• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Crocodylomorpha

    Przeczytaj także...
    Crurotarsi (z łac. crus – goleń, podudzie, oraz tarsus – stęp) – grupa archozauromorfów z kladu Archosauriformes obejmująca krokodylomorfy (w tym dzisiejsze krokodyle), rauizuchy, aetozaury, rodzinę Ornithosuchidae i fitozaury (a być może również grupę Avemetatarsalia, do której należą m.in. ptaki – patrz niżej). Grupa ta została wyodrębniona na podstawie podobieństw w budowie stawu skokowego. Ich nazwa nawiązuje do występującego u przedstawicieli grupy stawu łączącego jedną z kości podudzia – kość strzałkową – z jedną z kości stępu – kością piętową; według Sereno (1991) u Crurotarsi występuje półcylindryczny kłykieć kości piętowej, który tworzy staw obrotowy z wyrostkiem kostnym na dorsalnej (górnej) części kości skokowej i z końcem dalszym kości strzałkowej. Nesbitt (2011) podaje jednak, że ów kłykieć nie występuje u przedstawicieli rodziny Ornithosuchidae. W dodatku taki kłykieć występuje też na kości skokowej Asilisaurus i być może również marazucha, należących do kladu Avemetatarsalia tradycyjnie uznawanego za siostrzany do Crurotarsi (nie występuje natomiast u przedstawicieli rodziny Lagerpetidae, nie wiadomo zaś, czy był on obecny u bazalnych pterozaurów; nie jest więc pewne, czy kłykieć ten występował już u najstarszych przedstawicieli Avemetatarsalia). Staw skokowy u Crurotarsi łączy kość skokową z kością piętową. U większości przedstawicieli Crurotarsi kość skokowa ma główkę obracającą się w panewce kości piętowej; jedynie u przedstawicieli rodziny Ornithosuchidae to na kości piętowej jest główka, a na kości skokowej – panewka. Z większości analiz kladystycznych wynika, że archozaury o takiej budowie stawu skokowego tworzyły klad, do którego nie należały żadne inne archozaury; z analizy Nesbitta (2011) wynika jednak, że fitozaury były grupą siostrzaną do kladu Archosauria. Jeśli taką pozycję filogenetyczną tej grupy potwierdzą przyszłe analizy kladystyczne, będzie to dowodzić, że uważany za charakterystyczny dla Crurotarsi staw skokowy z główką na kości skokowej i panewką na piętowej w rzeczywistości powstał już u przodków wszystkich archozaurów, w tym tych z kladu Avemetatarsalia. Według Nesbitta obecnie brak jest danych potrzebnych do stwierdzenia, czy tak zbudowany staw między kośćmi: skokową i piętową występował u bazalnych pterozaurów, Lagerpetidae, silezaura i bazalnych dinozaurów; wydaje się natomiast, że podobnie zbudowany staw między tymi kośćmi występował u Asilisaurus i Marasuchus.Eusuchia – grupa archozaurów z kladu Crocodyliformes. Według definicji filogenetycznej przedstawionej w 2003 roku przez Christophera Brochu obejmuje ostatniego wspólnego przodka Hylaeochampsa vectiana, krokodyla nilowego, aligatora amerykańskiego i gawiala gangesowego i wszystkich jego potomków. Tradycyjnie Eusuchia były klasyfikowane w randze podrzędu wewnątrz rzędu krokodyli (Crocodylia), jednak obecnie większość naukowców zawęża obszerność kladu Crocodylia do grupy koronowej, czyli obejmującej ostatniego wspólnego przodka krokodyla nilowego, aligatora amerykańskiego i gawiala gangesowego i wszystkich jego potomków, co sprawia, że Eusuchia staje się grupą obszerniejszą niż Crocodylia.
    Aetosaurus – wymarły rodzaj archozauromorfa, którego szczątki odnaleziono w Republice Południowej Afryki. Zwierzę to żyło w późnym triasie.

    Krokodylomorfy (Crocodylomorpha) – grupa archozaurów (Archosauria) z kladu Crurotarsi obejmująca krokodyle i wymarłe formy pokrewne.

