Commercial Crew Program

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Logo Commercial Crew Program
Plakat programu (2012)
Zarząd i wykonawcy programu CCP. Od lewej: Mike Curie (NASA), Ed Mango (NASA), Phil McAlister (NASA), Rob Meyerson (Blue Origin), John Mulholland (Boeing), Mark Sirangelo (Sierra Nevada), Garrett Reisman (SpaceX) (styczeń 2013)

Commercial Crew Program (skrót: CCP) – program realizowany od 2009 r. przez NASA mający na celu wspieranie i stymulowanie wysiłków podejmowanych przez różne prywatne firmy w zakresie astronautyki załogowej. W ramach kolejnych czterech rund programu wyłaniane są na drodze konkursów przedsiębiorstwa, które wykazują się największym postępem prac. Bezpośrednim celem programu jest zapewnienie NASA możliwości wymiany załóg Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), która od wycofania ze służby amerykańskich promów kosmicznych w 2011 r. odbywa się wyłącznie za pomocą rosyjskich statków Sojuz. NASA zamierza natomiast skoncentrować swoje wysiłki na budowie statku załogowego Orion przeznaczonego do lotów w dalszy kosmos, m.in. na Księżyc.

Orion Multi-Purpose Crew Vehicle (Orion MPCV) – projektowany załogowy statek kosmiczny amerykańskiej agencji NASA przeznaczony do wykonywania długotrwałych misji do celów położonych poza niską orbitą okołoziemską, jak planetoidy, Księżyc i Mars. Przewidziany jest także jako rezerwowy system do transportu załóg i ładunku na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Statek zapewni możliwość awaryjnego przerwania misji podczas każdej fazy startu i lotu oraz umożliwi bezpieczny powrót załogi na Ziemię z przestrzeni międzyplanetarnej.Delta - rodzina amerykańskich rakiet nośnych. Zapoczątkowana przez rakietę Thor Delta, w latach 60. XX wieku. Obecnie rakiety typu Delta są jednymi z podstawowych rakiet przemysłu astronautycznego w USA. Historia tych rakiet to ponad 300 startów z czego 95% zakończyło się sukcesem. Aktualnie używane są rakiety Delta II i Delta IV, planuje się również wykorzystanie ich w przyszłości. Produkcją i wynoszeniem rakiet w kosmos zajmuje się obecnie United Launch Alliance. Zużyte dopalacze orbitalne mają swój wkład w liczebność kosmicznego śmietniska.

Program CCP jest realizowany w czterech rundach, w ramach których ogłaszane są kolejne konkursy dla firm proponujących swoje rozwiązania dla systemu załogowego transportu kosmicznego:

  • Commercial Crew Development (CCDev), 2010-2011,
  • Commercial Crew Development Round 2 (CCDev2), 2011-2012,
  • Commercial Crew integrated Capability (CCiCap), 2012-2014,
  • dodatkowe zadania w ramach CCiCap, 2014-2016.
  • Niezależnie w 2013 r. rozpoczął się proces certyfikacji budowanych statków:

  • Certification Products contracts (CPC), 2013-2014,
  • Commercial Crew Transportation Capability (CCtCap), od 2014 r.
  • Przewiduje się, że w wyniku realizacji całego programu CCP zostanie wyłoniona jedna lub dwie firmy, które uzyskają kontrakty NASA na dostarczanie załóg do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej od ok. 2016 r.

    NASA (National Aeronautics and Space Administration) (pl. Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej) – agencja rządu Stanów Zjednoczonych odpowiedzialna za narodowy program lotów kosmicznych, ustanowiona 29 lipca 1958 r. na mocy National Aeronautics and Space Act, zastępując poprzednika – National Advisory Committee for Aeronautics. Jest wydziałem Departamentu Obrony USA i jest mu bezpośrednio podległa.United Launch Alliance (ULA) – amerykańska spółka zajmująca się wynoszeniem ładunków w przestrzeń kosmiczną. Jest przedsięwzięciem joint venture firm Boeing (z rodziną rakiet Delta) i Lockheed Martin (z rodziną rakiet Atlas). ULA oficjalnie rozpoczęła działalność 1 grudnia 2006. Głównym klientem przedsiębiorstwa ma być rząd i armia USA.

