• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Collegium Witkowskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego

    Przeczytaj także...
    Józef Stanisław Tischner, pseud. Wawrzek Chowaniec, Molinista, Józek Szkolny, Jegomość Józek (ur. 12 marca 1931 w Starym Sączu, zm. 28 czerwca 2000 w Krakowie) – polski prezbiter katolicki i filozof. Kawaler Orderu Orła Białego.Henryk Niewodniczański (ur. 10 grudnia 1900 w Wilnie, zm. 20 grudnia 1968 w Krakowie) - polski fizyk, specjalista w fizyce jądrowej, twórca i dyrektor Instytutu Fizyki Jądrowej w Krakowie (od 1988 noszącym jego imię). Profesor fizyki na uniwersytetach: Poznańskiego (1937-1939), Wrocławskiego (1945-1946), Jagiellońskiego (od 1946), członek PAU i PAN.
    Secesja [fr. sécession < łac. seccesio ‘odejście’] – styl w sztuce europejskiej ostatniego dziesięciolecia XIX wieku i pierwszego XX wieku, zaliczany w ramy modernizmu. Istotą secesji było dążenie do stylowej jedności sztuki dzięki łączeniu działań w różnych jej dziedzinach, a w szczególności rzemiosła artystycznego, architektury wnętrz, rzeźby i grafiki. Charakterystycznymi cechami stylu secesyjnego są: płynne, faliste linie, ornamentacja abstrakcyjna bądź roślinna, inspiracje sztuką japońską, swobodne układy kompozycyjne, asymetria, płaszczyznowość i linearyzm oraz subtelna pastelowa kolorystyka.

    Collegium Witkowskiego (pełna nazwa oryginalna Collegium Phisicum im. Augusta Witkowskiego) – trójkondygnacyjny budynek przy ul. Gołębiej 13 w Krakowie, łączący elementy neogotyckie, neoromańskie i secesyjne. Budynek wzniesiono z przeznaczeniem na ówczesny Zakład Fizyczny Uniwersytetu Jagiellońskiego, obecnie ma w nim siedzibę Instytut Historii UJ.

    August Wiktor Witkowski (ur. 12 października 1854 w Brodach - zm. 12 stycznia 1913 w Krakowie) – polski fizyk, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.
    Witraż "Bóg Piorun" w drzwiach Collegium Witkowskiego

    Historia[]

    Od momentu objęcia Katedry Fizyki w 1889 August Witkowski starał się o wybudowanie nowego gmachu. W 1903 władze UJ zdecydowały przeznaczyć pod nową inwestycję część Ogrodu Profesorskiego. Spotkało się to dwukrotnie – w 1905 i 1907 – z protestami Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa. Ostatecznie jednak nowy gmach dla potrzeb Collegium Physicum został wzniesiony w latach 1908–1911 na wyznaczonej działce według projektu i pod kierownictwem Gabriela Niewiadomskiego. Nowy obiekt poświęcono i oficjalnie otwarto 4 marca 1912. Niecały rok później zmarł nagle i niespodziewanie inicjator budowy profesor August Witkowski. Niemal natychmiast, bo siedem dni po jego śmierci, 28 stycznia 1913 władze UJ postanowiły Collegium Physicum nazwać jego imieniem.

    Instytut Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego (IH UJ) - jednostka organizacyjna Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, powołana do życia 24 kwietnia 1970. Jeden z 6 instytutów tworzących Wydział Historyczny Uniwersytetu Jagiellońskiego.Neogotyk – styl w architekturze, a także rzemiośle artystycznym, nawiązujący formalnie do gotyku, powstały około połowy XVIII wieku w Anglii i trwający do początku XX wieku, zaliczany do historyzmu.

    Collegium stało się siedzibą Zakładu Fizycznego UJ. Od sierpnia 1914 do grudnia 1917 w budynku mieścił się szpital wojskowy. W czasie II wojny światowej wyposażenie sal i laboratoriów zostało całkowicie zniszczone, a do budynku 20 kwietnia 1940 wprowadził się Institut für Deutsche Ostarbeit (Instytut niemieckiej pracy na wschodzie). Po wojnie w zdewastowanym obiekcie przeprowadzono remont i wznowiono pracę dydaktyczną i naukową. W 1946 z Wilna do Krakowa przeniósł się profesor Henryk Niewodniczański, przed którym postawiono zadanie odtworzenia Katedry Fizyki UJ. W 1956 utworzono Instytut Fizyki UJ, a po jego przeprowadzce do nowych obiektów w 1964 budynek Collegium Witkowskiego został oddany Wydziałowi Filozoficzno-Historycznemu, który umieścił w nim Instytut Psychologii i Instytut Historii. Od 2002 jedynym gospodarzem jest Instytut Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Na początku XXI wieku gmach poddano gruntownym pracom konserwatorskim oraz zaadaptowano poddasze na cele dydaktyczne i naukowe. Prace z tym związane ukończono w 2003.

    Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa (TMHiZK) powstało 21 listopada 1896, a swą działalność rozpoczęło z dniem 1 stycznia 1897.Secesja jako kierunek w architekturze rozwijała się w latach 1890-1925, lecz zasadniczy rozkwit trwał od około 1905. Secesja była rezultatem poszukiwań wyzwolenia formy budynku z czystego naśladownictwa dawnych epok (historyzmu) i wytworzenia nowego stylu.

    Architektura[]

    Budynek postawiono na planie zbliżonym do litery "L", z dłuższym ramieniem przy północnej pierzei ul. Gołębiej i krótszym wzdłuż Plant. Projekt Gabriela Niewiadomskiego łączył w sobie elementy neogotyckie, neoromańska i secesyjne. Znaczną część kubatury wschodniej części budynku zajęła ogromna sala amfiteatralna rozciągająca się na wysokość dwóch kondygnacji (I i II piętra). W auli tej, od 2001 r. noszącej imię ks. prof. Józefa Tischnera (który przez długie lata prowadził w niej bardzo popularne wykłady filozoficzne), znajduje się galeria odgrodzona od reszty sali ostrołukowymi arkadami. Budynek pierwotnie liczył trzy kondygnacje nadziemne, w XXI w. zaadaptowano także poddasze. Od strony północnej budynek wieńczy niewielka wieżyczka. Do lat pięćdziesiątych funkcjonowała w budynku winda, przywrócona w 2004. W budynku znajdują się liczne gabinety, sale wykładowe, pomieszczenia administracyjne, a także biblioteka i czytelnia Instytutu Historii. Cennym detalem jest witraż "Pioruna" w drzwiach wejściowych z wyobrażeniem Boga władcy piorunów i elektryczności. Witraż zaprojektował Witold Rzegociński, a zrekonstruowała przy pracach konserwatorskich pracownia witraży Jacka Białoskórskiego.

    Ulica Gołębia – ulica na krakowskim Starym Mieście, łącząca ulicę Bracką z plantami krakowskimi przy ulicy F. Straszewskiego. Charakteryzuje się bardzo wąska zabudową, jest lekko pochylona i krzywa.Planty – park miejski w Krakowie otaczający Stare Miasto, założony w latach 1822–1830, o powierzchni 21 ha i obwodzie 4 km.

    Bibliografia[]

  • Piotr Franaszek, 100 lat Collegium Witkowskiego, "Alma Mater" nr 145-146 (2012).
  • Piotr Franaszek, Dzieje Collegium Witkowskiego, "Alma Mater" nr 155 (2013).



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama