• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Cumulonimbus

    Przeczytaj także...
    Kowadło chmurowe – chmura w kształcie kowadła, która tworzy się w górnej warstwie chmury burzowej lub jest związana z głęboką konwekcją.Chmury – obserwowane w atmosferze skupiska kondensatów substancji występującej w postaci pary. W atmosferze ziemskiej jest to para wodna. Ochładzanie zmniejsza zdolność powietrza do zatrzymywania pary wodnej. Ochładzanie do temperatury punktu rosy powoduje nasycenie pary wodnej (saturację), dalsze ochładzanie wywołuje przesycenie i kondensację. Kondensacja i parowanie (w przypadku chmur wodnych) oraz depozycja i sublimacja (w przypadku chmur lodowych) zachodzą w atmosferze na chmurowych lub lodowych jądrach (zarodkach) nukleacji.
    Tornado (z hiszp. tronada – burza) – gwałtownie wirująca kolumna powietrza, będąca jednocześnie w kontakcie z powierzchnią ziemi i podstawą cumulonimbusa lub rzadziej wypiętrzonego cumulusa. Tornada osiągają różne rozmiary. Zwykle przyjmują postać widzialnego leja kondensacyjnego, węższym końcem dotykającego ziemi. Dolna część leja jest często otoczona chmurą odłamków i pyłu.
    Pośrodku, najwyższa - chmura kłębiasta deszczowa burzowa (Cumulonimbus capillatus), sąsiadujące z nią po prawej - chmura kłębiasta deszczowa (Cumulonimbus calvus), po lewej - chmury kłębiaste gatunku 'wypiętrzone' (Cumulus congestus), na prawo od tych wszystkich - chmury kłębiaste średnio wypiętrzone i pięknej pogody. Daleko po lewej widoczne następne kowadło
    Chmura burzowa (Cumulonimbus capillatus), z kowadłem (incus) rozbudowanym poziomo
    Chmury kłębiaste deszczowe (Cumulonimbus calvus) oraz chmury kłębiaste warstwowe soczewkowate (Stratocumulus lenticularis). Na niebie Księżyc
    Cumulonimbus widziany z przestrzeni kosmicznej

    Cumulonimbus (Cb), chmura kłębiasta deszczowa – gęsta chmura rozbudowana pionowo na wysokość kilku lub kilkunastu kilometrów, niekiedy w kształcie wieży, o górnej powierzchni gładkiej, zakończonej kopulasto lub kalafiorowato (Cumulonimbus calvus, Cb cal) (calvus z łac. "łysy"), bądź w postaci bardziej rozbudowanej w piętrze wysokim (Cumulonimbus capillatus, Cb cap), przypominająca olbrzymie kowadło lub grzyb (incus – Cb cap in). Podstawa chmur tego rodzaju znajduje się na wysokości 2÷3 km, natomiast górny ich pułap w strefie międzyzwrotnikowej może przekraczać 20 km. Złożone w dolnej części z kropel wody, a w górnej z kryształków lodu – są to chmury najbardziej rozbudowane w kierunku pionowym, dlatego zjawiska fizyczne w nich występujące są bardzo gwałtowne. Chmury tego rodzaju mogą być źródłem gwałtownych opadów deszczu, śniegu lub gradu, którym często towarzyszą wyładowania elektryczne (burze).

    Cumulonimbus capillatus – chmura Cumulonimbus, której pewne części głównie szczytowe, są wyraźnie pierzaste, o budowie włóknistej lub prążkowanej i często posiadają kształt kowadła, pióropusza albo zwichrzonej czupryny. Chmurze Cumulonimbus capillatus zwykle towarzyszy opad przelotny lub burza, niejednokrotnie z wiatrem szkwałowym, a czasem z gradem.Wał szkwałowy, arcus (łac. arcus, ang. shelf cloud) – szczególna forma chmury przypominająca poprzecznym przekrojem swego czoła poziomy klin lub taran. Jest ona przytwierdzona do podstawy chmury macierzystej, zazwyczaj burzowej, rzadko kłębiastej. Tego typu forma chmury występuje najczęściej na granicy burzowych frontów atmosferycznych oraz w superkomórkach, zawsze na przednim skraju strefy burzowej. W rejonie jej występowania zazwyczaj pojawia się porywisty wiatr, zwany szkwałem, i intensywne opady.

