzone w 1999 w środkowo-zachodniej Polsce, na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Południowowielkopolskiej, w dorzeczu środkowej Warty; dzieli się na 4 miasta na prawach powiatu, 31 powiatów i 226 gmin, które zamieszkuje 3 447 441 osób (31 marca 2011); siedzibą wojewody i władz samorządu województwa jest Poznań.Jezioro Uzarzewskie – naturalne jezioro w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Swarzędz w okolicach Uzarzewa, leżące na terenie Równiny Wrzesińskiej. Jest odbiornikiem wody z mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków w Uzarzewie.
    Most Biskupa Jordana w Poznaniu, określany też jako Most Cybiński lub Śródecki (proponowano również nazwę Most Dobrawy) – kładka pieszo-rowerowa na rzece Cybinie, w granicach administracyjnych miasta Poznania, na miejscu dawnej przeprawy.
    Dolina Cybiny w okolicach Swarzędza
    Kanał ulgi Warty poniżej ujścia Cybiny widziany z Mostu Jordana (przed budową Bramy Poznania ICHOT)

    Cybinarzeka w województwie wielkopolskim będąca prawym dopływem Warty. Jej źródła znajdują się wśród łąk we wsi Nekielka, na wysokości około 120 m n.p.m. Początkowo płynie na południe, od przysiółka Leśna Grobla na zachód, przez Jezioro Góra na północny zachód, skąd dalej w kierunku zachodnim. Przepływa przez gminy: Kostrzyn, Pobiedziska, Swarzędz i miasto Poznań. Stan wody w ciągu roku zmienia się nawet o 1,5 m.

    Jezioro Górskie - jezioro w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Pobiedziska, leżące na terenie Pojezierza Poznańskiego.Szklarka – prawy dopływ Cybiny. Strumień dzielący poznańskie osiedle Antoninek na Antoninek Górny i Antoninek Dolny. Na Szklarce nie ma kąpielisk ani plaż, z uwagi na wąskie koryto cieku, a także pozaklasowość płynącej tam wody. Sam strumień jest zanieczyszczony śmieciami z gospodarstw domowych, ale w ostatnich latach obserwuje się znaczną poprawę czystości brzegów. Po obu stronach Szklarki rozciągają się łąki i sady.

    Opis[]

    Dolina Cybiny jest niemal bezleśna i dość głęboko wcięta. Ciekawy krajobrazowo jest fragment doliny od wsi Uzarzewo, przez tereny wsi Gruszczyn i Gortatowo do Swarzędza, gdzie przechodzi w rynnę Jeziora Swarzędzkiego. Dolina ma około trzech kilometrów długości i 300-700 metrów szerokości. Dno doliny zajmują liczne rozlewiska Cybiny. Jedynie początkowy i końcowy fragment doliny jest zalesiony. Planuje się objąć dolinę ochroną w ramach Parku Krajobrazowego Doliny Cybiny.

    Brama Poznania ICHOT, wcześniej ICHOT (Interaktywne Centrum Historii Ostrowa Tumskiego) - placówka w Poznaniu (w budowie), mająca zajmować się prezentowaniem historii Ostrowa Tumskiego. Znajduje się na Śródce w pobliżu mostu Jordana, jest połączona z Ostrowem Tumski kładką przebiegającą na rzeką Cybiną do zachodniego zachowanego przyczółku Śluzy Katedralnej. Z założenia oprócz funkcji edukacyjnych miał (w ramach rewitalizacji) przyciągnąć turystów w tą część Poznania. Jest elementem Traktu Królewsko-Cesarskiego. Zwiedzanie centrum ma być z założenia wstępem do pobytu na Ostrowie Tumskim.Twierdza Poznań (niem. Festung Posen) – zbiór fortyfikacji zbudowanych na terenie miasta Poznań w XIX i na początku XX w., jeden z największych tego typu systemów w Europie. W skład twierdzy wchodziły dwa rejony: twierdza poligonalna (rozciągająca się wzdłuż ścisłego centrum miasta) oraz twierdza fortowa – 18 fortów + szereg obiektów wspomagających umieszczonych w pierścieniu o średnicy 9,5 km oraz obwodzie 30 km. Fortyfikacje twierdzy poligonalnej zostały rozebrane w XIX w., natomiast twierdza fortowa jest w większości zachowana a obiekty są własnością miasta lub zajmowane są przez prywatne firmy.

