• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Commando



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Louis Francis Albert Victor Nicholas George Mountbatten, 1st Earl Mounbatten of Burma (hrabia Mountbatten-Birmy) KG, GCB, OM, GCSI, GCIE, GCVO, DSO, PC (ur. 25 czerwca 1900 w Windsorze, zm. 27 sierpnia 1979 w zatoce Donegal, Irlandia) – brytyjski polityk i wojskowy, admirał floty, ostatni wicekról Indii i przedostatni gubernator generalny Indii.Radar Würzburg — niemiecki radar naziemny służący do kierowania ogniem artylerii przeciwlotniczej i światła reflektorów w czasie II wojny światowej.
    Commando Memorial − pomnik ku czci komandosów koło Spean Bridge w Szkocji (odsłonięty w 1952 roku)

    Commandobrytyjskie formacje komandosów. Pierwsze oddziały tego typu powołano z inicjatywy Winstona Churchilla w 1940 roku z szeregów British Army. Od 1942 roku zaczęto tworzyć również jednostki komandosów Royal Marines i Royal Navy.

    Operacja Torch (z ang. „Pochodnia”) – amerykańsko-brytyjska operacja desantowa we francuskiej części Afryki Północnej, rozpoczęta nocą 7/8 listopada 1942.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

    Oddziały Commando stanowiły trzon brytyjskich sił specjalnych podczas II wojny światowej, biorąc udział w wielu bitwach i operacjach na terenie Europy, Afryki i Azji. W początkowym okresie wojny były wykorzystywane do przeprowadzania operacji rajdowych i dywersyjnych, w celu nękania i wiązania sił Osi. Z czasem ich rola zaczęła ulegać zmianie i od końca 1943 roku komandosi stali się lekką piechotą szturmową wyspecjalizowaną w działaniach desantowych, zdolną do operowania na froncie wraz z oddziałami liniowymi.

    Dunkierka (franc. Dunkerque) – francuskie miasto położone nad Morzem Północnym, niedaleko granicy z Belgią (w regionie Nord-Pas-de-Calais, w departamencie Nord).Kryzys sueski (arab. أزمة السويس – العدوان الثلاثي; hebr. מבצע קדש, Operacja „Kadesz”) – militarna agresja Wielkiej Brytanii, Francji i Izraela na Egipt, która rozpoczęła się 29 października 1956. Agresja została poprzedzona decyzją Egiptu o nacjonalizacji Kanału Sueskiego (26 lipca 1956), jednak rzeczywistą przyczyną wybuchu wojny było pragnienie Wielkiej Brytanii i Francji utrzymania kontroli nad Kanałem. Państwa te dla realizacji swoich celów posłużyły się Izraelem, którego statki handlowe nie mogły korzystać z Kanału Sueskiego. Izrael miał także własne wystarczające powody, by wziąć udział w wojnie.

    Były wzorem i inspiracją do powstania podobnych formacji w innych państwach, a słowo „komandos” stało się synonimem członka sił specjalnych. Po wojnie większość jednostek Commando uległo likwidacji, z wyjątkiem trzech istniejących do czasów współczesnych, które wchodzą w skład 3 Commando Brigade (Royal Marines) i pełnią rolę sił szybkiego reagowania Zjednoczonego Królestwa. Z Commando swoje korzenie wywodzą również inne współczesne elitarne formacje brytyjskich sił zbrojnych, jak Special Air Service, Special Boat Service i Parachute Regiment.

    Wojna domowa w Mandacie Palestyny – konflikt zbrojny, którego stronami były społeczności żydowska i arabska żyjące w brytyjskim Mandacie Palestyny.Armia Północna Stanów Zjednoczonych (ang. United States Army North, dawniej Piąta Armia lub V Armia) - jedna z wielkich jednostek sił lądowych US Army. Obecnie z zadaniem obrony własnego terytorium pod dowództwem United States Northern Command. W czasie II wojny światowej była główną formacją amerykańskich sił lądowych w basenie Morza Śródziemnego. Została powołana do życia 4 stycznia 1943 roku w Wadżda, we francuskim Maroko. Następnie brała udział w alianckiej inwazji na kontynent europejski we Włoszech. Dowódcą armii był generał-porucznik Mark Clark.

    Spis treści

  • 1 Komandosi Armii
  • 1.1 Geneza
  • 1.2 Formowanie i organizacja
  • 1.3 Szkolenie
  • 1.4 Dystynkcje, umundurowanie i wyposażenie
  • 1.5 Działania bojowe
  • 1.5.1 1940−1941
  • 1.5.2 1942
  • 1.5.3 1943−1945
  • 2 Komandosi Royal Marines
  • 2.1 Geneza
  • 2.2 Formowanie i organizacja
  • 2.3 Działania bojowe
  • 3 Komandosi Royal Navy
  • 4 30 Commando
  • 5 Odznaczenia
  • 6 1 Samodzielna Kompania Commando
  • 7 Po II wojnie światowej
  • 8 Spuścizna
  • 9 Zobacz też
  • 10 Przypisy
  • 11 Bibliografia
  • 12 Linki zewnętrzne
  • Colt M1911A1 (starsza desygnata Automatic Pistol, Caliber .45, M1911A1) – amerykański pistolet samopowtarzalny kalibru .45 ACP. Wywodzi się z konstrukcji zaprojektowanej przez Johna Browninga w 1900. W roku 1911 Colt M1911 wszedł do wyposażenia armii amerykańskiej, a w 1926, po kolejnych niewielkich zmianach wynikających z doświadczeń I wojny światowej, opracowano wersję: M1911A1 którą można rozpoznać po podfrezowaniu w okolicy spustu, które ma ułatwiać strzelanie z tego pistoletu osobom o krótszych palcach, oraz tylnej części chwytu (poniżej bezpiecznika) z frezowanymi podłużnymi nacięciami zmniejszającymi obracanie się broni na boki.Sark (ang. Sark, Isle of Sark, fr. Sercq, serc. Sèr) - czwarta co do wielkości wyspa należąca do archipelagu Wysp Normandzkich, dependencja i administracyjnie część Baliwatu Guernsey (który sam jest z kolei dependencją Korony Brytyjskiej). De facto feudalna monarchia dziedziczna pod władzą seniora, uznająca zwierzchność króla Anglii (lenno). Nie jest częścią Zjednoczonego Królestwa, ani Unii Europejskiej.

    Komandosi Armii[edytuj kod]

    Geneza[edytuj kod]

    4 czerwca 1940 roku została zakończona ewakuacja Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego z plaż Dunkierki (Operacja Dynamo). Kilka dni później wycofano ostatnie alianckie oddziały walczące pod Narwikiem. Brytyjska armia utraciła więc ostatnie przyczółki na kontynencie, którego linia brzegowa od północnej Norwegii po Hiszpanię znalazła się pod kontrolą III Rzeszy.

    Bitwa o Kretę – całokształt zmagań wojennych pomiędzy wojskami alianckimi a niemieckimi w maju 1941 roku, których celem była kontrola nad grecką wyspą Kreta, mającą strategiczne znaczenie ze względu na swe centralne położenie we wschodnim basenie Morza Śródziemnego. Rozpoczęły się one największą operacją powietrznodesantową wojsk niemieckich podczas II wojny światowej (Operacja Merkury, niem. Unternehmen Merkur), które kosztem bardzo ciężkich strat zdołały zdobyć i utrzymać kluczowe porty oraz lotniska. W rezultacie 11-dniowej kampanii cała wyspa znalazła się pod niemiecką kontrolą, a broniące jej alianckie siły zostały zniszczone lub zmuszone do ewakuacji.Operacja Archery – brytyjski rajd podczas II wojny światowej przeciwko niemieckim pozycjom na norweskiej wyspie Vågsøy. Został przeprowadzony 27 grudnia 1941 roku siłami brytyjskich komandosów oraz norweskich członków SOE. Jego głównym celem było zniszczenie niemieckich fabryk konserw i tranu oraz baterii artylerii nadbrzeżnej w miasteczku Måløy a także wzięcie jeńców. Operacja zakończyła się alianckim sukcesem.

    Brytyjski premier Winston Churchill, przemawiając 4 czerwca w Parlamencie, stwierdził, że mimo poniesionych niepowodzeń nie należy ograniczać się do obrony Wysp Brytyjskich i biernego wyczekiwania na niemiecką inwazję. Zamiast tego proponował jak najszybciej przenieść działania wojenne z powrotem na kontynent. Dzień wcześniej w liście do Szefa Imperialnego Sztabu Generalnego pisał: Należy przygotować operacje specjalnie wyszkolonych jednostek uderzeniowych, które mogą zaprowadzić rządy terroru na terenie zajmowanym przez wroga. Oczekuję, że Szef Sztabu przedstawi mi propozycję środków na prowadzenie energicznych i nieprzerwanych działań ofensywnych przeciwko całej linii brzegowej okupowanej przez Niemców, które pozostawią za sobą ślad niemieckich trupów.