    Cechą charakterystyczną tego rodzaju chmury jest występowanie silnego wiatru tuż przed rozpoczęciem opadu. Wiatr ten nosi nazwę szkwału i występuje w "przedniej części chmury".

    W chmurach tego typu występują bardzo silne prądy wznoszące (jak i zstępujące). Ich prędkość może dochodzić nawet do kilkudziesięciu metrów na sekundę. Spotykane prędkości prądów wznoszących dochodzą do 10-15 m/s, a nawet do 25 m/s (w przypadku, gdy chmura jest dobrze rozwinięta). Z tego powodu mogą się wydawać interesujące dla szybowników. Ze względu jednak na swój często burzowy, turbulentny charakter, wykorzystanie ich w lotach szybowcowych jest bardzo niebezpieczne. Dzięki swoim niezwykłym właściwościom, w przeszłości chmury te były wykorzystywane przez szybowników do zdobywania dużych wysokości, jednak w chwili obecnej loty szybowcowe w chmurach Cumulonimbus są w Polsce zakazane.

    Pileus – forma spłaszczonej chmury występującej nad chmurami Cumulus (najczęściej Cumulus congestus) lub Cumulonimbus calvus. W klasyfikacji nie jest to samodzielny rodzaj chmur, lecz chmura towarzysząca (wyżej wymienionym). Często można obserwować kilka tych chmur ustawionych jedna nad drugą. Pileus powstaje poprzez szybką kondensację warstwy wilgotnego powietrza wypchniętego do góry przez wierzchołek chmury konwekcyjnej. Skondensowana para wodna zawarta w powietrzu wypchniętym na znaczną wysokość zamarza tworząc mgłę lodową. Chmura ta jest zwykle krótkotrwała i zanika poprzez pochłonięcie przez chmurę macierzystą w procesie konwekcji. Nie należy mylić ich z chmurami incus (kowadłem burzowym), gdyż te mają postać włóknistych pióropuszy, a nie gładkich „czapeczek”.Śnieg – opad atmosferyczny w postaci kryształków lodu o kształtach głównie sześcioramiennych gwiazdek, łączących się w płatki śniegu. Po opadnięciu na ziemię tworzy porowatą pokrywę śnieżną, także nazywaną śniegiem.

    Symbol, którym oznacza się chmury rodzaju Cumulonimbus: Cumulonimbus.svg

    Gatunki[]

  • Cumulonimbus calvus,
  • Cumulonimbus capillatus.
  • Szczególne formy chmur kłębiastych deszczowych oraz zjawiska towarzyszące tym chmurom[]