    Etapy programu[ | edytuj kod]

    Harmonogram prac w ramach Commercial Crew Program (grudzień 2013)

    Commercial Crew Development (CCDev, ogłoszony w 2010 r.)[ | edytuj kod]

    W 2010 r. przeznaczono na program CCDev 50 mln USD. Pieniądze te zostały rozdzielone pomiędzy następujące firmy:

    Atlas V – najmłodsza rakieta nośna z rodziny Atlas. Konstrukcyjnie zbliżona do rakiet Titan, wykorzystuje jednak technologie zapożyczone z rakiet Atlas II i Atlas III. Dawniej obsługiwana przez firmę Lockheed Martin, obecnie jest eksploatowana przez United Launch Alliance (ULA) – przedsiębiorstwo joint venture firm Lockheed Martin i Boeing. Rakiety typu Atlas V i Atlas III w członie napędowym pierwszego stopnia wykorzystują skonstruowany przez NPO Energomasz silnik rakietowy RD-180.Księżyc (łac. Luna, gr. Σελήνη Selḗnē; pol. fraz. „Srebrny Glob”, „srebrny glob”; pol. przest. gw. poet. „miesiąc”; pol. przest. poet. „luna”) – jedyny naturalny satelita Ziemi (nie licząc tzw. księżyców Kordylewskiego, które są obiektami pyłowymi i przez niektórych badaczy uważane za obiekty przejściowe). Jest piątym co do wielkości księżycem w Układzie Słonecznym. Przeciętna odległość od środka Ziemi do środka Księżyca to 384 403 km, co stanowi mniej więcej trzydziestokrotność średnicy ziemskiej. Średnica Księżyca wynosi 3474 km, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy słabsze niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,5-dniowym (tzw. miesiąc synodyczny) faz Księżyca.
  • Blue Origin – 3,7 mln USD na konstrukcję systemu ratunkowego podczas startu (LAS) typu „pusher” oraz budowę kompozytowego modułu załogowego dla testów.
  • Boeing Company – 18 mln USD na budowę nowego statku załogowego CST-100.
  • Paragon Space Development Corporation – 1,4 mln USD na konstrukcję systemu podtrzymywania życia.
  • Sierra Nevada Corporation – 20 mln USD (to największa kwota w ramach CCDev) na dalszy rozwój tworzonego przez firmę systemu transportu kosmicznego, który stanowi miniwahadłowiec Dream Chaser.
  • United Launch Alliance – 6,7 mln USD na dopracowanie systemu wykrywania zagrożeń dla rakiet Atlas V i Delta IV.
  • Commercial Crew Development Round 2 (CCDev2, ogłoszony w 2011 r.)[ | edytuj kod]

    W latach 2011-2012 była realizowana druga runda programu CCDev (CCDev 2). W listopadzie 2010 r. została ogłoszona przez NASA wstępna kwota, jaka zostanie przeznaczona na ten cel, wynosząca 200 mln USD. 18 kwietnia 2011 r. została ustalona i ogłoszona lista beneficjentów programu, którym przyznano łącznie 269,3 mln USD. Prace będą prowadzone przez 12-14 miesięcy od momentu przyznania środków.

    System podtrzymywania życia to grupa urządzeń, które pozwalają człowiekowi na przetrwanie w środowisku wrogim, na przykład w przestrzeni kosmicznej czy pod wodą.Międzynarodowa Stacja Kosmiczna, MSK (ang. International Space Station, ISS; ros. Международная Космическая Станция, МКС; trb.: Mieżdunarodnaja Kosmiczeskaja Stancyja, MKS) – pierwsza stacja kosmiczna wybudowana z założenia przy współudziale wielu krajów. Składa się obecnie z 15 głównych modułów (docelowo ma ich liczyć 16) i umożliwia jednoczesne przebywanie sześciu członków stałej załogi (trzech do roku 2009). Pierwsze moduły stacji zostały wyniesione na orbitę i połączone ze sobą w 1998 roku. Pierwsza stała załoga zamieszkała na niej w roku 2000. Źródłem zasilania ISS są baterie słoneczne, transportem ludzi i materiałów do 19 lipca 2011 zajmowały się amerykańskie wahadłowce programu STS (od lutego 2003 do 26 lipca 2005 wstrzymane z powodu katastrofy Columbii) oraz rosyjskie statki kosmiczne Sojuz i Progress.