    Sztuka przetrwania (inaczej: surwiwal, ang. survival) – rodzaj aktywności człowieka skierowanej na gromadzenie wiedzy i umiejętności związanych z przetrwaniem w warunkach ekstremalnych.Powstanie w Jemenie Południowym, znane również jako Konflikt adeński – powstanie przeciwko rządom brytyjskim w Federacji Arabii Południowej, trwające w latach 1963 - 1967.

    Dowiedziawszy się o zamiarach Churchilla, ppłk Dudley Clarke, oficer Imperialnego Sztabu Generalnego, wieczorem 4 czerwca opracował wstępny projekt stworzenia z wyselekcjonowanych żołnierzy niewielkich, specjalnie wyszkolonych oddziałów, których zadaniem byłoby przeprowadzanie rajdów i operacji dywersyjnych na terytoriach zajętych przez Niemców. Clarke, urodzony w Południowej Afryce, nazwał je „Commando”, czerpiąc inspirację z burskich oddziałów z czasów II wojny burskiej (tzw. kommandos), które stosując taktykę wojny podjazdowej dały się poważnie we znaki walczącym z nimi Brytyjczykom.

    Wspinaczka górska – wielowyciągowa wspinaczka uprawiana w terenie górskim. Długie podejścia i zejścia, istnienie zagrożeń obiektywnych to cechy wyróżniające wspinaczkę górską. Do jej szczególnych przypadków należy taternictwo, często traktowany synonimicznie alpinizm, a także himalaizm.Operacja Avalanche (ang.: lawina) to nazwa rozpoczętego 9 września 1943, lądowania aliantów na południe od Neapolu, w okolicach miasta Salerno (Morze Tyrreńskie) w czasie kampanii włoskiej. Inwazja Włoch rozpoczęła się 10 lipca lądowaniem aliantów na Sycylii. Wraz z lądowaniami sił brytyjskich w południowych Włoszech (operacje Slapstick i Baytown), 3 września lądowała w rejonie Reggio 8 Armia angielska po silnym bombardowaniu morskim i lotniczym. Operacja miała na celu szybkie zajęcie terytorium Włoch, po rozejmie między siłami Włoch i Aliantów zawartym 3 września i ogłoszonym 8 września. Po ogłoszeniu rozejmu siły floty włoskiej przeszły na Maltę. 9 września rozpoczęła lądowanie 5 Armia amerykańsko-brytyjska pod dowództwem gen. Marka Clarka (600 jednostek morskich z 8 dywizjami amerykańskimi i brytyjskimi na pokładach). Lądowanie poprzedzone było przygotowaniem artyleryjskim 4 pancerników oraz bombardowaniem lotnictwa sprzymierzonych. 11 września 5 Armia spotkała się z silnym kontrnatarciem sił niemieckich wspieranych przez lotnictwo. Niemcy w rejony dzialania 5 i 8 Armii ściągnęli siły ok. 13 dywizji w tym dużą ilość oddziałów pancernych. Niemcy mieli dogodną sytuację ze względu na brak użycia przez sprzymierzonych wsparcia powietrznego ze względu na duże odległości do lotnisk. Niemcom udało się zatrzymać wojska aliantów, a nawet zepchnąć je na odległość 1000 m. od brzegów w dniach 14-15 września. W krytycznym momencie alianci rzucili do walki całe lotnictwo średniego i dalekiego zasięgu. Od strony morza użyli 6 okrętów liniowych, 7 lotniskowców, 13 krążowników i ok 60 niszczycieli (w tym trzy polskie. W wyniku kontruderzenia sił morskich, lotnictwa i sil lądowych 16 września Niemcy zostali rozbici. a 5 armia połączyła się z 8 armią ok. 40 mol na południowy wschód od Salerno. 17 września Niemcy wycofali się na wcześniej przygotowane linie obronne na drodze do Rzymu. Sojusznicy do prowadzenia dalszej operacji zmuszeni byli ściągnąć dodatkowe siły i zorganizowaną koordynacją działań lądowych i morskich. W wyniku dalszych walk 1 października zdobyli Neapol.
    Naszywka Operacji Połączonych, od 1942 noszona na rękawach mundurów wszystkich oddziałów Commando

    Pomysł został szybko zaaprobowany przez Churchilla i już 8 czerwca powstała przy War Office (Ministerstwie Wojny) sekcja MO 9, której powierzono stworzenie zalążku formacji Commando i zainicjowanie rajdów. Pierwsza akcja została przeprowadzona 24 czerwca w okolicach Boulogne (Operacja Collar), kolejna 14 lipca na Guernsey (Operacja Ambassador). Rajd pod Boulogne nie spełnił oczekiwań i miał jedynie wydźwięk propagandowy, a ten na Guernsey zakończył się całkowitą porażką. Mimo to Churchill, będący gorącym orędownikiem komandosów, powołał 17 lipca stanowisko Dyrektora Operacji Połączonych z admirałem floty Rogerem Keyesem na czele. Keyes utworzył wkrótce potem Dowództwo Operacji Połączonych − organ odpowiedzialny za operacje desantowe, rajdowe i dywersyjne na terenach okupowanych przez wroga, któremu podporządkowano tworzące się oddziały Commando.

    Rifle, Anti-Tank, .55 in, Boys – karabin przeciwpancerny kal. 13,97 mm, konstrukcji brytyjskiej, z okresu II wojny światowej.Suchy dok – rodzaj budowli hydrotechnicznej w porcie wodnym, najczęściej w stoczni. Jest to wąski basen portowy ze szczelnymi wrotami oraz urządzeniami wypompowującymi z jego wnętrza wodę.

    Formowanie i organizacja[edytuj kod]

    Pierwsi komandosi rekrutowali się z dwóch źródeł: Niezależnych Kompanii (Independent Companies) − utworzonych na potrzeby kampanii norweskiej dywersyjnych oddziałów złożonych z ochotników Armii Terytorialnej (to ich siłami przeprowadzono operacje Collar i Ambassador) oraz ochotników z różnych jednostek regularnej Armii Brytyjskiej. Sformowano z nich na Wyspach Brytyjskich jedenaście oddziałów zwanych commando, odpowiadających wielkością słabym batalionom piechoty (docelowo około 500 ludzi). Trzy kolejne, choć mniejsze (liczyły poniżej 400 ludzi), które oznaczono numerami 50, 51 i 52, utworzono w Egipcie z ochotników pochodzących z oddziałów stacjonujących na Bliskim Wschodzie.

    Orne – rzeka w Normandii w północno-zachodniej Francji. Jej źródło znajduje się w departamencie Orne, w miejscowości Aunou-sur-Orne na wschód od Sées. Rzeka uchodzi do kanału La Manche w Ouistreham.La Manche (z fr. „rękaw”; ang. English Channel, „Kanał Angielski”) – kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji. Poprzez Cieśninę Kaletańską łączy Morze Północne z otwartymi wodami Oceanu Atlantyckiego.

    W listopadzie 1940 roku commanda z Wysp ostatecznie połączono z niezależnymi kompaniami, tworząc z nich pięć rozbudowanych Special Service Battalions (Batalionów Służby Specjalnej), które weszły, z wyjątkiem 12 Commando, w skład Special Service Brigade (Brygady Służby Specjalnej) pod dowództwem brygadiera Charlesa Haydona. Bataliony były jednak zbyt wielkie (liczyły ponad 1100 ludzi), aby walczyć jako spójna formacja i sprawnie spełniać wyznaczoną im rolę. Już w marcu 1941 roku przeprowadzono więc kolejną reorganizację. Zlikwidowano Special Service Battalions, przywracając w ich miejsce jedenaście command. Około 450-osobowe commando było dowodzone przez oficera w randze podpułkownika i składało się z pięciu kompanii (troops) − w każdej służyło 3 oficerów i 62 żołnierzy.

    Władysław Smrokowski (ur. 25 października 1909 w Krakowie, zm. 2 stycznia 1965 w Chicago) – major piechoty Wojska Polskiego, podczas II wojny światowej dowódca 1 Samodzielnej Kompanii Komandosów i 2 Batalionu Komandosów Zmotoryzowanych.Henry Cecil John Hunt, baron Hunt of Llanvair Waterdine (ur. 22 czerwca 1910 r. w Shimla w Indiach Brytyjskich – zm. 8 listopada 1998 r. w Henley-on-Thames, Oxfordshire, w Anglii) – angielski oficer, zawodowy wojskowy, ostatnio w stopniu generała brygady Armii Brytyjskiej; alpinista, w 1953 r. kierownik brytyjskiej wyprawy w Himalaje, która jako pierwsza zdobyła Mount Everest.

    W 1942 roku do Special Service Brigade (od marca dowodzonej przez płk. Roberta Laycocka) dołączono dwa nowe oddziały sformowane z szeregów Royal Marines (RM) oraz największe ze wszystkich command − 10 (Międzyalianckie) Commando, złożone z ochotników z państw okupowanych oraz spośród uchodźców z III Rzeszy (wielu żydowskiego pochodzenia). W 1943 roku utworzono 6 kolejnych command RM. W związku ze zmianą operacyjnej roli formacji Commando przeprowadzono też gruntowną reorganizację jej struktury. Special Service Brigade uległa likwidacji, a w jej miejsce w listopadzie 1943 roku powołano nowy organ, Special Service Group (d-ca gen. mjr Robert Sturges). Podlegały mu cztery brygady, w których zgrupowano zarówno commanda armijne, jak i piechoty morskiej. W marcu 1944 roku ich skład przedstawiał się następująco: 1 Special Service Brigade (3, 4, 6, 45 RM), 2 Special Service Brigade (2, 9, 40 RM, 43 RM), 3 Special Service Brigade (1, 5, 42 RM, 44 RM), 4 Special Service Brigade (10, 41 RM, 46 RM, 47 RM). Oddział commando liczył teraz 460 ludzi. Składał się z dowództwa (z przydzielonym plutonem łączności) oraz sześciu kompanii, w tym jednej broni ciężkiej. W grudniu 1944 roku nielubiany przez komandosów człon Special Service (ze względu na skrót SS) został usunięty z nazw jednostek. SS Group przemianowano na Commando Group, a brygady na Commando Brigades.

    Karabin maszynowy Vickers (ang. Vickers machine gun lub Vickers gun) - ciężki karabin maszynowy kalibru 0,303 cala (7,7 mm) produkowany przez firmę Vickers.3 Commando Brigade (Royal Marines) (3 Brygada Komandosów Królewskiej Piechoty Morskiej) − główna formacja bojowa i jedyny istniejący współcześnie związek taktyczny Royal Marines. Brygada jest wyspecjalizowana w operacjach desantowych oraz walce w każdych warunkach klimatycznych i terenowych. Pozostaje w ciągłej gotowości bojowej, stanowiąc główny komponent brytyjskich Połączonych Sił Szybkiego Reagowania (Joint Rapid Reaction Force).

    Szkolenie[edytuj kod]

    Trening wspinaczki

    Komandosi byli ochotnikami, którzy wyrażali zgodę na „służbę o specjalnym charakterze w niebezpiecznych warunkach”. Otrzymywali wyższy żołd niż w regularnych jednostkach. Nie obowiązywała ich sztywna dyscyplina i wymóg ślepego posłuszeństwa regulaminom, obowiązujące ówcześnie w Armii Brytyjskiej, natomiast kładziono nacisk na wykazywanie się własną inicjatywą, pomysłowość i umiejętność indywidualnego działania.

    Granatnik PIAT (ang. Projector Infantry Anti-Tank) – brytyjski granatnik przeciwpancerny z okresu II wojny światowej.Karabinek De Lisle (ang. De Lisle carbine, De Lisle Commando carbine) – brytyjski karabinek powtarzalny na amunicję pistoletową z integralnym tłumikiem dźwięku zaprojektowany w okresie II wojny światowej do użycia przez siły specjalne.

    Początkowo każde commando odpowiadało za szkolenie swoich żołnierzy, choć wielu z nich odbyło wcześniej kurs w założonej w maju 1940 roku Irregular Warfare School w szkockiej wsi Lochailort koło Fort William. Trening technik desantowych odbywał się w No. 1 Combined Training Centre w Inveraray. Od marca 1942 roku szkolenie wszystkich oddziałów Commando zostało scentralizowane i odbywało się w specjalnie do tego stworzonym Commando Basic Training Centre (Commando Depot) w Zamku Achnacarry (komendant ppłk Charles Vaughan).

    Forsowanie Renu (Operacja Plunder) - zbrojne przekroczenie rzeki Ren z zachodu na wschód przez wojska alianckie podczas II wojny światowej w dniach 7 - 24 marca 1945 roku.Bitwa o Monte Cassino (zwana także bitwą o Rzym) – w rzeczywistości cztery bitwy stoczone przez wojska alianckie z Niemcami, które miały miejsce w 1944 roku w rejonie klasztoru na Monte Cassino. Bitwa ta uznawana jest za jedną z najbardziej zaciętych (obok walk pod Stalingradem, na Łuku Kurskim, lądowania w Normandii i powstania warszawskiego) w czasie II wojny światowej. Brytyjski historyk Matthew Parker napisał: Bitwa o Cassino − największa lądowa bitwa w Europie − była najcięższą i najkrwawszą z walk zachodnich aliantów z niemieckim Wehrmachtem na wszystkich frontach drugiej wojny światowej. Po stronie niemieckiej wielu porównywało ją niepochlebnie ze Stalingradem.

    Mniejszy ośrodek szkoleniowy pod nazwą Commando Mountain & Snow Warfare Training Camp założono w 1942 roku w Braemar. Był prowadzony przez dwóch uznanych himalaistów Franka Smythe'a (komendant) oraz Johna Hunta (główny instruktor), którzy przygotowywali komandosów do działań w warunkach polarnych i górskich. Z powodu zbliżającego się lądowania w Normandii, w 1943 roku obóz przeniesiono do walijskiego Llanrwst, a następnie do St Ives w Kornwalii, gdzie położono nacisk na wspinaczkę po klifach.

    Frachtowiec – statek handlowy przewożący towary drogą morską, będący w dyspozycji przewoźnika, np. masowiec, kontenerowiec, drobnicowiec. Termin ten wiąże się z wziętym z języka niemieckiego słowem fracht, który oznacza opłatę za przewóz towarów drogą morską.Polskie Siły Zbrojne – zorganizowane formacje wojskowe, utworzone jesienią 1939 poza granicami Polski, na podstawie międzysojuszniczych umów podpisanych przez Wielką Brytanię i Francję. Polskimi Siłami Zbrojnymi dowodził Naczelny Wódz.
    Ćwiczenia desantowe prowadzone przez Jacka Churchilla

    Kurs Commando był niezwykle rygorystyczny i musiał go przejść każdy przyszły komandos bez względu na rangę (tych którzy nie zdołali go ukończyć odsyłano z powrotem do macierzystej jednostki). Obejmował on m.in.: zaprawę fizyczną, marsze długodystansowe, wspinaczkę skalną i górską, obsługę łodzi motorowych i wiosłowych, wszelkie aspekty desantu morskiego, nawigację i orientację w terenie, taktykę, maskowanie się, przemieszczanie i walkę nocą, walkę wręcz, walkę w terenie miejskim, posługiwanie się materiałami wybuchowymi, jazdę motocyklami, samochodami osobowymi i ciężarowymi oraz pojazdami szynowymi, obsługę radiostacji, sztukę przetrwania.

    Enigma (z gr. αινιγμα, wym. enigma, pl. zagadka) – niemiecka przenośna, elektromechaniczna maszyna szyfrująca, oparta na zasadzie obracających się wirników, opracowana przez Artura Scherbiusa, a następnie produkowana przez wytwórnię Scherbius & Ritter. Wytwórnia ta została założona w 1918 z inicjatywy Scherbiusa oraz innego niemieckiego inżyniera Richarda Rittera i zajmowała się konstrukcją i produkcją urządzeń elektrotechnicznych, między innymi silników asynchronicznych. Scherbius odkupił prawa patentowe do innej wirnikowej maszyny szyfrującej, opracowanej przez holenderskiego inżyniera Hugona Kocha.Royal Air Force Servicing Commandos (RAFSC) − specjalnie przeszkolone oddziały obsługi naziemnej Royal Air Force z czasów II wojny światowej, przeznaczone do zajmowania lotnisk wroga, adaptacji własnych lotnisk polowych oraz obsługi samolotów w warunkach bojowych, w pobliżu linii frontu. Podlegały operacyjnej kontroli Dowództwa Operacji Połączonych.

    W 1943 roku program szkolenia został zmodyfikowany, tak aby odpowiadał nowym wymaganiom stawianym przed komandosami. Uwzględniał przywoływanie wsparcia artylerii i lotnictwa taktycznego, wspólną walkę dwóch lub więcej command, współpracę z regularnymi oddziałami armii, m.in. bronią pancerną.

    Do końca wojny w Achnacarry przeszkolono około 25 000 komandosów z Wielkiej Brytanii i państw sojuszniczych (m.in. amerykańskich rangersów).

    Distinguished Service Order (DSO, pol. Order za Wybitną Służbę) – wysokie odznaczenie wojskowe (order) Wielkiej Brytanii, poprzednio Brytyjskiej Wspólnoty Narodów. W polskiej literaturze nazywany jest też: "Orderem Zaszczytnej Służby".Okręty desantowe – klasa okrętów wojennych, których podstawowym przeznaczeniem jest transport żołnierzy, uzbrojenia i sprzętu wojskowego oraz wyładunek tych sił w postaci desantu na nieprzygotowanym brzegu. Konstrukcyjne przystosowanie okrętów desantowych do szybkiego wysadzenia sił na nieprzygotowanym brzegu (pozbawionym urządzeń przeładunkowych), bezpośrednio lub za pomocą przenoszonych przez okręt środków technicznych, jest główną cechą odróżniającą klasę okrętów desantowych od okrętów transportowych, służących co do zasady jedynie do transportu sił na przygotowany brzeg. Próby tworzenia specjalnych okrętów desantowych podejmowano już w latach 30., lecz impuls rozwojowi jednostek tej klasy dała dopiero II wojna światowa, kiedy to operacje desantowe wymogły masową budowę jednostek desantowych.

    Dystynkcje, umundurowanie i wyposażenie[edytuj kod]

    Żołnierze polskiej kompanii 10 Commando z karabinem maszynowym Bren. Na rękawach noszą wprowadzone w 1942 roku ujednolicone naszywki komandosów

    Początkowo komandosi nosili standardowy battledress Armii Brytyjskiej oraz nakrycia głowy i insygnia swoich macierzystych jednostek. Z czasem poszczególne commanda wprowadziły własne. W 1942 roku dokonano ostatecznego ujednolicenia dystynkcji oraz nakryć głowy. Na rękawach mundurów komandosów umieszczono podłużną naszywkę z numerem i nazwą commanda w czerwonym kolorze na ciemnoniebieskim tle, a pod nią naszywkę Operacji Połączonych (na początku 1945 roku została zastąpiona naszywką Commando Group z wizerunkiem noża szturmowego F-S). Nakryciem głowy każdego członka Commando od 27 października 1942 roku stał się charakterystyczny zielony beret.

    Augustus Charles Newman (ur. 19 sierpnia 1904, zm. 26 kwietnia 1972) – brytyjski oficer, weteran II wojny światowej. Dowodził atakiem komandosów na suchy dok w Saint-Nazaire, za co został odznaczony najwyższym brytyjskim orderem wojennym Krzyżem Wiktorii.W czasie II wojny światowej alianci stanęli wobec nieznanego dotąd problemu w postaci czekających ich licznych morskich operacji desantowych zarówno na Pacyfiku, jak i w Europie, a tym samym wobec konieczności skonstruowania i zbudowania różnorodnych jednostek lądujących, zaopatrzeniowych oraz wsparcia. Według niepełnych i niedokładnych danych w czasie wojny zbudowano na potrzeby operacji desantowych wiele tysięcy środków desantowych, których typy i ilości przedstawia umieszczona obok tabelka. Najwięcej skonstruowano pojazdów uderzeniowych (ponad 20 000 LCA, ponad 14 000 LVT(1-4) Amtrac i ponad 12 000 LCM(1-7)) i Barek Desantowych Piechoty (ponad 12 000).
    Dowództwo 1 Special Service Brigade ląduje na plaży Sword (D-day). Komandosi noszą berety i plecaki Bergen

    Podczas walki noszony był stalowy brytyjski hełm (po 1942 roku również beret), choć w czasie operacji rajdowych był on często zastępowany przez wełnianą czapkę. Na battledress nakładane były różne typy kamizelek bojowych, a od 1944 roku również kurtki Denison (przeznaczone dla wojsk powietrznodesantowych). Standardowe armijne buty wz. 36 okazały się za głośne podczas skrytych operacji i nocnych rajdów, więc począwszy od ataku na Saint-Nazaire (marzec 1942) zostały zastąpione przez specjalne buty na gumowej podeszwie (SV boots). Do przenoszenia materiałów wybuchowych i ekwipunku używano niezwykle pojemnych plecaków typu Bergen. Nieodłącznym wyposażeniem i atrybutem komandosa była lina z drewnianym kołkiem na jednym i pętlą na drugim końcu (toggle rope). Służyła m.in. do wspinaczki i konstrukcji prowizorycznych mostów linowych.

    Military Cross (MC - Krzyż Wojskowy) – brytyjskie odznaczenie wojskowe ustanowione 28 grudnia 1914 roku przez Jerzego V, do 1993 przyznawane oficerom wojsk lądowych, od 1993 może być przyznawane bez względu na stopień wojskowy. Military Cross nie może być przyznawany pośmiertnie, a można go otrzymać za "dzielność w czasie aktywnych operacji prowadzonych przeciw wrogowi" (gallantry during active operations against the enemy).II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.
    Karabinek De Lisle Commando z wbudowanym tłumikiem

    Początkowo, w przeciwieństwie do batalionów liniowych, komandosi byli pozbawieni ciężkiego uzbrojenia (nie licząc 2-calowych moździerzy). Oprócz standardowej broni strzeleckiej brytyjskiej piechoty, karabinów powtarzalnych Lee-Enfield i karabinów maszynowych Bren, używali amerykańskich pistoletów maszynowych Thompson. Podstawową bronią osobistą był pistolet Colt M1911, który przysługiwał wszystkim szarżom (w regularnych oddziałach piechoty pistolety i rewolwery były zarezerwowane dla oficerów). Podczas rajdów i operacji dywersyjnych do likwidacji wartowników wykorzystywany był specjalny karabinek De Lisle lub pistolet maszynowy Sten z dołączonym tłumikiem. Strzelcy wyborowi, których commando posiadało więcej niż zwykły batalion piechoty, zaopatrzeni byli w karabiny Lee-Enfield No. 3 Mark 1* (T), w 1942 roku wyparte przez wersję No. 4 Mark 1 (T).

    Sir Robert Edward Laycock (ur. 18 kwietnia 1907 w Londynie, zm. 10 marca 1968 w Wiseton) – generał major (major general) Armii Brytyjskiej, dowódca oddziałów Commando podczas II wojny światowej, Szef Operacji Połączonych (1943–1947).Sten – brytyjski pistolet maszynowy z 1941 roku, podstawowy pistolet maszynowy armii brytyjskiej używany do lat 50. XX wieku.
    Sekcja ckm-ów Vickers z 1 Commando Brigade pod Wesel (1945)

    Dopiero po reorganizacji oddziałów komandosów, pod koniec 1943 roku w każdym commando utworzono kompanię broni ciężkiej. Składała się ona z sekcji karabinów maszynowych Vickers (podczas walk w zachodniej Europie komandosi korzystali też z bardziej szybkostrzelnej lotniczej wersji K) oraz sekcji średnich 3-calowych moździerzy. Siła ognia została dodatkowo wzmocniona poprzez zwiększenie w pododdziałach liczby lekkich 2-calowych moździerzy i km-ów Bren. Za broń przeciwpancerną służyły granatniki PIAT, które zastąpiły wcześniej używane rusznice Boys. Do niszczenia umocnień i oczyszczania domów korzystano też ze zdobycznych Panzerfaustów.

    Limburgia (Limburg) – kraina historyczna w Niderlandach. Nazwa Limburg pochodzi od nazwy małego miasta Limbourg (dzisiejsza Belgia).Operacja Claymore, zwana również pierwszym rajdem na Lofoty – przeprowadzony 4 marca 1941 roku rajd brytyjskich komandosów na znajdujący się pod niemiecką okupacją archipelag Lofotów. Był pierwszą dużą operacją Commando i pierwszym znaczącym sukcesem tej formacji.
    Nóż Fairbairn-Sykes

    W walce wręcz i do cichej eliminacji wroga komandosi używali różnorodnej broni białej, takiej jak noże, bagnety, maczety i pałki. Podstawową był specjalnie dla nich zaprojektowany nóż szturmowy Fairbairn-Sykes (F-S), który stał się obok zielonego beretu jednym z symboli formacji Commando. Bliskowschodnie commanda wykorzystywały własny rodzaj noża z charakterystyczną rękojeścią zaopatrzoną w kastet.

    Strzelec wyborowy – żołnierz lub członek innej uzbrojonej formacji wyszkolony w precyzyjnym strzelaniu na dużą odległość, obserwacji i maskowaniu. Uzbrojenie strzelca wyborowego stanowi karabin wyborowy, specjalnie wyselekcjonowana broń wyposażona w celownik optyczny, noktowizor lub inny celownik umożliwiający celne strzelanie na duże odległości. Zadaniem strzelca wyborowego na polu walki jest eliminowanie ważnych celów pojawiających się w krótkim czasie. Mogą nimi być strzelcy wyborowi wroga, łącznicy, obsługa broni ciężkiej (karabiny maszynowe, działa, moździerze), załogi pojazdów pancernych uszkodzonych na polu walki, dowódcy.Lucian King Truscott, Jr. (ur. 9 stycznia 1895 w Chatfield, zm. 12 września 1965 w Alexandrii) – amerykański generał z okresu II wojny światowej.