    Rzeka przepływa przez liczne jeziora z których największym jest Jezioro Swarzędzkie. Inne to Jezioro Góra, Jezioro Uzarzewskie oraz leżące na terenie Poznania stawy: Antoninek, Młyński, Browarny i Olszak. W dolnym odcinku, tuż przy ujściu powstało zaporowe Jezioro Maltańskie. Dalej przepływa pod ul. Jana Pawła II wykorzystując XIX w. przepust Śluzy Cybińskiej. Cybina uchodzi do Warty na kilometrze 240,5. Dokładniej jest to prawe ramię Warty opływające Ostrów Tumski, zwane również Cybiną lub Kanałem Ulgi (właściwie Wschodnim Kanałem Ulgi, powstałym w ramach prac przy budowie Twierdzy Poznań).

    Staw Antoninek – pierwszy i najpłytszy z czterech wstępnych stawów zaporowych pomiędzy Jeziorem Swarzędzkim a Jeziorem Maltańskim. Powstał przez spiętrzenie wód rzeki Cybiny po jej wpłynięciu w granice Poznania w dolinie pomiędzy Antoninkiem a Kobylepolem. Zadaniem zbiornika jest spowolnienie przepływu Cybiny i jej samooczyszczenie dla utrzymania funkcji rekreacyjnej Jeziora Maltańskiego i zapewnienie mu odpowiedniej klasy czystości. Staw wchodzi w skład użytku ekologicznego "Olszak II".Dopływ – rzeka lub mniejszy ciek, który nie uchodzi bezpośrednio do zbiornika wodnego (morza, jeziora), ale do innego cieku. W zależności od tego, z której strony brzegu rzeki (patrząc od źródła) dopływ łączy się z nią, wyróżnia się dopływy lewe i prawe. Ponadto dopływy posiadają swoje własne dopływy – tworzą w ten sposób hierarchię sieci rzecznej: rzeka główna, dopływy pierwszego stopnia, drugiego, trzeciego, itd.

    Odcinek ujściowy w okresie średniowiecznym miał odmienny przebieg od obecnego. Przebiegał w rejonie obecnych ulic Św. Jacka i Cybińskiej, ale z czasem został zdegradowany przez nieczystości odprowadzane z dwóch miast: Śródki i Ostrówka, a potem uległ powolnej zabudowie.

    Dopływy[]

  • Darzynka – lewostronny w 6,25 km
  • Kanał Szkutelniak – prawostronny
  • Młynówka – prawostronny w 6,37 km
  • Struga – lewostronny w 6,26 km
  • Szklarka – prawostronny w 2,86 km
  • Zielinka – prawostronny w 9,9 km
  • Etymologia[]

    Nazwa rzeki wywodzi się prawdopodobnie od prasłowiańskiego pierwiastka tibh oznaczającego bagno, błoto. Wówczas pierwotna wersja nazwy rzeki brzmiałaby Tibina, Być może źródła nazwy należałoby się doszukiwać w staropolskim określeniu cyby oznaczającym kozy albo długie nogi. W tym wariancie określenie nawiązywałoby do charakterystycznego przebiegu rzeki. Pierwsze pisemne wzmianki pochodzą z XIII wieku.

    Źródło – naturalny, skoncentrowany, samoczynny wypływ wody podziemnej na powierzchnię Ziemi. W hydrobiologii strefa źródliskowa określana jest nazwą krenal, dzielący się na eukrenal (źródło właściwe) i hypokrenal (strefę odpływu źródła), natomiast organizmy je zamieszkujące to krenon.Staw Olszak – ostatni z czterech wstępnych stawów zaporowych pomiędzy Jeziorem Swarzędzkim a Jeziorem Maltańskim. Powstał przez spiętrzenie wód rzeki Cybiny po jej wpłynięciu w granice Poznania w dolinie pomiędzy osiedlem Przemysława a Nowym Zoo. Zadaniem zbiornika jest spowolnienie przepływu Cybiny i jej samooczyszczenie dla utrzymania funkcji rekreacyjnej Jeziora Maltańskiego i zapewnienie mu odpowiedniej klasy czystości. Staw wchodzi w skład użytku ekologicznego "Olszak I".