    Beneficjentami rundy CCDev2 zostały następujące firmy:

  • Blue Origin – na rozwój systemu transportu orbitalnego składającego się ze statku załogowego SV i rakiety nośnej z odzyskiwanymi silnikami RSB, 22 mln USD,
  • Sierra Nevada Corp. – na budowę miniwahadłowca Dream Chaser, 80 mln USD,
  • Space Exploration Technologies (SpaceX) – na przystosowanie kapsuły Dragon do lotów załogowych, 75 mln USD,
  • The Boeing Company – na budowę kapsuły załogowej CST-100, 92,3 mln USD.
  • Już w czasie trwania CCDev2 zwiększono finansowanie dla dwóch firm, przeznaczając je na realizację dodatkowych zadań: Sierra Nevada Corp. 25,6 mln USD, natomiast The Boeing Company 20,6 mln USD.

    Boeing Company – amerykański koncern lotniczy, zbrojeniowy i kosmiczny z siedzibą w Chicago. Dwa najważniejsze działy stanowią:Government Accountability Office, GAO – instytucja kontrolna Kongresu Stanów Zjednoczonych. GAO kieruje Comptroller General of the United States, mianowany przez prezydenta na 15 lat.

    Ponadto, po kilku miesiącach trwania programu CCDev2, NASA podpisała bezkwotowe porozumienia z następującymi firmami:

  • United Launch Alliance (ULA) – na przystosowanie rakiety Atlas V do lotów załogowych.
  • Alliant Techsystems (ATK) – na budowę rakiety Liberty (korzystającej z rozwiązań Ares I i Ariane 5).
  • Excalibur Almaz – na budowę kapsuły Ałmaz opartej na radzieckiej konstrukcji TKS.
  • Commercial Crew integrated Capability (CCiCap, ogłoszony w 2012 r.)[ | edytuj kod]

    Trzecia runda programu CCP, wcześniej określana jako CCDev3, została ogłoszona 7 lutego 2012 r. Termin zgłaszania wniosków upłynął 23 marca 2012 r., natomiast rozstrzygniecie konkursu i ogłoszenie listy beneficjentów odbyło się 3 sierpnia 2012 r. Realizacja programu będzie trwała do maja 2014 r.

    SpaceX (Space Exploration Technologies Corporation) – amerykańskie przedsiębiorstwo przemysłu kosmicznego, założone w roku 2002. Jego celem jest budowa silników rakietowych i rakiet nośnych oraz statków kosmicznych, w tym także załogowych. Kluczem do osiągnięcia sukcesu ma być znaczne zmniejszenie kosztów wynoszenia ładunku na orbitę. Przede wszystkim, SpaceX projektuje i buduje serie tanich rakiet orbitalnych Falcon.Space Transportation System (STS) – System Transportu Kosmicznego – program załogowych lotów kosmicznych zrealizowany przez NASA odbywanych za pomocą wahadłowców kosmicznych (ang. Space Shuttles) rozpoczęty lotem promu Columbia 12 kwietnia 1981 roku, a zakończony 21 lipca 2011 roku lotem wahadłowca Atlantis w misji STS-135.

    Beneficjentami rundy CCiCap zostały firmy:

  • Sierra Nevada Corp. – na kontynuację prac nad miniwahadłowcem Dream Chaser, 212,5 mln USD,
  • Space Exploration Technologies (SpaceX) – na przystosowanie kapsuły Dragon do lotów załogowych, 440 mln USD,
  • The Boeing Company – na kontynuację budowy kapsuły CST-100, 460 mln USD.
  • Po zakończeniu zasadniczej części rundy CCiCap w maju 2014 r., rozpocznie się okres realizacji dodatkowych zadań, które będą finansowane na podstawie odrębnych porozumień. W sierpniu 2013 r. NASA ogłosiła, że w 2014 r. Boeing i SpaceX otrzymają na realizację dodatkowych zadań po 20 mln USD, natomiast Sierra Nevada Corp. 15 mln. USD.