    Pierwotnie komandosi byli pozbawieni własnych środków transportu, a pojazdy były im przydzielane zazwyczaj jedynie na czas ćwiczeń. Zmieniło się to pod koniec 1943 roku, gdy każde commando otrzymało samochód dowódcy, 9 motocykli, 14 jeepów (7 z przyczepami), 8 ciężarówek 15 cwt i 3 ciężarówki 3 t. Pozwalało to na jednoczesny transport dowództwa z dwoma kompaniami szturmowymi i kompanią broni ciężkiej, a także umożliwiało przeprowadzanie ograniczonych działań rozpoznawczych.

    Order Virtuti Militari (łac. Męstwu wojskowemu – (cnocie) dzielności żołnierskiej) – najwyższe polskie odznaczenie wojskowe (order), nadawane za wybitne zasługi bojowe. Jest najstarszym orderem wojskowym na świecie, spośród nadawanych do chwili obecnej. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 roku w celu uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej w obronie Konstytucji 3 Maja. Dewiza orderu brzmi: Honor i OjczyznaBitwa o Narwik – starcie pomiędzy siłami niemieckimi a alianckim Korpusem Ekspedycyjnym trwające pomiędzy 9 kwietnia a 8 czerwca 1940 roku w okolicach portu i miasta Narwik.
    Ewakuacja rannego komandosa na LCA (Operacja Archery)

    Podczas rajdów i inwazji środki desantowe oraz ich obsługa zapewniane były zazwyczaj przez Royal Navy. W pobliże brzegu komandosi docierali na okrętach desantowych (LSI), którymi często były zaadaptowane cywilne promy lub frachtowce. Z okrętów przesiadali się na barki desantowe, za pomocą których dokonywali lądowania na plażach. Podstawową była barka LCA − dwie pozwalały przewieźć całą kompanię komandosów. Od 1942 roku wykorzystywano również barki LCV(P), zwane „Eurekami” lub „łodziami Higginsa”, które w przeciwieństwie do LCA były w stanie samodzielnie pokonać kanał La Manche. Pod koniec wojny, począwszy od bitwy o Walcheren, komandosi zaczęli używać dających większą ochronę przed ostrzałem opancerzonych gąsienicowych pojazdów amfibijnych M29C Weasel i LVT Buffalo.

    Lofoty (norw. Lofoten) – archipelag na Morzu Norweskim u północno-zachodnich wybrzeży Norwegii, ciągnący się na długości 112 km od maleńkiej wysepki Røst na południu po wąską cieśninę Roftsundet, oddzielającą go od archipelagu Vesterålen. Od stałego lądu oddzielony cieśniną Vestfjorden.Walcheren – półwysep w południowo-zachodniej Holandii, w prowincji Zelandia. W przeszłości była to wyspa położona w estuarium Skaldy, obecnie posiada stałe połączenie z półwyspem Zuid-Beveland (dawniej także wyspą).

    Działania bojowe[edytuj kod]

    1940−1941[edytuj kod]

    Operacja Claymore: komandosi obserwują podpalone przez siebie zbiorniki (4 marca 1941)

    Początkowo, oprócz przeprowadzenia rajdów pod Boulogne i na Guernsey, z braku wystarczającej liczby okrętów desantowych komandosi pozostawali bezczynni. Rozproszeni wzdłuż brytyjskiego wybrzeża pełnili rolę sił przeciwinwazyjnych. Wraz z reorganizacją oddziałów Commando oraz minięciem zagrożenia niemieckiej inwazji, Keyes nakazał zwiększyć skalę podejmowanych przez nie działań. W marcu 1941 roku przeprowadzono pierwszy z serii dużych rajdów − tzw. rajd na Lofoty (Operacja Claymore), gdy około 500 komandosów z 3 i 4 Commando wylądowało na okupowanych przez Niemców norweskich Lofotach. Zniszczono 11 fabryk, zatopiono 10 statków, zdobyto dokumentację Enigmy i wzięto 225 jeńców za cenę jednego rannego.

    Operacja Anklet, zwana również drugim rajdem na Lofoty – przeprowadzony w grudniu 1941 roku rajd brytyjskich komandosów na znajdującą się pod niemiecką okupacją wyspę Moskenesøya w norweskim archipelagu Lofotów.United States Army Rangers lub w skrócie rangers − elitarna formacja lekkiej piechoty Armii Stanów Zjednoczonych przeznaczona do operacji typu górskiego na terenie całego globu. Współcześnie jej trzon bojowy tworzą trzy bataliony wchodzące w skład 75 Pułku Ranger. Motto: Rangers Lead The Way!

    Operacja Claymore została obwołana wielkim sukcesem i uznana za wzorcową, jednak niemal do końca 1941 roku nie zorganizowano już akcji o takiej skali. Roger Keyes popadł bowiem w konflikt z Komitetem Szefów Sztabu, a w War Office powstało silne lobby sprzeciwiające się rozwojowi sił Commando. W konsekwencji sfrustrowany Keyes w październiku 1941 roku odszedł ze stanowiska Dyrektora Operacji Połączonych. Zastąpił go lord Louis Mountbatten, który dzięki swojemu pochodzeniu, koligacjom i protekcji Churchilla doprowadził do uniezależnienia Dowództwa Operacji Połączonych od Komitetu Szefów Sztabu oraz pozyskania nowych środków na rzecz wzmocnienia i rozbudowy formacji komandosów. Nakazał też wznowić szeroko zakrojone operacje rajdowe.

    Kampania norweska – działania wojenne wojsk norweskich, francuskich, brytyjskich i polskich, przeciw inwazji niemieckiej pod kryptonimem Operacja Weserübung. Kryptonim ten obejmował atak Kriegsmarine oraz innych wojsk Wehrmachtu na Danię i Norwegię w czasie II wojny światowej. Atak rozpoczął się 9 kwietnia 1940 i oznaczał faktyczny koniec dziwnej wojny na Zachodzie.Wojna koreańska (kor. 한국전쟁) – wojna tocząca się w latach 1950–1953 na terytorium Półwyspu Koreańskiego między komunistycznymi siłami KRLD (północnokoreańskimi) i wspierającymi je wojskami ChRL, a siłami ONZ (głównie amerykańskimi) wspierającymi wojska Republiki Korei (południowokoreańskie).
    Komandosi podczas Operacji Archery (27 grudnia 1941)

    Pod koniec grudnia przeprowadzono jednocześnie dwa duże rajdy na terenie Norwegii (operacje Anklet i Archery). Zakończyły się one pełnym sukcesem: zniszczono infrastrukturę portową, fabryki tranu i przetwórnie ryb, stanowiska artylerii nadbrzeżnej oraz pochwycono jeńców. Co jednak najważniejsze, w ich skutek Hitler utwierdził się w przekonaniu, że Norwegia jest jednym z potencjalnych miejsc przyszłej inwazji aliantów. Nakazał więc, zgodnie z nadziejami brytyjskiego dowództwa, przesunięcie do Norwegii znacznych sił, potrzebnych na innych frontach (w konsekwencji do końca wojny stacjonowało tam 400 000 żołnierzy).

    Royal Marines – formacja brytyjskiej piechoty morskiej tworząca razem z Królewską Marynarką Wojenną (Royal Navy) morską część Brytyjskich Sił Zbrojnych.Bitwa o Tobruk – długa konfrontacja między wojskami Osi a oblężonymi w Tobruku aliantami w czasie II wojny światowej, trwająca od 10 kwietnia do 27 listopada 1941 roku, kiedy to 8 Armia Brytyjska odblokowała miasto w ramach operacji "Crusader". Podczas poprzednich operacji: "Brevity" i "Battleaxe" nie zdołano wyzwolić Tobruku.


    Operacje komandosów nie ograniczały się jedynie do obszaru zachodniej Europy. Na początku 1941 roku 51 i 52 Commando prowadziły udane działania bojowe przeciwko Włochom w Etiopii i Erytrei. Wkrótce też wysłano z Wielkiej Brytanii do Egiptu trzy commanda (7, 8 i 11), które wraz z 50 i 52 weszły w marcu 1941 roku w skład stworzonej ad hoc jednostki „Layforce” − nazwanej tak od nazwiska jej dowódcy, płk. Roberta Laycocka. W celu dezinformacji wroga 7 Commando przemianowano na batalion „A”, 8 na batalion „B”, 11 na batalion „C”, a 50 połączono z 52 w batalion „D” (choć sami komandosi używali nadal dawnej numeracji).

    Operacja Biting, znana również jako rajd na Bruneval, to nazwa kodowa tajnej akcji brytyjskiego Dowództwa Operacji Połączonych przeciw radarowi niemieckiemu we francuskiej miejscowości Bruneval nad kanałem La Manche, która miała miejsce 27/28 lutego 1942 roku podczas II wojny światowej.Operacja „Exporter” (operacja syryjsko-libańska) – krótkotrwała kampania wojenna pomiędzy siłami alianckimi (Wielkiej Brytanii i Wolnej Francji) a Francji Vichy na obszarze Libanu i Syrii podczas II wojny światowej, w czerwcu-lipcu 1941.