    Znane od karniku, od około 228 milionów lat.

    Definicja[ | edytuj kod]

    Nazwa Crocodylomorpha została zdefiniowana filogenetycznie przez Sereno w 2005 jako największy klad obejmujący Crocodylus niloticus (Laurenti 1768), ale nie Poposaurus gracilis Mehl 1915, Gracilisuchus stipanicicorum Romer 1972, Prestosuchus chiniquensis Huene 1942, Aetosaurus ferratus Fraas 1877.

    Popozaur (Poposaurus) – rodzaj archozaura z grupy Rauisuchia i rodziny Poposauridae. Żył w późnym triasie na terenie obecnej Ameryki Północnej. Jego szczątki odnaleziono w Stanach Zjednoczonych (stany Arizona, Nowy Meksyk, Teksas, Utah i Wyoming).Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen.

    Klasyfikacja[ | edytuj kod]

    Historycznie wszystkie współczesne i wymarłe krokodyle były zaliczone do rzędu Crocodilia. Obecnie obejmuje on tylko żyjące gatunki i ich najbliższych krewnych jak Mekosuchus.

    Dawne Crocodilia dzielono na podrzędy:

  • Eusuchia: prawdziwe krokodyle (w tym Crocodylia)
  • Mesosuchia: "pośrednie" krokodyle
  • Thalattosuchia: morskie krokodyle
  • Protosuchia: pierwsze krokodyle
  • Mesosuchia to grupa parafiletyczna, gdyż nie obejmuje Eusuchia. Mesoeucrocodylia to nazwa nadana kladowi łączącemu te dwie grupy (Whetstone and Whybrow, 1983).

    Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).Mesoeucrocodylia – klad krokodylomorfów obejmujący grupę Eusuchia, do której zaliczane są wszystkie współczesne krokodyle, oraz parafiletyczną grupę Mesosuchia. Grupa Mesoeucrocodylia wyodrębniła się we wczesnej jurze, a jej przedstawiciele żyją do dziś.

    Filogeneza[ | edytuj kod]

    Za: Larsson & Sues (2007) i Sereno et al. (2003)


    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Benton, M. J. (2004), Vertebrate Palaeontology, 3rd ed. Blackwell Science Ltd
  • Hay, O. P. 1930 (1929-1930). Second Bibliography and Catalogue of the Fossil Vertebrata of North America. Carnegie Institution Publications, Washington, 1,990 pp.
  • Larsson, H. C. E., and Sues, H.-D. (2007). Cranial osteology and phylogenetic relationships of Hamadasuchus rebouli (Crocodyliformes: Mesoeucrocodylia) from the Cretaceous of Morocco. Zoological Journal of the Linnean Society 149: 533-567.
  • Sereno, P. C., Sidor, C. A., Larsson, H. C. E., and Gado, B. (2003) A new notosuchian from the Early Cretaceous of Niger. Journal of Vertebrate Paleontology 23 (2): 477-482.
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Crocodylomorpha – webpages by Ross Elgin on the University of Bristol server
  • Major subgroups classification (used here)
  • Crocodylomorpha – Palaeos (ang.)
  • Technical definition
  • Sereno, P. C. 2005. Stem Archosauria—TaxonSearch [version 1.0, 2005 November 7]
  • Taxon Search – Crocodylomorpha
  • Paul Sereno (ur. 11 października 1957 w Aurorze w stanie Illinois w Stanach Zjednoczonych) – amerykański paleontolog, wykładowca w University of Chicago, współpracownik National Geographic. Jego specjalnością są dinozaury – odkrył i opisał wiele nowych rodzajów, m.in.: afrowenatora, deltadroma, jobarię, suchomima i eoraptora – jednego z dwóch najwcześniejszych znanych dinozaurów. Podczas wykopalisk prowadzonych w północnej Afryce, m.in. w Nigrze, odnalazł niemal kompletny szkielet sarkozucha i pierwszą dobrze zachowaną czaszkę karcharodontozaura, na podstawie której opisał nowy gatunek – Carcharodontosaurus iguidensis. 14 sierpnia 2008 ogłoszono, że w październiku 2000 Sereno odnalazł na Saharze duże cmentarzysko, które wraz z archeologami badał przez osiem lat. Prowadził również prace w Ameryce Południowej.Karnik − w stratygrafii piętro górnego triasu w eratemie mezozoicznym, trwające w zależności od przyjmowanego podziału triasu od około 10 do około 12 milionów lat. Dokładny czas jego trwania jest przedmiotem sporów. Do 2012 roku Międzynarodowa Komisja Stratygrafii przyjmowała, że karnik rozpoczął się około 228,7 milionów lat temu a zakończył 216,5 ± 2,0 mln lat temu; w roku 2013 Komisja poprawiła datowanie na ok. 237–227 milionów lat temu. Młodsze piętro od ladynu a starsze od noryku.




