Cursus honorum

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Cursus honorum (łac. ścieżka zaszczytów) – to pojęcie oznaczające ścieżkę awansów w imperium rzymskim, czyli normy wyznaczające porządek obejmowania poszczególnych funkcji publicznych i tworzące z tego tytułu specyficzną „drabinę”. Termin ten stosujemy ze zwyczaju w stosunku do senatorów rzymskich, których kariera była sprecyzowana - w epoce republiki określana tradycją i aktami prawnymi, a w czasach cesarstwa dodatkowo wolą princepsa (pierwszego senatora). Wyjątki od kierujących nią zasad były rzadkie i powodowane wyjątkowymi okolicznościami. Idea cursus honorum polega na tym, aby zdobywać doświadczenie na mniej ważnych stanowiskach, zanim obejmie się ważniejsze.

Kariera – droga profesjonalnego rozwoju, którą człowiek ma zamiar przejść w swym zawodowym życiu. Rozumienie tego pojęcia jest zawsze bardzo subiektywne, co nie jest błędem, gdyż każdy ma prawo do innego spojrzenia na karierę ponieważ każdy chciałby co innego w swym życiu zawodowym osiągnąć.Prowincje cesarskie – (łac. provintiae Caesaris) w okresie Cesarstwa Rzymskiego prowincje rzymskie, których nominalnym namiestnikiem (w randze prokonsula) z ramienia senatu i ludu rzymskiego był sam cesarz. Pozostałe prowincje, tzw. senatorskie, otrzymywały namiestników wybieranych drogą losowania spośród byłych konsulów lub pretorów. Podział prowincji rzymskich na cesarskie i senatorskie ukształtował się w latach 20-tych I w. p.n.e., gdy senat przyznał Augustowi namiestnictwo części prowincji i z prawem wykonywania go za pośrednictwem zastępców (legatów) . W praktyce zarząd prowincji cesarskich sprawowali legaci dowolnie mianowani i odwoływani przez cesarza.

W starożytnym Rzymie, gdzie termin ten powstał, cursus honorum obejmował drogę awansu politycznego mężczyzn z rodzin senatorskich. System ten rozwijał się w czasach republiki rzymskiej, wcześniej, w okresie Rzymu monarchicznego senat stanowił jedynie przyboczną radę króla, a więc cursus honorum z powodu braku formalnych urzędów nie istniał.

Nobilowie (łac. nobilis - szlachetny) - wyłonili się na przełomie III i II wieku p.n.e. spośród arystokracji senatorskiej. Byli właścicielami latyfundiów w Rzymie, piastowali godności senatorskie i urzędy, często dziedzicznie, gdyż zasługi dziadów i ojców dla republiki były istotnym argumentem przy wyborach ich synów i wnuków. Stanowiska dawały im okazję do pomnażania majątku. Dodatkowo po zakończeniu urzędowania, na mocy decyzji senatu otrzymywali w namiestnictwo prowincje. Zabiegali o popularność wśród proletariatu, rozdając zboże i organizując zawody cyrkowe. Do nobilitias należało około 25 rodzin, wywodzących się z patrycjuszy i najbogatszych rodów plebejuszy.Pretor (łac. praetor – l.mn. praetores) – wyższy urzędnik w antycznym Rzymie mający tzw. władzę mniejszą (imperium minus). W czasie nieobecności konsulów, pretor (później dwóch) przejmował najwyższą władzę w mieście, mogąc nawet zwoływać posiedzenia senatu. Zasadniczym jednak zadaniem pretorów było sądownictwo. Ważnym uprawnieniem pretora było wydawanie edyktów (edykty pretorskie), w których ustalał on sposoby postępowania w sprawach niedostatecznie jasno uregulowanych przez ustawy (leges) czy prawo zwyczajowe. Owe edykty odegrały ważną rolę w rozwoju prawodawstwa i były uwzględniane w późniejszych kodyfikacjach prawa rzymskiego.

Republika[ | edytuj kod]

Początkowo kolejność zwyczajowa, z czasem podlegała ustawowym uregulowaniom. Najważniejszym z nich była ustawa Lucjusza Wiliusza lex Villia annalis z 180 p.n.e. wprowadzająca minimalny wiek konieczny do objęcia urzędu. I tak pierwszy urząd, kwesturę, mógł objąć obywatel, który ukończył 30 lat, następnym stopniem, chociaż nieobowiązkowym był edylat (36 lat) lub trybunat plebejski, trzecim stopniem, wymagającym ukończenia 39 lat, była pretura. Po trzech latach pretor mógł ubiegać się o konsulat. Ostatecznie kariera polityczna mogła posiadać następujące stopnie:

Adam Ziółkowski (ur. 1951) - polski historyk starożytności, profesor nadzwyczajny na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego (Zakład Historii Starożytnej) oraz na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Zakład Historii Kościoła). Tłumacz, autor podręczników szkolnych i akademickich. W 1993 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego na podstawie rozprawy pt. The Temples of Mid-Republican Rome and Their Historical and Topographical Context (książka została opublikowana w Rzymie rok wcześniej). Zainteresowania badawcze profesora Ziółkowskiego skupiają się m.in. na zagadnieniach początków miasta Rzym, wczesnej historii państwa rzymskiego (królestwo i wczesna republika), dziejach chrześcijaństwa w starożytności. Członek Collegium Invisibile.Komicja centurialne (comitia centuriata) – zgromadzenie centurii w starożytnym Rzymie – zorganizowane według podziału majątkowego (193 centurie), a wzorowane według podziału na centurie – jedn. wojskowe, gdyż w prostej linii wywodziły się one właśnie z podziału wojskowego: lepiej uzbrojeni, a więc zamożniejsi, głosując na zgromadzeniu jako pierwsi, pomimo faktu, że było ich mniej, to jednak mając więcej jednostek głosujących (98 centurii) z reguły przesądzali sprawę.
  • odbycie 10-letniej służby wojskowej w legionach, zwykle w stopniu trybuna wojskowego,
  • sprawowanie urzędu kwestora po wyborze przez komicja trybusowe,
  • działalność w Senacie (od czasów Sulli były kwestor automatycznie wchodził w skład Senatu),
  • wybranie edylem w wyborach przez komicja trybusowe lub wybranie trybunem plebejskim przez concillia plebis,
  • wybranie pretorem w wyborach przez komicja centurialne,
  • wybranie konsulem w wyborach przez komicja centurialne,
  • wyjazd w roli prokonsula do jednej z prowincji i zarządzanie nią przez 1 rok,
  • zostanie cenzorem,
  • zostanie pontifex maximus.
  • W praktyce tylko najwybitniejszym jednostkom udawało się odbyć całość cursus honorum, co często nie było celem, a zostanie konsulem (najwyższy i najbardziej pożądany urząd), które włączało rodzinę do nobilów.