    W kwietniu batalion A przeprowadził nieudany rajd na Bardię, tracąc blisko 70 ludzi. W maju bataliony A, B i D wysłano na Kretę, gdzie osłaniały ewakuację pobitych alianckich jednostek. Same uległy przy tym rozbiciu (straciły 75% stanu osobowego). Tymczasem batalion C wziął udział w zajęciu francuskiego Libanu. 9 czerwca w ciężkich walkach zdobył i zabezpieczył przeprawy na rzece Litani za cenę 120 ludzi. W lipcu resztki batalionu B walczyły z powodzeniem pod Tobrukiem. Do tego czasu Layforce poniosło jednak już tak duże straty, że w sierpniu zapadła decyzja o rozwiązaniu jednostki. Z jej pozostałości, a także 51 Commando oraz operujących w regionie oddziałów SAS i 1 Special Boat Section na żądanie Churchilla utworzono Middle East Commando.

    Wesel – miasto powiatowe w zachodniej części Niemiec, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w rejencji Düsseldorf, siedziba powiatu Wesel. Leży na północnym zachodzie skraju Zagłębia Ruhry, port przy ujściu rzeki Lippe i zbiegu Kanału Wesel-Datteln z Renem. Liczy 60 750 mieszkańców (2010).Emden - miasto na prawach powiatu w północno-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Dolna Saksonia, u ujścia rzeki Ems do Morza Północnego. Liczy ok. 51,6 tys. mieszkańców.

    W listopadzie siłami Middle East Commando przeprowadzono Operację Flipper, której jednym z elementów miał być atak na domniemaną kwaterę Erwina Rommla w Beda Littoria. Zakończył się on kompletnym fiaskiem. Dowodzący operacją Laycock ledwie uniknął niewoli, a kierujący grupą uderzeniową ppłk Geoffrey Keyes (syn Rogera Keyesa) zginął. Został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wiktorii, stając się pierwszym w historii komandosem, któremu nadano ten order. W następnym roku Middle East Commando rozwiązano, a jego kadry zasiliły szeregi innych jednostek sił specjalnych działających w Afryce Północnej.

    Brytyjski Korpus Ekspedycyjny (British Expeditionary Force − BEF) − wydzielona część British Army, która wzięła udział w walkach we Francji i w Belgii w czasie I wojny światowej. Także jednostki armii brytyjskiej wysłane do Europy do walki z Niemcami na początku II wojny światowej (1939–1940), a później ewakuowane z Francji po ich okrążeniu na plażach pod Dunkierką (operacja Dynamo).Thomas Vicars Hunter (ur. 2 kwietnia 1897, zm. 5 grudnia 1917) - urodzony w Londynie angielski as myśliwski okresu I wojny światowej. Odniósł 5 zwycięstw powietrznych. Pierwszy znany pilot wojskowy, który uzyskał licencję pilota oraz walczył na pierwszej linii frontu jako kaleka.

    1942[edytuj kod]

    Rok 1942, ze względu na zorganizowaną przez Mountbattena serię zakrojonych na dużą skalę operacji, przeszedł do historii Commando jako „rok wielkich rajdów”.

    Pod koniec lutego część 12 Commando osłaniała ewakuację kompanii „C” z 2 Batalionu Spadochronowego podczas akcji zdobycia stacji radarowej pod Bruneval we Francji (Operacja Biting). Dzięki niej, za cenę niewielkich strat, uzyskano cenne informacje na temat nowoczesnego niemieckiego radaru Würzburg. Była ona modelowym przykładem operacji połączonej, bowiem przy jej przeprowadzeniu zgodnie współpracowały ze sobą Royal Navy, RAF, spadochroniarze oraz komandosi. Operacja ta jest uznawana za jeden z najbardziej udanych brytyjskich rajdów podczas II wojny światowej.

    St Ives (korn. Porth Ia) – miasto w Wielkiej Brytanii, w Kornwalii nad Oceanem Atlantyckim, na zachodnim krańcu zatoki St Ives Bay. Port rybacki i popularna miejscowość wypoczynkowa, uznana w roku 2007 przez czytelników Guardiana za najlepszą miejscowość nadmorską w Wielkiej Brytanii. Znany brytyjski ośrodek surfingu, ustępujący popularnością jedynie Newquay.Nóż szturmowy Fairbairn-Sykes (nazywany także sztyletem Fairbairna-Sykesa lub po prostu Fairbairn-Sykesem, F&S) – nóż szturmowy armii brytyjskiej opracowany krótko przed II wojną światową.
    Wzięci do niewoli ranni komandosi w Saint-Nazaire (28 marca 1942)

    W marcu został przeprowadzony śmiały rajd na Saint-Nazaire, który później chlubnie przezwano „największym rajdem wszech czasów”. Jego celem był wielki suchy dok, zdolny pomieścić pancernik „Tirpitz”. W akcji wzięło udział około 250 komandosów (głównie z 2 Commando), 18 okrętów (w tym wyładowany materiałem wybuchowym niszczyciel) i 60 bombowców. Dok został zniszczony, ale Brytyjczycy ponieśli niezwykle ciężkie straty w ludziach i okrętach. Za operację przyznano 5 Krzyży Wiktorii, co było rekordową liczbą podczas II wojny światowej.

    30 Commando / Assault Unit / Advance Unit − tajny brytyjski oddział Commando z czasów II wojny światowej wyspecjalizowany w pozyskiwaniu danych wywiadowczych na lub za linią frontu. Był odpowiedzialny za przechwycenie wielu niemieckich naukowców i nowoczesnych technologii. Działania jego członków posłużyły później Ianowi Flemingowi za inspirację przy pisaniu utworów o Jamesie Bondzie.Sangro - rzeka długości 122 kilometrów w Abruzji we Włoszech, należąca do zlewiska Morza Adriatyckiego. Jej źródła znajdują się w Pescasseroli. Wzdłuż rzeki Sangro biegły w czasie II wojny światowej umocnienia niemieckiej Linii Gustawa.

    W maju, podczas inwazji na Madagaskar 5 Commando uczestniczyło w zakończonym sukcesem szturmie na port Diégo Suarez. W trakcie niego zdobyło dwie baterie artylerii nadbrzeżnej oraz rozbiło oddział francuskich wojsk kolonialnych.

    Członkowie 4 Commando powracają z wziętym pod Dieppe jeńcem (19 sierpnia 1942)

    19 sierpnia 3 i 4 Commando wzięły udział w największej akcji przeprowadzonej przez Dowództwo Operacji Połączonych − rajdzie na Dieppe. Celem komandosów były baterie artylerii nadbrzeżnej o kryptonimach „Hess” i „Goebbels”, które znajdowały się na obu flankach głównych sił desantowych. 4 Commando wykonało zadanie, niszcząc podczas wzorcowego ataku 6 dział baterii „Hess” i zabijając około 150 broniących ich Niemców. Natomiast barki desantowe z żołnierzami 3 Commando, podchodząc do brzegu, zostały zaatakowane przez wrogie okręty i uległy rozproszeniu. W rezultacie do celu dotarło jedynie 20 komandosów. Choć nie byli w stanie zniszczyć baterii „Goebbels”, ostrzeliwali ją z dystansu, uniemożliwiając niemieckim artylerzystom skuteczne rażenie nadpływających okrętów z głównymi siłami. Działania komandosów były jedynymi sukcesami rajdu − atakujące port regularne jednostki kanadyjskie zostały rozbite.

    Zamek Achnacarry (ang. Achnacarry Castle) − zamek w miejscowości Achnacarry, w hrabstwie Highland, w Szkocji. Gniazdo rodowe Klanu Cameron. Właścicielem obiektu jest Donald Cameron − XXVII Naczelnik klanu.8 Armia była jedną z najbardziej znanych formacji brytyjskich podczas II wojny światowej, walcząc w Afryce Północnej i na Półwyspie Apenińskim.

    Rajd na Dieppe i przeprowadzony miesiąc później rajd na wyspę Sark przyczyniły się do wydania przez Hitlera zbrodniczego rozkazu zwanego Kommandobefehl. Na jego podstawie każdy schwytany komandos mógł być mordowany, co mimo sprzeciwu części niemieckich dowódców było w wielu przypadkach realizowane do końca wojny.