    Blue Origin – prywatne przedsiębiorstwo przemysłu kosmicznego założone w 2000 roku przez Jeffa Bezosa, założyciela portalu Amazon.com. Celem firmy jest zaprojektowanie i budowa nowatorskich systemów załogowego transportu suborbitalnego i orbitalnego.Sojuz (ros. Союз, "związek, zjednoczenie, sojusz") – nazwa serii radzieckich i rosyjskich wielomiejscowych pojazdów kosmicznych przeznaczonych do długotrwałych lotów po orbicie okołoziemskiej oraz do manewrowania i łączenia się z innymi obiektami w przestrzeni kosmicznej. Mogą one zabrać na swój pokład załogi liczące maksymalnie do trzech osób. Od 1967 r. Sojuzy są środkiem transportu kosmonautów na orbitę. Zgodnie z radziecką tradycją nazwy Sojuz zaczęto również używać do rakiety nośnej, która wynosiła na orbitę ten statek kosmiczny.

    Następnym krokiem będzie utworzenie programu NASA mającego na celu sfinansowanie komercyjnego transportu astronautów na orbitę, w tym do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej ISS. Będzie to program analogiczny do COTS, który ma na celu zabezpieczenie zaopatrzenia ISS.

    Certification Products Contract (CPC, ogłoszony w 2012 r.)[ | edytuj kod]

    CPC stanowi pierwszą fazę etapu certyfikacji budowanych statków do przeprowadzania orbitalnych lotów załogowych. Konkurs CPC został ogłoszony 13 sierpnia, z datą składania wniosków do 12 października 2012 r. Wyniki konkursu zostały ogłoszone przez NASA 10 grudnia 2012 r.:

    TKS – radziecki załogowy statek kosmiczny zaprojektowany w latach 60. XX wieku, przewidziany do wymiany załóg i zaopatrywania radzieckiej wojskowej stacji orbitalnej Ałmaz. Został zaprojektowany w wersjach załogowej i dostawczej. Ze względu na zamknięcie programu Ałmaz nie został umieszczony w kosmosie w wersji załogowej, odbyło się tylko kilka lotów testowych.Dream Chaser – załogowy wahadłowiec kosmiczny budowany przez amerykańską prywatną firmę Sierra Nevada Corporation (SNC) (dawniej SpaceDev, obecnie będący oddziałem SNC). Prace są wykonywane w ramach programu Commercial Crew Program prowadzonego od 2010 przez NASA, mającego na celu zastąpienie wycofanych w 2011 z użytku wahadłowców STS i stworzenie prywatnych systemów transportu załóg do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). Będzie to prom kosmiczny wynoszony na orbitę okołoziemską rakietą nośną, natomiast lądował będzie na pasie lotniska jak samolot, dzięki sile nośnej wytworzonej przez jego skrzydła. Do wynoszenia wahadłowca na orbitę służyć ma rakieta nośna Atlas V. Zabierać ma maksymalnie siedem osób załogi.
  • The Boeing Company – 9,993 mln USD,
  • Sierra Nevada Corp. – 10 mln USD,
  • Space Exploration Technologies (SpaceX) – 9,59 mln USD.
  • Okres realizacji programu rozpocznie się 22 stycznia 2013 r. i potrwa przez 15 miesięcy, do 30 maja 2014 r., będzie zatem przez cały czas prowadzony równolegle z rundą CCiCap. Przyznane fundusze są jednak stosunkowo niewielkie i nie przekraczają 10 mln USD dla każdego z beneficjentów. Konkurs był otwarty i jego beneficjentami mogły zostać firmy niekoniecznie będące beneficjentami CCiCap. Po zakończeniu CPC rozpocznie się druga faza certyfikacji, która zakończy się ostateczną certyfikacją wybranych konstrukcji.

    Ariane 5 – europejska ciężka rakieta nośna zaprojektowana przez Europejską Agencję Kosmiczną i francuski Państwowy Ośrodek Badań Kosmicznych w celu dostarczania satelitów na orbitę geostacjonarną i do wysyłania ładunków na niską orbitę okołoziemską. Wszystkie starty przeprowadzane są z Gujańskiego Centrum Kosmicznego. Ares I – wchodzący w skład Programu Constellation projekt rakiety nośnej dla pojazdu kosmicznego Orion. Był poprzednio znany pod nazwą Crew Launch Vehicle (ang. Pojazd Wynoszący Załogę) lub oznaczany skrótem CLV. Otrzymał też nieoficjalną nazwę "The Stick", czyli "Kijek", w związku ze swoim dość wysmukłym kształtem. W czerwcu 2006 r. NASA oficjalnie nadała pojazdowi nazwę Ares I. Ares odnosi się do greckiego boga wojny, którego rzymskim odpowiednikiem jest Mars. Tym sposobem, nazwa pojazdu nawiązuje do planowanych przez NASA wypraw na Marsa. Rzymska cyfra "I" jest nawiązaniem do rakiet Saturn I i Saturn IB, wykorzystywanych przez NASA w programie Apollo.