    Literatura[]

  • Wojciech Z. Owsianowski, Szlaki wodne Wielkopolski wyd. I, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1972
  • Powiat poznański, mapa turystyczna, skala 1 : 90 000, wyd 3., stan akt. 2002. Wydawca: Starostwo Powiatowe w Poznaniu, ISBN 83-87157-04-X.
  • dr Ryszard Gołdyn, mgr inż. Janusz Grabia: Program ochrony wód rzeki Cybiny. Poznań: Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Poznania, 1998. ISBN 83-906665-2-9.
  • Zobacz też[]

  • Rzeki Polski
  • Przypisy

    1. Wojciech Z. Owsianowski, Szlaki wodne Wielkopolski wyd. I, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1972.
    2. Ewa Pawlak, Paweł Pawlak, Świetność poznańskiej Śródki i Ostrówka z ziemi wydobyta, w: Wielkopolski Biuletyn Konserwatorski, tom IV/2015, s. 217, ISBN 978-83-931388-9-0.
    3. Nazewnicze zabytki Poznania – Cybina (pol.). Oddział Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu. [dostęp 2014-10-11].

    Linki zewnętrzne[]

  • Cybina w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.
  • dokładna mapa całej zlewni i opisy zbiorników, dopływów oraz hydrologii – dostęp 15.06.2012
  • Gmina Pobiedziska (do 1954 miasto Pobiedziska + gmina Polskawieś) - gmina miejsko-wiejska w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie poznańskim.Uzarzewo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Swarzędz, nad Jeziorem Uzarzewskim i rzeką Cybiną.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Swarzędz (niem. Schwersenz) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie poznańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Swarzędz. Położone nad Jeziorem Swarzędzkim, ok. 10 km od centrum Poznania wchodzi w skład aglomeracji poznańskiej.
    Gmina Kostrzyn - gmina miejsko-wiejska położona we wschodniej części powiatu poznańskiego (województwo wielkopolskie). Siedzibą gminy jest miasto Kostrzyn. Powierzchnia gminy wynosi 154 km², a jej ludność 14.700 mieszkańców, w tym ok. 55% w Kostrzynie. Graniczy z gminami: od wschodu: Nekla (powiat wrzesiński), od południa: Dominowo i Środa Wlkp. (powiat średzki) oraz z gminami powiatu poznańskiego: Kleszczewo (od południowego zachodu), Swarzędz (od zachodu) i Pobiedziska (od północy).
    Ulica Świętego Jacka w Poznaniu – ulica w Poznaniu, odchodząca na południe od ulicy Ostrówek, na Śródce, nieopodal Rynku Śródeckiego.
    Poznań (niem. Posen, łac. Posnania, jidysz פּױזן Pojzn) – miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, położone na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wartą, u ujścia Cybiny. Historyczna stolica Wielkopolski, od 1999 r. siedziba władz województwa wielkopolskiego i powiatu poznańskiego. Miasto jest istotnym węzłem drogowym i kolejowym, funkcjonuje tu również międzynarodowy port lotniczy.
    Śródka – część Poznania, włączona do miasta w 1800 roku. Obejmuje niewielki obszar, leży na wschód od Ostrowa Tumskiego, po drugiej stronie Cybiny (Kanału Ulgi, odnogi Warty). Należy do osiedla samorządowego Ostrów Tumski-Śródka-Zawady-Komandoria.
    Jezioro Maltańskie, nazywane też Zbiornikiem Maltańskim – sztuczny zbiornik wodny położony w Poznaniu na prawym brzegu Warty, powstały w 1952 roku w wyniku spiętrzenia Cybiny. Zbiornik zajmuje maksymalnie obszar 67,5 ha (zależy od stopnia spiętrzenia) zaś jego długość to około 2,2 km (obwód 5,6 km) co czyni go największym sztucznym zbiornikiem wodnym miasta, a drugim co do wielkości w ogóle (po Jeziorze Kierskim). Średnia głębokość to nieco ponad 3,13 m a maksymalna to około 5 m.
    Jezioro Swarzędzkie – jezioro na Równinie Wrzesińskiej, położone w północnej części miasta Swarzędz. Od północnej strony graniczy z poznańskim osiedlem Zieliniec. Przepływa przez nie rzeka Cybina. Jezioro jest zanieczyszczone ściekami komunalnymi Swarzędza, lecz od kilku lat prowadzone są prace prowadzące do jego oczyszczenia. Zamulenie dna sięga miejscami 2,50 m.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.029 sek.