    Willys MB, potocznie znany jako jeep – wojskowy samochód osobowo-terenowy konstrukcji amerykańskiej z okresu II wojny światowej. Jego bliźniaczym wariantem, produkowanym na licencji w zakładach Ford, był Ford GPW. Oba modele były szeroko używane przez wszystkie siły alianckie podczas wojny, a następnie także przez użytkowników cywilnych w wielu krajach.Winston Leonard Spencer Churchill KG, OM (ur. 30 listopada 1874 w Blenheim Palace, zm. 24 stycznia 1965 w Londynie) – brytyjski polityk, mówca, strateg, pisarz i historyk, dwukrotny premier Zjednoczonego Królestwa, laureat literackiej Nagrody Nobla, honorowy obywatel Stanów Zjednoczonych. W 2002 w plebiscycie organizowanym przez BBC został uznany najwybitniejszym Brytyjczykiem wszech czasów.

    W listopadzie 1 i 6 Commando wylądowały na plażach Algierii, poprzedzając desant głównych brytyjskich sił inwazyjnych w ramach Operacji Torch. Następnie walczyły w Tunezji, niezgodnie ze swym przeznaczeniem, jako liniowa piechota. Pozbawione ciężkiego sprzętu i zaplecza logistycznego, poniosły ogromne straty (z około 1000 pozostało zaledwie 150 ludzi), co w kwietniu 1943 spowodowało wycofanie ich z frontu.

    Bitwa o Ankonę – jedna z bitew stoczonych przez wojska alianckie na froncie włoskim w czasie walk nad Adriatykiem w 1944.Dalmacja (chorw. Dalmacija, wł. Dalmazia, serb. Далмација) – kraina historyczna w Chorwacji, Bośni i Hercegowinie oraz Czarnogórze na wschodnim wybrzeżu Adriatyku.
    Dwuosobowe kajaki były wykorzystywane m.in. przez Special Boat Section i 14 Commando

    Skoncentrowanie uwagi i środków Dowództwa Operacji Połączonych na dużych operacjach desantowych, a także obawy przed wzmożeniem przez Niemców działań odwetowych na ludności cywilnej doprowadziło do stopniowego zaniechania rajdów w Norwegii i północnej Francji − dawniej terenach intensywnych działań Commando. Odpowiedzialność za operacje rajdowe na tym obszarze przejęło SOE i nowo utworzone małe, wyspecjalizowane oddziały jak 62 Commando (Small Scale Raiding Force), 14 Commando, Northforce i Forfarforce. Ich działania ograniczały się do atakowania żeglugi, sabotażu i zbierania danych wywiadowczych. Podobne zadania nad Morzem Śródziemnym, a później również na Dalekim Wschodzie wykonywali komandosi Special Boat Section.

    Sir Archibald David Stirling (ur. 15 listopada 1915, zm. 4 listopada 1990) − szkocki posiadacz ziemski, pułkownik Armii Brytyjskiej.Ian Lancaster Fleming (ur. 28 maja 1908 w Londynie, zm. 12 sierpnia 1964 w Canterbury) – pisarz angielski, najbardziej znany z serii powieści szpiegowskich z Jamesem Bondem w roli głównej, a także w mniejszym stopniu z serii opowieści dla dzieci Chitty Chitty Bang Bang.

    1943−1945[edytuj kod]

    W 1943 roku sytuacja i rola Commando zaczęła ulegać zmianie. Alianci przejęli inicjatywę na wszystkich frontach, rozpoczęły się przygotowania do anglo-amerykańskiej inwazji kontynentu. Zanikła więc potrzeba utrzymywania komandosów jako oddziałów do przeprowadzania operacji rajdowych i dywersyjnych, jak i osobiste zainteresowanie nimi Churchilla. Znamienne było też odejście w sierpniu ze stanowiska Szefa Operacji Połączonych lorda Mountbattena (zastąpił go Robert Laycock). W konsekwencji doszło do reorganizacji i zrewidowania roli operacyjnej formacji komandosów. Stali się oni odtąd wyspecjalizowaną w działaniach amfibijnych lekką piechotą szturmową. Pod koniec roku 12, 14 i 62 Commando rozwiązano, a pozostałe commanda armijne wraz z nowo utworzonymi oddziałami komandosów Royal Marines zostały połączone w cztery brygady. Dwie walczyły do końca wojny w zachodniej Europie, jedna na froncie śródziemnomorskim, a jedna na Dalekim Wschodzie.

    British Army (Armia Brytyjska) – wojska lądowe Brytyjskich Sił Zbrojnych, powstałe w 1707 roku po zjednoczeniu Anglii i Szkocji w Królestwo Wielkiej Brytanii.Royal Navy, Królewska Marynarka Wojenna – marynarka wojenna Wielkiej Brytanii, najstarsza zorganizowana siła zbrojna Zjednoczonego Królestwa.
    9 Commando po akcji nad Garigliano (30 grudnia 1943)

    Po kapitulacji sił Osi w Afryce następnym celem zachodnich aliantów było wyeliminowanie z wojny Włoch. W tym celu dokonano najpierw inwazji na Sycylię, w której brały udział 2 i 3 Commando u boku 40 i 41 Commando RM. Podczas tej kampanii szczególnie odznaczyło się 3 Commando, które 14 lipca zdobyło strategicznie ważny most Ponte dei Malati pod Lentini, udaremniając jego wysadzenie. Lekko uzbrojeni komandosi zostali wkrótce potem wyparci przez niemieckie czołgi, tracąc 153 ludzi, ale ich działania umożliwiły przedarcie się na północ dywizjom brytyjskiej 8 Armii. Jej dowódca, gen. Bernard Law Montgomery, nakazał później wmurować w most tablicę z napisem „3 Commando Bridge”. Kolejnym etapem podboju Włoch były lądowania na Półwyspie Apenińskim we wrześniu i październiku 1943 roku. 2 Commando wraz z 41 RM i amerykańskimi rangersami wspierało desant pod Salerno, a 3 i 40 RM wylądowały pod Termoli.

    Salerno – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Salerno, nad zatoką Morza Tyrreńskiego.Język niderlandzki (nid. Nederlandse taal, Nederlands, niekiedy również określany jako język holenderski, język flamandzki) – język indoeuropejski z grupy języków germańskich zaliczany do języków dolnoniemieckich. Językiem niderlandzkim posługuje się ok. 27 milionów ludzi. Dla 23 milionów jest językiem ojczystym (pierwszym) lub językiem kultury i literatury, a dla kolejnych 4 milionów drugim językiem. Większość użytkowników tego języka mieszka na zachodzie Europy. Niderlandzki jest oficjalnym językiem urzędowym w Holandii i Belgii (Flandria), a poza Europą w Surinamie i dawnych Antylach Holenderskich, czyli Bonaire, Curaçao, Sabie, Sint Eustatius, Sint Maarten i Arubie. Niderlandzki jest blisko spokrewniony z językiem niemieckim i wykazuje podobieństwo do angielskiego i duńskiego. Języki o mniejszym zasięgu, które są blisko spokrewnione z niderlandzkim to afrikaans (do 1925 uważany za lokalną odmianę niderlandzkiego) i fryzyjski (w mniejszym stopniu, gdyż nie należy do języków dolnofrankońskich).

    W toku dalszych działań w basenie Morza Śródziemnego poszczególne commanda z 2 Special Service Brigade (2, 9, 40 RM, 43 RM) walczyły m.in. pod Anzio i nad Garigliano, wyzwoliły Korfu, wkroczyły do Aten oraz we współpracy z jugosłowiańskimi partyzantami brały udział w rajdach na wyspy Dalmacji. W 1945 roku cała brygada wzięła udział w wiosennej ofensywie w północnych Włoszech, przełamując w kwietniu niemieckie pozycje nad jeziorem Comacchio. Tam też zastał ją koniec wojny. W 1946 roku została rozwiązana.