  • incus (inc) – kowadło (atrybut widocznej z daleka chmury burzowej),
  • arcus (arc) – wał szkwałowy, chmurowy wał u podstawy zbliżającej się chmury kłębiastej deszczowej; jego przejściu towarzyszy szkwał,
  • mamma (mam) – regularne drobne wybrzuszenia u podstawy chmury przypominające wymiona,
  • pannus (pan) – strzępy u podstawy chmury dającej opad,
  • pileus (pil) – soczewkowata chmura nad kopulastą powierzchnią chmury konwekcyjnej przypominająca czapeczkę,
  • praecipitatio (pra) – opad atmosferyczny,
  • virga – (vir) smuga opadu nie docierająca do powierzchni Ziemi,
  • velum (vel) – zasłona,
  • tuba (tub) – trąba powietrzna lub wodna; zobacz tornado.
  • Szkwał – nagły wzrost prędkości wiatru o co najmniej 8 m/s od prędkości początkowej powyżej 10 m/s. Może osiągać do 9 stopni w skali Beauforta. Szkwał trwa krótko, do kilku minut i może nieść ze sobą śnieg lub deszcz. Powstaje zazwyczaj tam, gdzie stykają się dwie masy powietrza o dużej różnicy temperatur. Bardzo często to zjawisko związane jest z chmurą cumulonimbus. Ostrzeżeniem przed możliwym szkwałem jest obecność na przedzie chmury burzowej tak zwanego wału szkwałowego. Szkwały mogą być związane z nawałnicą (ang. downburst)Pannus – strzępy chmur Stratus fractus lub Cumulus fractus występujące poniżej podstawy chmury opadowej. Mogą tworzyć ciągłą, ciemną i poszarpaną warstwę niskich chmur, niekiedy przylegającą do chmury znajdującej się powyżej, często przysłaniając ją. Są zwiastunami pogorszenia się pogody. Mogą występować przed, podczas i po opadzie. Zazwyczaj towarzyszą chmurom Altostratus, Nimbostratus, Cumulus i Cumulonimbus.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mammatus (znane też jako zjawisko mamma) – wypukłości znajdujące się w dolnej części chmury, wyglądem przypominające wymiona.
    Burze – intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, którym towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty).
    Deszcz – opad atmosferyczny dosięgający powierzchni Ziemi w postaci kropel wody o średnicy większej od 0,5 mm. Gdy krople są mniejsze niż 0,5 mm opad taki nazywa się mżawką. Opad nie sięgający powierzchni Ziemi nazywa się virgą.
    Virga – opad (deszcz lub śnieg), który nie dociera do powierzchni Ziemi, ponieważ wyparowuje na większych wysokościach. Dzieje się tak najczęściej, kiedy dolna część atmosfery ma niską wilgotność (np. nad pustynią). Z virgą związane są ciekawe efekty meteorologiczne np. "zasiewanie" niskich chmur wodnych przez opad z wysokich chmur lodowych (ang. feeder-seeder mechanism), wskutek czego powstaje deszcz. Ponadto parujący deszcz traci ciepło i mogą powstawać obszary zmniejszonej temperatury napędzające lokalne, dobrze zlokalizowane, zstępujące prądy suchego powietrza - tzw. mikrorozbłyski (ang. dry microbursts), niebezpieczne dla lotnictwa.
    Stratocumulus lenticularis – gatunek chmur Stratocumulus. Jest to jedna z rzadziej występujących chmur tego rodzaju. Powstaje, gdy wilgotne powietrze przepływa nad wzgórzami. Powstają wtedy gładkie, podłużne chmury w kształcie soczewek. Nie należy ich mylić z podobnymi Altocumulus lenticularis. Podobnie jak i one Stratocumulus lenticularis są zwiastunami frontu chłodnego. Nie dają opadów.
    Ciało krystaliczne – ciało stałe, w którym cząsteczki (kryształy molekularne), atomy (kryształy kowalencyjne) lub jony (kryształy jonowe) są ułożone w uporządkowany schemat powtarzający się we wszystkich trzech wymiarach przestrzennych. W objętości ciała cząsteczki zajmują ściśle określone miejsca, zwane węzłami sieci krystalicznej, i mogą jedynie drgać wokół tych położeń.
    Lej kondensacyjny – widoczna część tornada, o charakterystycznym, stożkowatym kształcie. Tworzy się na skutek różnicy ciśnień między powietrzem wewnątrz i na zewnątrz tornada. Na skutek niższego ciśnienia powietrze wznoszące się wewnątrz tornada ochładza się szybciej wraz ze wzrostem wysokości, niż wznoszące się powietrze o wyższym ciśnieniu, znajdujące się dalej od środka tornada. Przy założeniu, że wznoszące się powietrze ma taką samą wilgotność w całej objętości, powietrze bliżej środka tornada osiąga punkt rosy na niższej wysokości niż powietrze znajdujące się dalej. Dalsze wznoszenie powietrza doprowadza do kondensacji i powstania widocznej chmury. Ponieważ ciśnienie jest najniższe w osi tornada, im dalej od tej linii, tym wyżej znajduje się punkt rosy wznoszącego powietrza – stąd bierze się charakterystyczny kształt leja. Jest początkiem tornada powstającego z superkomórki. Tornado to lejek zwisający z chmur który osiąga różne prędkości np:

    Reklama