    Commercial Crew Transportation Capability (CCtCap, ogłoszony pod koniec 2013 r.)[ | edytuj kod]

    Jest to drugi, końcowy już etap programu budowy i certyfikacji statków. CCtCap obejmuje także sfinansowanie maksymalnie sześciu misji pocertyfikacyjnych. Ze względu na to, że jest to końcowa runda programu CCP, obejmująca już dostarczenie certyfikowanego statku gotowego do lotów załogowych na ISS, przeznaczono na nią największą kwotę pieniędzy. Ponadto dążąc do zagwarantowania do końca konkurencji w ramach programu, zdecydowano przyznać finansowanie dwóm firmom.

    Commercial Orbital Transportation Services (Systemy Komercyjnego Transportu Orbitalnego), skr. COTS – program NASA utworzony w celu sfinansowania i koordynowania komercyjnych dostaw zaopatrzenia (cargo) na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS).Międzynarodowa Stacja Kosmiczna, MSK (ang. International Space Station, ISS; ros. Международная Космическая Станция, МКС; trb.: Mieżdunarodnaja Kosmiczeskaja Stancyja, MKS) – pierwsza stacja kosmiczna wybudowana z założenia przy współudziale wielu krajów. Składa się obecnie z 15 głównych modułów (docelowo ma ich liczyć 16) i umożliwia jednoczesne przebywanie sześciu członków stałej załogi (trzech do roku 2009). Pierwsze moduły stacji zostały wyniesione na orbitę i połączone ze sobą w 1998 roku. Pierwsza stała załoga zamieszkała na niej w roku 2000. Źródłem zasilania ISS są baterie słoneczne, transportem ludzi i materiałów do 19 lipca 2011 zajmowały się amerykańskie wahadłowce programu STS (od lutego 2003 do 26 lipca 2005 wstrzymane z powodu katastrofy Columbii) oraz rosyjskie statki kosmiczne Sojuz i Progress.

    NASA ogłosiła wyniki konkursu 16 września 2014 r. Finansowanie otrzymały firmy:

  • The Boeing Company – 4,2 mld USD,
  • Space Exploration Technologies (SpaceX) – 2,6 mld. USD.
  • Trzecia z firm, które zgłosiły wniosek do konkursu, Sierra Nevada Corp., nie otrzymała finansowania. Firma złożyła odwołanie do Government Accountability Office (GAO), jednak decyzją z 5 stycznia 2015 r. zostało ono oddalone.

    Dolar amerykański (oficjalna nazwa – United States dollar, międzynarodowy skrót – USD) – oficjalna waluta Stanów Zjednoczonych, Portoryko, Mikronezji, Marianów Północnych, Palau, Wysp Marshalla, Panamy, Ekwadoru (od 2000), Salwadoru (od 2001), Timoru Wschodniego, Zimbabwe (od 2009) oraz Bonaire, Saby i Sint Eustatius od 2011 roku. Jeden dolar amerykański dzieli się na sto centów amerykańskich. Często zapisuje się go za pomocą symbolu $.Dragon (ang. Smok) – rodzina wielofunkcyjnych, załogowych i bezzałogowych, statków kosmicznych, opracowywanych przez prywatną amerykańską firmę SpaceX.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    CST-100 – załogowy statek kosmiczny projektowany przez amerykańską firmę The Boeing Co. we współpracy z Bigelow Aerospace, w ramach ogłoszonego przez NASA programu Commercial Crew Development (CCDev). Nazwa statku pochodzi od skrótu od Crew Space Transportation. Jego podstawowym zadaniem będzie transport załóg do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) oraz do prywatnej stacji orbitalnej projektowanej przez Bigelow Aerospace. Kapsuła CST-100 będzie mogła być wynoszona za pomocą różnych rakiet nośnych, w tym Atlas V, Delta IV i Falcon 9, a nawet zaproponowaną przez Alliant Techsystems rakietą Liberty.

    Reklama