    Special Operations Executive, czyli Kierownictwo Operacji Specjalnych – brytyjska tajna agencja rządowa, której zadaniem było m.in. prowadzenie dywersji, koordynacja działań politycznych i propagandowych, wspomaganie ruchu oporu w okupowanych państwach Europy w czasie II wojny światowej.Operacja Infatuate – aliancka operacja przeprowadzona w dniach 1-8 listopada 1944 roku, mająca na celu zdobycie holenderskiej wyspy Walcheren, która stanowiła ostatni niemiecki bastion blokujący ujście Skaldy. W jej rezultacie wojska brytyjsko-kanadyjskie opanowały wyspę, co zakończyło tzw. bitwę o Skaldę i umożliwiło uruchomienie strategicznie ważnego portu w Antwerpii. Była ostatnią dużą operacją desantową w Europie podczas II wojny światowej.
    4 Commando wspierane przez Shermany DD naciera w kierunku Ouistreham (6 czerwca 1944)

    1 i 4 Special Service Brigade zostały wyznaczone do wzięcia udziału w Operacji Overlord. Ich zadaniem było zabezpieczenie flanek lądujących na plażach Gold, Juno i Sword oddziałów brytyjskich i kanadyjskich. 1 SSB (3, 4, 6, 45 RM) wyszła na ląd rano 6 czerwca na wschodnim skraju plaży Sword. Jej oddziały zdobyły Ouistreham (w ataku uczestniczyły francuskie kompanie 10 Commando) i przebiły się do spadochroniarzy broniących Mostu Pegaz. Następnie wraz z 6 Dywizją Powietrznodesantową zabezpieczały przeprawy na rzece Orne i Kanale Caeńskim. Commanda z 4 SSB (41 RM, 46 RM, 47 RM, 48 RM) wylądowały w dniach 6-7 czerwca na plażach Gold, Juno i Sword. Szczególnie istotne zadanie wykonało 47 Commando, które zabezpieczyło zachodnie skrzydło plaży Gold i 8 czerwca połączyło się z Amerykanami z plaży Omaha, konsolidując alianckie przyczółki w Normandii. Po zdobyciu wyznaczonych celów na plażach 4 SSB dołączyła do komandosów 1 SSB i spadochroniarzy nad Orne. Od początku inwazji obie brygady utraciły ponad 50% stanów wyjściowych, więc na początku września 1 SSB została wycofana do Wielkiej Brytanii na regenerację. Z kolei 4 SSB, wzmocniona przysłanymi z Anglii uzupełnieniami, pozostała na froncie i wzięła udział w pościgu za wycofującymi się na wschód wojskami niemieckimi oraz w blokowaniu Hawru i Dunkierki.

    Malaje (ang. i malajski Malaya) – nazwa stosowana do dawnych posiadłości brytyjskich na Półwyspie Malajskim (do 1946 r. kilku, następnie jednej powstałej w wyniku ich połączenia), od 1957 r. zaś do niepodległego państwa, które w 1963 roku przekształciło się w Malezję (malajski Malaysia). Dla okresu do 1957 roku stosowana jest także nazwa Malaje Brytyjskie.Brema (niem. Bremen) – miasto w północnych Niemczech, położone nad rzeką Wezerą (niem. Weser) w odległości ok. 60 km od jej ujścia do Morza Północnego. Brema jest miastem na prawach kraju związkowego Niemiec (patrz: "Wolne Hanzeatyckie Miasto Brema"), któremu podlega oprócz samego miasta Brema, leżące około 60 km na północ Bremerhaven.
    Desant 4 Special Service Brigade na Walcheren (1 listopada 1944)

    Na początku listopada 4 SSB wraz z podporządkowanymi jej pięcioma kompaniami 10 Commando zdobyła silnie ufortyfikowaną holenderską wyspę Walcheren (Operacja Infatuate), co umożliwiło odblokowanie strategicznie ważnego portu w Antwerpii. Potem do końca działań wojennych w Europie strzegła linii frontu nad dolną Mozą. 1 SSB powróciła do akcji w styczniu 1945 roku w Limburgii. W marcu przewodziła forsowaniu Renu pod Wesel, następnie przeszła przez północne Niemcy, kończąc swój szlak bojowy w maju nad Bałtykiem. Do 1946 roku obie brygady stacjonowały w Niemczech w ramach brytyjskich wojsk okupacyjnych, po czym powróciły do Wielkiej Brytanii, gdzie zostały rozwiązane.

    Naczelny Wódz lub Naczelny Dowódca – najwyższa funkcja wojskowa w Wojsku Polskim. Od 1917 r. mianowany tylko na czas wojny.Francis Sydney Smythe, znany też jako Frank Smythe (ur. 6 lipca 1900 - zm. 27 czerwca 1949) − brytyjski wspinacz, pisarz, fotograf i botanik. Autor wielu książek o tematyce górskiej. Był członkiem Royal Geographical Society. Jego najważniejsze osiągnięcia wspinaczkowe to zdobycie Mont Blanc w Alpach oraz Kamet w Himalajach. Próbował zdobyć również Kanczendzongę i Mount Everest w latach 1930-1938 jednak nieskutecznie.
    3 Commando Brigade ląduje na półwyspie Myebon (styczeń 1945)

    3 Special Service Brigade (1, 5, 42 RM, 44 RM) pod koniec 1943 roku została wysłana do Indii. Od marca 1944 roku brała udział w walkach z Japończykami w birmańskim Arakanie. Największą bitwę stoczyła w styczniu 1945 roku, gdy przeprowadziła desant na półwyspie Myebon i wyszła na tyły japońskiej 54 Dywizji Piechoty, zajmując pozycje obronne na wzgórzu 170 koło wsi Kangaw. 30 i 31 stycznia komandosi przez 36 godzin odpierali nieustanne kontrataki nieprzyjaciela. Odrzucili wszystkie natarcia, co doprowadziło do generalnego odwrotu japońskich wojsk z Arakanu. Po bitwie brygada została wycofana do Indii w celu otrzymania uzupełnień i przygotowania się do planowanej inwazji na Malaje, która ostatecznie nie doszła do skutku z powodu kapitulacji Japonii. Komandosi zostali wysłani więc do Hongkongu, aby zabezpieczyć przywrócenie brytyjskiej zwierzchności nad tą kolonią. Tam 1 i 5 Commando połączono w jedno, a na początku 1947 rozwiązano.

    Konfrontacja indonezyjsko-malezyjska (ind. oraz mal. Konfrontasi) to zbrojny konflikt o przyszłość wyspy Borneo prowadzony w latach 1963-1966 pomiędzy wspieraną przez Wielką Brytanię Malezją a Indonezją.Inveraray (gael. Inbhir Aora ) – miasto królewskie położone w hrabstwie Argyll and Bute na zachodnim brzegu Loch Fyne. Jest historyczną stolicą hrabstwa Argyll oraz siedzibą księcia Argyll.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Operacja Shingle (ang.: żwir) – nazwa rozpoczętego 22 stycznia 1944 lądowania aliantów w okolicach miasta Anzio w czasie kampanii włoskiej. Dowódcą wojska alianckich był generał John Lucas, zamierzeniem operacji było obejście umocnień linii Gustawa i otwarcie drogi do Rzymu. Operacje wojskowe przeprowadzone po lądowaniu określane są zazwyczaj jako bitwa pod Anzio.
    Hełm Brodiego (Mk.1) – brytyjski stalowy hełm, opracowany i opatentowany w 1915 r. Jego twórcą był londyńczyk, John L. Brodie.
    Konflikt w Irlandii Północnej (ang. The Troubles – „Kłopoty”, irl. Na Trioblóidí) – konflikt o podłożu etniczno-politycznym, rozgrywający się na obszarze Irlandii Północnej, okresowo rozszerzający się również na Anglię, Irlandię i kontynentalną Europę, trwający od końca lat 60. XX wieku aż do podpisania porozumienia wielkopiątkowego w Belfaście w 1998 roku. Pomimo podpisania porozumienia pokojowego nadal dochodzi do sporadycznych aktów przemocy.
    Litani (arab. نهر الليطاني; translit. Nahr al-Līţānī; nazwa klasyczna: Leontes) – rzeka położona w południowej części Libanu o długości 140 km. Swe źródła ma na zachód od Baalbeku w Dolinie Bekaa. Uchodzi do Morza Śródziemnego na północ od Tyru. Jest najdłuższą rzeką, która ma swój początek i w całości przepływa przez Liban.
    Anders Frederik Emil Victor Schau Lassen (ur. 22 września 1920 Kopenhaga, zm. 9 kwietnia 1945 nad jez. Comacchio) – brytyjski oficer, komandos, Duńczyk, pierwszy cudzoziemiec który został odznaczony Krzyżem Wiktorii
    Druga wojna w Zatoce Perskiej – konflikt zbrojny, który rozpoczął się 20 marca 2003 między koalicją sił międzynarodowych (głównie USA i Wielkiej Brytanii) a armią Iraku. Po ok. trzech tygodniach walk siły międzynarodowe objęły kontrolę nad większością terytorium Iraku, obalając rząd tworzony przez partię Baas i Saddama Husajna i rozpoczynając okupację tego kraju, trwającą formalnie do 2005 r. Siły międzynarodowe liczyły ok. 250 000 żołnierzy amerykańskich, 45 000 brytyjskich, 2000 australijskich, 180 polskich (grupy GROM i pododdział usuwania skażeń chemicznych z 4 Pułku Chemicznego w Brodnicy). Oprócz tego siły te były wspierane od północy przez ok. 50 000 partyzantów kurdyjskich. Siły międzynarodowe wkroczyły do Iraku od południa, przekraczając granicę od strony Kuwejtu i Zatoki Perskiej.
    Pistolet maszynowy Thompson, znany także jako Tommy gun – amerykański pistolet maszynowy produkowany przez firmę Auto-Ordnance, rozsławiony w czasach prohibicji w Stanach Zjednoczonych, kiedy bardzo często „występował” w filmach jako broń zarówno gangsterów, jak i policji. Szczególnie popularny wśród żołnierzy amerykańskich podczas II wojny światowej.

    Reklama