    Konsul (łac. consul – l.mn. consules) – w starożytnym Rzymie, w okresie republiki był jednym z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicja centurialne na roczną kadencję. Był odpowiedzialny za politykę zagraniczną.Lucius Cornelius Sulla (Lucjusz Korneliusz Sulla) zwany Felix (ur. 138 p.n.e. – zm. 78 p.n.e.) – rzymski polityk, dowódca i dyktator.

    Wzorcowym (z suo anno) cursus honorum odznaczył się notabene Cyceron.

    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Trybun wojskowy (łac. tribunus militum) – stopień oficerski w armii starożytnego Rzymu, wyższy niż centurion, niższy niż legat. Trybunowie wojskowi – w liczbie na ogół sześciu – razem z centurionami i legatem stanowili kadrę dowódczą legionu. Podstawową funkcją trybuna było (stałe lub czasowe) dowodzenie kohortą.
    Prokonsul (łac. proconsul) – był to tytuł nadawany od I w. p.n.e. konsulom po zakończeniu kadencji, związany z równoczesnym powierzeniem funkcji zarządu senackich prowincji konsularnych, co łączyło się z szerokimi uprawnieniami administracyjnymi, wojskowymi i jurysdykcyjnymi. Namiestnictwo prowincji wiązało się również z dużymi dochodami dla prokonsula, co pozwalało na zwrot z nawiązką wydatków związanych z wyborem i pełnieniem obowiązków konsula, który to urząd sprawowano w ramach służby publicznej (tzn. konsul nie pobierał wynagrodzenia). Zasadniczo prokonsulat trwał rok, jednak były przypadki jego przedłużenia. Na przykład Pompejuszowi w celu zwalczania korsarzy przedłużono ten urząd bezterminowo, zaś Juliuszowi Cezarowi powierzono na 4,5 roku. Atrybutami prokonsula było dwunastu liktorów, toga z szerokim purpurowym szlakiem, krzesło kurulne, poza obrębem Rzymu w rózgi (fasces) wtykano topory (secures).
    Komicja trybusowe (comitia tributa) – w starożytnym Rzymie zgromadzenie tribus, czyli obywateli podzielonych na dane jednostki administracyjno-terytorialne, jakimi były właśnie tribus.
    Marcus Tullius Cicero (ur. 3 stycznia 106 p.n.e., zm. 7 grudnia 43 p.n.e.) – mówca rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk, słynny ze stłumienia spisku Katyliny. Stronnik optymatów. Zamordowany wraz z bratem Kwintusem na polecenie Marka Antoniusza, który zemścił się w ten sposób za wygłoszone przeciw niemu Filipiki.
    Starożytny Rzym – cywilizacja rozwijająca się w basenie Morza Śródziemnego i części Europy. Jej kolebką było miasto Rzym leżące w Italii, które w pewnym momencie swoich dziejów rozpoczęło ekspansję, rozszerzając swoje panowanie na znaczne obszary i wchłaniając m.in. kulturę starożytnej Grecji. Cywilizacja rzymska, nazywana też niekiedy grecko-rzymską, razem z pochodzącą z Bliskiego Wschodu religią – chrześcijaństwem, stworzyła podstawy późniejszej cywilizacji europejskiej. Miasto Rzym zaczęło kształtować się w VIII wieku p.n.e., natomiast kres stworzonego przez nie państwa nastąpił formalnie w 1453 roku n.e. (wraz z upadkiem Konstantynopola i tym samym Cesarstwa bizantyńskiego), choć dosyć często jako koniec starożytnego Rzymu przyjmuje się rok 476 n.e., w którym upadło Cesarstwo zachodniorzymskie.
    Kwestor (łac. Quaestor) – w starożytnym Rzymie, w początkach republiki, urzędnik sprawujący funkcję sędziego śledczego oraz oskarżyciela publicznego w sprawach karnych. Później powierzono kwestorowi administrację skarbem publicznym, a funkcje sądownicze przeszły na pretorów i trybunów. Początkowo kwestorów było dwóch, od 421 p.n.e. czterech, od 267 p.n.e. 8, od czasów Sulli 20, a Cezar zwiększył ich liczbę do 40. Odpowiedzialni byli za sprawy finansowe: nadzór nad kasą państwową, gromadzenie i rozdział pieniędzy, zbieranie podatków, zarządzanie kasą wojskową (wypłata żołdu, sprzedaż łupów itp.).
    Pontifex maximus (łac. najwyższy kapłan; dosłownie: najwyższy budowniczy mostów) – najwyższy w hierarchii kapłan w starożytnym Rzymie, przełożony kolegium kapłańskiego, tzw. pontyfików.

    Reklama