    Warto wiedzieć że... beta

    Krokodyle (Crocodilia) – rząd gadów, jedynych oprócz ptaków współczesnych przedstawicieli archozaurów (Archosauria) oraz jedynych żyjących przedstawicieli kladu Crurotarsi. Obecnie reprezentowany jest przez trzy rodziny: krokodylowatych, aligatorowatych oraz gawiali. Poszczególne rodziny różnią się między sobą kształtem pyska oraz liczbą i układem zębów. Żyją w strefie tropikalnej, subtropikalnej i umiarkowanej na wszystkich kontynentach oprócz Europy i Antarktydy.
    Gracilizuch (Gracilisuchus) – rodzaj niewielkiego archozaura z kladu Suchia. Żył w środkowym triasie na terenie dzisiejszej Ameryki Południowej. Jego szczątki odnaleziono w formacji Chañares w Argentynie. Był lekko zbudowany i poruszał się przeważnie na tylnych kończynach. Miał stosunkowo bardzo dużą głowę i prawdopodobnie mógł z dużą siłą zaciskać szczęki. Polował na jaszczurki i inne niewielkie kręgowce, a przed większymi drapieżcami chroniły go dwa rzędu kostnych płytek ciągnące się wzdłuż kręgosłupa aż do końca ogona. Czaszka gracilizucha mierzy około 8,5 cm, a przedkrzyżowa długość kręgosłupa wynosi około 28 cm.
    Josephus Nicolaus Laurenti (ur. 4 grudnia 1735 w Wiedniu, zm. 17 lutego 1805 tamże) – austriacki naturalista pochodzenia włoskiego.
    Uniwersystet w Bristolu (ang.: University of Bristol) – jeden z prestiżowych uniwersytetów brytyjskich, ulokowany w mieście Bristol, w Anglii. Należy do Grupy Coimbra, zrzeszającej obecnie 39 najlepszych uczelni Europy (jedyny polski Uniwersytet Jagielloński). Wybudowany w 1909, posiada miejski kampus, gdzie uczy się 23600 studentów.
    Prestozuch (Prestosuchus) – rodzaj dużego drapieżnego archozaura z rodziny Prestosuchidae. Żył w środkowym triasie na terenie dzisiejszej Brazylii. Jego szczątki odnaleziono w datowanych na ladyn (234–228 mln lat temu) osadach formacji Santa Maria. Gatunkiem typowym rodzaju jest Prestosuchus chiniquensis.
    Archozaury, gady naczelne (Archosauria – z gr. archos – władca + sauros – jaszczur) – takson diapsydalnych gadów obejmujący zaawansowane ewolucyjnie rzędy gadów.
    Krokodyl nilowy (Crocodylus niloticus) – jeden z trzech gatunków krokodyli występujących w Afryce i drugi pod względem wielkości, zaraz po krokodylu różańcowym, w rodzinie krokodylowatych. Może osiągać długość 5,5 metrów i masę blisko 1 tony. Występuje prawie w całej Afryce na południe od Sahary i na Madagaskarze. Był czczony w starożytnym Egipcie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.014 sek.